ARANTXA URRETABIZKAIA

Poesia kaiera

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2000 Arantxa Urretabizkaia

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 2000

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Lanak aldizkarietan barreiatuak zeuzkatelako libururik argitaratu gabe hil diren poeta mordoxka egon da literatura moderno guztietan. Baina liburu garrantzitsu bat beste liburu batean itota galtzea, gurean bakarrik gertatu da. Arantxa Urretabizkaiaren San Pedro bezperaren ondorengoak, izan ere, inoiz bakarrean argitaratu gabekoa da. Lur argitaletxe taldekoen Euskal Literatura 72 izeneko liburu kolektiboaren barruan gelditu zen kontsultarako materiala balitz moduan. Eta beste hainbeste gertatu zitzaion urte bete lehenago Amaia Lasaren Itsasoaren maria gora maria beheran hartu nituen hitzak poemategiari, Mikel nebaren poemekin batera Poema Bilduma izen orokorraren azpian ahantzi zen. Biak ere, adierazgarria da, emakumeak dira. Are gehiago, gure aurreneko emakume poeten lehen lanak ditugu bionak, hurrenez hurren.

      Urteak pasa dira, eta orain, zalantza izpirik gabe, Arantxa Urretabizkaiaren poema haiek dira orduan, oro har, idazle ezagunago eta helduagoak zirenen lanez osaturiko liburu hartatik denboraren joanak higatu gabe iraun duten obra bakanetako bat. Haatik, idazleak berak aitortua du langintza lotsagarri bat balitz moduan idatzi zituela poema haiek, ezkutuan, inori deus esan edo erakutsi gabe, «poesia egitea» emeei —edo ez aski arrei— dagokien ahultasuna balitz bezala. Baina, zorionez, gizonen artean gizonezkoago azaldu behar zuen emakume gazte hark oso bestelako jarreraz idazten zituen poemak, defentsa artifizialik gabe, bere sena libre eta laxo isuriz. Berezkotasun hori, naturaltasun hori da Urretabizkaiaren poesiaren balore nagusienetako bat. Hala berean ditu ezaugarri irudi literarioen ekonomia handiz, hizkera zuzen eta gozo baten bidez hartzen duen indar ebokatiboa eta fonetikan ez baina ahapaldi klasikorik gabeko periodo luzeko errepikatuetan lortzen duen musikaltasuna.

      Bakardadea, haurtzaroko munduaren nostalgia, alabaren aitarekiko harreman konplexuak, eta idazterakoan euskaldunok hain herabe izan omen garen maitasunaren esperantza dira gure poetak bere bi poema liburuetan landu dituen gai nagusiak, beti ere emetasun minduko gandu mehe baina ez ahul batek osatuak, bezpera baten ondorengoak, ondorioak, pairatzen baititu, eta esperantzaren araberakoa izaten ohi da frustrazioa. Urretabizkaiaren poesia osoari, hala ere, xamurtasun berezi bat dario, emetasunaren froga edo literatura femeninoaren isla omen dena, zenbait kritikoren ustean. Hala izan edo ez, Arantxa Urretabizkaiaren poesiak denok hunkitzen gaitu, eme eta ar, emetasunaz at dauden arrazoiak direla medio. Ahapetik mintzo delako baldin bada entzungarri, bere golkokoak kontatzen dakielako da unibertsala.

KOLDO IZAGIRRE

Arantxa Urretabizkaia (Donostia, 1947) bulegari eta erizain ibili zen kazetaritzan hasi baino lehen. Poesia ez ezik nobelagintza ere landu du (Zergatik Panpox, Aspaldian espero zaitudalako ez nago sekula bakarrik, Saturno, Kuaderno Gorria).

San Pedro bezperaren ondokoak 1

I

Duela urte asko

(hamar urte ez al dira urte asko)

San Pedro bezpera batean,

gauerdian,

denbora

gelditu egin zen.

Eta hutsune hartan,

zulo beltz

       busti

       hotz bat

gertatu zen.

Eta amets

lodi eta ahaztu hartatik iratzartzean

zulo hartan murgildurik,

arroxina upel batean erdi itorik,

gorputzaren milimetro bakoitza erne,

                                            urduri,

irakinaren marmarra bakarrik

entzuten nuen

eta,

segundo bakoitzean behin,

neure hortzen hots

b e l d u r t i a,

denborarik gabeko itxarote haren

erloju

orratz gabea.

Duela urte asko,

hamaika ia,

San Pedro bezpera batean,

infernuko deabru guztiek,

bultzaka,

kolpeka,

geratutako denbora martxan jarri zuten.

Eta ene historia bitan zatitzen da

harrez gero

San Pedro egun haren

                              lehenagokoa

                              eta ondokoa.

