Bilbo dub kronikak

PADDY REKALDE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2004 Paddy Rekalde

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2004ko maiatza

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

EZ DA IRAGANMINA, LAGUNOK

Zubi arteko hiri zahar eta epel hau

erruki barik bortxatu dute

jauntxo engominatuen bulegoetan,

behin eta berriro aurretik

behin eta berriro atzetik

behin eta berriro ahotik,

eta makillaje mota guztiak aplikatu dizkiote

zaurietan, beltzuneetan, urratuetan...

San Anton zubitik Deustukora erraz ikusten da

hiria top-model bat bihurtu nahi dutela.

Halaxe etorri zaizkit gogora garai bateko irudiak:

ijitoak euren odolari abesten, txaloka,

mozkorrak, jonkiak eta maiteminduak

bazter batetik bestera,

anguleroak kriseiluaren argipean koñaka zurrutean,

kontainerrak sutan kale eta zubi artean,

kaleen zarata etengabea.

Halaxe bidaiatu dute ene oroitzapenek

itsasadarrean barrena, mareen beharrik gabe,

Deustuko zubira heldu arte:

Guggenheim erraldoia,

Puppy ikaragarri bizigabea,

eta palmondo ondo lerrokatuak

eta pasealeku itxurosoak

eta turismo denda bulegoak

eta musika jauregiak

eta hotelak eta museoak.

Ezin jakin non nagoen.

Begiak bildu behar izan ditut,

beldurrak banengo bezala;

hantxe zeuden Euskaldunako langileak

ke poteetako laino kimikoaren erdian borrokan,

balak, euri langarra, torlojuak eta zeru goibela,

kaskoak, sirenotsak, txakurrak, zapiak, koheteak...

eta bafleetan «Eutsi gogor, Euskalduna».

Ez da iraganmina, lagunok;

hauxe da kontua:

bazter hauetara zenbat eta gehiagotan itzuli

orduan eta ezezagunagoak egiten zaizkigula,

gero eta urrinago sentitzen ditugula.

Beste barik.

NORA DEIKA?

Turistez jositako zubia zeharkatu zuen, astiro,

joan-etorrian zebilen jende oldeari erreparatu barik,

ezer espero ez duenak bezala,

denborari gupida barik barre egiten dionak bezala.

Beroki ilun eta zarpailtsu bat,

gerri aldean soka mehe batez lotua,

txandal praka koadrodunak hanketan

eta behatzak agerian uzten zituzten zapatilak.

Erosketak egiteko karro gurpildun gainkargatu bat,

plastikozko poltsa pare bat

eta itsasadarretik zetorren haizeak

alde batetik bestera inarrosten zituen

bere adats urdin eta kirrutsu haiek.

Hura guztia zebilen berarekin batera.

Begirada?

Esan dizuet,

ezer espero ez duenarena.

Jende zirimola hartatik igaro eta

zubi osteko telefono kabina batean sartu zen,

ni nengoen lekutik bi metrora edo.

Telefonoa hartu eta belarrira eraman zuen,

dirurik sartu gabe,

zenbakirik markatu gabe,

eta berbetan hasi zen

burua kristalean jarrita,

begiak bilduta,

irribarre bortxatua ezpainetan.

Nora deika?,

zeru aldera?

ala infernu aldera?

INFERNUTIK AZKEN IRRIBARREA

Palmondo baten azpian topatu zuten hilik

bere larruazal siku eta hezurtsuaren barruan

astelehen goiz batean.

Ondoko errepidean trafikoaren zarata etengabea,

itsasadarrean kaioak karraka,

lantegietako sirenak.

Eta zerutik, zeru goibel hartatik,

bere beso more eta zulatuak bustitzen zituen euria.

Indianoren batek landatuko zuen palmondo hura,

eta beharbada, zeinek daki,

haren azpian etzan eta gora begira,

zeru ilun eta tropikal hari begira

emango zituen bere azken orduak

beste lurralde epel eta koloretsuekin ametsetan.

Beharbada, zeinek daki,

azken irudi hark irribarrea eragingo zion

bere ezpain aspaldi hiletan,

oinaze hartatik ihes egin nahian.

Zeinek daki.

ABERKIDEAK

Zalantzarik ez dagoela diost,

ez dudala birritan pentsatu behar,

dirua banku honetan sartu behar dudala,

dirua «etxean» geratzen dela,

«gure» banku batean, alegia,

konplizitatea bilatzen duen irribarre batez.

Baina morroi trajedun honek ez daki,

edo ez du jakin nahi,

aberria, Igorretakoak esan zuen bezala,

hautatu egiten dela,

eta nik ez dudala banku hori aberkidetzat jotzen,

ez Athleticen koloreak,

ez Begoñako andramari izeneko egur margotua,

ez hiri honi harro begiratzen dion Lopez de Haro mertzenarioa,

ez protestaka ari den agureari indarrez oratzen dion txakurra,

eta are gutxiago Botereari ipurdia miazkatzen diotenak.

Ziega batean bihotza gelditu zitzaion Kirruli,

gose greba batean hil zitzaigun Crespo Galende ahaztua

eta halakoak gogoratzen ditut halakoetan.

Nire zauriak

nire ametsak

dituztenak

dira

nire aberkideak.

BOTILAREN BIHURGUNEAK

Botilaren bihurguneak maiteago nituela

aurpegiratu zidan,

berarenak baino maiteago;

eta, antza, egia zen.

Alkoholak sortzen duen

laino goxo baina faltsua

maiteago nuela,

eta garito zaratatsuak

eta barra bustiak;

hura guztia maiteago nuela

aurpegiratu zidan.

Eta bakarrik joan zen

kalean barrena,

nirekin zegoenetan bezain bakarrik.

LEHERKETAK

Leherketak ekartzen zituen gogora nire aitabitxiak

afaldu ostean, MG botila erdia hustutakoan.

Eskutik oratu eta ene begi txikitxootan iltzatzen zidan

begirada ginebratsu hura,

Artxanda inguruko burdinazko zinturoian

Junker erraldoi haiek jaurtitako bonben leherketak

gogora ekartzean.

Leherketak ere, haren andrearen etxetik gertu,

han, La Arboledako meatzeetan,

etxearen horma eskasak

dardaraka ipintzen zituen leherketak

gogora ekartzean

iltzatzen zidan begirada ginebratsu hura.

Ordurako MG botila osoa edana zuen.

Haren esku sendoa, zaharra,

gihartsua, ebakiek zauritua,

baserriko beharretan eta trenen motorretan gogortua

dardaraka hasten zen

nireari oratzeari utzi barik.

Aitabitxia atxurtu xamar zegoela

esaten zidan amak begirada-keinu batez.

Baina nik

ondotxo nekien

esku sendo hura dardaraka ipintzen zuena

leherketa haiek guztiak gogoratzea zela,

leherketa haiek,

orduantxe,

eskuaren larruazalaren azpitik,

hezur eta zainen artetik,

berriro gertatuko balira bezala.

Leherketa haiek guztiak gogoratzea...

eta, batez ere,

leherketa haiek guztiek ekarri zituzten

bestelako

giza leherketak.

