Erlojuen mekanika

JOSE LUIS OTAMENDI

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2007 Jose Luis Otamendi

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2007ko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

BAT

MUNDUA

gu munduarenak gara

baina mundua ez da gurea

gu euriarenak gara

jendearenak gara

baina mundua ez da gurea

munduak baditu bazterrak

maitatzeko eta desmaitatzeko

kale arte eta egunak

etxe jaso berriak zelai izoztuak

errepide argiztatuak gauean

munduarenak dira

nahiz munduan bizi

nahiz mundua gugan bizi aldi batez

mundua ez da gurea

denok gara munduarenak

batzuetan ematen du munduak baduela jabea

esaten dugu badela gure mundu bat

gurea ez delako defenditzen dugun mundua

gurea izan ez dadin defenditzen duguna

denbora eman zaigu bizilekua bilatzeko

baina ezin dugu ase bizitzeko denbora batekin

denborak abegi egiten digu

ontzia egiten diogu egokitu zaigun aldiari

gero sarritan kausa ederren izenean

mundua ehizatu lotu gure egin nahi izaten dugu

eta gauzak okertu egiten dira zeharo

mundua ez baita gurea

defenditu egiten ditugu

munduko eremu eta esparruak

jendeak izan ahal ditzan

nork bere denbora eta aukerak

sintaxi ulergarri bat

ibaiek ehuntzen dute itsasoa baina

hitzetan mamitzen da mundua

jendea eta gauzenganako begirune eske

gu munduan bizi gara

mundua gugan bizi da aldi batez

hesitu gabeko euria

giltzatu gabeko jendea...

gu mundu gara

baina mundua ez da gurea

GEROA ASMATZEN

itsasorik ez den lekuan itsasoa ezarri

gorputzik ez dagoenean beroa asmatu

edo ur tanta izan harrien muin idorrean...

ez dut uste asmamen hutsez bizitza osa daitekeenik

irudimenak zertan mamiturik ez badu ahitu egiten da:

sarri nahi izaten dizut egin aitorpen intimoa

eskuak zeruko zurajean jarri goizeko argiaren kontra

amoroste umetu baten soslaia

behin eta berriz osatzeko ekinari lotuz

ezkerrekoaren ukimenak badaki eskuin eskuaren berri

gosariko ontziak jaso lanbasa bihurritu

eta norbaiten bila noa

gaurkoa ezer ospatu gabe igaroko da

baina zure ondoan har nazala minenean gauak

ez dut loa galdatzen jolasa hain gutxi...

ikusezin bihurtu aurretik hala ere pare bat hitz

—gogoeta eta ekintza—

astean bitan asmatu behar nindukezu oraindik...

elkar asmatze honekin aspertu bazara baina

asma ezazu beste jende bat gu baino hobea

doi-doi egunei zutunik eusteko behar duzuna

—esan gabe doa— ahal banu

berriro atzera so egitea galaraziko nizuke

EZ DIRA NIREAK

maite dudan eskua ez da nirea

maite dudan herria salduta dago

maite dudan emaztea joan egingo da

pertsona izan gura duen harria nahiko nuke izan

hezur-mamira etortzeko ahalegin eroan

baina negu minean iratzarritako zapoa naiz

inork maite nauenean

iruditzen zait azken aldia behar duela

betiko izango dela azal-mintzeko lorratza eta likina

beste inorentzat bide berria zidorrean...

nondik ez dakit nori ere ez

baina idatzi egingo dut bizi naizen arte

(idatzi gabe ere bizi da jendea

idazten ez duen jendea ere bizi da)

maite dudan eskua

maite dudan herria

maite dudan emaztea

ez dira nireak

harria ari du jendearen gainean

eta ni ez naiz ni bakarrik:

ahotsak entzuten ditut besteren buruetan

HAMAR MINUTU

etxetik urruntzen zaituzten hamar minutuak

eta etxera hurbiltzen zaituztenak ez dira berdinak

nahiz ekai berberaz osatuak egon

horren frogen bila analizatzen dut euria

zer haizek dakarren

nora laketzen den maizen

eta jendearen begietan sumatzen

ikasi dut urruntasun indizea

herriko zumardiek uzten dizuten koska

hosto berrien poztasun selektiboa ninietan

autobusetako kristaletan islatzen da

munduaren parte bat

txakur uhuria entzun eta izarrak trumilka

airatzen dira hodei lodien atzean

txikiak eta ankerrak gara

etxe trakets eta oinarri axalekoak altxatzen ditugu

aurretik hezurra beste ezer ez zen lekuetan

hamar minutu

dauzkadanak baino hamar minutu gehiago

beharko ditut beti azalpenak emateko

eta erlojuak kondenatu arren ez da gelditzen denbora

HITZEZKO AUZOA

belar gorrituaren durduzamendurik sortuko ez badizut

oker ibili behar dut iparraren mende

hitzen errepublika bat aldarrikatu nahian

eguzkiak zartatu teilatuak bezain biluz

agertzeko adorerik ez badut

ez nuke azaldu behar jendearen aurrera

inorentzat nahi dudan hitzezko herri honetan

urruneko saminak biltzeko ez banaiz kapaz

gurasoen omenez lore eskaintza aski bada

ezina errenditzeko

poesiaren aihotza uztea nuke onena

agian besteren egiatan

neurea bilatzeko unea iritsia da

eta belar gorriak haizearen eskua itxarotea baino ez du

besteren ederrean etzan gura eskuzabal hau gordeta

gaitza da agindu ez diren hitzak ahaztea:

batzuetan nahikoa oldoztu bako

ekandu ergela da bizirik segitzea

PAPEREZKO ORRIAK

paperezko orriak pasatzen ditut:

orri bat egun bat

orri bat joandako lagun bat

eta denboraren nekea sumatzen dut

zubiei itsatsia errepideari zuhaitzen gerriari

begikotasun honek bere zaharrean

beroki tupituen ukitua du

eta zirkin egiten du batzuetan

azken natural baten beldur balitz bezala

ez dakit zilegi den edo bestelako auzia den

hiltzeko beldurra izatea

agintari on eta txarrik gabe betiko gelditzea

eguneroko gauzei agur esatea

irriak patriketan gorde eta zu ez ikustea...

orriak amaitzen zaizkit

eta berriro hastapenera itzuli eta

ekiten diot papera esku artean maizteari

ikara-antzean

orri bat egun bat

orri bat joandako lagun bat

(eta hemen idatzita utzi arren

pendiz honi galga nola jarri ez dakit)

NEGUKO HITZAK

edozer lortzeko adina indar badugula ematen du

baina ez da egia

nahi izatea aski dela

ate guztiak zabal daitezen

nahikoa dela gogoa

elurrari ekiteko edo atertzeko

eskua eskuaren bila abia dadin ilunean

ez da egia beldurrak janda bizi garela:

luxuzko animaliak gara

denbora daukagu

ustez denboraren aztiak gara

urteak eta urteak ditugu

denbora azpildura guztietan

zorionaren euliak gizentzen

eta ezin dugu etsi gure aldia amaitu zela esanda

berriak badatozelako aringarriarekin

ez dira egia batean kabitzen

gure beldurra eta indarra

zeru erdi mamurtua utziko diogu jendeari oinetan

eta kosta egingo zaigu esplikatzen

horrek behar zuela gure ametsen sabaia

absentziaren iragan gertua izateko galdu genuela

horrenbeste urte eta neke

baina geratzen zaigun denbora ahitu zain

bizi behar badut

minbizi txar batek noiz eramango

nire orduen alde hiltzen dituztenen orduak jaten

nire minutuengatik

dana emoten ari direnen

mendea xahutuz

gezur hobietan erreko da nire hitza

porrot caviar baten aparretan

EKAITZAREN GORDEGIAK

ekaitzak txingorra eta harria bota

eta gotortu egiten da bere gordegietan

belarra jende apala legez

uzten dioten tokian

hazten da isilean

mozten duten arte

jendeak lur eremu batean

izan nahi genukeenaren koloreak

bilatzen ditugu

eta hazten ditugun seme-alabak

aberri galarazi bat bezala xerkatzen ditugu

gure herriko abestietan

ITSASOEN JABETZA

kartazalen elurte zurietan

jausten dira hitzak

grinarik piztu gabe:

