JOSE LUIS OTAMENDI

Poesia kaiera

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2000 Jose Luis Otamendi

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 2000

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

«Orain denbora kristalezkoa da» esanez amaitzen zuen poema bat Jose Luis Otamendik, eta lerro horrek osatzen du, ene irudiko, bere atzoko eta gaurko poetikaren ardatza: denbora gatzatu egin da eta poetak inguruari behatzeko astia hartu du, bere bizitzaren hilotza ikusten du, kristalak izoztea eta gardentasuna sujeritzen baitizkigu, biak batera, eta hala berean ontzia, klepsidra menturaz, eta hartan isuri behar du poetak bizitza berri bat orain, denborak aitzina egin behar duenez eta etorkizuna duelako begi bistan... Halako klabe sotil eta alabaina aberatsaren bitartez iragartzen zigun Otamendik ziklo baten amaiera eta beste baten hasiera bere poemagintzan.

      Lirikotasunaren helburu nagusienetakoa hitza hizkeraren kutsaduratik libratzea dugu, poetak bere bihotza biluzten duen bezalaxe soiltzen du testua, zinezkotasuna helburu. Apaingarria, ederra bada ere, askotan ez baita adierazkorra, aitzitik, kutsatzailea da. Mezuaren esentzialismo batean mugitzen da poeta, euri tantaren edertasuna atzeman nahi du, eta hori zaila da oso, poesia, oro har, malkoz itoa dagoelako, eta euskal poesian «anpuluak» ere badauzkagulako, perla komiko horiek. Nahitarat aukeraturiko urritasun horri esker sentimenduen esate xahu batean sortzen du Otamendik giro liriko berezi bat, inguru liluragarri bat, irudien zailean ez baina gardentasunean oinarrituta hunkitzeko ahalmen aparta duen sistema bat. Otamendi lañotasunaren poeta da, poesiari «poetikoa» den oro kenduta gelditzen den kristal garbi horixe eskaintzen digulako, bere hitzak hunkidura aratzetarako gomita dira. Sinpletasun izugarri zail horretan definitzen da bere poesiaren bakana. Korronteetatik urrun, modari bizkar, temoso, sortzeko kemen egoskorraz jardun du, isolamenduan nolabait ere. Hala lortu du Jose Luis Otamendik literaturan dagoen gauzarik zailenetako bat, estilo propioa.

      Bere lehen liburuetan mundu intimo bat, nerabezaro luzatu bat eskaini zuen, baina heldutasunetik. Ez zegoen hartan ez pasiorik ez platonikotasunik, esperantzaren eta desengainuaren arteko dialektikan garatzen ziren poemak, «idilio euritsuak» aipatzen zizkigun, Eluard-ek ez duen ironia mehe batean. Maitaleen arteko auzia ezin zen konpondu, baina elkar ulertzeko marko bat definitzen saiatzen zen poeta. Lirika honek beti du arriskua mundu itxi batean gelditzekoa, inguru domestikoan, baina Otamendiren obran pixkanaka metatzen joan zen lexiko berriak bigarren ziklo bat abiatu zuen «denbora kristalezkoa» egin zenetik, eta eztanda egin du bere azken liburuan, Lur bat zure minari, non intimismoari uko egin gabe espresionismo garratz bat ageri duen, metafora bortitzen etorriak mundu hilduratu batean biltzen gaituela. Maitaleen gatazka ezin da berezi inguru ankerretik, apokalipsi txiki baten antza hartzen du egitura konplexuko poemetan. Eta gardentasunak, orain, hunkitu ez ezik itsutu egiten gaitu.

KOLDO IZAGIRRE

Jose Luis Otamendi (Azpeitia, 1959) irakaslea da, eta poesiaz gainera ipuin liburu bat dauka argitaratua, Euri kontuak.

Bibliografia

Aranbarri, Iñigo. AZKEN LIRIKOA (Bakarrik bahago neguan antologiaren hitzaurrea). Pamiela, 1998.