LAS CORTES

Prostitutak eta jonkiak,

eta prostitutak diren jonkiak,

eta jonkiak diren prostitutak,

giza miseria

giza miseriari

diru trukean

Las Cortes kalean.

¡Ven aquí, guapo!

diost euretako batek,

kotxe baten aurrealdean jesarrita dagoela.

¡Ven aquí, cariño!

eta irribarre egiten du,

bere gorputz lodi eta zaharra erakusten didala,

eta badirudi

upel itxurako bere tripa koipetsua

lehertu egin behar zaiola,

lehertu egin behar duela

ezin estuago daroan minigona merkeak.

Momentu batez

kalearen amaiera aldera begiratu du.

Ez dakit han ikusi ote duen

honen guztiaren irteera,

amets egiten duen ihesa,

edo Cantalojasko zubitik,

trenbidearen gainean,

handik behera salto egiteko aukera.

Niregana zuzendu du berriro begirada

eta irribarre behartu batekin batera

zera diost:

¡Ven aquí, cariño!

UDAZKENA

Asun, hirurogei urteko emakumea,

hiri honetako zuhaitzen hostoak

zelan jausten diren begira.

Asun, hirurogei urteko emakume

oraindik oso ederra,

bere udazkenean.

Gizonik topatzeko

ez zenuen momenturik izan?

galdetu diote hainbatetan,

eta irribarre triste batez

ezetz

erantzuten du halakoetan.

Asun, hosto jausiei begira,

bere oroitzapenetara bildu da,

eta bihotz minez gogoratu du

ez zuela une egokia topatu

Begori

maite zuela esateko,

ez zuela adorerik izan

Begoren

ezpainak musukatzeko.

Asun,

hosto jausi berriei begira,

bere udazkenean.

1. GUTUNA ARESTIRI

Gabriel,

bihotzak, berbak zein begiradak

dagoeneko

ez dira harrizkoak,

altzairuzkoak baizik,

edo titaniozkoak,

zure egun haietan baino hotzagoak,

eta poesia ez da merkea,

ez da herriaren ahotik debalde jasotzen.

Gabriel,

lore jokoak beka-sari joko bihurtu dituzte

oraingo jauntxoek

kultura babesteko aitzakiaz,

eta metatu egiten dute dena

almazen-jauregi erraldoi eta hutsetan,

izozmendien antzera.

Gabriel,

Askaotik Sendejara

Abusutik Elorrietara

Bilbaon

esperantza

are meharrago,

ilunago eta

laburragoa da.

AMODIOA ETA TXAKOLINA

Arbolagañako txakolindegian

elkartzen ziren maiteminduak

iraileko arratsaldeetan.

Masustak more, txakolina fresko;

eta itsasadarrean,

behi-adar erraldoiez joak bezala,

ontzi arribatu berrien sirenak.

Ondoko trenbideak pasata,

pikondoen gerizpean,

maiteminduek astiro-astiro

botoiak askatzen zizkioten elkarri.

Hura guztia

Arbolagañako txakolindegian,

botila pare bat hustutakoan.

LA NAJAKO ARKUPEETAN

La Najako arkupeetan,

rastroa egiten zen arkupeetan,

koltxoi zahar, zikin, urratu eta zulatuak,

eta jonkiak eta etxebakoak,

eta mozkorrak eta gerobakoak,

batzuk isilik, mutu,

garrasika beste batzuk,

batzuk hilak baino lasaiago,

beste batzuk, berriz, dardaraka,

zementuzko zoru hotzetik

nekez altxatu,

nekez pauso batzuk eman

eta berriro nekez etzaten direnak.

Eta kaioak itzulinguruka,

euren gainean zalantzan,

mokoka hasiko ote zaizkien

azokatik botatako arrain ustelduei

ala La Najako arkupe horietan

biltzen diren giza hondarrei.

Ohol kraskatuak itsasadarrean,

mareak dantzan ibilitakoak,

ez dira auskalo nongo kostetan

naufragatutako ontziren batenak,

hori poeta ezin itsuago batek baino ez luke ikusiko.

Itsasadarreko ur lohia

La Najako arkupe horietan

biltzen diren giza hondarren ispilu bihurtua.

No future! ez da batzuentzat modaz pasa.

Herioski bidaia agentziak

doan antolatzen du

La Najako arkupeetan biltzen diren

giza hondarren patua.

HAIKU MAIKU

Poeta miope hau

parke ondoko kafetegi batean jesarri

eta haiku bat idazten saiatzen da,

leihotik zuhaitzei begira,

haiku bat, haiku eder bat,

bost zazpi bost,

zuhaitzei begira.

        Ezkiek gozo

        oparitzen digute

        euren itzala

Irribarre egin du,

kafesnea ahora daramala,

libretan idatzitakoa irakurtzen duen bitartean.

        Ezkiek gozo

        oparitzen digute

        euren itzala

Ezkietara itzuli du begirada,

euren azpian etzanda dagoen gizon beltz bat

cd-z betetako poltsa zarpailtsu pare bat

ikusi barik.

Inork ez daki

gizon beltz hori

bizirik ala hilda dagoen

zeru itsaso zikin honen azpian.

Hala ere

poeta miopeak

ederto bete du etxeko lana

idazleen akademiarako...

bost zazpi bost.

GINEBRAREN BESOETAN

Goizeko hamaikak aldera Amaiaren tabernara

ahal bezala heldu

ahal bezala sartu

ahal bezala barrara hurreratu da Lete,

eskuak praketako poltsikoetan

dantzan jartzen dituen dardarizoa ezkutatu nahian,

ilea busti berri eta txarto orraztua,

begiak apur bat bilduta

eta musu inguruan

aurpegia desitxuratzen dion oinaze keinua.

Badirudi

Herioak

bere azkazal luze, zorrotz eta pozoitsuak

iltzatu dizkiola

erruki gabe

etengabe

hezur-mamietaraino,

bihotzeraino.

Eta Letek,

MG botilari begira,

Amaiari begiratu barik,

baso bat ginebra eskatu dio,

baso zabalean.

Eskua agudo eta dardaraka doa

ginebra baso atera berrira,

une honetan

bizitza bera jokoan baleuka bezala,

eta jokoan dauka, antza,

eta arnasa hartu barik

zurrutada bitan

hustu egin du basoa.

Isilik gaude

Amaia, Lete eta hirurok,

azkazal luze, zorrotz eta pozoitsuak

iltzatu dizkion Herioa bezala.

Begien keinu batez

basoa berriro betetzeko adierazi du Letek.

Amaiak, bigarrena etorriko zela jakitun,

ez du ginebra bueltatu botilen artera,

eta bigarren laztan etilikoa zerbitzatu dio,

eta Letek, aurrekoan bezala,

zurrutada bitan hustu du basoa,

zurrutada mantsoago bitan,

eta igarri egin da

haren mihiak

zelan igeri egin duen ginebran

plazer betean,

zelan eztarriratu duen

begiak bilduta,

zelan baretu duen egonezina.

Orain ez dago Herioaren oinaze arrastorik,

ez dago Leteren larruazalean iltzatutako azkazalik.

