Mina hartzeko ere

JUAN LUIS ZABALA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2022 Juan Luis Zabala

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2022ko apirila

Edizio hau: 2022ko apirila

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

BAI ZUK ERE

Ondo lo egin, esaten zidan.

Bai zuk ere, erantzuten nion.

Bakarrik geratzen nintzen ilunpean,

baina argi zein lagun premiarik gabe.

Banekien hori ez zela betiko,

betikotuta sentitzen nuen ordea.

Ondo lo egin, esaten zidan.

Bai zuk ere, erantzuten nion.

Hitzezko habia txikia

egiten genuen gauero

eta ederki asko kabitzen ginen.

LOTARAKOAN

Lotarakoan,

argixe emendau

egiten nuen umetan,

eta jaikitakoan almortzau.

Bebarrun hasten zen atzerria.

Aldi luzea zen arratsaldea,

bizitza oso bat uda,

eta oso urruti zeuden

itzali, gosaldu eta ezkaratza.

Urruti zegoen —ia hiru kilometro!—

Urrategiko ermita beti txuria ere,

urrutiago Azpeitia, Elgoibar, Zumarraga.

Orain dena dago gertu,

beldurgarri gertu

—bai txikia mundu

gero eta txikiago hau!—,

umetako hitz haiexek izan ezik.

Laburregia da arratsalde hau,

laburregia uda osoa

—eta neu naiz batez ere labur,

beldurgarri labur,

gero eta laburrago!—

hitz haien magalera itzultzeko.

HUTSA SIKIERA

Hutsa sikiera

duten kalterik handiena

gu itsusi erakustea balitz,

nahiko ez genukeen

bezalakoak garela frogatzea.

Argazki zaharretan

ez gaitu izutzen

ikusten denak,

ikusi gabe agerian

geratzen denak baizik:

gure etorkizunak.

GOGOAN

Gogoan zaitugu esaten diogu

ahaztuko dugula dakigunari.

Gogoa ez delako ez geure baitako

ez betiko, guk dakigula bederen.

Geure gogoa baino ez gara

baina geure gogoa ere ez gara.

Berdin geure gogoa eginda

zein geure gogoa egin gabe.

DINOSAUROA

Esnatzerakoan,

dinosauroa

hor dago beti.

Baina batzuetan

eman behar,

ez dakit ba,

eman behar

txikiagoa dela.

EDOZER GAUZA

Edozer gauza eder denean,

hori da hori erraz bizitzea!

Ezer ez eta festa! Laharrean Paris!

Ederrena ere edozer gauza da, aldiz,

urrezko lilura hori amaitzen denean.

Festa eta ezer ez! Parisen lahar!

Orduan edertasuna erakutsi beharreko

aitzakia huts bihurtzen da

bizi garela sinetsi eta sinetsarazteko.

Ezer ez eta festa! Laharrean Paris!

Edozer gauza eder izatea da

benetako edertasun bakarra.

ESKUTRAPUA

Hunkitu ninduen

harri koxkorra

laudatu zuen poetak.

Izan da haren antzera

koilarari eta patatari

begiratutakorik ere.

Eskutrapuari begira

gogoratu naiz horietaz,

dilema bat buruan:

garbitzera bota

ala erabiltzen jarraitu?

Epikoa iruditu zait orduan

esku arteko oihal narrastua,

hain leial, hain etxeko,

hain geure antzeko, hain geu,

lekukorik eta mireslerik

gabeko borroka etengabean.

KOITADURIA

Beti da handia koitaduria,

errukitegien eta gupidarrien jarioa,

gertukoena zein urrunekoena,

noranahi begiratuta ere mingarri,

eta horrekin bizi behar.

Ez zara ohitzen,

ez zara laketzen,

baina bereizketak egiten

ikasten duzu,

distantziak neurtzen

zeure larrua babesteko.

Hura etengabe hazi ahala,

gero eta atxikiagoa zaude

gertuko koitaduriari,

gero eta gertukoagoari,

zeu ere gero eta koitaduago,

harik eta zeure koitaduria

baino ezin neurtu duzun arte.

ESAN EGITEN DUGU

Esan egiten dugu

uxatu beharreko traba

besterik ez dela,

baina beldurra

erradiazio nuklearraren antzekoa da.