maite zaitudalako

amets egin dut

burdinazko hostoetan zintzilikatu

zugana amildu naiz

gure maitasuna euri tanta delako

maite zaitudalako

sortu egin dut

nakarezko izerditan irristatu

zati izan naiz

gure maitasuna euri tanta delako

maite zaitudalako

uste

sinesten dut

dakit

gure maitasuna euri tanta dela

1980

gerizpe freskoko ihintza

ustekabean harrapatu egunsentiak nik

eguzkiaren behakoak paisajearen hezetasuna

ez zuen uxatu

bi dama paseatzen lore batzen

astiro poliki arropa garbiak tolestuz bidean

gorputz biluzi bat

errekaren zurrumurrua txori kantua

harantzago hesi ondoan hostopean

gorputz hilaren distira

1980

dramatikoa da gure maitasuna

                 musika gabea

                          ingurua ederra

                                   behako sakonak

                                             soineko lehorra

                                                      grina dardartiak

eta tartez tarte ardo botila bat

1980

hodeiek bularrean pena bana daramate

nahastu gabe

batak herri eder batean erditu ezinagatik

besteak eguzkiaren ileak ukitu ezinagatik

eta hangoak

desertu gainean doanak

bakarrik hilko delako inor busti eta ikusteke

orain maitea

badakizu zergatik

ez dizudan behin ere hodeirik erregalatu

1983

beti izan ohi da

munduan maiteminduren bat

zeruko zelaian hodeia

zure magalean babesa

eta bihotzean kresala putzua

1983

maitea maitea

disken ahurretan irakurri ditut milioika fereka

orbelari erortzean aditu murmurio amoratuak

eta galdetu diet gure egunez

begi isil horien esanguraz

gero han bion gorputzak berrezagutzean

bortizki erlojuen tik-takek

basamortu mutuak

gortina zahar baten gibeleko horma hilak

elkarrengandik urrundu gaituzte

maitea maitea

orain itsasaldera hartuko dugu

aire fresko gazien

kresala harroaren plazerrera

eta uretan barrena azken undinaren kaira

1983

gaur ez zaitut ikusi

ez didazu deitu

eta orduak zurekin bezala eman ditut

gaur

maitasunaz

heriotzaz hitz egin dugu

eta gelan tximeleta eri bat sartu zaigu

gaur

euria egin du

gaur ez zaitut ikusi

ez didazu deitu

eta orduak zurekin bezala eman ditut

1987

Musika: Deabruak Teilatuetan

hil dira

arrosaz eginiko hesiak

esku epelik gabe

hil dira

ene gerrateko zaldiak

zaldunik gabe

hil dira ametsak

orain denbora kristalezkoa da

1987

Musika: Bide Ertzean

ez da nahikoa izanen musu bat

munduko itsaso lohituak agortzeko

ez da oihu bat aski izanen

indar sortzaileez sinesten hasteko

gutti da arratsa besotan hartzea

gutti da ostadarra

enamoratuak guttiegi gara

1987

Errusiako estepetan aurki zaitzaket biluzik

haize hotzaren besoek kolpatua

lastozkoak bailiran zure soinadarrak

eta adatsa

honantzago bilatu nahi zaitut

tximinia herdoilduak eta

mendiko harkaitzak

kaio higatuak lekuko direla

maitasuna ez baita gaua izendatzea

gauean sartuta ilunpea izatea baino

ez baita arrosa biltzea

heriotza urez oinaze apaina bihurtzea

nik hemen nahi zaitut

ene eskuen dardara artean zarena

orduen mugetan hara eta hona kontrabandista trebea

nik hemen ukitu

sutsuki desiratzen zaitut

nik hemen maitale hondogabea behar dut

1987

nirea eta arbaso haustuen historia

pauso geldiroz dakart gogora

leku orotan dantzut belardi gabeko ezkila

eta hodei iraunkor baten lantua

pertsona ilun andanak sumatzen ditut

urte eta mendeen tolesturetan

beldurraren menpeko hegada urduri bat

eta ustekabeko amiltzea

hala datorkit estutzen nauen katea

nahi eta ezinez josia

traizionatzen dut aldika

traizionatzen nau aldika

inoiz ahantzi ere egin nau

       egin dut

       aske denaren planta

1987

bizitza

arrosa zauritu bat balitz

denbora kantari emanen nuke

zugatik hodeiak ostuko nituzke

eta amets hordi batekin lo egin

bizitza

arrosa zauritu bat ez da

herdoila eta irrintzia nahasten zaizkit hemen barrena

eta aireari esaten maitea maitea maitea

1987

gogoratuko duzu heriotzak zuen masaila horia

gelako itzal ketsuan

agurea eta amona aulki marroietan

betebeharrekin jarrita

korridorean zoru freskoa

pauso ahul batzuen azpitik

eta negar pixka bat isilik