Ginebra erreginak,

su koloreko adatsak, gerezi zaporeko ezpainak,

gozo besarkatu du

eta musukatu

eta miazkatu

Letek, oraindik begiak bilduta,

zera diotson bitartean:

Maite zaitut!

PANTERA EMEA

Pantera emeak

soineko beltza jantzi du

bere larruazal beltzaranean,

eta tabernara sartu,

barrara hurreratu

eta begiratu egin dizu

sua darien begi zoragarri horietatik,

eta ederto daki

gerra irabazita daukala

zure ezpainak

dardaraka hasi direla igartzean.

PASABIDE HUTSAK DITUZU KALEOK

Maniki dotore jantzia duzu hiria,

adatsetatik oinetaraino,

baina isila, eta hila.

Horrelaxe irakur dezakezu Banco de España kalean

gaztetxea zen eraikin apain berrituan:

BBK - Euskal Herriko Unibertsitatea -

Esperientzi Ikasgelak.

Plaka txukuna, edifizio garbia, berria,

baina isila, eta hila,

kaleotako isla zibilizatu eta modernoa,

eraiki nahi duten hiri mortuaren adibide.

Ez dago kartelik hormetan,

ez badira iragarki txiki eta hotzak,

ez dago kaleak errebindikatzen dituen pintadarik,

eta teilatuen gainetik zabaltzen diren irrati libreen uhinak

gero eta urriago, gero eta isolatuago.

Pasabide hutsak dituzu kaleok,

erakusleiho zerrenda argitsu eta luzeak,

Guggenheim eta euskal sukaldaritza ezagutzera etorritako

turisten argazki kameraren jopuntu bakarrak.

Laster, kaio zaborzale zaratatsuen ordez

zisne harro eta mokofinak ipiniko dituzte ur uherrotan,

baita euskal sukaldaritza berria dastatzeko afariak

halako itsasontzi dotore egokitu batean eman ere,

itsasadarrean gora eta

itsasadarrean behera.

Uste dut goi mailako hosteleroak pozik daudela.

KOLPE BATEN INDARRA

Kolpe baten indarra

ez dator

giharren arabera,

baizik eta momentu horretan

daukazun

ostia txarraren arabera.

BOXEOLARIA

Zortzi-hamar urte izango nituen,

baina hala ere ondo gogoratzen ditut

zapatu goizetan izaten ziren

La Casillako boxeo borrokaldiak,

ring haren inguruko egurrezko aulkiak,

kanpaiaren zarata agudoa,

eta jendea boxeolariei xaxaka,

amorruak jotako txakurrak balira bezala,

munduko bazter guztietatik etorritako

boxeolariei xaxaka,

kontrakoa akabatzeko eske.

Kolore guztietako boxeolariak,

gazteak zein zaharrak,

gihartsuak zein koipe-zakuak,

elkarri ostiaka, zeharo amorratuta.

Ondo gogoratzen dut Perico Fernandez hura,

zilar koloreko bataz jantzita,

ringera bidean topatzen zituen umeekin olgetan:

¡Chaval, pega, pega, chaval!

guante potolo eta distiratsu bi haiek

eskaintzen zizkigula.

Eta nik

poza agertu nahi zuten begietan

tristura itzela igartzen nion,

tristura itzela,

itzela,

bertan hil nahi duenaren antzekoa.

AHOTS EPELAREN BILA

Kale zahar horretako lokutorioak

itxura dotorerik ez badauka ere,

ortzadarra ematen du ordu batzuetan,

hara sartzen direnen larruazalen koloreengatik

hara doazenen jantzien koloreengatik.

Eta pentsatzen dut

are koloretsuagoak direla

telefonoaren bestaldean dauden parajeak,

eta gorriagoak ezpainak, eta urdinagoak zeruak;

eta minutu batzuez, behintzat,

telefonoz bestaldeko ahotsak

epeldu egingo die bihotz hotzitua.

Aurreko hirugarren pisuko gizonak

mespretxuz begiratzen dio leihotik

kale zahar horretako lokutoriotik

sartu eta irten ohi den giza ortzadarrari,

baina ez daki,

edo ez du gogoratu nahi,

bere aitak

antzeko beste lokutorio batera

jotzen zuela hilean behin edo birritan

sorterriko parajeen berri izateko,

baina, batez ere,

giza ortzadarrak egiten duen bezala,

bihotz hotzitua laztanduko zion ahots epelaren bila.

FRANKOTIRADOREA

«Summer gaizto xamar»,

halako izenburu batekin

helduko lioke idazleren batek poema berri bati,

hasiera ederra eta

irudimen handikoa egin duelakoan,

jakin barik

poemaren sua, indarra... dinamita guztia

lerroen artean ezkutatzen dela,

poemaren lerroen artean ezkutatzen dela

frankotiradore bat,

odola borborka ipini nahi dizun

frankotiradore bat,

larruazala ikara batean ipini nahi dizun

frankotiradore bat.

Ezpainak bustiarazi

bihotza urtu, gurina bailitzan,

hankartea berotu...

hori guztia egin beharko lizuke

poemaren lerro artean ezkutatzen den

frankotiradoreak.

Eta hala gertatu ezean

hori ez da poema bat, lagunok;

sukaldaritza berriko errezeta izan liteke lasai asko,

itsasgora eta beheren gaineko komentarioa,

toponimiari buruzko lau berba,

edo zer dakit nik.

«Summer gaizto xamar, Sam...»,

baina ez, hark uste du

poesiaren xarma lerroen jantzietan datzala,

berba puzzle dotoreak direla poemak,

bolborarik gabeko kartutxo ondo dekoratuak.

Ezin du hori guztia ulertu soldatapeko idazleak.

Ez du inporta zein hizkuntzatan esaten diodan,

ez du ulertzen

edo ez du ulertu nahi.

Soldatapeko morrontzak etxean babesten du

kaleko kiratsetatik

tabernetako izerdietatik

begirada bortitzetatik

basa ezpainen adurretatik

uniforme harrotuetatik

zain hanpatuetatik

beltzune kimikoetatik

zakil beroetatik

alu hezeetatik

labanen ahoetatik.

Saiatzen da zeozer idazten,

baina aurreko orria, edo pantaila,

berbez gainezka badago ere,

bere musua bezain zurbil agertzen da,

bere zainak bezain hutsik.

«Summer gaizto xamar, Sam...»,

eta uda betean bizi haizela

uste dok.

UMORE BELTZEKO PAISAIA

Patu txarreko emakume hark

Albia lorategietako banku batean

ematen zuen gaua

uda sargoritsuan zein negu hotzean.

Erosketarako karrotxo ezin izorratuago bat,

zaramatik ateratako poltsa bi

eta zeozer gehiago...

hura zen aldean zeraman guztia,

besterik ez.

Bere begien aurrean

zuhaitz harro-harroak eta iturri dotorea,

alboan Cafe Iruñako engominatuak

eta taxi geltokia,

eta atzealdean

umore beltzeko paisaia,

Justizia Jauregia.