Nire beldur gehiegizko guztiak

maleta batean sartu

eta itxita utziko nituzkeela

pentsatzen dut batzuetan,

haien trabarik gabe bizitzeko;

baina ezinezkoa da,

eta ahal balitz eta egingo banu

izutu egingo ninduke

maletarekin zer egin behar dudan pentsatzeak.

BALITZ ETA BANU

Francorengatik ez balitz,

ez dakit zer izango zen,

baina seguru asko

ni ez nintzen jaioko.

Horregatik, atzera egin

eta historia aldatzerik banu,

ez ausartzeko gauza ni

Francok irabazi zuen gerrako

hildako bakar bat ere salbatzen.

GANORA AUZOAN

Ganora auzoan

esnatu naiz.

Horrela zaila da

jatorra izatea,

maitatzea eta

maitagarria izatea,

solidarioa,

ezkerrekoa,

baita euskaltzalea

izatea ere.

Ganora auzoan

esnatu naizenetik,

bizitza osoa

ganora auzoan

eman dudalako

irudipena dut,

eta beti halaxe

jarraituko dudala

bizi naizeno munduan.

Zorionez, ordea,

ganoragabetasuna ganoraz

disimulatzen ikasia naiz.

Horretan hasita,

ederki asmatzen dut,

ganoraz gainezka

ganoradun txapeldun,

are neure burua ere

engainatzen.

ERDI BANA

Dena erdi bana

egingo zutela

agindu zioten elkarri,

inoiz ezer ez falta izateko,

inoiz ezer ez izateko soberan,

inoiz ez erdibidean gelditzeko.

Erdi bana egin zituzten

pozak eta penak,

oinazeak eta plazerak,

zeruak eta lurrak,

sasiak eta hodeiak,

zirenak eta ez zirenak,

platelmintoak eta nematelmintoak.

Ezin izan zuten

heriotza erdibanatu.

EZ LEHEN BEZAIN SUHAR

Zeres, Eris, Haumea,

Makemake, Orko,

Sedna, Varuna, Hi’iaka,

Namaka eta Quaoar

ezagunago eta minago

ditut 2006ko abuztuan,

nirekin kontsultatu gabe,

aurretik abisatzeke,

planeta handien multzotik

erauzi nindutenetik,

ni, Pluton, beti

haien artekoa izan nintzena,

zerrenda guztietan azkena

baina horrexegatik beragatik

bereziki gogoan hartua,

bereziki maitea.

Zeres, Eris, Haumea...

Haiei esker jarraitzen dut,

lehertu eta mila puskatan

desegin eta zatitu beharrean,

espazioan biraka,

ez lehen bezain suhar

baina etenik gabe,

arnasari arnasa emanez,

zaputzean bizirik,

ttirriki-ttarraka.

Eskolan, behiala, aspaldi,

planeta bat naizela ikasi

eta oraindik ere,

ezjakinean edo elkartasunez,

nostalgia hutsez bestela,

planetatzat, eta ez planetoidetzat,

nauzuen gehienonaren adinako

ttirriki-ttarrakan.

LOKAZMIN

Biltzen dudan goroldioa ere banaiz,

aurreiritzi batzuk ere behar ditut,

zaletasun aizunak, alienazio dosiak.

Ez nazazue eguzki nahi izan,

euri, itsaso, baso, zeru, su, haize.

Lokatza naiz eta lokatza nahi.

EZEREN OKERRIK EZ DELA

Ezeren okerrik ez dela

XXII. mendea iritsiko da,

eta gu XXII. mendera.

Bai, zu ere bai,

nirekin batera

eta ni bezala.

Baina izango dira okerrak.

Nola ez dira ba izango,

okerrik ez izatea bera ere

sekulako okerra litzateke eta!

“Ezeren okerrik ez dela”

esaten dugu hala ere,

gozo, lasai eta pozik,

eta nik oso gustukoa dut

hitz horietan bilatzea,

ziurtasunik ezin eta,

gutxienez

atsegina eta atsedena.

PAREKOA

Zer eguzkia baino hobe

eguzkipean?

Zer euria baino hobe

euria ari duenean?

Zer negua baino hobe

neguan?

Zer zu baino hobe

nire ondoan?

ONENAK EMANDA

Sasoia joan eta gero

izenburua jarri zion

bere liburuari Uztapidek,

onenak emanda zegoela

jabetuta, nonbait.

Adin batetik aurrera

hiltzeko lotsa galtzen dela

diote zaharrek.