haurraren bideak leuntzen

bi koadrotan arbasoak

denbora hatzetan balego bezala

eta behakoak horman erailak

edo ezpain gorrien puzturan

jendetza triste marmarka

besarkadak eta intsentsua

pertsonen joateaz solasa

eta bihotzean gorde ezin lurpera zeramaten kaxa

eskaileretan beherantz baldar

karreran

kalean

airean

geldiro kanpaiak

haurtzaroa iheska

arropa beltz haiek

eta atea itxi zuteneko danbada

1987

triste nago

geldoa naiz

sentipenak ditut nagi

bizitzeko

istripu bat behar begirada bakoitzeko

1988

ni jaiotzerako eginak zeuden

Txinako murraila

polizia osteak

Mediterraneoa

leialtasuna historiako liburu beltzetan

ordutik hona

galdera asko erantzun dira

beste asko itotzen utzi harkaitz artean

jende asko hil da

ni hazi maitemindu eta

ergeldu egin naiz pixka bat

zu bakardadearen sinonimoak

ikasi ezinik zabiltza

katuen ikuspuntutik zure leihoa deskribatzeagatik

bizia ematera noa

1988

Bukaresteko aireportuan soldaduak higatzen ilun

poema hilak plater beltzak dira gosea ase ezin duten marinelengan

goazen

goazen nora ez dakigula ere goazen

asko jota hil eginen gara

begi zuringotan karizia hotzak

labana gogo zorrotza

poeta gazte anitzek Dylan dik gaur desio

galburu erreei kantatzen eta prostituta segailei

kale zokoetan iazko udazkena txatxarrak janda dago

eta hire bihotza or-sagarra ardi amorratuei bota

erloju matxuratua irudituko du gauak

egiok beldurrari koska

ukitu gabeko sexuez behar nauk damu

aingeru eroriekin bat egin

hire sabeletik neguko jauregira sartu

hire tristeziara tropa guztiekin iritsi

eta borroka irabazteko

hilotzek zerraldotan eguzkia hartzen diate

1989

mendiaren begiak harrak janak ditu

zureak nik oraintxe jango dizkizut

hodeiaren lepoa zuri-zuri nago

ni zu ukitzeko irrikatan dago

kaioa hondarretan jolasean nabil

ni zure inguruan eroturik dabil

zerua zazpietan itzaltzera noa

ni zugana gero izar bila doa

itsasoak oinetan izerdi asko du

artilezko galtzetak jantzi dizkiogu

1990

sugandilak trenbide beroetan berde

amets paraleloen uztar-lehiakide

harkozkor

euliak

zeruko geltoki grisetan lo

urrun-urrun

isiltasuna telefonoz bestalde

iraultza berriz hasteko prest

gehiegi hitz eginaren susmoa dut

egin ezaz seguru

gauek nire belarri zuloetan

bizi nahi lukete

debalde

suak gure begietan oso handi daude

horizontea honantz ekartzen

datozen eran doaz

trenak

musker bidazti jale

1990

ingurua ikastera jarri nintzenean

ibaiak negua zekarren

barreiatu egin ziren zelaietan izarrak

kapelua erantzi gauak

kalean jendea algara batean zihoan lanera

euriak bustitzea ahantzi

nahi gabe zoriontsu ginen

ingurua idaztera jarri nintzenean

bekokian hodeiek jo ninduten

begiak ostu zizkidan lagun batek

eskuak moztu herriminez

ingurua bizitzera jarri nintzenean

oparo

erotu egin nintzen

1990

itsasoan sartu ditut eskuak

gure herriaz pentsatzeko

hoztasunez

eta kaioak

hodei jaten ari ziren

triste

eta gogoetak joan zaizkit

lagunen altzora

ur azpian

eta pozaren zipriztinek

jaiki egin naiz

gure herrian ibiltzeko

eta grisa aurkitu dut zure ezpainetan pena

eta morea odola jendearen bihotzean

harat-honat ezin irten

banku batean jarrita

ez dakit zeri begira

faroletan hil eta hil tximeletak

hartxintxar batzuk zenbatzen

mila bider

ilunpetan

izar beltzak ziruditen gure eskuek

1990

ahituta nago

inoiz beteko ez diren grinak babestuagatik

eta begietan kaio hilak baizik

gorde ezinaz

gogaituta

maite ditudan paisajea aurpegiak gaua

neureganatzeko ahulezia dela

arrailatuak ditut eskuak

ostadarra harrapatu eta

kolore banako bideak egiteko ahaleginetan

tripulaziorik ez poemak

badirudi

zinez

izan diren gerra denetan ibili naizela

1990

Musika: Bide Ertzean

eta itsasoa

egia esan

gehiago axola zitzaidan orduan gizontto triste hura baino

gure baitari zerion odola

borobil

beldurra bezala

eta arnasak goritzeraino egiati

musikagabe utziko genituen hainbeste heriotza

gauak minez itsu

ahanztura ere ahantzi ezin dela

izen abisalek

aditz abisalek tintontzietan oroitu

gupidarentzako gizonik ez

bai urrun dituztena euren hildakoak demokratek