KONTAINER ONDOAN

Kotxeak agudo doaz

San Franciscoko aldapan behera,

eta bikoteak eta autobusak eta motor zaratatsuak,

eta magrebiarrak eta beltzak hara eta hona,

eta ijitoak eta prostitutak izkinetan.

Kontainer baten kontra jonki bat,

eskuak txandaleko poltsikoetan sartuta,

begiak erdi bilduta, hankak tolestuta,

eta ez dakit benetan, momentu batetik bestera

kontainer azpiko asfaltora jausiko ote den.

Agian belauniko jarri nahi du,

belauniko, otoitzean bezala,

eta, begirada asfaltotik jaso ezin badu ere,

badirudi

bere infernu propio hori amaitzeko

eskatu nahi diola zeruari,

teilatu artean ikusten den zeru mugatu urrinari

Baina zerua hutsik dago,

eta hegan dabiltzan kaioak

putreak baino ez dira.

2. GUTUNA ARESTIRI

Gabriel,

Jaungoikoa

ez da Otxarkoagan jaio,

ezta Larraurin hil ere

punk-rocker haiek abesten zuten moduan.

Jaungoikoa

puten plazer oihuak

bezain faltsua da.

MORFINA

Gogoratzen dut

morfina dosiak ez ziola oinazea baretzen,

eta bigarren bat eman geniola,

eta hala ere

zainetan zebilkion laztan kimikoak

ez ziola bakerik ematen.

Gogoratzen dut

errealitatearekiko kontaktu guztia galdu zuela,

urruneko lekuez berbetan hasi zela,

astiro, ezpainen kontrol barik,

niri begira,

baina ni ikusi gabe,

eta bere esku hezurtsua

nirearen gainean olgetan ibili zela.

Gogoratzen dut

hirugarren dosia emateko

zalantzan ibili ginela;

eta orduan

seko gelditu zitzaion

bihotza.

Gogoratzen dut

azken minutu haietan

gustura asko eskertuko zukeela

baso bete ardo

hurbildu banio

ezpainetara.

Gogoratzen dut

ez nuela egin.

HERRIMINARI GERRA

Gure etxeko balkoitik ederto ikusten ziren

aduanetako puerto franco hartan

atrakatutako itsasontzien banderak,

hormatzar haren gainetik

txapelokerren gorroto begiraden artetik

itsasadarraren altzo gazi eta lohitsuan.

Kolore guztietako banderen artean

CCCP hizki handien gaineko gorria

gustukoena genuen,

are gustukoago

haizeak olgetan ipintzen zuenean,

eta uste genuen, gizajook,

iraultza bera zekartela

merkatalontzi haien deposituetan,

edozein momentutan lehertuko liratekeen

11.000 kilo dinamita bezala.

Baina ez,

merkatalontzi haien barrutik

hirunaka edo launakako taldetxoetan banatzen ziren

marinelak baino ez ziren lehorreratzen,

burumakur,

begirada zerua bezain goibel,

isilik.

Aurreneko botikara jotzen zuten,

96 graduko alkohol botila batzuk erosi eta

edozein likore arrunt bezala edaten zituzten

Elorrietako bihurgunean,

itsasadarreko bazterrean jesarrita

kanalari begira,

kanaleko ur koipeztu, lohi eta hilei begira,

berba gutxi ezpainetan,

zurrutada luzeak ezpainetan,

alkohol dinamitero hura ezpainetan.

Gibelari gerra.

Herriminari gerra.

RAGGAMUFFIN ERRITMOAN

Oso gustukoa nuen taberna hura

neguko zapatu gauetan,

zapatu euritsuetan batez ere.

Hiri zahar honetako argazki zaharrak

tartekatu egiten ziren

kontzertu iraganen kartel koloretsuen artean...

eta matxinada etengabeari lotzeko deiak

joandakoen begirada inprimatuarekin batera.

Garagardo freskoa eta ron txupitoak

egurrezko barran zehar

lasterketa ero batean bezala,

eta bafleen taupada espitosoak,

eta metxeroen su amaigabea

zigarrotxoen puntetan

zein esku ahurretan...

eta, aizue,

aldaken bihurguneak

raggamuffin erritmopean...

aldaken bihurguneak, aizue.

GASOLINDEGIAN

Kikildu egin zen

tailer itxi hartako atean,

kikildu

hotzak balego bezala.

Eta gasolindegian depositoa

betetzen ari nintzela,

haren beldurrezko begirada

jaso nuen,

ezer ulertu gabe.

Ikara bere begietan

eta gorputz kikilduan.

Depositoa bete

eta barrura sartu nintzen

ordaintzera.

Minutu batez-edo.

Handik irten eta

berriro ikusi nuen gizon hura,

baina bata zuri bat jantzita eta

ohatila bati zinturoi sendoez lotuta;

ondoan hiruzpalau gizon luze

eta psikiatrikoko furgoi bat;

eta gizon haren begietan,

oraindik niri zuzenduak,

begirada ikaragarria,

beldur izugarria.

Infernura eraman zuten.

3 KOÑAK UNDERGROUND

Tabernako leihotik itsasadarra ikusten da suge ilun baten antzera. Halaxe begitandu zaio Gabriel Arestiri zeru goibeleko arratsaldean, zirimiriak ur uherrok zelan laztantzen dituen begira, zirimiriak Bilbao zahar hau zelan bustitzen duen begira, ezpainetara kafesne koñakatua daraman bitartean. Tabernako atea zabaldu, barrura sartu eta Gabrielen ondora jesarri da Bukowski.

        Zer behar duk, Charley?

        Koñaka, doblea eta berotua.

        Non ibili haiz, ba? —galdetu dio Arestik.

        Han eta hemen, norabiderik gabe. Jende larregi nonahi, badakik.

        Amerikanoak Guggenheimera joaten dituk —diotso Arestik irribarre maltzurrez—, euren sukurtsal bat baino ez garela pentsatzen ditek.

        Guggenheim izenak Estatu Batuetako bekadun koipemaile eta adurzaleak ekartzen zizkidak gogora —dio Bukowskik, koñak doblea eta berotua ekarri duen neskaren ipurdiari begira—, esateko ganorazko ezer ez daukan sasi-intelektual jendea, baina Guggen errapetik bizi dena. Ez nauk handik pasako. Nahiago ditiat hemendik gertu San Francisco kalean ikusi ditudan musulman eta beltz horien begiradak; poema ederrak isur litezkek horien begietatik... Noren zain gaudek?

        Haren zain —diotso.

        Eta Celso Emilio Ferreiro sartu da, panazko txamarra bustia goraino lotuta. Barran koñaka eskatu eta Gabriel eta Charleyren ondoan jesarri da.

        Faltan zeukaat Kaliforniako eguzkia —dio Charleyk, kristaletik bestaldera begira; dena gris, dena langarra.

        Nondik hator? —galdetu dio Gabrielek Celso Emiliori.

        Sestao eta Barakaldoko itsasadar bazterretan ibili nauk, txatarra meta eta garabi ugertuen artean lasai paseatzen. Bart amets egin nian Lois Pereirorekin, bere poema zati honekin:

Que a vida non me sorprenda xamais

desprevenido calado e neutral

e que un segundo antes de renderme

vaia tamén comigo a imaxe do que fun cando era outro

Fumes de Barakaldo Rentería Sestao

invernías nos corpos desde dentro e ferro húmido

nos aceiros da Ría do Nervión co Ruhr cruzado...