zer da postaririk gabeko helbidea

kale izena mendian

ibaiaren hondalean trabaturiko eztarria zer da

harrizko eskaileretan gora

iritsi naiz etxera

maila bakoitza hurrengoaren promesa da

beti dago hala ere sartzerik ez duzun

gelaren baten susmoa

bertakoak ez garela gogoratzen

zure irribarrearen krokisak

noraino eraman nazakeen

disimulatzen ikasi dut

hortik hasi naiz estrategia zoro hau erredaktatzen

hurrena itsasoen jabetza

aitor dakidan porrokatuko naiz

ordua galdetzeke bizi da jendea

etxerik gabe hitz gozorik gabe

minari lorontzia non paraturik ez...

ausazko hariak lotzea maite dut:

nire eskuetako marrek

nonahi dituzte josi-askatuak

ARRAZOI BEZATUAK

izutzen zaituzten arratoi bezatu horiek

laborategietan filmetako estoldetan

euren heriotza antzezten jartzen dituzte

beti dira gertu eskura erabilgarri

neguko paisaje bustietan

argi laburrekin pasa da autoa bizkor

eta badakigu badirela beti argitu gabeko eremuetan

zain dauden begi txikiak

lurruna sortzen duten arnas hobiak

antzeko egun baten gomuta datorkizu

helikopteroa entzuten zela orduan

zeru itsuan jendearen gainean

eta zein gozo hartu zintuen oheak

bere galdera guztiekin

izutzen zaituzten arrazoi bezatu horiek

hor dira gaur ere

zalantzak kolpatuz beldurrak zurkaiztuz

hitzen eta gogoeta ehizatu berrien gose

arrazoi bezatuak ametsen hondakinekin

irritsen sarraskiekin gizentzen dira

ezin dira ase hurkoen goseaz ez bada

eta inoizka taktikoki arratoi heziek bezala

antzeztu egiten dute euren heriotza

GALDUTAKO ALDIAK

galdutako aldiei

galdutako ardiei bezala begira jarrita

eguzki itsuaren errainuak

nagi idazten ari dira arbelezko teilatuetan

entelegatzen ez dudan mintzaira batean

gorputzaren adierazpide soiletan

errenditzen ditut sentimenduak

itsasoa esaten dut baina

logura esan nahi nuen edo auto ilarak

ordu baten okerdura etortzen zait gogora

hurrena zure izenak falta dituen letrak ari dira

oinezkoen bideak hesitzen zumardian: r-a, u-bat, l-a

ez nago zure zain bakarrik gaudela idazteko

ez dut barren huts hau

geroaren malenkonia nagituaz beteko

irriantza jartzen diet ebakien ahoskerari

ez daudenen egunerokotasuna

mutiltzen zait burmuinetan

eta ez dit pentsatzen uzten

eguzki zikindu batek lausotzen dit arnasa

baina hemen nago oraindik

zoriontsu izateko delibero fatalistarekin

—lortu edo lehertu—

honezkero inork ez bainau aterako onik

nire gorputzeko igogailu matxuratutik

MAKETA

zilarrezko paperarekin egin zituen ibaiak

kotoizko zuhaitzak jarri zituen ertzetan

txakurrak umeak eta zaharrak pasieran

gazte bat arrantzan gerrirainoko botekin

pentsa zitekeen etxe jaso berri haiek betiko zirela

handik gertu zelaia egin zuen goroldioaz

zigarro kea bota zuen birritan tximiniatik gora

jaikitzera egin zuenean goibeldu egin zen zerua

soinean zeraman trikota urdin ilunarekin

jende buila entzun zumardiaren aldetik

gorak! eta herriak!

salara jo zuen balkoitik kalea begiztatzeko

ez zen ordu hartako inor falta plazan

tarte bat eman zuen arratseko airea arnasten

lehengo egunen gomutei

inoren biharkoenen usaina hartu zien

isiltasunak azkazalak izerditu nahi izan zizkionean

itzuli zen gelara

ibaiaren leinurua

mailatuta zegoen bi tokitan

elizaren atzean auto bat ikustea iruditu zitzaion

hilerriko bidean ezkutatzen...

kezkatu zuten bala zorroak

aurkitu zituen bazterretan

kale zoko batean odol arrastoak

presaka itzalitako argiak eta

bihotz uzkurtuen koruak bebarruetan

makurtu zenean

uraren azaletik erreskatatu zituen

plastikozko txakur handiegi bat eta arrantzalea

gero gurasoen etxea zapaldu eta apurtu egin zuen

BI

OGIAREN KONKISTA

badago ogi apurrak nola jaso

erakusten duen artea

begirada non tinkatu

makurtzeko manera...

eskua luzatu

hatz artean dakarzun papurra

halako batean lanbroak jandako herria da

paper loratuko logela

lanik gabe dagoen auzoa

afaria gertatzen ari da laurontzat

azken asteko gerriko min hori

zerk sortua dizun

irratiko ahots eztiak azal diezagun

jarri gara zain denak

igogailuen marruma entzuten dela

adiskidetasunarekikoak ardailarik gabe betez

jan ditugu mahai gainekoak

—justiziarekin batera ote daiteke askatasuna...—

ardoak eta solasak

ematu digu bakailaoaren gazia

zigarro keak erretako begietan

pausatu zait bekozkoen argia...

etxerakoan lagun izan ditut

patrika zokoan aterpe hartutako ogi apurrak

maindire artean

galdatu du babesa birrin sortak:

ogia zu eta hiruok

ménage a mille

ogia epai eta kondena

interfono bat da gela

munduko min orok du hemen eztarri

elkarren nekazari

neka arazi dugu elkar

ogia mihi eta opil

GIRO DAGO

giro dago paseatzeko

ibaiko harriak jaso eta azpian begiratzeko

inoren izenik itsatsia ote duten

ingerada eta oroitzapenik falta den

badirelako izena baino lehenagokoak

giro dago hegazkinen arrastoari jarraitzeko

urrutiko herriak gogora ekartzeko

obusen jauste pisuari so egin eta

jendearen tristezia irudietara bildu

biharko egunkariari beti goiburu segurua igarriz

giro dago erreteilak egiteko

baratzean jardun eta

adiskideei bisitan joan arrantzan ibili edo

loreak ohiko legean bide bazterrean paratzeko

giro dago gordean edukitakoa gozo esateko

auzoaren osasunaz arduratu

zerbait erosi eta gertukoenei agintzeko

zu ez bazara ni hemen izango garela bihar ere

gaur eguraldi zoragarria dago amets egiteko

kontrolak kentzeko amoranteak uzteko

eta presazko beste lanetarako

gaur giro dago gaugiro dago

zure besoen artean kabitzeko moduko herri bat nahi dut

eta iluna ez da ikusten

GOSARIA

jendeak ontzi bat bezala betetzen denean

edo oihanpe itsua legez zarratzen bada

egiten du planto

eta maiz horrela uzten dio bizitzeari

bestela bota egiten dute

edo ezabatu eta ahantzi

bart semea hurbildu zait

gau beranduan loak hartu ezinik

hil ondoren zer gertatuko zaion kezkarekin:

hosto jausien dantzak

eta haren ahots hauskorrak

estali didate munduaren ikusmira...