Gau hartan dago haurtzaroaren

muga,

hesia,

zorionaren azken esperantza,

gau hartan hil zen ene

inozentzia,

San Pedro bezpera bateko

gau madarikatu hartan.

Duela urte guti,

edo ez hain guti,

lau ia,

San Pedro bezpera batean,

gaueko hamarrak bost gutitan

espero izateko esperantza

                                        hil zeutaten.

Arlote,

alfer,

sadiko.

mozkor,

infernuko deabru guztien begiratu

nazkagarri

eta beroaren aurrean,

azpian,

kausa loriosik gabeko

Jeanne d’Arc alpretaduna,

kanoirik gabeko

Agustina Aragoiko,

lumarik gabeko

Simone de Beauvoir analfabetoa,

ezpatarik gabeko

aingeru mendekatzailea,

betiko katea lotu zeutaten bihotzean,

San Pedro bezpera batean,

duela hamar

edo lau urte.

Duela ia lau urte

San Pedro biharamunean,

uztailaren lehenengo egunean

(Jesu Kristoren odol guztiz preziatuaren eguna)

zin egin nuen

                    inoiz

                    inon

                    inork

ez zuela ene denbora geratzeko boterea erdietsiko.

1972

II

Ziur nago:

egun gris,

motel batez jaio nintzen,

eguzkirik gabeko egun epel batez,

bi gau beltzek inguratutako

une gelatinatsu batez.

Ziur nago:

ni jaio nintzenean

buruak

beste alde batera bueltatuak zeuden

eskuak

beste norbaiterantz luzatuak

begiak

beste norbaitengatik malkotuak

kandelak

beste norbaiten izenean piztuak

kantak

beste norbaitengatik isilduak

ezpainak

beste norbaiten egarriz.

Ziur nago:

harentzat

dezepzio bat izan nintzen

ez nintzen mendekuaren esku ar bortitza

iraganaren garbitzaile zuhurra

presentearen arrazoi esperantzagarria

etorkizunaren amets lausengatua

eta

ezagutu ninduenean

zulo luze

       busti batean zehar,

eskuz esku,

begiradaz begirada,

bospasei kilo haragi negarti

             bere eskuetara ailegatu nintzenean,

ez nintzen haren bakardadearen

tristezia

tanta

bat baizik,

haren hondamendiaren lekuko,

koskor gris,

borroso eme bat

baizik.

Eskuetan hartu ninduen,

esku trakets,

hunkituz,

eta amak jarritako mila zapietan zehar

ene gorputzaren beroa sentitu zuen

beste gorputz urrun

                  bitarteko baten

promesa

eta fruitu.

Eta ene begi irekien aurrean

negar

egin zuen.

Ziur nago:

bere malkoek busti ninduten

bere oinazeak inguratu ninduen

eta egun hartan jaio zen

betirako

betirako

lotzen gaituen katea.

1972

III

Nik maite dudan jendeak

nik                         baino gutiago maite nau.

Nik maite dudan jendea

ez zait inoiz,

arratsalde euritsu batez,

lantokira aterki batekin etorri

busti ez nadin,

ez da nik esan dudanaz gogoratzen

ez nau gauza mirakulos bat bezala begiratzen

ez du nigan itsuki sinesten

ez du ene beharrik sentitzen.

Horregatik,

horrexegatik,

zu,

aterkia eskuan,

portalaren alboan,

beste seinalerik gabe,

ezagutuko zaitut,

hainbat aldiz,

zaparrada baten harian

aterkia eskuan,

norengana jo ez zenekielarik,

zeure besoaren eta aterkiaren

tristeziaz

negar egiten zenuen

hori.

Eta erakutsiko dautzut

neure besoen epela

neure soinen zorrotza

izarren isila

anemonen apala

La Séoube-ko goizen sekretua

artaldetik urrun dabilen bakartiaren

oihua.

Eta zuk,

aterkiaren gauaren pean,

euriaren azpian ezkutatutako xoko samurra,

lagunen arteko marmario amankomuna,

zakurren laztanen biguna

etorkizunaren esperantza beldurgabea

bi izatearen zoriona

irakatsiko dautazu.

Eta ni izanen naiz leiho irekia

eta zu gaua,

aterki beltz,

handi,

herdoildu baten pean.

1972

IV

Itxaron

ene poza itzul dadin

oroitzapen hura hil dadin

agoniatan dagoen maitasun hori

aiena dadin.

Itxaron,

ene poza itzul dadin

amaraun horretatik irribarre bat sor dadin.

Itxaron,

goizean,

barre egiteko adorez,

haizeak ene pena lehor dezan

gauean,

astindurik,

dardararen lanbroak

ene kexa ahantz dezan.

Altzairuzko itsas horren haraindian

jendeak dio,

hondartza bat dago

non amorante hilak,

habailaren harria abiada galduz emeki

doan bezala

aterpe malenkoniatsu haren bila,

itsas apar gristatuaren amets,

harean baratzen baitira.