        Kobetasmendi, Monte Caramelo eta inguru horietan galdua hintzela uste nian, hargin galego zaharren baten bila, euren hizkeraren sekretuak argitzearren, hargina «arxina» eta beste bitxi hori «gitxi a gitxi, pouco a pouco...».

        Ez, Gabriel, ez nauk gure itsaso barreneko konexioaren bila ibili. Berbak ez naik inorekin anaitzen. Ukabilkadaren norabideari erreparatzen zioat. Hortik Loisen poema.

        Hilda zegok Lois —diotso Gabrielek.

        Gu bezain hilik, gu bezala harrek janda, lurrarekin berdinduta.

        Horixe duk bakerik berdaderoena —dio Charleyk—, besterik bilatzea lan antzua duk. Nik orain gustura ikusiko nitizkek zaldiak trostan, hortxe, itsasadarreko ur gainean, trostan, adurra muturretan... itsasaldera...

        Hemendik gutxira —esan du Gabrielek barre artean— Bilbao Ria 2000 delakoak igoal aterako dik halako bideo joko bat.

        Tira, hori harriak baino hotzagoa duk —iruditu zaio Ferreirori—, hotzagoa eta hilagoa.

        Hori guztia ustela duk, lagunok. Beraz, jarrai dezagun koñakarekin, horrexek eramango naik agian zaldien paradisura —dio Charleyk, eta hurbiltzeko keinua egin dio barran ari den neskari.

        Bere ipurdi ederrarekin konformatu beharko duk bitartean —ziria sartu dio Gabrielek.

        Bai, beharko. Urte larregi eman nian halakorik gabe. Ez ipurdi ederrik ez arrakastarik. Editoreek behin eta berriro itzultzen zizkidatean bidalitako poemak eta narrazioak, literatur baliorik ez zeukatela esanez. Hala ere, nire idazmakina zaharretik zeozer benetakoa, zeozer potentea ateratzen zela sentitzen nian, sua zegoela lerro zikin haietan.

        Ezaguna egiten zaidak hori.

        Eta lurpean hagoenean aitortzen ditek lanaren balioa.

        Baina bost axola euren errekonozimendua, gurea...

        Gurea underground, lagunok —eten dio Charleyk.

        Lurpean gaudelako?

        Lurpean bageunde bezala idatzi genian, eta benetan lurpean gaudela bostekoa eman nahi zigutek. Barregarria.

        Underground, beraz, gurea.

        Hiru koñak eskatuko zizkioat ipurdi ederreko andereñoari. Itsasadar gaineko zaldiak gertu ikusten ditiat.

        Gertu ikusi nahi duana ipurdi eder hori duk, Charley.

        Ipurdia, zaldiak, koñaka, zuek... Gertu, bizitza ikusi nahi diat.

KONDOIAREN ZAPOREA

Lasai, astiro hurbilduko zaizu,

irribarre batez jantzita,

pega-pega eginda daraman soineko baten barruan,

eta berbetan hasiko zaizu

betiko lagunak,

betiko maitaleak bazinete bezala,

putetxeko ilunpe horretan.

Hurbil-hurbil egingo dizu berba,

bere hatsa senti dezazun,

eta igarriko duzu

bere eskuak zelan bidaiatuko duen

zure bularretik, astiro,

zure hankarteraino, astiroago,

gerri aldean dantza gozoan jarri arte.

Ederto jakingo du

ez zarela orduan pentsatzeko gauza,

ez zaizula burmuinera odola iristen,

ezta bihotzera ere,

odol guztia

hankartera bonbeatzen ari zaizula.

Prostitutaren ezpainetan

kondoiaren zaporea igarriko duzu

musukatzen zaituenean,

eta ez duzu arrazoia jakingo.

Kondoia jantziko dizu

zakil harrotuan

eta hura miazkatzen hasiko da.

Orduan ulertuko duzu

bere ezpainen zaporea,

orduan ulertuko duzu

miseria hau guztia.

Baina berandu izango da.

PARADISUAK

Paradisuak mapetan bilatzea

lan antzua da, lagun,

erabat antzua, alferrikako lana.

Ez dago ez uharte ez badia

ez labar ez hondartzarik,

ez dago ez haran ez zaldu ez pagadi

ez mitxoletaz gainezkako zelairik,

ez dago ez taberna

ez erreka gaineko zubi

ez ezkiek jantzitako parke

ez etorbide zabalik,

ez dago paradisua bermatuko dizun lekurik.

Paradisua ez duzu inon topatuko.

Noizbehinkako momentuetan baino ez duzu gozatuko,

momentu gutxi, oso gutxi batzuetan baino ez.

ETA BAT GINEN

Baterak nikia erantzi eta,

atzeko poltsikoan pare bat gorde ostean,

baketak jarri zituen dantzan.

Horrelaxe gogoratzen dut,

bonboa lasai baina gogor jotzen hasi zela,

eta baxujoleak, isilik baina irribarretsu,

erritmo bizi eta sendo bat eman ziola hasierari;

gogoratzen dut

abeslariak jantzita zeraman Intifadaren niki gorria,

eta gitarraren anplifikadoretik

sirena moduko garrasi bat

lehertu zitzaigula belarri zuloetan;

gogoratzen dut

gainezka zegoela taberna hura,

bero

izerditan,

eta barran

sakabanatu egiten zirela zurrutadak,

gure eskuetan dantzan jarri arte;

gogoratzen dut

atzetik besarkatu

eta musuka hasi zinela ene saman

luze

epel,

zure mihia eta ezpainak

eraso kontrol bako baina gozo batean,

eta abeslaria mikrora hurreratu eta

«Goazen!» ozen bat

oihukatu zuela...

eta bi ginen

eta ehun ginen

eta bat ginen.

ZUBI AZPIAN

La Salveko zubi azpiko bazter batean

betiko gelditu zitzaion bizitzaren erlojua,

bere bihotz nekatu hura,

tetra-brikeko ardo merke eta

garagardo eskasaren nahasketa

larregi irentsi ostean,

negu gorrian.

Faroletatik urrun anguleroen argiak,

maitemindu berriak han-hemen musuka,

izugarrizko hotza,

eta izoztutako zainak ezin berotu.

Eta, antza,

inoiz baino ederrago zegoen itsasadarra

gau hartan,

La Salveko zubi azpiko bazter batean

gizon etxegabe hari

bizitzaren erlojua gelditu zitzaion gau hartan,

bere bihotz nekatu hura

betiko gelditu zitzaion gau hartan.

HIRI HAU

Odola dario sudur zuloetatik

etengabe

ezpainetan nahastu arte,

eta korrika doa atzera

etorbide nagusiko trafiko artean sartzen ari dela

ohartu gabe.

Aurrera baino ez du begiratzen,

atzera doan bitartean.

Autobusak, kotxeak, motorrak eta halakoak

haren ondotik,

bera saihesten ari direla

ohartu gabe.