musu eman eta ohera doa

auzoen erlojupeko orduen segida

ezin dela nekarazi pentsatu

eta umearen ezpain hezeetan

etorkizuneko kanpalekuak eta

ibaien ibilgua bistaratu zaizkit

argia amatatzeaz bat

goizean semeari paratu behar nion

gosariarekin aurre-gozatu naiz etzan orduko

eta loari gutun laburra idatzi diot aire beltzean...

oker nenbilela uste dut

uste dut geu beste ezer ez dela geure geroa

baina jende artean jokatzen dela

ESAN EZ DIRENAK

etorriko da

esan eta idatzi ez dituzunak

esan eta idatziko dituen eskua

elkarrekin ahazteko beta izango da

baina beti norbaitek ezarriko du

harria harriaren gainean

eta ordurako axola gutxiago izango dute

esan ez zenizkidanek

elkarren arrastoari segitzen diogu

zer galdu handia duenaren arduraz

etorriko da nahitaezko esku hori

hatzez hatz berrituko da

inor tronpa ez dadin

inork pentsa ez dezan

berea zenik azken maitasuna

HAURTZARO GALDUA

ez dakit gauza normala den

ez dakit zabarkeriagatik izan den

edo besterik gabe

gertaeren indarrez

baina gaur haurtzaroa galdu dut

ez dakit noiz

ez dakit nola

baina bat-batean gaur goizean

haurtzarorik gabe jaiki naiz

oinak non nituen

egin dut neure kautan

eta burua non dudan

burua eta oinak

bat egin zaizkit gogoan

gero begiratu eta

bakoitza bere lekuan zen

oinak behean eta

burua goiko aldean

ez dakit

horretarako adina

heldua zaidalako izango zen

edo inoiz

zerbait oker landatuko nuen

pentsamenduaren ortuan

baina kontua da

gaur haurtzaroa galdu dudala

gabe nagoela

beste nonbait dela

edo besterik gabe

aienatu egin zait

ametsen zakarren artean

kontua da

atzo aldean

moldakaitzago naizela

baldresago nabilela

ezertara iritsi ezinik bezala...

ez dakit noiz

ez dakit nola

baina etsi dut

neure haurtzaro galduaren zuloarekin

biziko naizela aurrerantzean

izan ere

lanetik irten

eta beste egitekoak

burutu ondoren

ez zait denbora larregi geratzen

—gogo handirik ere ez—

haurtzaro galdu baten bila

hasteko orain

BILAKETA

zure azal zatia heldu zait

gutun batean:

altxor baten mapa da

eta hurbildu beharrez

urrundu egiten nau

argazki zahar bati bezala

begiratu dizut arratsean

zein bakarturik nabilen

ekarri didazu begien aurrera

zu aldiz oraindik ibaiaren eta

beste gauza askoren ondoan zaudela

lot nazazu iman batez

hozkailuko atean

han zabalak dira eremuak

aise kabituko da

nire irritsen eldarnio kartografikoa

kartazalean helbidea idatzi dut

keak hartutako herrialde bateko

etxabea imajinatu dut:

atarian ni zure ondoan nago

haragi bizian daukazu besoa

baina gu beste batzuk gara

NO MAN’S LAND

«nahi baduzu bada no man’s land bat

no woman’s land bat

inor gabeko lur bat

aukeran dira:

hiriak kronikak ibai bazterrak

zaldi gaineko estatuekiko zumardia

eta oin beste ihesbide»

neure ahotsa entzun dut

nire buruari jomuga turistikoa

saltzen ari banintzaio legez

bihotz nekatu bat bezain

zahar eta erori

ez dut neure larrua eta hezurrak

beste lurrik behar

bakarrik egon nahi dut

betierekoan indarra izango duen

erabakiaren zamaz egon

neure hitzek baino

neure ekintzek eta zentzumenek

besterik ez nazaten engaina

ez dut galdutakoa deitoratuko

bakarrik egongo naiz

egon

hotsak guruinak mintzak

edonondik jausten

alfonbra maiztuen gainera

no land’s woman

no land’s man bat naiz

beti nago entzuteko

paralelo eta meridiano lerroen artean

trabatutako jendea joan-etorrian:

mintzoa eztula pausoak...

inor gabeko lur

eta lurrik gabeko inor

izan nahi dut

TURISTA

kale arte zabalean usaimena gidari

larritu egiten nau zentzumenen fribolitateak

uste dut jakituria galkor gerta litekeela:

hitzak lokatzen zaizkit

obrero eta ikaslerik gabeko iraultzak

herririk gabeko askapenak

hatzen artetik doaz ihesi

gogoaren hondartza errautsezkoetan

urteak kezka iturri zaizkit

Paris okupatu honetan

hizkuntza okupatu bateko

agente bikoitza bilakatu naizela

ari dira hiriko seinaleak goraki

rive gauche eta rive droite zerk ebakitzen duen

ikasteko parada izango ote dudan neure aldian...

Sena azken beltzean ubide errimea dela

inbasore baino bagaren pentsatzen jartzen naiz

nola askatu Paris okupatu hau

bisitari belaxkaren esku zurioi diedan beldurra

arreba txikia banu bezala zaintzen dut

eta ur uherretan nabil

(desertatu egin nahi dut turisten armadatik

edo dena utzi eta beste aldera pasa):

rive droite hemen

rive gauche han

OINETAKOEN BISAIA

oinetako urduriak oinetako lasaiak jagon ditut

Madrilgo metroan

oinetako harroak oinetako tristeak

zapaltzen duten lurra abailan mugitzen zaiena

oinetako hezigaitzak eta egarrituak

oinetako auhenkariak lurraren erraietan

oinetako depresiboak eta otzanak

oinetakoei galderak egiten dizkiet

Madrilgo metroan

so egiten diet bekoz beko

begirada urdurien begirada lasaien

begirada harro triste hezigaitz egarrituen beldurrez

begirada depresiboen

begirada auhenkarien eta otzanen lotsaz

oinetakoek jendea bere soinera daramate:

bakun izate hau den gaitza

ez entzuna egitea berbaro izutu horri...

euretakoa naizela esan didate zapatek

Madrilgo metroan

EGUNKARI ORRI BATEKIN

bil nazazu egunkari orri batean

bil nazazu

beldurra baitiot datorren gauari

bakarrik eman beharko ote dugun

hainbeste ordu hainbeste leku

elkar topatu ezinik errari

jar iezadazu egunkari orri bat eskuan

bandera ederra inon ez den herriarentzat

eta loak har nazan ez utzi

amets egiten segi nahi baitut oraindik

neure hitzekin neure herrian luzaro

jar iezadazu egunkari orri bat eskuan

herren ez egiteko

eror ez nadin

ez dezagun inor kondenatu

lehengo egunen iraganmin itsura

bil nazazu egunkari orri batean

hormatu egingo naiz bestela

gauaren hotzean mundutik lekora

bil nazazu egunkari orri batean

bil nazazu

eta maita nazazu gero

UDA HONDARRA

errezelak kenduko ditugu bi gelatan bihar

lorontziak hustu eta ohe estalkiak batu

armairuetan itxita utziko ditugu

asteotako kresala doinuak ardo mindua

aita-seme arteko haserreak

eta berri lazgarrien orban arrastoak

negute luzerako gertatu gara berriro:

agurtu ditugu auzoak

bahituran daramatzagu liburuetako

orri tarteetan hondar aleak

eta gauzei itsatsitako hezetasun ahaztezin hori

hezueria nostalgiko modu bat

ezki hosto gorrituek esan ahalko dute

itzultzeko asmoarekin partitu ginela

horrela utzita inork egiaztatu ezingo duen

errazkeria bilakatuko da datorren urtea:

leihoak zabaldu lizun usaina kendu pozari

kimu berriak adarretan...