Itxaron

penen hilobi urrun hartan

ene kexa ito dadin

eguzkiaren beroaz

ene mendekua ahantz dadin.

Itxaron

ene poza itzul dadin

deitorearen madarizio doilorra itzal dadin

gauean,

dardaren lanbroa agor dadin.

Zeren,

hondartza miragarri hartan,

jendeak dio,

amodio hilak

eguzkiaren pean

hondar bilakatzen baitira.

1972

V

Hondarraren gainean biltzen den harri koloreduna bezala

lehortu ondoren,

gristatu delako,

desengainaturik,

erortzera uzten den harri koskorra bezala

aurkitu nauzu

goizean,

sartu baizik nahi ez duen

lainoa leihoan bezala

kotxearen faroek bereganatu duten

intsektua bezala

liburu bat lapurtzen hartu duten

estudiantea bezala

larre leun baten erdian

ahaztutako kotxea bezala

haizean dantzatzen diren

eskutitz bateko pusketak bezala

estazio batean abandonatutako

maleta zahar bat bezala

jende artean

biluzik aurkitzen dena bezala

asperraldiko

aho-zabaltze bat bezala

bide ertzean nornahiren omenaldiz

jarri den harri bat bezala

kalendarioaren

orri zahar bat bezala

itsas barrenean

alferki oihuztatzen den sirena bezala

luzaroan haragian irauten duen kolpearen

oinazearen oroipena bezala

amets gaiztozko gau batek

lardaskatutako ohe bat bezala

hitz esan gabe bat bezala

hitz entzun gabe bat bezala

hitz ulertu gabe bat bezala

hitz pentsatu gabe bat bezala

hitz arrotz bat bezala

hitz ahaztu bat bezala

aurkitu nauzu

goizean,

beste norbaiten izenaz markatutako koilarea daraman

zakur arkakusoz betetako bat bezala.

1972

VI

Hainbeste amets egin dut

HEMEN

etorkizunaz,

hainbeste historia asmatu dut

HEMEN

non,

zenbaitetan,

haizeak goxoki inguratzen nauenean

eta lanbroak atzaparrak

gorputzean sartzen dizkidanean,

nire berotasunaren fantasmak

eskutik hartzen nauela uste baitut,

haren arnasa

lepoan sentitzen baitut

eta haren kantak

eta neureak

gauza ezezagunez mintzatzen baitzaizkit.

Hainbeste maite izan dut

HEMEN

arratsaldea,

hainbestetan sentitu izan naiz

HEMEN

haur,

hainbestetan galdu dut

HEMEN

bidea apropos,

neure ametsen ezpalak persekutatuz

ura

haizea

merkurioa bezala

esku tartetik ihes egiten zuten fantasmak

hainbeste itxaron ditut

HEMEN

non,

azkenean,

egia eta asmazioa,

ernea eta loakartua,

zoroa eta zuhurra

nahasten baititut

sua esplika ez dezakedan bezala,

suak miresten nauen bezala

Hainbestetan egin dut

HEMEN

negar

malko gauzatu gabeaz

edo malko epel esnetsuez,

hainbestetan bueltatu dut

HEMEN

burua

irribarrez

norbait atzetik zetorkidalakoan

norbaitek ene izena samurki esan zuelakoan

non

HEMEN

hautsi baitut neure ametsa

neure poema

geroago

geroago

laster agian

zein naizen esan behar duketenean

leku hau aipatu beharko dute

eta esanen dute

HEMEN

hautsi zuen mila orrialde

HEMEN

putzuaren ispiluan

xahutu zuen mila aldiz bere irudia

HEMEN

hil zitzaion liburu bat

oroipen bat

lagun bat

ordu beltz gehiegi zeukan liburu bat

oroipen bat

lagun bat

HEMEN

hautsi zituen lainoak

eguzkiaren bila

HEMEN

gristatu zituen zeruak

eguzkiaren beldur

HEMEN

itzali zituen izarrak

bakardade desiraz

HEMEN

sorrarazi zuen iturri bat

kanturen baten beharraz

HEMEN

jantzi zen lorez

anemonez eta margaritez

HEMEN

malko euritsuek itorik

HEMEN

erre zituen orbelak

urrearen eta gorriaren amets

hemen han nonahi

1972

VII

Euria ari du.

Putzu berbera

mila aldiz hustua eta

tantoka

tantoka

betea.

Badoaz maldaz behera

seietako langileak,

sudur muturra hotzik,

eskuak patriketan.

Hatsak markatzen duen

bide zuria,

alkotoizko ametsa,

norabaitera doan bideari

jarraikituz.

Honelako goiz batez oroitzen naiz,

neure haurtzaroaren,

beti bueltaka dabilkidan

haurtzaro zorigaitz haren

goiz batez.