Ez gara iritsi

adin horretara,

baina gu ere

sasoia joan eta gero

onenak emanda gaude,

eta David Bowie

hil zenez geroztik

—historiaren amaiera,

Xabier Montoiaren arabera?—

ez du guretzat zentzurik

hiltzeagatik lotsatzeak.

HITZA GORA EGITEN

Batzuetan gora egiten du hitzak,

adi zein duen aintzat hartu gabe,

bere kabuz eta asmo-peitu,

gora egitea burubide bakar

eta are hori ere gogotik erauzita,

arnasarekin batera arnasaz gaindi

etenik gabeko hats iraunkor airean,

itzuleraz eta etorkizunaz ahaztuta,

inoiz gelditu behar ez balu bezala,

hitza gora eta gora egiten,

unibertso osoa bere baitan,

kaos guztiak harmonia bihurtuta,

hartzeko gauza balitz bezala.

URRUNAREN MAITEZ

Urrunaren maitez

urruna gertuko

bihurtu nahi dugu,

oinazez bada ere,

nekez eta zauriz.

Ikasia dugu

urruntasuna dela

urrunaren maitez

maite dugunaren

dohain berezkoetakoa.

Baina gurea dugu,

berezko hori ere,

gerturatzeko sena,

ahaleginaren mina,

minaren atsegina.

Urrunaren maitez

urrundik gerturatua

alferrik da ekarria;

lilura oro galdua,

gure ezinaren irudia.

Urrunaren maitez

gerturatzeko sena,

nahi bada nahi gabe

nahi ez bada nahita,

bizitzaren indarrez.

PASATU DUN OKERRENA

Lasaiago nagon,

pasatu dun okerrena,

edo hori pentsa zezakenagu behintzat,

latza izan dun baina etorriko ditun une hobeak,

joango gaitun berriz ere hortik zehar,

auskalo nora, auskalo zeren bila,

baina pozik handiena

elkarren ondoan gaudela sentituta,

begiak barrez, umetuta,

eta orduan ere tarteka

gogoratuko gaitun gertatu denaz,

sufritu dugun denarekin,

hartu dugun kolpe mordoarekin,

baina eguzkiari

geure gorputz barrura sartzen lagako zionagu,

eta berak nahi ez badu eskatu,

eta erregutu ere bai behar izanez gero,

alamena eman,

barrura eta barrura sar dadin,

ahal duen lekurik barrukoeneraino,

geu ere barru-barrutik eguzki bihurtu arte,

eta eguzki izango gaitun orduan une batez,

orain gezurra ematen badu ere,

hezurrak mela-mela eginda

laga dizkigun zaparrada beldurgarri honen ondoren.

EZINDEGIAK

Eçignac izeneko herrira

iritsi nintzen.

Herriaren izenak

egarri hori piztu arren,

ezin izan nuen ardorik edan

aurkitu nuen ostatu bakarrean.

“Gogoan izan ezina dela”,

desenkusatu zitzaidan zerbitzaria,

“gure eskaintza turistikoaren

muina eta ardatza”.

Aurrera egin nuen,

aurrera beti ezinbestean,

ezinik ezinezkoenen

ezindegietan barrena.

ITO BEHAR BARREZ

Ito behar barrez,

esaten zuen ama zenak,

eta barre algarak egiten

ditudan bakoitzean

burura datorkit esaldia.

Baina ez dut esaten,

ezin diot inori esan

Ito behar barrez.

Hilda dago esaldia,

ama bezala.

Ez dut esaten,

baina idatzi egiten dut

Ito behar barrez,

hilarri batean izen bat

zizelkatzen duenak bezala.

BA EZ DAKIK BA

— Ba ez hekien ba

une hau iritsiko zela,

orain ez bazen gero,

gaur ez bazen bihar,

aurten ez bazen geurtz.

Zergatik larritzen haiz?

Ba ez dakik ba

alferrik dela larritzea,

horregatik sufritzea.

— Baina idatzi ere

ezingo dut egin,

beti egin dudan bezala,

oinazeaz kontsolatzeko.

Gertatutakoaz eta

haren ondorioez

idazterik banu sikiera!

— Eta nola dakik hik,

iluntasun guztien habia

neurri guztiez gaindiko

ezjakin gizagaixo horrek,

hil eta gero ezin dela idatzi,

edo idazteko eta kontsolatzeko

gogo-premia guztien gainetik

dagoen egoera ez dela

heriotzaren ondorengoa?