maindirez estalitako altzaria ematen du gaur munduak

nekez onartzen dute autokritika nire sentimenduek:

galtze txarreko odola daukat

ERLOJU OTE NAIZ

jendearen zainetan odolak bakun jotzen du ordua

eta edozein kaletan nahigabe bezala

erlojuei begira jartzen naiz

sinetsi nahirik goizeko mugimenduak

joan-etorriak batera mintzo direla

anabasa honetan guztian badela erritmo arautu bat

sentimenduek badutela nondikoa eta norenganakoa

ezer ez dela zeharo alferrik galtzen

eta munduaren denborak

egin behar duela bat nonbait

erloju ankerren esfera trufariez landa

ordenaren ilusioa mehetu ahala

erlojuen ahotsek limurtzen naute

eta orduen borobiltasunak

inoiz denbora ere

liluratua behar izan duela begitantzen zait

baina orduan norbaitek zigarroa piztu

edo auto marrantatu bat ageri

eta abaila hartzen du berriro egunak:

zein bere odolaren gordegietara bueltatzen

sumatzen ditut pertsonak

eta erlojuen zalaparta zoroa inguruan...

bakan maiztasun jakinik gabe

burutzen dudan ariketa da

lehen orduan kalera irten eta

minutu batez eraikinetako erlojuei begira egotekoa...

ez naiz laketzen gertaera deslotuen diktadurara

eta hurrengoan ere hor noa:

neure odolaren murmurioa sorgortu eta

erlojuen aurrean jartzen naiz denbora pasa

nire aldia nire sasoia

nire denbora markatu gabe

bizi ezin duen mekanika bat naizela etsita

IRAULTZAK

sinesten ez dudan iraultza bati buruz

hitz egin nahi dut

munduan jende bakoitzari bere leku doia

ematekoa dena

sinesten ez dudan iraultza bati

egin izan diot otoitz

ez humanitatearen alde

inoiz nire bihotz loka piztu dadin baizik

sinesten ez dudan iraultza bat

helduko da jendea lo dela

aldatuko ditu gauzen neurriak

aldi bateko bederen

justizia poetikoa

ederra izango da bere krudelean

justizia eta poesia ahaidetu ahal balira legez

ausazko errepubliketan

sinesten ez dudan iraultza bat

espero dut

hitzak neure ohikeriaren morgetik

erreskatatzeko ahalegin heroikoak leher nazan

sinesten ez dudan iraultza bat

dut faltan

ezinezko garaipenera arte

ni baino jokalari fierragoek jokatzekoa

eta hortik aitzina

gauaren isiltasunak

iraultzaile sinesgabeok estal gaitzan lehiatuko naiz

sator lan fedegabean

GILA MUTURRA

gila muturra ekarri du itsasoak haitz artera

gainerako piezekin ontzia osatu eta

noranahi abiatzeko

eguzki gorrail honen karpapean

sarea kenduta egingo dute jauzi

lur honen ongarri izateko hautu

gaitza egin zuten txerpolariek

herri honen gatza dira

etengabe jartzen dute arriskuan

eskuzabaltasun ezin oparoagoan

euren bizitza... eta besterena

eta karparen bazter batean

itsasoak botatakoak

ontzien piezak bildumatzen ditugu

itxaropena gizentze aldera...

gero geure instrumentuak gertatu

eta ikusleriak alde egin baino lehen

nazio baten sorrera zaurigarriari

musika jartzen diogu

BESTE EGUZKI BAT

ez du zabaldu gaurko nahi genuen eguna

beste eguzki bat zutitu da haren partez

eta bart arratsean afaltzen jan genuen arrainak

hezur luze bi zituen gure eztarrira destatzen

beste leku batean egon nahiko nuke orain

pinudi ospel baten mugan

kamioiek zepa tontorrak

nola deskargatzen dituzten begira

beste herri batekoa nahiko nuke izan

beste jende batekin lan egin

eta bihotzeko zuloan dakardan liburuko

sanskrito modu hori tarteka ulertu

batzuetan maite dudan jendea

areago maite behar dudan jendearen

ordezkoa baino ez dela jabetzen naiz

eta neu ere

mezu ilaunak igortzen dizkidan

beste baten tokian nagoela hemen

ibiltzeari utzi zion harria naiz

goroldioa lotu zait kirioetan

sei ordu barru gaurkoa amaituko da eta

beste bulkada bat beharko da

igogailuen marruma atoian garraiatzeko

(hamarretik zortzik

mintzo garen hizkuntza

ulertzen ez duen herri batekoa naiz)

HIRU

LEHOINABAR BURGESTUA

haginlari herri batean bizi naiz

ez geure ahoa beste banderarik

ez demaseko itxaropenik

bada hilerri bat urtaroen lekuko

eta euria kristalaren kontra

garbitzen duten autoaren eskuilak

harlauza bustiak zanpatuz egiten dut lanerako bidea

jende ezaguna adeitsu agurtuz

eta etxera heltzen naizenean

botako ditut giltzak mahai gainean

erantziko ditut kaleko arropak

eta jarriko naiz ordenagailu aurrean

gogorra izan da! diot

lehoinabar arin zauritu bat gehiago

besterik ez naiz orain

hileko soldata garaiz helduko zaion kezkarekin

HAGINLARIAK ESAN DIT

haginlariak esan dit

ez dudala neure burua sobera maite

ez dagoela aho aldea

izurriak jotako kanpalekua bezala

abandonatzerik

harenetik atera eta

ibai ertzean egon naiz

aldi batez urari so:

ispilu berriek jende berria

islatzen zuten autoen kristaletan

tu odolduaz seinalatu dut

etxerako bidea ilun aratzean

eta nire hortz-haginak

eginkizun jasoagoan

enplega ahal balira:

haur jolasetarako lehengai izan

edo pozoi hilgarri bihurtuta

herriko ur depositoetan isuri...

zahar-etxe albotik pasa naizenean

gomutatu naiz

dentista lagunari

nerabearen begi larrituak

ikusi uste dizkiodala

orduan agindu diot neure buruari

aurki itzuliko naizela

tartetxo batez bederen

haren bakardadea artatzera

neure haginen artzain

GAZTIGUA

inoren mesedeko gerta ledintzat

nire inguru gertuan jazotzen ari diren

eraldaketa gaitzen berri eman nahi diot munduari:

azkenaldion ez nabil boladan

mekanikaren eta optikaren legeekin

jendea gero eta sarriago jartzen da

nire ikusmenetik hara

eta dutxapetik irten eta lehortzeko

besoekin iristerik ez daukadan

gorputzeko atal eskuraezinak

orban ilunak bezala ari zaizkit zabaltzen

makurtzen hasten naizen orduko

beti urrunagora joaten tematzen dira nire oinak

hatzen eta behatzen arteko kidego behiala sakon hura

gaztaroko oroitzapen lauso bihurtzeraino

eta urrin esne mindu bezalakoa...

hala ere beldur naiz

iraultza seinale hauek guztiok

oker handiagoen atariko ez ote diren

eta ondorioz etor litezkeen gertaera larrien

jendaurreko ohartarazpena egiteko ardura zibikoa

betetzat jotzen dut honenbestez

ORDEZKO HAGINA

haginlari lagunak

hagin distiratsua ezarri dit

eskuin matelezur erditsuan

hobi sakona gertatu dio hilabetez

zula eta zula aurrena

enkofratu zehatza burutu

eta betelanari lotu zaio gero

arnasarekin lausotu dizkiot arratsalde asko

zuloari horma egin dio egoki txertatzeko

eta kristalezko haginaren oinean

zementua oparo banatu

bitartean prentsak berriak ematen jarraitu du

ilargiak birritan egin du goitik behera

haginlariak ispilua paratu dio

—lilura hartan sorgindu guran edo—

hagin etorri berria argi ikus dezadan

neure senti dezadan

eta abaro mundutarraren jabe

eginkizun zerutiarrei atxiki

arraberritzearen seinale zatekeen hagina

kristalezko txerto soil ez balitz...

miretsirik abiatu naiz etxera

kantu lanbrotsuen leloak murduskatuz

nire mihiaren gau itsuen argigarri

hagin bat baino atoi astuna

izar izoztu bat erantsi didalako

bentzutu nau azkenean

erresistentzia oro uxatu da

badator barrunbeen inbasioa:

Paris okupatu

kanpoeder bat naiz

kolaboz betea ahoa...