Odoletan doa atzerantz,

aurrera begiratzeari utzi gabe,

jakin dakielako

aurrean daukala benetako arriskua,

taberna horretatik irten eta

berarengana doan bikote horren labanetan;

eta kalean zehar dabilen jendearen artean

indiferentzia ikaragarria,

labanak bezain ikaragarria.

Horrelakoxea da

hiri hau

orain.

MARMOKAK

Bere ondoan nagoela

marmokak datozkit gogora,

marmokak izara arteko itsasoan,

hara eta hona, lasai,

marmokak.

Ura besterik ez izara arteko galarrenean,

ura, edo hobe esanda, barreneko zuku epela

ezpainen artetik isuria,

hankarteko oihanetik isuria,

barreneko zuku epela

izara arteko galarrenean.

Eta lema kraskatu eta

belak urratu eta hautsi,

eta hala ere ez dit axola nora naraman

bere barreneko zuku epeletan

igerian

banabil.

ZIUR EGON ZAITEZTE

Poliziak basatxakurren pare agertu eta

kalean saltzen ari ziren emakume perutarren kontra

oldartu egin dira

zer zapaltzen zuten arduratu barik,

emakumeen altzoan negarrez hasi diren

umeengan erreparatu barik,

inolako begirune barik.

Bihotza soldata on batek erosten du erraz.

Emakume kolonbiar batek astiro ekarri du

kafetegiko terrazara

gurpil-aulki batean

ondo orraztuta

garesti jantzita

urrez gainezka

dagoen burgesiako andre zaharra.

Ehun bat metrora, kale kantoian sartu berri,

emakume brasildar bat putetxera abiatu da,

ezpainak eta begiak oraindik makillatu barik,

urkamendira doanaren pausoez,

bere bihurguneen gainetik behartuko duen

irribarre sentsuala jantzi barik.

Gurutzea eta ezpataren kiratsa oraindik gure artean,

eta hala ere, ziur egon zaitezte,

Amerikaren triskantzan ibilitako

putakumeren baten andantzak

ospatuko ditugu

herri honetan

edozein egunetan,

putakume guztien izenean.

Ziur egon zaitezte.

AUZOKO JONKI HORI

Auzoko jonki hori hara eta hona dabil,

patua eta Herioa berari barreka dituela,

noraezean kaleotatik,

bizitzaren iparrorratza aspaldian galdua

eta larruazala iragaztontziak baino zulatuagoa.

Larruazala beltzune erraldoia du.

¿Un cigarro? —eskatu dit,

betazalak ia erabat bilduta.

Eta zigarro bat eman diot.

No, no quiero molestarte —diost.

¿Molestarme?,

nunca me has molestado, Juanlu —diotsot.

Bera ezagutzen dudalako harrituta oso,

saiatu da betazalak jasotzen,

eta zirrikitu horietatik niri begira geratu da,

ni ezagutu gabe,

lau urte-edo genituenetik elkar ezagutzen badugu ere.

Ah, ya... —diost,

ezagutu banindu bezala.

Gezurra,

ez nau ezagutu,

baina hori aprobetxatuz

bigarrena eskatu dit,

eta pare bat eman diot.

Ya estaremos —diost,

eskua sorbaldan ipini didala.

Eta badoa, astiro, noraezean,

hilik etzateko badia bila

hil hurran doazen

balea erraldoien gisa.

NI NAIZ CHARLIE DONNELLY

Jameson botila bat eta baso biren inguruan bildu gara

Brendan Behan eta biok Uholde tabernan,

pub sasi-irlandarren kontura barrezka batzuetan,

literaturaz eta borrokaz berbetan besteetan,

whiskey koloreko ordu hauetan.

Bere begietan alkoholaren distira

kartzeletan eman zituen urteen minarekin batera.

Poesia nonahi topa daitekeela aipatu du,

baldin eta bihotzeko begiak erne badituzu,

eta horren ostean, zurrut egin duen bitartean,

egunkariko eskela bat atera eta erakutsi dit:

gizon baten argazkia, izena, abizenak...

        A.A.U.

        Rebelde y antifranquista

        (Fugado del penal de San Cristobal)

        Yo quería dar todo

        antes de que la muerte llegase,

        quedarme vacío

        para que la hija de puta

        no encontrara nada que llevarse.

Poesia eskela batean bertan topa daitekeela diost Behanek,

eta zenduaren borroka egunak ekarri ditu gogora,

Irlandako Connolly Column hura, Frank Ryan buru zutela,

faxismoaren kontrako lubakietara etorri zen garaia,

Tyrone konderriko Charlie Donnelly poeta internazionalista

olibondoen arteko lubakietan tirokatu zuten eguna.

Behanek hori guztia gogoratu ostean,

basoak bete eta errime aldarrikatu du:

Ni naiz Charlie Donnelly,

15 Brigadako poeta!

Eta topa egin dugu,

eta baita basoak hustu ere,

Brendan Behanek eta biok

Uholde tabernan.

PORROTAREN TABERNAN

Goizaldeko laurak dira

porrotaren tabernan

eta botilatik zurrut egin ostean

zera esan dit,

musukatu egingo lizkiokeela

ezpainak,

musuan daudenak

eta hankarteko ilunpean gordetzen direnak,

eta bere zuku gozo eta gaziak

edango lituzkeela

basamortuko oasiren batean balego bezala.

Ezpainak musukatuko lizkioke,

baina hala ere,

zoritxarrez,

botilarenak ditu

aukera bakarra.

GOIZALDEKO PORNOA

Taberna gainezka dago,

goizaldeko seiak badira ere.

Kea, kafea eta pattarrak

labe garaietan lana

amaitu duten langileentzat

eta hasiko direnentzat.

Edadetuak eta gazteak,

eguneroko lan puta hori arindu nahian,

bideo porno batek

ke-lainoaren arteko telebistatik

giro ilun honetan

kolore apur bat

ematen duen bitartean...

eta bero apur bat.

Kanpoan hotza,

zeruaren beltza ukitu nahi duten

tximinia erraldoien su ikaragarria

eta itsasadarraren marea,

batzuetan gora eta

besteetan behera,

telebistako zakil langileen moduan.

KAIOAK

Dozenaka kaio itzulinguruka

merkatalguneko zabortegian,

hara eta hona

barazki eta arrain ustelduen artean,

sagutzarrei mokoka

kartoizko olatu karratuen inguruan,

goseak amorratuak,

odolak erotuak,

itsasbazterretik urrun.

Portuko uretan, berriz,

koipea eta petrolioa,

buiak eta ohol zahar eta errariak,

plastikoren bat

eta lauzpabost kaio erromantiko

itsaso preso eta bareko ur lohiotan,

balantzaka

bihotza noiz geldituko zaien

axola gabe,

lauzpabost kaio erromantiko

balantzaka

axola gabe.

ZUHAITZ ARTEAN

La Misericordiako zuhaitz erraldoien altzoan

paseoan ibiltzen dira atso-agureak astiro,

eta noizean behin jesarri egiten dira banku zaharretan

dagoeneko ezer espero gabe baleude bezala.