itsaso baten ostean

urtaro baten ostean

garrasi baten ostean

garaipen baten ostean lurrik gabe

eta negu gau hotzetan

arrainek

itsaszulo pelirosak besarkatzen

1990

Lur arola

Isilak ez nau azpian harrapatuko

Maiz ezkutuan sartu beharko dut etxean

Auzoek ezagutu egingo naute nahi ez dudala

Zure bihotza betetzeko ez dut neurririk ematen

Irria dateke lanik bakartiena

Gure ninietan itsasoa gordeta balitz bezala begiratzen diogu elkarri

Lurra orain beltzagoa da

Zoriontsua naiz minbizi baten hegoaldean sortu nintzelako

Minak dakien doitasunaz erreko ditut gogoan utzi zenizkidan autobus azulak

Bizitza nola doan ikus daiteke

Edozein laban-ahoko zinemaskopean

Otoi eskatzen dugu biharko eguna zabaldu dezan

Bata bestearen arnasari eutsiz

Oinetakoak egin zenitzake nire arnasarekin edo iltze baten zorroztasuna

Goizeko argitasuna gordeko dut nik zure arnasaren kaiolan

Eta etorri beharko dugu berriz kamio urrunei buruz negar egiteko

Eta elkarren premiari iritziko diogu askatasuna

1995

Lur-min

Behea arrakalatua du gauak eta ni zure bihotzean bahituta

Mendeku hartu nahi dut etxerik etxe bilatzen gaituzten aginduengatik

Gehiengoz aldarrikatutako bakearo honengatik, horrela maite dugu elkar

Zorionaren erdilanetara ez gara iritsi gaumina jitoak dakar

Abandonoak zulatutako gorputzak transkribatzen ari naiz

Ibaitik atera, hatzak zaurietan sartu eta idatzi, botila hutsak jiratu eta edan

Nire maitetasunak zartatuak dauzka, zaintiratuak

Inor ez dagoen tokietan ari du euria eta nik ezin zaitut han gozatu

Krimen beltzak bindikatuko ditut, itoen arnaskak gaitzak dira artxibatzen

Errudun naiz neure sakonera guztian eta libre nahi dut

Biribilagoa da ilargi etsaia, beti enfokatzen ditu gure etxeak

Nola defendituko zaitut astunegiak gara haizeak eramateko

Nola lagunduko dizut nire bihotzaren koordenadak sekretupean dira

Gure izena entzun uste dut teilatu artean

Ederrak dira eta urrunak gauaren bitarteetatik ikusten diren bozak

Zure bihotzeko lau haizeak lau urtaro lau zuloak hartzeko nator

Arbola azaletan idatzi ez direnak esateko

Behiala nik arbuiatutako armak hartzeko salbuespenik gabe

Nire begiak dira hiri honetan hautsi ez diren kristal bakarrak

1995

Azken lurra

Inondik errenditzen ez den ura da gure maitetasuna

Zoratu egiten da

Hegazkinak islatzen ditu

Teilapeak iluntzen akorduetara amarratuta

Egitate mingarri anitz eman da ontzat

Etxeratze hitsen durundia inongoa izatekotan

Eta minbizia aukeran

Zein erdi arotatik zein bestiariotatik irten du gure maitetasunak

Itutez jota hiltzeko ginoan den zeruak

Geure burua beste etsairik onesten ez duen lurra

Jendea batera bizitzen maitasun froga beraren hegian

Minutu berean lurmutur berean

Gure maitetasunak ez daki

Ez daki hegan

Ez da kalatxori

Darabiltzan orratzak bestela imanduak dagoz

Itsasgorak ekarriko ez dizkigun iheslariak

Itsasbeheran utziko ez dugun edertasuna

Hau da agin ziezaguketen azken zerua

Ez dago inor ebakuatzerik

Hildakoak ohean direla abandonatu ditugu etxeak

Hipermerkatuetako aparkalekuak dauzkagu elkar maitatzeko

Hegazkinak teilapeak eta itoak estu amarratuta

Zu ez zaitut abandonatuko

Azken ordutan ez da bonbarik lehertu baina ez da heldu bakea

1995

Talaia galduak - 1

Talaia guztiak galduak ditut eta ibai zokotik zelatatzen zaitut

Odolez hustu ezinik nabil bihotza, zure odolez nirea

Beti izan dira bi gure bihotz biak

Ezponda honen aldats beheran iluna kudeatzen gagoz

Ez nazazu arren memoriaren haitzarrietara kondena

Etxera ezinik nago ertz honetatik begira

Orube urrun bat bazenu bezala bihotza

Negarra bozatzeko beste txara hazi da nire hortzoietan

Etxe hustuetako enpapelatuan dira behialako maite-izenak

Eta bihotzok bi diren artean erdibi dagoz, bi erdi

Eta zelan zagozan asmatzera egiten dut

Zure eskua asmatzera loak tatuatu amildegien bila

Eta jitoak itotakoen patsa dakar

Ez nabil ez zubi lehertuen bila ez aintza ez ezein atzerriren bila

Gau itsastatu ezinotan zein urrun dagozan bionak, zein urrun bihotza

Ahantz zaitzadan batu den lainotik hartu dut arnasa