Langileen botek altxatako

haize hotzak esnatu ninduen,

neguko izotzak bustia nengoen

eta xori beltz,

handi

baten hegal handiek

urratzen zeutaten aurpegia.

Honelako goizalde batez oroitzen naiz,

isiltasunez eta hotzez

kargatutako goiz batez.

Eskua luzatu nuen

eta ez nuen ezer ukitu.

Orduan ulertu nuen

ez nuela mendirik mugituko,

itsasorik erdibituko

eguzkirik itzaliko.

Honelako goizalde batez oroitzen naiz,

isiltasunez eta hotzez kargatutako goiz batez.

1972

VIII

Neure mahaiaren

gainean

neure argiaren zirkulu horiaren

azpian

aurkitu nuen.

Zazpiaren hotsa euri tantadetan aditzen zen bitartean

aurkitu nuen,

aspaldian

pausoz

p

a

u

s

o

segitzen nauen

kirats gauza gabea,

neure itzalaren itzal

neure tristeziaren aingura,

bakardadea.

Urteroko lagun,

amets guztietatik

bidaia guztietatik iratzartzean aurkitzen dudan mundua, adiskidea.

Oraindik ez,

itxaron ezazu apur bat,

maite nahi dut oraindik,

udazkenaz zorabiatu

arratsaldez gozatu

gauez amestu

gau luze, ernez

miretsi

nahi dut oraindik.

Baina lehengo goizean,

Pisako dorre okertuaren oinean,

Italiako eguzki errukigabearen argiaz,

neure aurpegian

urteen lehen seinaleak

ikusi nituen

irriaren ildo hunkigarriak

malkoen eta pozaren bidexkak

begien ertzetan.

Oraindik ez,

pentsatu nuen,

oraindik ez.

Neure mahaiaren zirkulu horiaren azpian

zazpiaren hotsa euri tantadetan

jadanik ito zenean,

arratsalde euritsu

ilun batez,

Pisako dorrearen itzalean

sortutako fantasma beltz ezaguna

neure tristeziaren aingura,

bakardadea.

1972

IX

Zortzi urteko ametsa

hiru mila gaueko esperantza

hiru mila goizeko helburua

udazkeneko hamabost egun

gorri, urreztatuz

gauzatu zen.

Hamabost egunez,

printzerik gabeko Zenizienta,

ahizpa gorrotagarririk gabeko Zenizienta,

amestutako bizitzea bizi nuen,

bi zaldik (edo bost)

eramandako karrozan

inoiz erdiets ez nuen linbo epelean bizi nintzen,

neguaren hasieran

udak ezin hilean berotzen gaituenean,

Mediterraneoaren babesean,

neofito baten kontsagrazioan,

ni neu ere disfrazatu egin nintzen,

estudiante izatera jokatu nintzen.

Eta goiz erdian,

hitz entzunez ase dagoenaren egarria,

te katilu baten aurrean egindako solasak,

Proust-ek loriatutako edari miresgarria,

soinetik teinka egiten duten

liburuen pisuaren lagungarri,

ez nuen printzearen hutsunea nabaritu.

Baina goiz batean

ametsa hautsi egin zen

hamabiak entzun ziren erlojuren batean

Bata zuri aseptikoak

galtza eta alkandoren ordez,

goizeko zazpietako ezin jaikiak

zortzi t’erditako dutxa epelaren ordez

arratsaldeko nekea

ilunabarreko pozaren ordez,

Zenizienta etxean aurkitu zen.

Udazkeneko hamabost egun

gorri, urreztaturen buruan

eguneroko bizitza

atera zen garaile.

1972

XI

Atoz

ilunabarrean,

atoz.

Piztuko dugu sua

eta hari so,

karren bero gorriak

laztandurik,

kontatuko dautzut

nola amesgaizto bat egin dudan

nola egin dudan amets

dragoi

berde

handi bat

zegoela auzoan,

aldapa gaineko etxe koskorraren atzean

eta dragoi hark,

ahotik sua zeriola,

gure etxe aurrera etorri zela

eta bakarrik nengoela,

baina haren suak,

atzaparrek,

gorputzaren berde biziak,

buztanaren kolpeek,

aho sutsuaren kiratsak,

ezin zezaketen ezer

gure etxeko pareten aurka.

Kontatuko dautzut

nola egin duten alde

banaka

isilik

arrastaka,

eguneko orduek,

hilabete bakoitzeko egunek.

Nola nengoen zure zain

sutondoko bazter honen zain.

Eta zuk,

zangoak luzaturik,

eskuak gurutzaturik,

begiak hertsirik,

entzunen dautazu.

Ene hitz bakoitzak

leku bat aurkituko du zure buruan

ene perpausek

lanbro tantadez apaindutako

amaraun distirant bat osatuko dute.