IRITZI EZINA

Ezinegonean egonezina,

iritzi bat izan nahi eta

iritzi bat izan ezina.

Urrun sentitzen naiz

lehen nituen iritzietatik,

baina baita oraingoetatik ere,

gerokoen beldur izateraino.

Sarri ez naiz neure iritzikoa,

inoiz ez neure iritziarena.

ATERI

Ateri dago nire begietan

eta paseatzera irtengo naiz

nire penen mortu zingiratsuetara

nire kezken kale estu gaizki argiztatuetara

nire pozen etorbide laburretara

nire ilusioen zubi gero eta behereagoetara.

Ateri dago nire begi

aspaldidanik eguzki gabeetan

eta paseatzera irtengo naiz

berriro euria hasten denerako

bizitza printzak biltzera.

EDERMIN

Berez ez du

ezertarako balio

eder izateak,

hain gutxi

eder zarela jakiteak.

Poza ematen duena

eder sentitzea da,

eta hori denoi zaigu

zaila eta noizbehinkakoa.

JAIOTERRIAN

Jaioterrira itzultzea

hemen jolasten gintunan txikitan

esatea dun, hor jaio zunan gure ama,

han zeukanan aita zenak

denda ere bazen tailerra,

fabrika hartan

lan egiten zinan arrebak,

lagun min batekin joka eta borrokan

hasi nindunan plaza horretan,

eraikin honetan zegonan eskola

bost urte nituenean,

negar egin ninan

ekarri ninduten aurreneko egunean,

eta oraindik ere mundua isiltzen zaidanean

barruan entzuten dudan negarraren

hasiera izan zunan hura.

BIZI-BIZI BIZI

Bizi-bizi bizi,

aholku ematen diogu elkarri,

carpe diem, unea zukutu

eta otxokuartoak.

Ez al dago bada probatuta hori,

eta frogatuta bizitzak ez duela

horrela funtzionatzen,

ez gaituela horrela

zizelkatzen, saritzen, zigortzen?

Diru zakarra inguratu beharrik

ez al dago bada,

zaborra egotzi beharrik?

Ezta zoriona txorizo panplonaren

mailatik gorako zerbait balitz ere.

Onenean ere, ahoan zaporea higatu

eta gogaikarri bihurtzeraino

bueltaka ibilitako txiklea da-eta

edulkorazioak matxuratutako edertasuna.

Bizi-bizi bizi.

Besterik egiterik bagenu bezala.

KWIATKOWSKI LAKO

Bizikleta gainean aldapa bati ekitean

ziklista sentitu izan naiz beti.

Merckx izan nintzen haurtzaroan,

Hinault gero, Lejarreta, Indurain,

atzera begiratu gabe buruan erasoan.

Orain, aldiz, onenean ere,

Kwiatkowski lako sentitzen naiz;

ez ordea Munduko Txapelketa irabazten

edo Donostiako Klasikoa Bulebarrean,

ezpada besterentzat lanean indarrez hustuta

helmugara iristea beste xederik ez duenean,

zer galdurik ez, derrigorraren zamatik libre,

inori ezer erakutsi beharrik gabe.

Idazle moduan are apalagoak ditut

garai bateko alegiazko gizandikeriak.

Orain, asko jota, onenean ere, idaztean

Juan Luis Zabala lako sentitzen naiz.

LAZTAN-KOLPEKA

Ez du berezko logikarik laztanak.

Ez du zuzenean ezer eraikitzen,

ezta konpontzen edo sendatzen ere.

Leundutako kolpea da laztana,

laztandua bakean ez uzteko erasoa.

Gerran sartzen du laztantzaileak laztandua.

Leundutako herra da maitasuna,

maitatua bakean ez uzteko erasoa.

Gerran sartzen du maitaleak maitea.

Leundutako zauria da bizitza,

jaiotakoa bakean ez uzteko erasoa.

Gerran sartzen du gurasoak haurra.

EZIN HARRAPATU

Egun osoa ematen dut urduri

neure buruaren atzetik herio suhar,

neure burua ezin harrapatuta.

Hutsa sikiera harrapatzen dudan

aldi bakan eta laburretan

zer nahi dudan jakingo banu.

