LA CUECA SOLA

 

Txileko estatu kolpeak mende erdia

du gaur. Bat egin dugu ekaitzetik ihes oroimena

gorpuzteko, hitzez eta dantzaz. Hunkitu

egin naiz. Ez nuen malkotan hasi nahi

— eta nahi nuen. Herriak bikoteka dantzatzen

zuena bakarka dantzatzen jarraitzea erabaki

zuten desagerrarazitakoen senideek, haiek ordezkatu

gabe, haien omenez eta haien aiduru, eta gurekin

konpartitu duzue hutsuneen

oinordetza hori. Material politikoaren

mahaian iaztik ezagun nituen

laminak eskaini dizkiguzue gero eta bi

erosi ditut. Bata sinbolikoagoa da,

besteak zintzo agertzen du

mezua: Inork ez du beste inor salbatuko.

Inor ez da bakarrik salbatuko. Soilik

komunitatean gara denok salbatuko.

Nire aukeraketa goretsi duzue,

zein ederra eta egiazkoa den

azpimarratuz, baina itauna eta

harridura irakurri dizkizuet

begietan, zeinek eta nik

erostea hori, besteekin izaten

ez dakien honek. Hala da. Jakitea

eta ekitea bi dira oso. Badakit

ez naizela salbatuko. Badakit nik

ere, Allendek duela mende erdi

lez, neure buruaz beste egingo dudala,

bakarrik hilko naizela. Gure

aita bezala. Edo nire aita bezala,

anaiak eta biok ez baikenuen beti aita

berbera izan. Pentsatu dut Txile

eta Allende aitaren Quilapayunen

kaseteen bidez zertu zitzaizkidala

eta pentsatu dut ea bizirik izatekotan

esango ote nizun gaur nirekin

Zirika!ra etortzeko, eta baietz esango ote

zenidan —ez— eta begira hau da

nire aita aurkeztuko ote zintudan.

Pentsatu dut Quilapayunen kasetea

apurtu nizulako erosi nizula Quilapayunen

CDa —Basta ya!— eta gaizki hartu zenuela. Eta

pentsatu dut Txile eta Allende izan

zirela bidegurutze bat non planeta osoak

egin zuen porrot eta akaso horregatik

zela zuretzat hain sinbolikoa eta

akaso horregatik dela niretzat hain

inportantea, ia urtero irailaren

hamaikan ahosabaian fusilaren

zaporea sentitzeraino. Inork ez

du beste inor salbatuko. J-ren urteak

dira eta ez nau ospakizunera

gonbidatu eta ez naiz ausartu neure

burua gonbidatzera. Eta bitartean nola

idatzi bizidunei, bizidunez, hemen

daudenez? Hildakoez idaztea errazagoa

da, hildakoei hitz egitea errazagoa den

era berean. Errazagoa gonbidapenak hildakoei

egin zein eskatzea. Nik nor animatu dut Zirika!ra

nirekin etortzen? Txilen ebatzi zen duela

50 urte bizitzak nolakoa

izan behar zuen —artez azaldu du

vergaratarren amak—, ez zedila

zilegi izan berriro ere sekula, ez

Txilen ez eta munduan beste inon,

komunitatean oinarritutako

sistema politikoaz hitz egitea.

Pentsaezina izan zedila sozialismoa.

Suizidioak minutuero ez dakit zenbat leitu

dudan gaur direla munduan. Inor ez da

bakarrik salbatuko. Boric-en

gobernu neoliberalak 1984ra artekoak

baino ez ditu onartzen errepresioaren

biktima gisa, eta eskaintzen dizkien

papurretan arreta psikologikorik ez

dago. 1973an ez zuten Allende bakarrik

akabatu — hori zen gaurko mezu nagusietako

bat. Argi ikusten dugu. 1973an bizitza bizigarriak

akabatu zituzten. Beren buruaz

beste —zuzenean zein zeharka— egiten

dutenak oro Txilen asmatu eta probatu

zuten neoliberalismoaren biktimak dira.

Inork ez nau ni salbatuko. Ni ez naiz

bakarrik salbatuko. Bakarka dantzatzera

behartuta gaude duela mende

erditik. Nik ez dakit komunitaterik

sortzen, ez Monedan, ez fusilez,

ezta CIA, Pfizer edo Pinochet ate joka

daudela ere — hilko naiz bakarrik,

gure aita eta harena bezala bakarrik,

jakinda salbazioa ekaitzetik

ihes bizitza haragi egiten duten

komunitateetan dagoela, eta

dantzan.