Gero,

kearen eta haize beroaren besoetan,

helduko zait zure erantzuna.

Esanen dautazu

nola egun ez dagoen jadanik

herri bakoitzeko

neskatxarik politena harrapatzen duen dragoirik

nola gure etxeko paretek,

egunero berreraikiak,

egunero zainduak,

inoiz ez arrotzak,

guk iraun dezaguno

iraunen duten.

Kontatuko dautazu

nola egin duten ihes,

zaratatsu,

egunek eta asteek,

baina nola izan diren

luze

sei hilabete hauek,

nola espero zenuen momentu hau,

nola berrezagutzen duzun zeure kadira,

etxeko usaina.

Eta elkarrekin,

puzzle bat egiten den bezala,

pauso bakoitzaz,

keinu bakoitzaz gozatuz,

biharko planak eginen ditugu,

bihar,

berriro.

Baina gaur,

sutondoan,

garren bero gorriak

laztandurik,

senti dezagun elkarren bizitzea

luza dezagun

gorputzak elkar ukitu baino lehen

sentitzen duten dardara.

Begira,

sua tristatzen ari da.

Bota dezagun beste enbor bat.

Eta isilduko gara,

gure isilaldia

hitzez espresatzeko

zorion sakonegi bat izanen da.

Atoz

ilunabarrean,

atoz.

Duela sei hilabete,

duela sei hilabete

piztu nuen sua,

duela sei hilabete

mahaia jarri

ohea prestatu

leihoa ireki.

Atoz

ilunabarrean,

atoz.

1972

San Pedro bezperaren ondokoak 2

                                                 Je ne sais ce qui me possède

                                                 et me pousse à dire à voix haute

                                                 ni pour la pitié ni pour l'aide

                                                 ni comme on avouerait ses fautes

                                                 ce qui m'habite et qui m'obsede

                                                                               L. Aragon

                        Beldur nintzenean

                        tristeziaren hegal hotzek

                        eskuak eta musua

                        ferekatzen zizkidatenean

                        alboratzen nintzaion

                        zakur zintzoen

                        oreinen

                        axurien

                        begirada marroi eta epelaren

                        atzean

                        ezkutaturik.

                        Begiak nireganatzen zituen

                        begi gorriak

                        odoltsuak

                        malko agortuez beteak

                        puztuak

                        eskua altxatzen zuen eta

poliki

poliki

ene buruaren gainean

pausatzen zuen

aintzira baten azala

harramazkatzen duen

euriaren

garrasia isila

gozoa.

Eta iletatik hasita

beherantz

irribarre bat zabaltzen zitzaidan gorputzean

ezpainetan dardarti

bularrean marmariatsu

sabelean gozo

magalean bigun

eta lurra ikaratu egiten zen

ene loratzeaz.

Harrez gero

beldurraren

bakardadearen

gorrotoaren

mesprezuaren

hatsa sentitzen dudanean

burua makurtzen dut

lepoa luzatuz

eta neure ilea distiratsu nahi dut

deikor

eskuren baten iman

zeren

buru gainean

esku baten beroa sentitu bezain laster

badakit

miraria berreginen dela

orduan ikusiko ditut

berriro

hiru erregeen kapa izartsuak

eta orduan

emanen daut

Gasparrek

bizarra eta ilea gorriak dituen erregeak

muin kopetan

eta orduan

piztuko da artizarra

ene begitartean

orduan

loratuko naiz

berriro

orduan

buru gainean esku baten beroa sentitu bezain laster.