Hor kaleak erratzez garbitzen dituzten goizak ez nau aurkituko berriz

Neure ezinak kanoituta bizi naiz eta gauero amatatzen da argi bera

Ez nazazu inoren duintasunarengatik maite

1995

Aitorpen

Lerrootako txarrantxatik ate arratsalde hau ulergaitza da

Ez gauden etxe bat bezalakoa

Zailagoa behar du ezer ez duenarentzat bestek ukatutakoarekin bizitzea

Errudun naizelako zoriontsu naizelako maitasunaren helburu ezin du meniak izan

Bihotza paraje haize-ezkutua dut

Ibaiaren alde banatan dira duintasunaren koordenadak

Lugon Le Muret-en

Akorduak uztak erreko ditu

Gurean bizitzea arrain buruz betetako oheetan etzatea da

Kakoan eraitsitako etxe bateko giltzak dituzula jakitea

Eta inor datorrenean hustu egiten dugu herria orube abandonatu bat bezala

Gauez garai bateko hormak eta leihoak asmatu beharrean gara

Inoiz eskailburuan hilik agertuko den gizona irudikatzen

Dei sor batek atzerrian hiltzera ekarria

Eta errudun sentitzen naiz egunero

Baina ez orduero minutuero uneoro

Eta neure bizitza kontatzen ari naiz

1995

Jabetzak

Ez dizut desagertuen aintzarik opa

Iritsiko ez den lur hartze bat bezalakoa

Elkarren begiei parke hutsei bezala begiratu

Irabazi eta galdu dugunaz galdetzen didazu, irabazi eta galdu dugunaz

Loaren artxiboak orrikatzen dihardut, zain deslotuak

Gerturago ekar zaitzaketen albiste latzen bila

Hotz-hotzean maite zaitudala diot

Eta diot etsita nagoela ez litekeelako dakidanarekin ezer salbatu

Ez adiskidantzarik ez auzorik ez lur uraseturik

Hobe litzatekeela agian bihotzean zer daramagun jakingo ez balitz inoiz, inoiz jakingo ez balitz

Gerta daiteke berandu izatea lur laketu ezin bat maitatzera egiteko

Eta akordua jakiekin batera mahai honen aurretik iragaitea

Deika ari natzaizu baina talaia aski garairik ez dago ikus nazazun

Ez dizut maitetasun hau poema perfektuetan bindikatzeko eman

Ez dizut seinale sekreturik jarriko balkoian

Beti jokatu izan dugu etxekoak gorrotatzeko bezain libre

Gorroto hau zaharregia da beste inon etsi dezan

Ni naiz zure bihotzaren kargu nagoana eta bertan nahi dut

Laztan nazazun idatz diezadazun mintza zakizkidan harrotutako ezponda bat bezala

Gerta daiteke inoiz ez aurkitzea galdutako frogak

Gerta daiteke bulkada eder batek ezin izatea gizaldi beteko abandonoaren aurrean

Orduan betiko giltzatu diren ateak eta birritan habitatzen diren hustutako herriak uzten ditu zulatze lanak

Berandu erabakitzen diren maitetasunak bere ederrean zamakatu ezinak

Eta eskua luzatzen dute itzalek maite zaitzadan urrutiminez

—Min bat behar dela itzultzeko—

Eta zeure baitan garraia ditzakezu gela hau zubiak orriok

Baina mezu hauek ez dira ez zure ez nire bihotza, ez dira inoren bihotz

1995

Uzta

Gure zauriak nazio bat beratzekoak ziren

Almitzaren gainetik eta laharraren gainetik egitekoak

Baina ez dago orain arnasa hartzen ikasterik

Okel sumindua eta beldur sakona

Batzuk zutik lotzen ditu heriotzak, besteak ez

Batzuk agondu egiten dira

Batzuek etzanda baino ez dezakete maite

Euriak hartu ditu hotelak eta muinoak, zubiak eta bihotzak

Igerileku hustuetan gabiltza adore bila

Ez dago inor, ez dago

Urrinera jo du laino-tutuak

Bizpahiru uda eta ibaiko uretan akanpatuko dugu

Liztorrak heldutako mihia da gure askatasuna

Dei larri batek etendako maite-solasa

Haizeak itxi eta ireki dabilen atea

Gure adurra da besteren lekuan jartzea

Zuloak egin eta herriak lurmendatzea

Gure aldia berritu ezina da truka ezina da, ezina da

Norbaitek emango dio lur zulogileari

Ez dut inor bakarreko zorionera kondenatuko

Nire maitetasuna erabakita dago

1995

Kutun ostendua

Nik eramango zintuzket berotu ezin dudan lur honetatik urrun

Maleta batean ibaiaren jitoan eraman

Baina ez zagoz

Batzuetan ez gara garaiz heltzen

Entzun dituzu albisteak

Oraindik ez gara ikustezin

Ez gara kostan finitzen den jazargoa

Ez almitz gorria ez ibaiko hondarra

Ez otoitza etena arratsean

Zeru honen zuraje maiztuari jarraituz eramango zintuzket

Hor aurrean bakandu egiten dira etxeak bidea estutu

Bizi ez direnei zaie haizu ahaztea

Mugatik hur gara bertako

Beldurrak hartuko ninduke «hara, ez dakit han nor bizi den»