Ogi zahar puskak ateratzen dituzte

inguruan biltzen zaizkien usoei emateko

bake bedeinkatu eta faltsupean.

Uste handiko ezkontzak euren atzean,

elizako atari inguruan, arroza nonahi.

Eta ondoan San Mamesen harrokeria,

harrobikeria oihuka,

algara eroak eta bandera merkeak,

ezer duinik aldarrikatzen ez dutenak.

Eta Jesukristo ezin harrotuago bat

errotondaren erdi-erdian,

Jesukristo ezin harrizkoago bat

zeruranzko zutabetzar horretatik begira,

ezer ikusi gabe,

zuhaitz arteko minari erreparatu gabe.

Paseoan ibiltzen dira atso-agureak astiro

La Misericordiako zuhaitz erraldoien altzoan,

ezer espero gabe.

HAU EZ DOK BRIXTON

San Anton zubi aldean

Erriberako azoka inguruan

La Merced zubi parean

eta beste hainbat lekutan aparkatutako kontainerretan

sua eta kea,

hainbat ordutako matxinadaren seinale

borroka osteko isiltasun hilean.

Furgoien paretik igaro eta

txakurradaren begiradapean

astindu egin zenituen eskuak,

hotzak bazeunde bezala.

The Clash-en White Riots zenuen ezpainetan,

Atxuri aldeko tabernaren batera gindoazela.

Hau ez dok Brixton —esan nizun.

Hau okerrago jagok —erantzun zenidan—,

askoz okerrago.

Atzera begiratu nuen.

Sutan zeuden kontainerrak,

jiraka etengabe, erotuta,

furgoietako argi urdinak

eta, bitartean,

ke laino erraldoi bat zabaltzen

kale hustu berrietan.

Honek, antza, luze joko jok

—gehitu zenuen irribarrez,

kale hustu berri haietan

zabaltzen ari zen ke laino artean

ikaragarri eskertu nuen irribarre batez,

Atxuri aldeko taberna batera sartzen ari ginela.

HAU EZ DOK BRIXTON

San Anton zubi aldean

Erriberako azoka inguruan

La Merced zubi parean

eta beste hainbat lekutan aparkatutako kontainerretan

sua eta kea,

hainbat ordutako matxinadaren seinale

borroka osteko isiltasun hilean.

Furgoien paretik igaro eta

txakurradaren begiradapean

astindu egin zenituen eskuak,

hotzak bazeunde bezala.

The Clash-en White Riots zenuen ezpainetan,

Atxuri aldeko tabernaren batera gindoazela.

Hau ez dok Brixton —esan nizun.

Hau okerrago jagok —erantzun zenidan—,

askoz okerrago.

Atzera begiratu nuen.

Sutan zeuden kontainerrak,

jiraka etengabe, erotuta,

furgoietako argi urdinak

eta, bitartean,

ke laino erraldoi bat zabaltzen

kale hustu berrietan.

Honek, antza, luze joko jok

—gehitu zenuen irribarrez,

kale hustu berri haietan

zabaltzen ari zen ke laino artean

ikaragarri eskertu nuen irribarre batez,

Atxuri aldeko taberna batera sartzen ari ginela.

ESPERO EZ ZUENA

Goizaldeko laurak-edo izango ziren

Alde Zaharreko pub hartan.

Ateko pertsiana erdi jaitsita,

sei-zazpi lagun izango ginen barran

presa handirik gabe zurrutean,

patxadaz, badakizue.

Baina patxadatsuago zeuden

ondoan neuzkan bi emakumeak.

Batek

(berrogei urte pasa,

adats beltzaranak eta gin-tonika)

bere lagunari

(urte batzuk gazteago,

ile motz gorria eta rona)

zera aitortzen zion,

maitasuna delako hori

popatik bidaltzen zuela,

popatik, bai, popatik,

eta gogotik emanda,

ez zela berriro jausiko

inongo gizonen maitasun-hitz faltsuetan,

bakar-bakarrik nahi zuela

norbaitek atzetik heldu,

eskuak zilborraren inguruan jarri

eta astiro-astiro

titimuturretara igotzea,

haren mihi epelak

bizkarrean gora bidaiatuko zuen bitartean,

sama gordetzen duten adatsen artean galdu arte.

Ilegorria

bestearen sama laztantzen ari zela,

belarrira hurreratu eta

zeozer xuxurlatu zion,

zeozer laburra,

eta goxoa, antza,

pertsiana azpitik igaro,

kalera irten eta

eskutik ebatuta ikusi nituelako

kalean gora

Erribera aldera.

MAGGIE

Bera dela nire bizioa

diost Maggiek

irribarre harro batez,

ezin dudala bera barik bizi.

Baina... —hasi naiz esaten,

eta Maggiek

sugeen abiadura goxoaz

musukatu egin ditu nire ezpainak,

eta suabe haginka egin ostean

luze laztandu dizkit bere mihiaz,

arnas epel-epela

ezin hurbilago

igartzen diodan bitartean.

Eta egia da.

Maggie,

adatsak laru

begiak zeru,

nire bizioa da.

BERO APUR BAT

Batzuetan

oso poema hotzak

irakurri ditut,

odol gabeak

su gabeak,

inoiz, zorionez edo zoritxarrez,

sufritu ez duen jendearenak;

eta poema horiek

sugarrez jantzi nahi badituzte ere,

plastikoa bezain hotzak dira,

antzuak eta grisak;

horrexegatik

sarritan jo ohi dut

kale barreneko tabernan

zurrutaden inguruan

biltzen diren

zaharrengana,

bero apur baten bila,

euren begiradei

euren ahotsei darien

bero apur horren bila.

BEGIRA EGIOZU GIZON HORRI

Begira egiozu gizon horri,

baso luzanga ardo eta hiru zigarrotxo

mahai gainean dauzkan

gizon zimurtu eta zahartu horri.

Badirudi ez diola ezerk axola,

tabakoa eta ardoa dira

behar duen guztia,

eta ez du ezer gehiago eskatzen.

Begira egiozu gizon horri,

tabernako bazter horretan dagoen gizon baztertu horri.

Badirudi ez diola ezerk axola mundu honetan

momentu honetan,

ez duela lagunik nahi, ezta behar ere,

eta bere bihotz ezin urratuago hori

alkoholez baino ezin duela laztandu.

Gaurkoa bezalako arrats euritsuetan

aterpe ematen diote taberna honetan,

aterpe eta baso luzanga bat ardo,

eta lasai-lasai erreko dituen hiruzpalau zigarrotxo,

bizitzak beti bezain puta jarraitzen duela

ikusten duen bitartean

taberna honetako bazter horretatik.

Begira egiozu gizon horri.

Gau batean botila bat kraskatu eta

amorruz aurre egin zien

barre egiten zioten putakume batzuei,

botila kraskatu

eta akabatu egingo zituela esan zien,

oihuka, samako zaina hanpatuta,

eta dardaraka zeukan eskuaz

zuzendu egin zien

kristal puskatuaren zorrotza,

txerriak bezala akabatu egingo zituela

oihukatzen zuen bitartean.

Begiratu egiozu gizon horri.