1972

Oroit zaitez

marrubi bila joaten zinetenean

ametsaren gorri gaziak

sabaiaren kontra

ahoa gozatzen zizunean

erdia zuretzat

erdia niretzat

o

xortena bakarrik utzi dautazu

Oroit zaitez

sanjose loreak

eta siemprevivak

sagarrak

gereziak

eta masustak

belarrian jartzen badituzu

belarritakoak dirudite

rubizko perlak

odol tantoak

Oroit zaitez

udaberria uda bihurtzen ari zenean

nola biltzen zenituzten

margaritak

ez zapuztuak

ez gehiegi irekiak

ez hertsiegiak

ez gristatuak

ez barearen xistuak kutsatuak

ez pipiak janak

lurraren beroa sentitzen den lekutik

banan

bana

ebakiak

buruak aterki txipi

margaritazko aterki txipi bat bezala

jarriak

eta xortenek ez dute axola

ebakiko ditugu

zume batez korapilatuak

Oroit zaitez

itsasoan

olatuen muturrak zuritu zirenean

arkumetxoak

zuk ez duzu beldurrik

zu antxeta bat zara

baina

ez dut gaua ulertzen

baina

ilargiaren malenkonia

baina

aztorearen hegala

baina tximistak

ni antxeta bat naiz

Oroit zaitez

haren eskua zurea besarkatzen

baina

belar artean galtzen naiz

baina

ihintzak busti egiten nau

baina

ihintzak malkoak ateratzen dizkio

zure galtzari

Oroit zaitez

lore gainetik pasatzen zinen

aidean

oinak apur bat jasorik

belaunak apur bat bildurik

loreak ez zapuzteko

margariten zuria ez zikintzeko

gona

hegaldiaren haizeaz

ni antxeta bat naiz

zangoen artean sartzen zitzaizun

enaren hegal lirainak

emaidazu eskua

zure pultsua eta harena

bat egiten ziren

buru gainean

udaberriko arbola guztiek

eskaintzen zizkizuten beren fruituak

beren loreak

beren malkoak

omenaldia

oroit zaitez

ez zen amets bat

bestela

ez zinateke oroituko

margariten buru dardartiez

zapaten zolaren azpian

belar luzea burua makurtzen

zure aurrean

eguzkiak markatzen zuen bidetik

ni antxeta bat naiz

Oroit zaitez

zure aboza ez zen

oraindik

kexutara ohitu

oinazeak ez zizun

oraindik

bularra zapaltzen

ez zuten

oraindik

malkoek kanporako bidea ikasi

ez zizuten

oraindik

masaila erretzen.

Oroit zaitez

lanbroa besapean ezkutatzen zenean

lanbroa besapean eta kopetan

basoen usain gorri alferra

goizaren dei ausarta

orbelaren agonia

ni antxeta bat nintzen

gauzak dardararen oroitzapena

baizik

ez direnean

musika ahaztuen eko isila

soinuaren oinazea

isilduz

isilduz

handiago egiten denean

martxoa apiriltzen ez denean

oroit zaitez

oroit zaitez

eztarriko korapilo hura berriegi zen

oraindik

zuregan aboza izateko

hizkuntza egokirik aurkitzeko

mintzatzeko

Oroit zaitez

haren aboza

ez naiz ahaztu, ez

maite

aldapa gora

arrastaka

arrastaka

negarretik

apartatzen gaituen azken gailurrean

azken zentimetroen aurka

borrokatzen

nola ahaztuko naiz

maite

balantzaka

baina,

baina

Oroit zaitez

oraindik

esperantzaren heriotzaren berri

ez zenuenean

ametsa menperatzeko

orbaina lehortzeko

indarrik ez zenuenean

oraindik

zu ni bezalakoa zara

zu hura bezalakoa zara

Oroit zaitez

oraindik

garaiz zenean

oraindik

eskuak luza zitezkeenean

oraindik

traje grisaren gainean

aurpegia erabat gristatu ez zenean

oraindik

mintza zintezkeenean

nik ez diot inori gaitzik egiten

nik ez diot inori maitasunik

eskatzen

oraindik

antxeta bat zinenean

oraindik

arrosa bat eskaini zeniokeenean

zimur bat borratu

irribarre bat

oraindik

negar egin zitekeenean

ez naiz ahaztu

maite

nola ahaztuko naiz

eskua burua laztanduz

maite

oroit zaitez

oraindik

argiaren beste aldera joan ez zenean

itsasoaren haraindian

abiatu ez zenean

ni aspaldian hil nintzen

ez naiz neure buruaren fantasma bat

baizik

baina niri egiten dautazu min

baina

ene fantasmak ez dira egun argian bizitzen

oroit zaitez

udazkena dasta zezakeenean

atzerako bidea irekirik zegoenean

oraindik

parez pare

oroit zaitez

oroit zaitez

ala

ezin badezakezu

asma ezazu.