ZINEMATIK BUELTAN

hilero saria hartzen dut

gobernutik

eliza ararteko dela

horrek lotzen dit mihia

lotzen dizkit gogoaren goiko neurriak

hitzartutakoaren ordaina ematen baitiet nagusiei

diru trukean

eta diot ezin naitekeela beti garbi mintza

orbana daramadala aldean

gezurrak ortuariak bezala jagotera jartzen nauena...

baina jaten ematen didan eskua

zintzo gorrotatzen dut

lan orduz kanpo

eta musutruk

INDUSKETA

margoak aurkitu dizkidate

ahoko zuloan

antzinako zibilizazioren baten

ikono gordeak...

ikerlariak irudiok aztertzen unatuta

atseden hartuko dute hagin belztuen gainean

esploratzaile bat aurrerago ausartu eta

troka zulo batetik oihu lazgarri samarra egin du

ez duela betiko nahi eztarri hotz horretan

barkamen eske epela egin dit haginlariak

aspiragailuaz ito-larria eragin didalako

(ez sufritzea zoriona da

minik eza da bakea...)

luiziak izan dira ezabatutako arrastoak

hezur hotsak eta ur lasterrak...

jende sailak ikusia naiz kontsultan ahoa zabalik

atzapar arrotzek noiz arakatuko

noizbait eremu babestu izendatuko naute

edo naturgune berezi edo ondare artistiko

eta bisitarientzat erreplikak egingo dituzte

hortzak kamuts aho sabaia arriskugabe

hatsa gozo bilaka dakidanean

eta nire ahoari buruzko kronikak

idatziko dira udako egunkarietan

MINOTAUROARENEAN

gorputz honen alternatiba onargarririk ez dut kausitu

abdukzioaren artea helgaitza zait gaurkoz

horregatik neure baitan penatzen naiz

izunak zaizkit kondizio esklabo honetatik

askatzea agintzen didaten kontsignak oro

saiatzen naiz gogoaren eta soinaren

arau larrietara moldatzen

konformismoaren paduretan zeharo ito gabe

arrunt motzak zaizkit

entseatutako gimnastika anitzen emaitzak

—gorputza maldan behera nola doan

begira nago muker gogoaren nasatik—

besterik ezean errebisionismo epelenari men egin eta

sabotaje ekintza xumeak gorabehera

azken hatsa zahardadean zurkaiztuta ematearekin etsi dut

neure gorputzarekiko aurkakotasun gorrian

SEI HILABETEKO ATSEDENA

sei hilabeteko atsedena agindu die haginlariak

ahoko hortzei haginei zuloei

orduan ekingo omen diegu

asmo ausartagoei

goragoko helburuei

protesi txiki bat hemen

azal berria hor

zubiak eusgarriak

zundatze eta betetze lanak

aro berri baterako aho berria

uste dut poz eman nahi zidala

geroari buruz arreta erne

eta ingeniarien atzera ezineko

itxaropena txertatu niri ere

tunelaren begi biek

bat egingo dutelako fede itsu hori

konplimenduzko irribarrea

itxuratzen saiatu naiz

ez dadin zapuztu

ekindako lanaren neurriarekin

—lagunaren ahoa

antzoki bateko dekoratu bihurtzearen ederra—

eta prima dona baten sentierarekin

esan diot baietz saiatuko naizela

sei hilabete sei urte sei mende barru itzultzen

aho itsustuen geriza bustian eutsiko diodala

itzultze eternoaren kausa nobleari

MUTAZIOAK

haur izan nintzela ez zait atzendu

nahiz sinesgaitza gertatu egun

noizbait ume izan ginela:

gure adina gure larderia

zimurren eta girgilen zizelatze neketsu hori

infinituraino ekarri nahiko nuke

iraganminik gabeko begirada

aldiro berritzen dena

hodeiertza

luzerako indarra duen poza

paretan jartzen duzun argazki ederra

urtaro bakoitza amoroste banatan iragazia

kristalezko bakardadea

barruko arnasetara bildu nahi eroa:

ez gara inoiz haur ginenean

bezain bakarrik egon

horren ginen zaurgarri eta krudel

baina ezin dugu haurtzaroa atzendu

sinetsidazue

ni ere haur izan nintzen

eta urteotan

pendiz baten urruntze kalkulatuaz

haurrak izutzeko mamu ari naiz bihurtzen

KOMUNIKAZIO AZAROA

gertaera tamalgarrien

eragile intelektual sentitzen naiz

kontzientziako kargu hori itsaso aurrean egurasten dut

izerdiaz garbitzen dut munduaren odola

eta antzeko kezkak irakurtzea

iruditzen zait jendearen aurpegian

kalean artxipelago ibiltari bateko parte naizelakoak

bakarrizketaren fruitu garratzez soilik

elikatzetik libratzen nau

lasaiago itzultzen naiz etxera

zuzen ebakitako parterre artetik

nahiz eta gauza gehienak ordenatuago iruditu

ez naiz atzo baino hobea

eta aldika nire tristura paseatzera atera behar izaten dut

gogoeten oldea doitzearren

besteren iritzia ere bilatzen dut inoiz

eta gutxitan kentzen didate arrazoia hildakoek

eurekin mintzo naizenean

GARAILEEN LEINUA

hogeitaka belaunaldiren ekinaren fruitu da

arnasa hartze hau

etengabe hobetutako teknikaren emaitza:

bertan dira erretenetako urak eta zakarrak

itsasargiek ontzi ikusezinei egin seinale galduak

urteetako gimnastika bortxatua

biriken errutina pausatuari men egiten

arnasa hartu dut berariaz

zoru honen gainean oina tinkatutako

mila jenderen ibilera dakart nirean

joan den neguan ezpaldu zuten

azken aurreko genealogi arbolan

herri torturatuak daude eskuan aihotzekin

gu ohe hotzetan loak noiz hartuko

barruko arnasa hau

itota hil zen ezezagun batek

eman dit ondorengotzan

gure aldi durduzatu honen aldera...

ispilu aurrean orraztu eta

banator bigarrenez mundura:

gaur ere bizien artean izendatu naute

LAU

EZIN BESTEAN

batzuetan nahi duzun tokian zaude eta bestetan ez

batzuetan nahiko ez zenukeen tokian egoten zara

ezinezkoa izaten da nahi duzun lekura joatea

nahi duzunean tokiz aldatu eta

bizi izan duzun hori guztia

batetik bestera zeurekin eramatea

batzuetan libre mugi zaitezke eta bestetan ez

batzuetan ezin zaitezke mugi

edo ez duzu nahi

batzuetan zeuk nahi ez duzun toki batekoa zara

beste batzuetan zaren tokikoa nahiko zenuke izan

baina ez da erraza inon

batzuetan beste baten larruan bizi nahiko zenuke

beste etxe batean beste kale batean

eta bestetan zeuk nahi duzun kalekoa zara...