Handik ordu laurden batera,

txakurrak agertu eta kanpora eraman zuten,

tabernan zeuden putakumeak xaxaka ari zirela,

eta kale kantoi bateko ilunpean

jipoitu egin zuten

inolako gupidarik gabe,

Jaungoikoaren eta Legearen izenean.

Begira egiozu gizon horri.

EZER GERTATU EZ BALITZ BEZALA

Itsasadarrera bota zuen bere burua,

hiria laztantzen duten ur beltzetara,

gaueko ordu txikietan

inguruko tabernaren bateko komunean

sudurrak zurituko zituzten aldi berean,

inguruko zubi aldean

sama eta beso ubelduak zulatuko zituzten aldi berean,

eta tabernetako barretan

zurrutadak, musuak, bafleetako erritmoak eta

berba ozen zein leunak esango zituzten aldi berean.

Mareak Zorrotzaurreko bazter abandonatuetaraino jaitsi

eta handik gutxira berriro igo zuen itsasadarrean gora,

maiteminduen mihiak olgetan zeuden moila zaharreraino,

gurpil gastatu eta zulatu baten antzera.

DYAkoak etorri ziren,

argiak eta sirenak garrasika,

eta munipak kotxe bitan,

besteak baino lasaiago,

aho zabalka, logura begiradetan.

Jende zirimola inguruan, ur beltzei begira, berbetan:

«Ura ez dago esaten duten bezain garbi».

«Gure aititek hemen ikasi zuen igeri egiten».

«Aurten angula gutxi sartu ei da».

«Polita izango da Txinbito horretan gauez nabigatzea, ezta?».

«Horiek potroak halakorik egiteko!».

Potroak baino, pentsatu nuen, mina,

min itzela harena,

ondoko leiho batean

Cesaria Evoraren ahots gozoa entzuten ari zela.

Handik gutxira hilotza atera zuten uretatik,

eta jendea sakabanatu egin zen

tabernetarantz, etxetarantz,

lasai, berbetan,

ezer gertatu ez balitz bezala.

ALDAPAN BEHERA

Demagun arratsalde eskasa egiten zuela,

badakizue, zerua gris eta zirimiri puta hori,

eta, jakina, batzuek kontrakoa esango dute,

oso bilbotarra dela hori guztia, oso hemengoa,

eta, bueno, holan nahi baduzue, tira,

baina kontua bestelakoa da,

kontua da Cantalojasko zubitik pasa nintzela,

lasai, inolako presa barik, beherantz,

Bilbao La Viejarantz,

zurrutada batzuk jo eta hanka,

beste barik,

baina, egia esan, ezin dut handik pasa

eta bihotza urratu barik geratu,

ezin dut, ezin izango nuke inoiz,

zer egingo diogu, ba, halakoxeak gara;

eta, benetan, zirimiria egiten bazuen ere,

jende guztiak kalean ematen zuen denbora,

denbora pasa, egonean egon,

alferrikako denbora, esango lukete batzuek,

eta begirada okerra ipiniko liekete hango batzuei,

ea zelan etorri diren gurera holan egoteko,

potrojorran,

eta ezin izango dute besterik pentsatu,

hala nola, kale gorrian dauden horiek

lan duin bat nahiko luketela,

inongo pretentsiorik ez daukan lan duin bat,

baina ez,

moro, beltz, ijito, puta eta jonki saldo bat

kalean gora eta behera baino ez dute ikusten,

hori baino ez dute ikusi nahi,

bihotzeko miopia izugarria da batzuetan.

Gerra, gorrotoa, nazka eta mina

ikusten ditut kalean, dantzan,

baina benetako mina,

ez batzuek behin eta berriro sartzen diguten min-matraka,

deputamadre, ederto bizi direla jakinda,

baina hala ere jo ta fuego euren min-matrakarekin,

etengabe, bonbardeo hutsean,

euren barren-barreneko minarekin.

Eta ez dakit barre ala negar egin behar ote dudan,

etor zaitezte hona, esango nieke,

etorri eta benetako mina usainduko duzue,

usaindu, bai, eta entzun eta ikusi eta ukitu,

etorri, eta ez esan zeru gris hau ederra denik,

zeru gris puta honek ez ditu azalak berotzen,

edo ez duzue ikusten izkina horretan

jonki hori zelan dagoen hotzak akabatzen?,

ze astiro pausatzen dituen oinak

zirimiriak lohitutako kaleotan labain ez egiteko?

Barreneko minak,

barreneko ostiak!

Putek gustura edukiko lituzkete barreneko minak

kaletik betiko hanka egiteko lantxo duin bat izanez gero,

emaidazu, esango lizukete, emaidazu lantxo bat,

ez oso ondo pagatua, nahi baduzu,

baina bizitzeko beste pagatua,

eta zin egiten dizut

zure barreneko min guztiak jango ditudala,

eta eurekin lo eta larrutan egingo dudala,

eta zupaka egingo diedala

zure barreneko minen zakilburuei,

lan normaltxo bat, hemendik eskapatzeko modukoa,

ez zerura eramateko modukoa, ez.

Eta gauza bera esango lizukete magrebiarrek,

nahiago dutela nonbaiten beharrean ibili

izkinako bileretan baino,

baina, jakina, zeozer emango diete balizko lapurrei?,

joan daitezela euren desertura behingoz,

entzun dezakezue gure kale zibilizatuetan,

itxura oneko kristau eta ondo ordainduen artean,

joan daitezela betiko, kiratsa darie-eta!

Utzidazue barre egiten, apur batez behintzat.

Barreneko minak...!

Astiro, oso-oso astiro

ezer ikusi gabe doan jonki horrek

ez dauka barreneko minik,

ez dauka ezer barrenean, ezer ez,

hutsik dago, ondoko obretako tuberiak bezain hutsik,

indar barik hamar metro gora eta hamar behera,

eta zuek bere gainean ikusten dituzuen kaioak

itzulinguruka dabiltzan putreak dira beretzat,

hilotz ibiltari bat ikusten duten putreak,

zer uste zenuten?

Begi guztiek ez dute gauza bera ikusten.

Beherantz nindoan

arratsalde euritsu, gris eta puta hartan,

Piratara edo Elexaldera, han inguruko batera,

ez nekien nora, bost axola,

baina kontua erraza zen,

zurrutada batzuk jo lagunen artean,

lagunik egotekotan, jakina;

baina, beti bezala,

kale hartatik jaistean

betikoa pentsatu nuen,

atsegina dela

zurrutadaren laztana eskuetan,

errebolberraren laztana

bezain

atsegina.

TXIZAREN HOTSA

Ohetik altxatu eta

zigarro bat isiotu nuen

leihoaren ondoan,

ibai gainean hegan zebiltzan kaioei begira.

Bera komunean zegoen,

isilik,

eta entzun nuen

zelan egiten zuen txiza,

txortan hasi eta ordu laurden bateko astinaldi bat

amaitu ostean,

ordu laurden bateko astinaldi arin, isil eta lar hotz bat

amaitu ostean.

Zigarroari zupada luze pare bat eman eta

komuneko zisterna zelan husten zen

entzutearekin batera

ulertu nuen

dena amaitua zela.