1972

Ene momenturik zoriontsuenak

ardo usaiak

inguratzen ditu

ardo usaiak ito ditu

ardoaren kiratsak

masailetako azalaren azpitik

eskandalosoki

kantatzen zuen ardoak

sudurra

moretzen zuen ardoak

sabela

puztutzen zuen ardoak

alkandoran

malko formako kondekorazio miseriatsuak

miseriaren eta hondamendiaren

seinale

odolezko malkoak

eskuak trakesten

begiak urratzen

pausoa biguntzen

adimena

borondatea

maitasuna kutsatzen

itotzen zituen ardoak

ardoaren kiratsak

Gernikan

edandako hautsak eta keak

beldurrak eta zauriak

garrasiak eta kexuak

bustitzen zituen ardoak

Santoñako

lotsak eta esku lotuak

baztertzen

Burgoseko

hotzikarak eta algarrobak

Donostiako

mesprezuak

alkandora urdin mantxagabeak

kopeta altxatuak

esku ukatuak

bizkar eraginak

beratzen zituen ardoak

masailetako azalean eta esku zimeletan

mendekuaren odolaren

ordezkoa

ahoan hitz desiratuen ordaina

ordezkoa eta ordaina

1972

Nireetakoak dira

behiak jetzi ondoren

esnerik ez dutenak

lurra landu ondoren

non etzanik ez dutenak

besteek hustuko dituzten botilak

betetzen dituztenak

maitasunezko kartak

eskribitzen ez dakitenak

maitasunezko kartak

errezibitzen ez dituztenak

kantatzen ez dakitenak

kantatzen ez dutenak

ispiluaren aurrean

beren irudia

beren begirada

ezagutzen ez dutenak

zeruaren pisua sentitzen dutenak

arratsaldero

gauero

Donosti-zaharrean

bizitzeari kolore arrosa

edo gorria

ematen saiatzen direnak

gauero

etxe parean

azkeneko oztopoaren aurrean

etxera joateko indarrik ez dutenak

etxera igo baino lehen

portalean

txapela zuzenduz

aurpegian irribarre bat konstruitzen dutenak

zotinaz bizi direnak

zotinaz hilko direnak

komunean arrastoan uzten dituztenak

badakizu

gizonak dauden lekuetan

gauero komunetan

pixaren arrasto lotsagarriak

lehortzen dituztenak

baina

ni komun askotan izan naiz

eta beti begiratzen dut lurrera

lehorra egoten da

tabernetakoa ezik

niretakoak dira

gazterik zimurtzen

zimeltzen direnak

bere burua maite ez dutenak

bere burua gorrotatzen dutenak

negar egiten dakitenak

nireetakoak dira

ezin ditut maite

eta maite ditut

baina ez dute ene maitasun desesperantzatuan

salbaziorik aurkitzen

maldabeheraren beldur

atzaparrez zulatzen naute

eta

erorian

haizea eta euria lagun

ene gorputza

malkoen ildoez markatzen dute

baina nik badakit

ezin dezaketela lagun

ene begirada bera

ene esku luzatua

ene gorputz eskainia

beherantz bultzatzen dituen

pisua dela

katea

zeren

haien garrasietan

haien kontraesanetan

haien ahuleziaren indarrean

haien borroka beti galduen

eta beti berrasien beharrean

aurkitzen baitut

nik

honenbeste gorrotatzen dudan neure irudia

1972

Maitasunaren magalean III

MEMORIAL

Zer egin dezaket

udako arratsalde gorri batean

eguzkiak nere leihoari beldurra badio

eta zu ez bazaude?

udak ustekabean

neguaren erdian harrapatzen banau

derrepentean hostoak isiltzen badira

lau kanpai hots entzuten diren bitartean

hiru tanta lehor

eta epel bat

haize hilaren gainetik

nora jo dezaket

kalean topatuko ez bazaitut

gauzak nahiko gaizki ez doazen bitartean

tanta epel eskas bat

atsoen pauso azkarrak berotzeko

nola jakingo dut arbolak bizirik ote dauden

soinurik egiten ez badute

sirenen hotsa itzaltzeko.