Eta eraman egingo zintuzket, tokia gogoan atxiki eta joan

Baina ez zagoz

Falta bazara ez dago ezer nirerik, ez dago ezer

Hortaz gure maitetasuna testigubako aldegite bat da

Soro sutu bat gauean

Nik ekarriko zintuzket lur hau berotzera

Baina ez zagoz

Ez dago denok bizirik ginen garairik

Erlojuek ez dakiten ordu batek jo du

Ibaitik atera gorputzek ahobatez rapeatzen dute

Ezin dela gorputzik gabe maite

Ezin dela talaiarik gabe hiria zaindu

Ezin dela ezin

Eta ekarri egingo zintuzket estrata lehertuen bidetik

1995

Harresiak - 2

Zerbaitetan irabaztun izanen gara

Entzuidazu, zaila dago karea bilatzen

Gauza asko daramagu gordean garbitu ezin direnak asko

Salbokonduktoa zuten maitasuna poeta kaskarrek

Lehia garmindu bat bitartekotza errimea

—Zain bakoitza bere tokian lau zuloak zabal—

Eta ezagutzen zaituena urrun duzu orain

Mintza zakizkio negumineko laharraz galdutako lagunez

Sufrimendu guztiak ez direla hautazkoak

Heldutasun guztiak ez direla behartuak

Koordenada soka berean dagoz Le Muret eta Lugo

Besteren ohar-koadernoei ostutakoak dira gure enkontruak

Ez da ez gure algebrarik ez gure lainorik haizearen oinetara

Beti elkar despeditzen ari den jendea omen gara

Bere etsia non sarturik ez duen begirada

Zuk zer diozu mendiak tarteko maitatze honetaz

Zer galdua badaukagun seinale jo duzu inoiz

Sentimenduak desabitatzen dihardugu indarrean ez diren mapak bezala

Itunetako eranskinetatik eta agindu zaharminduetatik aldegiten

Gurkera tajutzen du nire memoriak orube urasetu baten aurrean

Aurki ilunduko du, sartuitzazu geranioak

Orduan ezin ikusiko dugu elkar

—Karez zuritu gabeko idazkiak paretak—

Eta herrien izena ahoskatzeko moduagatik maiteko zaitut

Harresi bat izan daiteke maitasunari emandako izen bakoitza

Eta alde bi ditu egunak bezala bihotzak bezala bi alde

Berdin da oinpean zubiek behera egiten badute

Etxekoen argazkiei su ematen badiegu hotza kentzeko

Banator, hesolen errenkadatik destatzen diot iluntasunari

Berriz ere zu zaitut ments

Eta ez dakit zer dagoen defenditzea deliberatu genuen bakardade mendre honen atzean

Lugo eta Le Muret soka batean

1995

Izotz beltza

Ausikika ari zaizkio hostoak zeruari

Ez naiz German Rubenach

Ez naiz Johnny Rotten

Ez naiz Monzoneko Telespor

Bizirik atera banaiz ere minaren segadetatik hilkintza handietarik

Ahazmen sakonari atzipe egiteko ginoan izan arren oraino

Itute bero honi eutsi diot

Soraio agertu natzaio hamaika maitetasuni

Irribarre zurminduetan irauten ikasi dut

Zaharragoa naiz horizontearen ubera baino

Ez diot haizerik eman nahi inoren etsiari

Ezinezko leloa da maitasuna garbia zitekeelakoa

Ez dago ezer garbirik

Odola xuria da eta izotza beltza gure oinetan

Beldurra diot paduretako hondarmuinoen epaiari

Inorenak ez diren lurrak

Inorenak ez diren bihotzak

Inorenak ez diren orenak

Etxean sumatzen dut gauero Susana Arregi eskailerak igaiten

Eta Sid Vicious ondoren

Eta Urkiagatar Estepan ondoren

Baldintzapean maite dugu, baldintzapean bizi

Aurki loak lotuko nau lahardi itzali bat bezala

Nire pozaren alde txalo egin dezadan eskatuko didate

Neure tristuraren armadan izena emateko

Erraza da maite ez denari barkatzen

Honek behar du gure sasoia, Susana Arregi eskailerak igaiten

1995

Urrutimin

Ez iezadazue deitu itoak identifikatzeko

Utzitzazue jitoaren ibaian

Utzitzazue bihotz baten zokoan

Behiala ibilitako lurrak sutan dira orain

Ilenti bilakatu dira bero maite izandako ezpainak

Aurrera joanak dira lastargi ederrok

Ezingo dute aurton euskararik ikasi

Ez dute etxerik jasoko libertatearen eguteran

Bilaitzazue euriak garbitutako ogasun aitorpenetan

Bilaitzazue ohe hoztu berrietan

Igor iezazkiezue mezu suspergarriak

«...badakizu non duzun etxea»