zauden zaudenaren neurrira egina doi-doi

batzuetan zauden tokikoa zara

eta askotan ez dakizu nongoa zaren

edo ez dizute uzten

batzuetan nahi duzuna zara

bestetan beste bat zara

inoren baitatik kendu atera erauzi eta

beste nonbait txertatua

batzuetan beste norbait izan nahiko zenuke

eta nahi ez duzula ere

ezinbestean zeure soinari hertsiki josia

ia beti

zu zeu baino ez zara

NEGUAREN ARNASA

hortzik gabe jaten nau neguak

izan ziren seinaleak:

hosto galtze zoro bat

ilunpeko etxeak deblauki jendeztatzea

istil hotsak han hemen

ukimen soilez kainuen negarrak

zer zekarren ez zen asmatzerik

ura olioa ardoa...

txakur hats busti artean

jaikitzen ginen goizero

esne-zopa hotzak jan eta

kalean zokomiran eman orduak

gaitz bat hedatu eta

denak gorde ziren laster

ez ohe doinurik entzuten zen

ez lo hotsik gauez

ez zen arroparik leihoetan eguzkia estaltzen

airea promesaz enpo

joan egin ziren denak

usaina galdutako lau katu geratu ginen

edo bost beharbada...

bihotza bonba-auto txikia bezala

lehertu zitzaion alboan nuenari

hondakinak tonaka atera zizkioten barrutik eta

isiltasuna etzan zen gure gainean

...orain hitzik gabe jaten nau neguak

GALDERA INOZOAK

belar onduarekin amets egiten dutenek

gaua non ematen duten

jakin behar dut

azalaren kolorea begien distira

hautua ez den bakardadea

zer harrotasun dagoen zer usain

ahanzteko margotutako sukaldeetan

nola ikasten diren besteren hizkuntzak

nola den galtzen norberarena

ulertzen ez dituzun hitzak

non zauden ez dakizun planoak argazkiak

izen zaileko gaixotasuna beste inori pasatzeko ardura

zurea balitz bezala bizi beharra

hegaztia da jaten ari naizena

ez du lumarik ez du arnasarik hartzen

hilzahar dago dagoeneko

sardexkaz mugitzen diot hegoa

plater honetan ilar artean

frijitua agertzeko sortu bide zen

etxalde itogarri batean

aterik zabaltzen ez duten giltzak

eztarrian trabatuta zergatik dauzkagun

jakin behar dut

noiz hasi behar dugun giltzoi etxea egiten

hitzoi eztarriak idazten

nora garamatzaten ez dakigun

autobusentzat errepideak egiten noiz

eta gisako galdera inozoak

arrazoiaren amets birrinduekin

desesperoan elkarri lotutako pikor besarkatuz

hondartzak eratzeko

noizbait geure chambre d’amour hilgarria

irabazia dukegula iritzirik

AUTOAN ZAHARTZEN

hain erraza ematen du:

ez dut ezer sumatzen

soroetan behar duten

teila-ikatzez mugarriez jabetzez

pentsatu egiten dut zelai hauen geroan

garagarraren bilakabidean uzta heldu arte

autoak bizi naramala gogora datozkit

boladan zenbat gauza ari naizen azkenekoz egiten:

Errumaniako Budan ez naiz gehiago izango

mamaliga eta borsh-ik ez dut berotuko berriz

lurpean landatuta sentitzen ditut jendearen bihotzak

bristada itzaliak igortzen

ilaunago batzuk indartsuago besteak

eta neuretzat egiten dut «hau da nire herria»

egunero azkenekoz egiten dituzun gauzak

jendearen bihotzak tipula gorri ahotsez

autoak ortzimugaraino narama

hurrengo ortzimuga daukat zain han

eta aitzina noa zabaldietan barrena

sinestunik gabeko jainko zoriontsu bat bezala

BEHEKO HAIZEA

beheko haizeak uxatu ditu bero sargoriak bailaran

leihoak zabalik ditu jendeak

eta astiro dator arratsaldea errepidean gora

supermerkatutik bueltan

oker begiratu dit kalean andre batek

—indarkeria mota oro gaitzesten

ez duen herri batekoa naiz—

poltsa horian berakatza sagardoa eta pate zatia

kulunkatu ditut etxeraino

—bokartak hilda daude hozkailuan—

beti nahiko nuke erosketa poltsa batekin ibiltzea

hori izan bedi nire kondena

neure baitako no man’s landean:

guztiaren lekuko izateko grina eta

beranduegi ote zabiltzan beldurra elkar joka

eta ito egiten nau horrek

ez goseak edo aterperik ezak

jendea itotzen duen eran

arnasa hondarrez betetzeko beste baizik

—ez dago dena zertan idatzi—

hatza luzatuta haur bat

kosta aldera doazen ibilgailuak

zenbatzen ari da bankariaren arretaz

tresna indartsua da zenbaketa

zuhaitzak pertsonak hegazkinak konta daitezke

saminaren eta pozaren konpasari antzeman

gauzak ulertzea eta gauzekin bat egitea

gauzengandik urruntzearekin bereiztu

—behin beti gogoan izango zaitudala

agindu nizula uste dut—

andre batek oker begiratu dit eta

negu arrapiztuak esetsi nau sukalderaino

sagardoa freskatzen jarri dut

—jaiotzatiko hiltzailearen marka daramat soinean—

eta ezin dut arrain usain hau kendu eskuetatik

GERTABERRITZEA

teklatuaren memoria arakatu nahi izan dut

hatz mamietan taupadak igartzeko

grinaren ukenduaz osatu ditut

nire odolaren akorduan

zartatutako liburuak

merkataritza-ontzi bateko biztanle izateko

goraki esan nahi dut

mundu nahasi honetan

bizi den gizona naizela

(...egungo aristokratetarik)

letrak ere banaka paratu nahi ditut

elkarren babesean laineztu ez daitezen

uste ez dezaten ez direna badirenik

baina deblauki hitzak euren kodainarekin

kristalezko mendien gardentasunez

ebakitzen dira plaza librean:

zer egin handirik ez dagoela

ortzi urrun batetik jausi aerolitoen

mendeko sentitzen naiz

(...inoren zaurien kaligrafiak berritzen)

esan nahiko nuke memoria herbala dela

orain ezin bazaitut ukitu

pantaila berri batera joaten naiz

oroitzen zaitudanean

ez zure aztarnen bila

kate-erreakzioen beldurragatik baino

letra beharraz enpo

azken esaldiak eratzen zaizkit

halako batean poema-tranpa suerta dakidakeen aieruz

(...poesia federik gabe maite dut)