Ez ote naiz bada bizi, benetan,

neure buruaren atzetik herio suhar

neure burua harrapatu nahi ezta?

JAI EDERRA

Jai ederra daukazue

esaten diegu, adibidez,

gizartea eraldatu eta

kapitalismoa eraitsi

nahi duten gazteei,

ohartu gabe hori esanik

Eduardo Galeanok

—Fernando Birrik

esan zuena gogoratuz—

bezain zuzen ari garela

definitzen utopia,

ibiltzeko balio duen

jai ederra.

Bestelako utopia da nirea.

Jai ederra daukadala jakinda,

behiala izandako lekuetara

noa sarri iragan garaien bila,

eta inon izan gabekoetara

bestelako etorkizunak bizitzera.

Geografia kronografiaren

utopia da horrela niretzat;

espazioa, denboraren jai ederra.

ZEURE

Igo zaitez nire begiradara

eta hartu agintea.

Bultzatu nire gogoa

bere ardatzetatik aterarazi arte.

Astindu nire oinarriak

sendotasun oro deserrotu arte.

Dardararaz nazazu,

zeuk bakarrik eta zeu ere gabe,

inoizko inontasunik inorgabeenean.

TOKITAN

Tokitan nago,

tokitara iritsi naiz,

tokitan dago

lehen nintzen tokia,

tokitan halaber

iritsiko nintzela

uste nuena,

iritsi nahi nuena,

iritsi behar nuena,

iritsarazi nahi

nindutena.

Tokitan dago,

hori ere bai

seguru asko,

ustez nagoen tokia.

Tokitan egote hau

non egotea ote da?

MINA HARTZEKO ERE

Artean jaio gabe nintzela

bizitza zer den ulertzerik izan banu,

bizi nahi al nuen galdetu balidate,

eta bizitzara jauzi egiteko

proposamena egin,

ezezkoa emateko gauza ni.

Mina hartzeko ere.

DENA TAMAINAN

Ondo zaude.

Sustoa baino ez da izan.

Autoaren kolpea ere, txikia.

Lanean dena mendean duzu.

Kezkatzen zintuzten min arraroak

ez dira ezer, medikuak esan zizun.

Etxean ere dena ondo,

ez arazorik gabe

baina betiko martxan.

Hildakoak ere neurrian,

neurrian ahaztuak

neurrian gogoratuak.

Munduan albiste onak gutxi.

Baina ez gaude gerran ere.

Dena tamainan.

Eta adina ere, tira, azken batean,

zer nahi duzu ba,

zeurea, duzuna, dagokizuna.

Hil beharra ere egongo da,

baina oraindik ez da tokatzen.

Ondo zaude.

Baina zeure buruari

ondo zaudela esan

eta erakutsi behar izan diozu.

Gaixorik egon gabe ere,

a zer sendatzeko gogoa!

Hala izango ote da beti

hemendik aurrera?

Ondo zaude, bai.

Zeure buruari ondo zaudela

esan behar hori kenduta.

GOGOTIK

Ez aurrezpenetik, ez dirutik.

Ez kalkulutik, ez damutik.

Ez probetxutik, ez onuratik.

Ez kulturatik, ez hezkuntzatik.

Gogo beti biluzitik.

Gogo beti orainekotik.

Gogo beti hemengotik.

Gogo beti neuretik.

Gogo beti bizitik.

Gogotik, gogotik, gogotik.

Gogotik bizi, egiten den oro

gogotik eginez. Zer ote da?

AKASTASUNA

Haserretu beharrean,

esker onez onartu beharko zenituzke

besteen hutsegiteak eta akatsak.

Infernu zenuke mundua,

huts egiten duen akastun

bakarra zeu bazina.

ZERU-ZERUKOA

Zeru-zerukoa zara,

zeruko zoru da

zure azpian izara.

Zeru-zerukoa zara,

zeruko egiten nauzu

nire ondoan etzanda.

Zeru-zerukoa zara,

aingeru-aingeru ez izanda.

Hegalik ez duzu baina

bai hegalen ikara.

Zeru-zerukoa zara,

zeruko egiten nauzu

nire ondoan etzanda.

Zeru-zerukoa zara,

zeruko zoru da

zure azpian izara.

OGIA ETA EGUNKARIA

Gela honetan gordetzen naiz

neure neurrira argitutako

mundu aizunak sortzen

kanpoko mundua izanik ere

ispilu guztietan ispilu.