Iluntze bakoitza damuari aitzi hautsitako menia da

Itutea sukaldeko mahaian esku bat akribilatu ezinean

Isilaren indarra ebatzi genuenetik zenbat ume jaio den ikustea

Hotsegiezue maite-izenez zubien alde honetatik

Hotsegiezue beti azkenaren ostean aukera berri bat badela sinesteko gertu balira bezala

Hotsegiezue beti euskal etxeak urrun direla esateko

Hildako batek prentsaurrekoa deitu du ileapaindegi baten aurrean

Hil egingo zintuzketet baina zeuekin bizi naiz

Zeuen paparraren berora biltzen naiz beldurrak hartzen nauenean

Batzuk ogitara eta besteak ahazmenera jendeak desfilatu egiten du

Luiziz bakarminez —leba leba— handi datozen uretan

1995

Hustutako herriak

Etorriko zarete hustutako herriak hartzera

Eta kaleen izenari erreparatuta omendu egingo gaituzue

Esango duzue erratu egin garela

Baina herkidego borondatea aitortuko diguzue zeuen ohar-koadernoetan

Etorriko zarete eta erreten bazterretan botatako giltza sortak batuko dituzue

Hatz-markak bilatu inoiz guk maite izandako gorputzetan

Eta jabetza agiriak berritu

Jabe berriak izango dituzte aurrerantzean zorriek eta egunsentiak

Poliziak zainduko ditu gure poemak

Aspaldiko ereserkiei aspaldiko mintzairari lotuko dizkiezue zeuen gogoak —arima setiatuak—

Etorriko zarete eta mendigain elurtuak miatuko dituzue

Zorionetik ihesi mugalari izuturik badenentz

Eta esango duzue «aurkituko dugu

Bake hitzarmenak egoki zeinek idatzia,

"Bihotza!" izango da estreina jalgiko

Zaigun maitasun hitza»

—Aitorpen sakon bat eta libertate tolesgarria

Ezpondetan gorde eskutitzek murgildua—

Etorriko zarete eta kanposantuan ezarriko dugu azken gotorlekua

Begibiko fusilek idazmakina totelen pare

Tekleatuko dute zuen bizkarrezurren kontra

Beste edozein sasoitan baino arrotzago mintzatuko gatzaizkizue

Hilarrietako zenbaki bikoitietarik

Eta esango duzue «mende hartu ditugu,

Amaitu da belaunaldi hori,

Hilak defenditzearren idazten zuten barren»

Eta zerraldoen talaietarik begiztatuko dugu bailara ketan

Eta ezerbage —min erre bategaz—

Suari emandako geure etxeetarantz jaitsiko gara

1995

Talaia galduak - 2

Maite zaitudala badiot min eman nahi dizut

Iritsi garela dirudi hilkintza amaituko da

Arrotz egingo zaigu etxea eta maite dudanaz idatziko dut orduan

Kale honen beste aldean zer dago

Zuk eta nik ez dugu berdin sofritzen

Nigandik urrun lehertu dira zure zainak zugandik urrun maiztu nire adiskidantzak

Tartean basamortuak dagoz demokraziak dagoz herri gisuztatuak

Ibaiko erdokatan itoek besoaz seinalatzen dizkidate

Harrotutako hiri-sarrerak zubi altxagarriak

Ez daukat armarik sehaskan ezkutatzeko

Askatasun itsustu bat besterik ez bantustan atzendu bat besterik ez

Zein banderaren pean bataiatuko dugu maitasuna bigarrenez

Zein uretan zein haitzarriren bila

Proklama eder bat kopiatuko dut zure ireki guztietan irakurribako txatalak ageri dira

Gagozanak gagoz

Gurean ez da soldadu ezezagunik handizkako askatasunik

Erraz dira desartikulatzen nire sentimenduak

Min eman nahi dizut poema bateko trintxera estalgarritik

Ezpaldutako arbolen etorbideak dauzkat, zeru bat

Gauez ureztatzen den futbol zelai bat bezalakoa eta uzteko karguak

Gaizki egiten ditut zubiak gaizki idazten dizut gaizki maite zaitut bakealdi egoskabe honetan

Zamaketariak okinak koldarrak gagoz

Gagozanak

Ibaia garbitzeko heldu den idortearen zain

Ikasiko dut magalean zure soina nola batu, bizkarrera nola ekarri

Isiltzen banaiz iduriko du minik ez dela hemen

Zorionaren piketeak jabetu direla lantoki guztiez muino guztiez kaleez

Eta nik min eman nahi dizut maite zaitudanean

1995

Galtzeko lurrak

Bihotza zigor-zelda da guretzat, zigor-zeldak dira

Sailka litezkeen galerak pendizak

Sailka litezkeen inbentarioak, larderiaz jagondako bakea

Ikurretara ekarritako soraiotasun bulkadak

Izen bi behar genituzke denok etxe bi muga lerro bi maitasun bakarraren hegian tinkatuak