KONTRAESANAK ETA ALDE EGINAK

entzun dut gauzak konpontzeko gaudela munduan

baina beste borroka modu batzuk badirela

bizi garen sasoirako egokiagoak

gizabidetsuagoak eta garaipen bati buruz egingarri

entzun dut bide demokratikoak direla zilegitasuna dutenak

zabal direla aurrerabideak hor

ez dela sasirik ez galbiderik

ikusi dut pertsonei borroka bideak oro itsutzen

ezinezko batailetan azken indarrak joatea datorrela hortik

munduko jendea Europa zabalean amore eman eta husten

ikusi dut herrien kartzela nola den eraiki

inork borrokarik egin ahal izan ez dezan ezertan

populu derrotatuen hiritar bentzutuen

Europa akitu bat

entzun dut beste borroka modu batzuk badirela

entzun dut bide demokratikoak direla eta ados nago

baina ikusten dudana ez dator bat entzuten dudanarekin

porrot egin dut

pentsatzen dudana esaten eta esaten dudana egiten

horregatik paratzen naiz sarri paper honen aurrean

eta ekiten diot berriro arduraz eta berriro ahalkez idazteari

JENDETASUNA (XABIER ALDAIRI)

ez dago lotsatuko gaituen jaioterririk

eta ez dago aseko gaituen sorterririk

ez gara zuhaitzak ez gara txoriak

sendo lotuak gaude kale hauei

bertako haizeari bertako hizkerari

baina gu izatez jendea gara

ez haize ez kale ez hizkera

maite duguna ez maitatzeko

daukagun eskubidean oinarri hartuta bizi gara

nik ere beste nonbaitekoa izan nahi nuke batzuetan

eta boladatan hemen bertakoa

eta inoiz beste norbait izan nahiko nuke

eta hurrengo batean ere bai

baina hori ezin da horren arin aldatu

—hainbeste larderia

hainbeste jatortasun euskaldun

hainbeste alderdi erlijioso

hainbeste eskuindar pobre

eta ezkertiar milioidun—

ederra da hegan egitea baina ez gara txoriak

harriek bezala pisatzen dute

sentimenduek eta oroitzapenek

eta ibai handi batek daramatza

milaka aukera betirako galduak

eta egindako aukeren ondare zalantzazko hori

urrea balitz bezala gorde nahi dut

ez dago lotsatuko gaituen herririk

ez dago aseko gaituen sorterririk

—non ez den geure buruaren ispilu pitzatu delako—

etxeak paratzen ditugu lerro-lerro

bata bestearen ondoan

kaleak osatzen ditugu

eta kalez kale abiatu eta

muga ateratzen zaigu bidera deblauki

hemen hasten da aurpegi bat

hor amaitzen da bestea

Azpeitia diot nik ere

eta ez zait betetzen ahoa

ez zait betetzen bihotza

han eta hemen

han hemenka

hangoak eta hemengoak

jendea gara eta jendeak jendeari jende izatea dio zor

askotan nonbaitekoa baino

norbaitekoa izan nahiko nuke

norbaitekoa izan ez ezerena ez inorena

norbaitekoa izan zure beldurrekoa izan esate batera

zure kolorekoa izan edo

beste norbaiten begietan landatuta bizi

Azpeitia diot nik ere

eta diot ez dela inon guztiz aseko gaituen sorterririk

baina jendea bai

eta diot ez dela lotsak hil lezakeen

ez banderarik ez himnorik

baina jendea bai

(eta nahiko nuke neure lotsa zaindu)

nik ere Azpeitia diot

eta maite dudana bezain ozen

maite ez dudana ez maitatzeko eskubidea

aldarrikatuz diot

—hainbeste kanpoeder

hainbeste barren huts

hainbeste aho bero eta odol epel

hainbeste gezur beltz

eta aurpegi zuri—

nik ere Azpeitia diot

eta ez naiz lotsatzen

ni ere jendea naiz

eta hemen denok gatoz munduaren erraietatik

EZ NAIZ ETSAITUKO

ez naiz etsaituko bainuontziarekin

ez naiz etsaituko elektrodoekin

ez naiz etsaituko telefono listinekin

ez leihoko erlaitzarekin ez kaleko zoruarekin

ez naiz etsaituko poliziaren furgoiekin

ez epaitegiko eskailerekin

ez legearen hizkiarekin

ez naiz etsaituko eguraldiarekin

baina loarekin

loarekin nago etsaituta

eta ergelkeria modu ezaxolekin

eta ergelkeria modu axolatuegiekin

itsumustuan lokartze horri diot izua:

bihotza txindurritu odola izoztu zure hitzak ahantzi...

eta horregatik lorik ez hartzeko moduak bilatzen ditut

kafea tea pilulak hartu

esna egoteko amarruak behar ditut

estrategia bihurriak loaren mende ez erortzeko

isiltasunaren azpilduretan

errepide hutsen arnasa hotsean

jendearen begietan bilatzen ditut

badakit ez didana onik egingo

lorik hartu nahi ez izate horrek

baina itsumustuan lokartzeari diot izua

eta kafea pilulak botikak hartzen ditut

gerta ez dakidan loak bere beso amultsuetan bildu

eta gauza guztion alderdi neutro eta lazgarriak

nekeak beldurrak edo ekanduak

sortutako ezbehar direla onartzea inoiz

ez naiz etsaituko bainuontziko urarekin

ez naiz etsaituko elektrodoen poloekin

ez naiz etsaituko legearen letra tipoarekin

neure buruarekin etsaitu behar dut

neure buruaren etsai izango naiz

eta lorik ez hartzeko erak bilatzen jarraituko dut

bihotza txindurritu eta odola izoztu ez dakidan

zure hitzak ahantzi ez ditzadan

gertaeren tirania zanpagarriaren aurrean

loak sekula lo harrapa ez nazan

ARITMETIKA ARIKETAK

aritmetika ariketa zoroetan sartua nabil:

zenbat auzokide herritar ezagun

—gogaide zein etsai kuttun—

zenbat lagun kendu dizkidaten bistatik

kontuak egiten ditut

jabetzen naiz

urriko orbela bezala

—arin galtzekoa haizearen mende—

arratsaldeko ume zarata kalean nola

paisajearen bazterreko osagai naizela ni ere

soslaia urruneko argazki batean

etorkizun zabal eta helgaitzari

ertz lausotu batetik kirika

arnasa hartu hiru aldiz

eta letrak lerro-lerro paratzen jarraitu dut

oraindik hemen nagoela

esaten zidaten nire hatzen takatekoek

gela datorkit begien parera

atea gero eta paper nahasiak nonahi:

aurpegiak keinuak ahotsak

eta izendegi amaiezina ondoren...

—horiekin joango zen akaso ihesi zoriona—

nire baitaren deshabitatze antolatua

salatu nahi dut

baina ez dakit zein bulegotara jo

nondik ekin

nola galarazi jario geraezin hori

—sarea naiz dena isuri dena itogin dena galera

guardasol baten eskeletoa jasapean—

jendea indarrean daramate

era txarrean ari zaizkit

ateratzen kirioetatik barrenetik

neure azaleko usainetik libratzen

hezurretatik itzal arrastoak xahutzen

irribarreen orbanak

fereka hautsien koskak

dentistaren doitasunez

ari zaizkit hondeamakinak barrunbeetan

ken eta ken

neu naizen piltzar mordo mailatu honetatik

eta lotsatu egiten naiz

jendeak igarri egingo baitit barren hustu hori

begietako putzuan igeri

nire baitaren deshabitatze sistematikoa

salatzen dut

ezin dut onartu erauntsien mende bizitzea

ekaitz aldi bakoitzak zer ostuko

eta gero hondakinen artean erreskatatuko

dugunaren itxaropenez ibili beharra beti

ez dut naizena baino

gizaki deshabitatuagoa izan nahi

lotsa ematen dit

jendeak eguna joan eguna etorri

batera eta bestera

barrena hutsik nabilela begietan antzematea

edo ibileran edo hitz egiteko moduan

auskalo

jendea ateratzen ari zaizkit barrutik

su hartutako hotela banintz bezala

ateak ostikoka lehertu eta haurrak izutuz...

ez naiz eskailera hautsia

ez naiz meatze abandonatua

neure urratu eta joskura traketsekin

nahi ditut neure egunak bizi

eta inor nire barrutik erauzterako kontuak egin

banan-banan

alerik ere oharkabean joan ez dakidan

hemendik aitzina

nire barrua husteko

nazioarteko konplota salatzeko etorri naiz

eta badakit

egin beharreko kalterik handiena egina dagoela

berandu izan litekeela

desegindako arimak bere onera ekartzeko

galdutako asko ez dela itzuliko sekula

nahiz eta halako batean

akaso

batek daki

gu edo beste batzuk zoriontsu izan

baina kontatzen ahazten bazait

galdua naiz

—nire etsaiak nire lagunak—

hor dago nire indarra

horretan da nire izatea bera

esan dezadan

aritmetika humano bat galdatzen dut...