Beti igandea balitz bezala,

ogiarekin batera egunkaria

ekartzeko baino ez naiz irteten.

Kalea, jendea, herria, mundua

ukitu gabe neureganatzen ditut,

ferekak eta ukabilkadak,

musuak eta tiroak.

Egunkariak kale egiten du

kale izateko ahaleginean,

zuzenean bizitzeko nahian

huts egiten dudan bezala nik.

Ogia, kalea, bizitza,

jendea, herria, mundua.

Zer ote dira benetan?

Gero eta gela honetakoago nago,

ilunpean nire aproposko munduekin jolasean.

LARRU ETA BARRU

Beldurra gezurretan

bizi gara,

muineraino sartua

galtzailearen arantza,

larru eta barru,

gogoa, arima, espiritua,

hausturarainoko

gezurretako minez.

BIZIHILIK

Ez zara hil.

Ez naiz hil.

Ez gara hil.

Baina

hil zatzaizkit,

hil natzaizu,

elkarri hil gatzaizkio.

PROBETXUZKO

Betelan hutsa da

bete-betean huts egiten

ez duzun bakanetan

egiten duzun oro.

Eta hala izango da

aurrerantzean ere,

erremediorik gabe.

Zer uste zenuen dela

—zer ustearazi zizuten—

probetxuzko gizona izatea?

Kontsola zaitez pentsatuz,

ergeltxo maitagarri hori,

probetxuzkoa ez izatea ez dela

probetxuzkoa izatea baino hobea,

ezta atseginagoa ere.

BESTE ZER ESANIK EZ

Feministek diote

—egoki eta zorrotz—

ez dela zuzena eta bidezkoa

Uztapidek behiala

—egoki eta zorrotz hark ere—

bertsotan adierazia:

beste zer esanik ez dela

esatean ama.

Ezin etsi nik, ordea,

beste zer esanik gabeko

hitzik edo, gutxienez, esaldirik gabe,

eta horregatik aldarrikatzen dut

—hemen, orain eta niretzat,

eta beste ismoren batek

ukatzen ez didan artean behintzat—

ez dagoela beste zer esanik

esatean etxe atarian aulkia.

ASTIRO

Astiro, esan dio

amonak bilobari

etxe atariko aulkian

duen egoitza finkotik,

neska koxkorra baratzean,

bizitzan estreinakoz,

artajorran ikusi duenean,

edo, ondoan eserita,

hariak txirikordan,

eskumuturreko bat egiten.

Astiro hitza darabil buruan

orduan neska koxkorrak,

pentsatzen ari dela

ohartu ere egin gabe.

Amonari baino

entzun ez dion hitza da.

Poliki, esaten dute besteek,

xuabe, lasai, mantsoago,

no hay prisa, despacio,

doucement, patience...

Neska koxkorrak ez daki,

une hau ahaztu arren,

astiro hitzetik abiatuta

tesi zorrotz bikaina idatziko duela

hogeitaka urte barru,

edo izenburu Astiro

duen poema liburu

kritikariek nekatu arte laudatua,

zahartzen hasten denean.

Neska koxkorrak ez daki

etxe atariko aulkian eseri

eta dena astiro joan dadin

desiratzea, opatzea eta eskatzea

dela funtsean bizitza

—are etxe atariko aulkitik urrun

itsasorantz hippy biluzik

lasterka egitean ere,

edo pogoa dantzatzean punk

auskalo nongo londonzulo argi-peituan—,

eta ez du jakingo,

—beharrik ere ez, astiro hobe—

tesiarekin cum laudea

eskuratutakoan

edo poema liburuari esker

Euskadi Saria jasotakoan ere.

TITARE BAT URETAN

Titare bat uretan

itotzen ari denak

ez dio sinisten

esaten dionari

titare bat uretan itotzea

zientifikoki

zein humanoki

ezinezkoa dela,

eta titare bat uretan

itotzen da,

egoskor,

kasurik egin gabe,

baita titare bat uretan

igeri egiten ikasi

baldin bazuen ere,

baita titare bat uretan

igeri egiten irakatsi

baldin bazuen ere,

baita titare bat uretan

itotzearen ezintasuna,

zientifikoa zein humanoa,

predikatu baldin bazuen ere,

ebidentzia guztien aurka

eta heriotzaren alde,

ito egiten da

titare bat uretan.

