SAEZ DE LAFUENTE

Aititeren dominak atera ditut aitak

oparitu nahi ez zidan poltsatik. Zaharra

zela eta egoera txarrean zegoela zioen

baina beste bat zen arrazoia,

auskalo zein. Orain bi-biak daude hilik eta

dena ukitzea zilegi zaidala

pentsatu nahi dut.

Aitite hil zenean Gasteizko Herriko Tabernak

eskela jarri zion egunkarian.

Urte batzuk lehenago EHUren Leioako fakultate

ireki berriko garbitzailea zen.

Urte batzuk beranduago Lezamara lagundu

gintuen Athleticen entrenamendu batera eta

ez zuen ezer ulertzen — pertsonak dira, laztana,

gizon normalak. Berak zuhaitzen enbor moztuetan

urteak irakurtzen irakatsi nahi zigun anaiari

eta bioi. Nik Zigandaren autografoa nahi nuen.

Hamarkada batzuk lehenago guardia zibil bat zen

fronteran, Andaluzian, aduanako lankideek

lotsarik gabe nola lapurtzen zuten

ikusten. Berak ez, sinetsiko badiogu.

Lantzean behin ijito bat atxilo hartzen

zuten eta paseilloa emateko boluntarioak

ateratzen ziren, beti bakarrik itzultzen

zirenak. Bera ez zen inoiz joan, sinesten diogu.

Urte batzuk lehenago mendian esnatu

zen hordituta. Gaua zen

eta ardiak falta ziren. Goiz hartan zegokion anis

tragoxka gutxi iduri eta inork

ikusi gabe itzuli zen

etxera zinezko hurrupa lapurtzera. Iluntzean, bere

aurretik etxeratutako ardiekin bat egin zuenean,

aitak bizitzan lehenengoz eta azkenengoz

jo zuen. Baina joko bazuen ostiko ona eman

zion — aititek hiru ate zabaldu zituen

kolpeak pasabidean behera bidali zuenean: bana

eskuekin, buruarekin hirugarrena.

Handik hamarkada askora, milurteko

berriaren atarian hil zenean, gure aitaren barruan

zerbait hautsi zen, betirako.

Hagitzez atzerago Espainiaren eta Jainkoaren

defentsan abiatu zen Sobietar Batasunera,

jainkogabe adardunen aurka. Egunerokoak

utzi zituen baina ez naiz deszifratzeko gai.

Dominak argiak dira oso — Espainiako bandera,

esbastikak, División Azul, Falange Española. Batzuk

ez ditut ulertzen baina

fronte sobietarrean zauritutako

Espainiaren heroiei eskainiak ei dira.

Handik urte askora mapamundi batean

azaldu nahi dit zer egin behar izan zuen

eta non baina nik ez dut kontu zaharrik

entzun nahi.

Urtez urte, polizia sekretu

guztiak antzemango ditu kaletik. Hil arte.

Hiru hamarkada beranduago dominak janzteko

tentazioa daukat.

Ez ditut janzten.

Kutxa batean gorde eta banoa, aitarena

zen poltsa berdea bizkarrean hartuta.