nor dago bere sasoian eroso

kontatzen ahazten bazait

nireak egin du

c’est fini

akabo

kontatzen ahazten bazait

bat bi hiru...

kontatzen ahazten bazait

kito

ni ere ez nago

HILAK LAGUN

hildakoak sarri ez dira mintzo ulertzeko moduan

argi ozen eratsu

eta orduan —hoztu baino lehen—

harri zur eta alegiazko lubakietan

jartzen ditugu aldez dakizkigun

gure ondoan egin dezaten borroka edo

gure ordez bestela

gerla handi zein txikietan

izena ematera behartzen ditugu

lekua egiten diegu eztabaida eta desfiletan

gure ardailak eta hitzek zafratzen dituzte

tai gabe atzituak dira

atzenduak luze

eta beti eskaintzen dizkiegu ereserkiak gero

geuk nahi adina bider

hil eta arrapizten dira

berotzen digute bazkaria

lo kantak asmatu

zuhaitzak aldatzen dituzte zumardietan guretzat

eta zoriontsua dirudi euren isiltasun elurtuak

lurmendu gabe dagoenean

hildako apal eta asmo jaso bakoentzat

akigarria behar du

kausa zuzen eta okerraren kinkan

ulertzen ez zaien zapa-hizkera

moldakaizki ebaki batez

amets egiteak betierekoan

herri hilek bezala

hilek hauta balezate noren hildako izan

edo zeren alde...

baina hemen

ezin dute erretreta hartu ez ezer hautatu

ezin dira pausatu erabat

eurentzat su-etenik ez da indarrean...

biziak beste behar dira hilak neguko gordegietan

ABERRIAZ ZELAN AHAZTU

nik ere aberriaz nahiko nuke ahaztu

eta neure herrian ibili

eguneroko poz-nekeei indar guztiak emanda

lagunarte xume bateko hitzak defenditu

gure arteko hitz horiek balira bezala

defendi daitekeen azken eremu librea

plaza bat aurpegi bat

norbaiten arropa artean hazten diren hitzak

edota akordura ez datozkizun zaurien baitan daudenak

nik ere bizi nahiko nuke

nor naizen etengabe galdetu beharrik izan gabe

apalago bizi neure buruaz ahazturik

nik hau eta nik beste hori jardun gabe beti

apalago bizi ni ere

gogoa eta adimena erantzun txikiei emanda:

gizaki bati dagozkion neurriko kezkekin

baina errepidea galdera izan daiteke hemen oraindik

argi piztua gauean galdera da

gauzek etengabe interrogatzen naute

nor naizen zer naizen

nola mintzo garen zelako lagunak ditudan

eta modu txarrean hartzen naute gauzek

ez didate bakerik eman nahi

traban jartzen zaizkit zangoen tartean

galdekatu egiten naute errukirik gabe

zer egiten dudan hemen

zergatik etorri naizen gaur hona

itxitura han hesia hemen

nik ere munduko beste bazterren batean

nahiko nuke bizi

denek ulertzeko eran mintzatu

ezentzunarena egin gauzen itauntze errime horri

gauzen tematze deserosoari ez ikusia egin

hiri jendetsuetan ibili bestelako jendea agurtu

akaso munduko beste hainbat lekutan

ariketa errazagoa izango da

aberriaz ahazteko hori

baina hemen beti ari zaizkizu gogora ekartzen

zapaltzen duzun lurra ez dela zurea

bizi zaren herria eta auzoa

norbaitek aldi baterako utziak dizkizula

eta gutxien uste duzunean etxerik gabe utz zaitzakete

bat-batean ez kalerik ez herririk

ez ordurik gabe gera zintezke

eta zeure hitzen erresuma gozo hartan

hartzen duzu aterpe

maite dituzunez oroitu eta joko duzu aurrera

baina apal mintzatu arren

ez dago aberriaz erabat ahazteko modurik horrela

nik ere aberriaz ahaztu nahiko nuke

eta bestelako lanei lotu lehenbailehen

aberria baino lehenagoko kontuetan jarri arreta

gerta ez dakidan

goizean jaiki eta herri mozorrotu batekin topo egitea

gerta ez dakidan

etengabe nor naizen galdezka jarraitu beharra

noraezean bezala beti...

baina existitzen ez dena nola ahaztu

zelan atzendu ez den hori

nik ere aberriaz ahaztu nahiko nuke betiko

ez balitz gu gabe ere badirelako

azkeneraino zaindu beharreko hitzak eta jendea

ez balitz gu geu agian inoiz iritsiko ez garen lekuetara

helduko direnentzat gorde behar dugulako

sekula narriatuko ez den sentimendu bat

sekula galduko ez den sentimendua

bakarrik gaudenerako

urrun daudenerako

badaezpada

neure herritarrekin batera

ahaztu egin nahiko nuke aberria

aberriaz ahaztekoa zama

gaitzegia baita bakarrean eramateko

baina denon artean aberri hau

behin betikoz ahazten dugun arte

nire herrian bizi nahiko nuke

eguneroko poz-nekeei indar guztiak emanda

apalago bizi

gizaki bati dagozkion neurriko kezkekin

gure arteko hitzak

azken eremu librea balira bezala defendituz

geure herrian bizi sentimendu bat gordean daramagula

bakarrik gaudenerako

urrun gaudenerako

badaezpada

HURRENGO IZOZTERA ARTE

helduko da gaurko egunaz inor

oroituko ez den sasoia

jaio gabeko gudariek azken aurreko porrotaren

emaitzak oharkabean jagongo dituztenak

iraganak ere mando egin eta zaputz dezake oraina

jakien gainera jausten den sabaia nola

eta izendegi eraman ezinak

monumentuak kale izenak kiroldegiak

betierean nondik gatozen gogorarazten

birrindutako poemak lokaztutako sukaldeetan

alde bakarreko menia azkenekoz

amaitu zen aldian bizi gara

bada denbora hozkailuan gorde nahiko lukeenik

ihes baten eran txerriki zatiak ahoratzeko manerak

inoren ilea berriro aspaldi atrakatutako barkua

urrunera doala ferekatzen duzuna

despedida handi bat itxaropenaren txirbil puskak

patrika barrenetan haztatuz

baliteke beranduegi izatea

urteak nekatu zaizkigunontzat

baina izozkailuekin pentsatzen

lokartzen ez direnentzat ez

gertatuak ez du ardura jende esklaboa jaiki

erloju saldoak datoz hormatutako amildegiei buruz

atzean uzten den oro traizionatu egiten den galdezka

eta hurrengo aro bateko

amorostea islatzen dute fiordo sakonek

ERLOJUAK

erlojuak apurtzen ditut bata bestearen atzetik

eta txikitutako piezak

eta kristal printzak biltzen

joaten zait denbora

(erlojugile baten haria erdi galdutako semea naiz

ez denboragile batena)

erloju txikitzen jarraituko dut

denbora egiten ikasi arte

(erlojuak apurtzeko ez da indar handirik behar

erlojuak egiteko jakin egin behar da nola

jenderik edo jendearen akordurik gabe

ezin da denbora egin)

erlojugilearena etxeko lanbidea da gurean

(erlojugile baten anaia naiz)

eta urteetan aurrera noan arren

denbora egiten ikasten ari naiz

erloju hilen artean