EZ DUT BAT BUENA EGITEN

Sukalde lanetan

—beti izan naiz traketsa—

ez dut bat buena egiten.

Ezin izaten dut asmatu

noiz arte utzi sutan

egosten edo frijitzen jarritakoa.

Hurkoarekin harremanetan

—ez dut inoiz ikasi—

ez dut bat buena egiten.

Sukaldean bezala nabil beti,

beroaren neurri egokia

zein den asmatu ezinda.

Idazterakoan ere

—ohartzen ari zara, noski—

ez dut bat buena egiten.

Zeuk esan beharko didazu

ustezko poema hau hotzegi

edo kiskalita zerbitzatu dizudan.

HILA BEHAR DU

Hila behar du urliak,

sandia bezala

hila izango da honezkero,

berendia ere ezinezkoa

oraindik bizirik egotea.

Eskelarik ez dut ikusi,

abisurik ez dut jaso,

ez nituen hain gertuko,

ez izaki haien auzoan erle.

Bizirik balira ere

ez nituen berriz ikusiko

ez haien berri jakingo.

Nitaz ere esango du

akaso norbaitek noizbait,

ezin jakin noiz,

ez jakin nahi noiz,

hila behar dudala,

hila izango

naizela honezkero,

ezinezkoa dela

oraindik ere ni bizirik egotea.

ZORTZI ABIZEN EUSKALDUN

Zortzi ez,

hamasei,

hirurogeita lau,

lau mila eta laurogeita hamasei

abizen euskaldun

dauzkadala uste dut.

Nahi edo behar dituzuen adina.

Ikertu itzazue beldurrik gabe.

Neu ere iker nazakezue,

miatu kanpo eta barru

zokondorik gordeenetaraino.

Nahi edo behar dituzuen

ondorioak oro ateratzeko

erraztasunak emango dizkizuet,

antropologia garaikidearen

garapen zuzenaren mesede.

Ezer ondorioztatzekotan, baina,

zeuen abizenei egotzi epaia.

PAGATU BEHAR DENA PAGATU

Pagatu behar dena pagatu

eta bakean dagoena bakean laga

(guk bakean —edo gerran, berdin dio— dagoena

—gure— bakean lagatzen dugun bezala).

Bi kontsigna garbi horietara

etorri da arima eder askoren

gaztetako antikapitalismoa.

Ez galdetu nola dakidan.

Bakean dagoena bakean laga, mesedez,

pagatu behar dudana pagatzen dut eta.

EZ ZAKINAT

Ez zakinat

eta zaila zeukanat

honezkero ikastea.

Nahita ere ezin izango niken

eta nahi ere ez zakinat

nahi dudan, ezin dinat esan.

Zer nahi dun ba esatea,

horrelakoxea naun

eta halaxe nagon.

Nahiko niken nahi izatea

eta nahi izatean ahala

neureganatu eta ekin.

Edo hala uste dinat zinez,

nahiko nukeela, baina

nukeela esan dinat, ez dudala.

Ezin dinat nahi izan,

eta ezin sinistu nahi izanda

ahal izango nukeenik ere.

Eta horrelaxe nagon,

ez nahi bezain ondo

baina gaizki ere ez.

AUTORRETRATUA

Nagia naizenez,

lana beltz egiten dut

indarrak ahitu arte,

gero alferkerian lasai egoteko.

Errebeldea naizenez,

aginduak oro zuzen

betetzen ditut,

gero lasai desobeditzeko.

Maltzurra naizenez,

ahal bezain zintzo

jokatzen saiatzen naiz,

gero gaiztakerian lasai aritzeko.

Eroa naizenez,

arrazoiaren indarrari

arretaz begiratzen diot,

gero nire zoroa lasai bizitzeko.

Bakartia naizenez,

jendetasunaren arauak

zorrotz errespetatzen ditut,

gero nire baitara lasai egoteko.

Berekoia naizenez,

hurkoa zaintzeko ahalmena

azken tantaraino zukutzen dut,

gero neure burua lasai maitatzeko.

Lasai bizi nahiaren

lasai bizi nahiz,

etenik gabeko dardara

urdurian bizi naiz.

IBILI-IBILI EGINDA

Ibili-ibili eginda,

ibilian nintzen

denari buruz kezkatu.

Ibilian ziren

nire kezkak aienatu.

Ibilian ninduen

atsedenak hartu.