Ihesi denak ez ditzake entzun geratzeko egiten zaizkion deiak

Denok aldatu behar genuke ibilbidez txarrantxazko hesiok ebaki kostako bidean

Almitzari eskaini gorputz nekatuok maite dugunarengatik hil

Ni ari naiz ordea zuen poemak idazten

Ibai berean ikusten ditut flotatzen soinatal anitzak abantean

Neure ezintasuna eginen dut negar iheslarien lorratzak ezabatzeko

Gure nortasun agiriak eginen ditut negar ez da aise beratzen geroa

Gugaz bizi zarete

Gera zaitezte gugaz gau osoan bizitza osorako gugaz geratzera bazindoazte legez

Ez zaituztegu salatuko, orube berean maite izandako amesgaizto bi

Ez dizuegu opa akorduetan gure bihotza leher dakizuen

Ez dizuegu opa ezein patiotan desarmatzerik

Ez zaituztegu salatuko

Gure negarraz beste eginen dugu

Gure odolaz beste eginen dugu

Gure libertateaz beste —bonsai irendu hori—

Gu bakarreko lurraz beste eginen dugu alde biko ibaiez beste

Orain hau kitatzekotan ederra behar du zuen geroak

Zuek ez dituzue inoiz nire poemak idatziko

1995

Mendi-negarra

Zuk esanda dakit banaizena

Ibaiak ur-hesiak ditu bazterretan

Urkiagatar Estepan, Sid Vicious, Susana Arregi ezagutzeko zabalik dagozan leihoak

Bertatik ikus gaitzakete hondar zakuz ezponda berritzen

Mugalari jazartuak gordetzeko ginoan

Iristen da ez deirik ez txostenik ez den unea

Lurra dorre bat bezala eraikitzekoa

Jendeak nora doan badakiena minaren bíhotzera landatuak bagina legez

Zuk esanda dakit banaizena

Ez ninteke bizi bihotza euskal etxe bat balitz bezala

Beti bestelako, auzoei egotziz adorearen zama, zorionarena

Ez ninteke bizi urondo miatzen poema batean atoitua, almitz azaoa da nire libertatea

Uholak itsustu zoztorrak defendituko ditut

Gauaren ubera dragatze isilean

Onartzen dut itoek hiriko irteerak, loa jagon diezaguten

Lur urasetuan biziko garela

Zuk esanda dakit banaizena

Lainoa altxatu du eta haitzarriak sumatzen dira behean

Hitzak hilik datoz pareta atzenduetara berriz balaka ditzaten

Ez daukagu beste armarik bakartasun hezigaitz hau berresteko

Gor jaulkitzen da herra nire besondoetatik

Zure minari eutsi nahi diot orube abandonatuetan

Ezerezean gora igaiteko diren zubiotan

Non da orain larderiazko gorazarrea, denok elkartzekoa zen epaia

Zuk esanda dakit banaizena

Esku lagunkoien aurrean ate giltzatuak gagoz, ohar basituak

Gure itzalak derrota txipiez ari dira estrata urpetuetan

Laino-tutuak geure neurriko olatuen pean lo harrapatu gaitu

Euren izenaren tirainari lotzen natzaio goizero leihotik

«Susana!», «Sid!», «Estepan!»

Eta oraindik banaizen egiaztatzen dut, alboan zaitudan

Gero hainbatgarrenez lur laketu ezin bat agintzen dizut, buruz buruko itzulmina

1995

Bibliografia

EGUNSENTI BILUZIA. Ustela Saila, 1980

AZKEN UNDINAREN KAIRA. Ustela Saila, 1983

ZAINETAN MURRAILAK. Susa, 1987

POZA ETA GERO. Susa, 1990

LUR BAT ZURE MINARI. Susa, 1995

BAKARRIK BAHAGO NEGUAN (Antologia). Pamiela, 1998

Diskografia

ZEIN DA ZEIN. Deabruak Teilatuetan, 1997

Gaur euria egin du

BIDE ERTZEAN. Bide Ertzean, 1998

Ihesi doa / Bide ertzean / Balada iheslaria / Bakarrik bahago neguan

ZURE MINARI.Bide Ertzean, 1999

Betegabeko promesa / Berriro / Badaukat mezurik zuretzat /Aurrez amestu gabetan / Jokin Uraini hitzak / Gure maitasunaz / Ene ezpainetan / Leihotik dakusat gaua / Zuk esan zenidan / Ahitua nago / Bihar helduko natzaizu / Badator eguna / Hil dira / Barne-lurrak