gauza ez badira

nork esango dit zer gertatzen zaidan

lehenengo malkoa oraindik sortu ez denean

zeinen eskuak astinduko ditu

betazaletan

ezkutatu diren kanpaiak

non babestuko naiz

zure besoak urruti badaude

nondik sortuko da elektrizidadea

udak baimenik ematen ez badu

hiru kanpai ergel

eta laugarren bat

zeinen arnasak berpiztuko ditu adarrak

ni ere uda bihurtu naizenean

zer egin dezaket

udako usainak sortzen duen izerdi motelak bereganatzen banau

malko behar zuten urak

abuztuak itotzen baditu

nork aseguratuko dit

ez dudala sekula santan

trapuzko lorez egindako sonbrerorik eramango

lau kanpai asper

eta bigun bat

zer egingo dut

laino beroaren gainetik

dantzatzen ikasi ez badut

masailetako odolak begiek baino argi gehiago duenean

zertan ari zaren ez badakit

bero ala negua

zure azalaren inguruan

kaleak bihotza baino lehen lehertzen badira

nork aterako nau nire barrutik

zuk keinu bat egiten ez baduzu

paretarik besterik ez

teilatuen gainetik

zertarako isildu da eguna

zure ahotsa entzungo ez bada

sentitzen ditut

berriz

aurpegia zimurtzen didaten behatzak

sudurretik kokotsera

begietatik masailetara

bidea lantzen

kalean haize izpirik ere ez

ezta zure pauso baldarrak dakarren ifar apala

zertarako gogoratu gerriko itximur hori

zu ez bazaude

eguna ala gaua zure izenaren gainetik

nola tragatuko dut ifernuko kea

zure loaren arnas freskoa ahaztu bazait

udak betirako bereganatu banau

zigarroaren usainak ere

altxatzeko indarrik ez badu

nork beteko ditu nire haragi hutsak

bozinak ere isildu badira

nork egingo du dantza

nirekin

udak gaurkoz behintzat

suizidatu banau

zeinentzat asmatuko ditut gezurrak

zerua ere txuritu bada

eta udazkenaren zain egon behar badut

bost kanpai geldi

eta seigarrena irakiten

asfaltoa lehertzen den lekuetan

zer egingo dut

leihoko landareek ez badute

nire agindurik obeditzen

alde guztietatik beroak inguratzen banau

nire eskuak ere

udaren alde badaude

sei kanpai gor

eta zazpigarrena minez

izarrak berak

eguna bezain gogorrak badira

ilunabarrak berak

hostoak kariziatzeko ahalmenik ez badu

zer egingo dut

zazpi kanpai ustel

eta zortzigarren gorri bat

entzuten ditudan bitartean.

1982

Maitasunaren magalean IV

Zeren

gezurra badirudi ere

zu lehenengo planoan

ez zaudeneko

momentu batzuk fabrikatu ditut.

Eszeptizismoa fabrikatu gabe

bizitzerik balego

historia bakoitza hasteko momentuan

nola bukatuko den

jakin gabe

zahartzerik balego

gure buruan

etsai maltzur bat dugula

sentitu gabe

aurrera joaterik balego

norbaitek,

ez zuk edo nik,

edozeinek agortzeko beldurrik gabe

ematen ikasi izan balu

pauso bakoitza neurtu gabe

jokatzerik bagenu

maitasuna bera ere

asmatu ote dugun susmatu gabe

sinesterik bagenu

justu puntu egokira

joateko premia zer den

jakin gabe

bidea hartuko bagenu

eta hobe noizean behin

bazterretako lizarrek

helburua ezkutatzen badute

lur pusketa bakoitza

zertarako den edo

ze arrisku dituen

kalkulatu gabe paseatu

aitzaki moral sakonak bilatu gabe

enamoratu

arrazoiak ez baitu

etorkizun handirik

izaki bakoitza epaikari dugunean.

Egunero hasteko gogoa izango genuke

momentu hau

etengabe multiplika dadila

desiratuko genuke

gezurrak egiaztatu daitezkeela

jakingo genuke

korrienteak ere

lagundu dezakeela

frogatuko genuke

ez baita bekatu

olatuen indar etsituez baliatzea

ametsak zer hizkuntzatan

egiten ditudan

asmatzen saiatu gabe

bizitzerik banu

geroak

asperraldiaren keinua ez balu

dimisioa

eta oroitzapen puztuak

belar izpi bakoitzean

arantza bat sumatuko ez bagenu

gauez

izarrak soroan etzanda ikusiko genituzke

eta zenbat lan

bakoitzak

berea egin behar duela sentitzeko

nirea behintzat

guztiz garrantzitsu dela

zuri erakusteko

hainbeste saio garratz

barruko bi etsaien artean

hainbeste tranpa

mundua beteegi dagoelako

armek asko pisatzen dutelako

baina zertarako

noiz eta zeinen kontra

bildu dut hainbeste

zimitarra

makulurik gabe bidea latza delako

eta beti aldapagora

urteek esperientzia baino gehiago

deskonfiantza dakartelako

pertsonarentzat

ez dagoelako bi harri berdinik.

Aukeraren zein aurpegik

egingo digun min gehiago

asmatu nahian

geroak

kontuak eskatuko dizkigula

ahaztu nahian

ez delako

sekula

amesten den maila lortzen

timoia firme eutsiz ibiltzea

ona edo txarra

den ez dakigulako

harri bakoitzak

desgrazi loti bat estaltzen duela

dakigunez

zoriontsu bakoitza

tontotzat

jotzen badugu ere.

Hainbeste banpirok

hustutzen nau

zuregana ailegatu baino lehen

hainbeste lokarrik

gateatzen nau zure kontra

a, nola egingo nuke promesa guztiak betetzeko

baina

ahoa zapalduko ez banu

zure izena

frase guztietan aterako litzake

lotsarik ez banu

paretak

zure argazkiz beteko nituzke

txuribeltzean

batzutan ilargi aurpegia duzulako

eta norbaitek

zure berri eskatzen didanean

hizketan hastean

saltoka ibili nahi nuke

ez dagoelako

poza hobeto espresatuko duen biderik

zure ispiluak

bueltatzen didan irudia

hain baitzait atsegin.

Ahalegindu arren

ez baitut zure eskuan etsai posible bat

ikusterik lortu

eta zure burua ez zait

oraindik

ridikuloa agertu

ez delako oraindik gristatu

distantzia

mila kilometrotan

neurtzen denean ere.

1982

Bibliografia

SAN PEDRO BEZPERAREN ONDOKOAK. Euskal Literatura 72. Lur. Donostia, 1972

MAITASUNAREN MAGALEAN. Irun Hiria Literatur Sariak. G.A.K.P., 1982