Ibilian zitzaidan

bizitza indartu.

Ibili-ibili eginda,

ibilia nuen

aberri bihurtu.

NAHI IZANEZ GERO

“Nahi izanez gero...”

esan dizu zerbitzari zerbitzalak.

Hiru hitz xumez ireki dio atea

nahiari, aukerari, bizitzari.

Esan gabe esan dizu

oraindik ere nahi izateak balio duela

sagardoz bapo lagundutako

mokadu goxoa jateko behintzat.

HEZURREN MINTZOA

Utzi egin behar diozu

laster egiteari, gizona!

Ba ez dakizu ba,

medikuak esan gabe ere,

mesedegarriagoa dela,

adibidez, igeri egitea,

guretzat batik bat,

kalte egiten digulako

asfaltoaren aurkako

talka bortitz bortxatuak.

Zer uste duzu garela?

Zer uste duzu zarela?

Utzi egin behar diozu

laster egiteari, gizona!

Gure mintzik barnekoetaraino

daukazu sartua

ohartuki zein oharkabean

bizi izan duzun oro,

beteta gauzkazu, enpo,

eta ez gaude jada

zure apeta txoroen

mende bizitzeko.

Ez zara jabetzen zu garela?

Ez zara jabetzen gu zarela?

Utzi egin behar diozu

laster egiteari, gizona!

Harrapatu behar zaituena

aspaldidanik da bidean,

horretaz jabetua egoteko

nahikoa behar zenuke

guri kasu pixka bat egitea,

baina laster egitera irteten zara,

zer eta erlojuari begira gainera.

Noiz ikasiko duzu

hezurretan, hezurrekin,

hezurretatik ulertzen?

GOGO HUTS

Txikia nintzela,

arropa aldatzerakoan,

erabat biluztu

eta jauzi txiki bat

egiten nuen batzuetan,

neure gorputza

esperimentatzeko une batez

ezer ere ukitzeke.

Gorputz hura bezalakoa

izan nahiko nuke,

ezer ukitzen ez duen

biluztasun erabatekoa

guztiz bakartua unibertsoan,

gogo huts.

ERRETENA GAINEZKA

Euri sarriak etxe aurreko

errepide koxkorraren

bazterreko erretenari

gainezka eginarazten zionean,

aitzurrarekin ttirriki-ttarraka

bidea irekitzen zion urari.

Inork ordaindu gabe,

inoren mehatxurik gabe,

auzolanaren zentzurik gabe,

alegia deus ez hutsaren truke.

Ez zen inor baino hobea,

ezta bereziki eskuzabala ere,

antipatikoa zen, ezer izatekotan.

Baina erreten gainezkatuak

aitzurra eskatzen zionean

ez zuen inoiz hutsik egiten.

Euria, erretena, aitzurra

eta norberaren eskuak

munduari zentzua ematen.

Zikoitzik zikoitzenarentzat ere,

paradisu infinitu baten miniatura.

APROPOSKO POETA

Hogeitaka urte zituela,

arratsalde eguzkitsu batean,

eskolatik oporrak hartu berritan,

bizikleta gainean eseri zen aspaldiko partez,

txirrindulari arropak jantzita.

Horrelakoetan ohi zuen moduan,

sasoiko eta indartsu sentitu zen,

eta pedalei Eddy Merckxen

pareko indarrez eta freskotasunez

eragin ahal izango zielako irudipena izan zuen.

Bazekien, jakina, irudipen hutsa zela hori,

eta aurreneko aldapak utziko zituela agerian

entrenamendu faltaren ondorioak,

baina une hartan zoriontsu sentitu zen.

“Honezkero ez dut lortuko inoiz ziklista izatea,

baina ziklista izatera jolas naiteke”,

esan zuen bere artean, pozik.

“Aproposko ziklista izateko aukera daukat nahi dudanean”.

Poema bat idatz dezakeela pentsatu du,

oroitzapen horretatik abiatuta.

Ez du benetako poetatzat bere burua,

ez da behar bezain..., ez da behar bezain...

hitz asko bururatzen zaio baina ez daki aukeratzen:

ez da behar bezain gauza asko.

“Honezkero ez dut lortuko inoiz poeta izatea,

baina poeta izatera jolas naiteke”,

esan du bere artean, pozik.

“Aproposko poeta izateko aukera daukat nahi dudanean”.