Gaupasak

JUANJO OLASAGARRE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 1991 Juanjo Olasagarre

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 1991ko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Hemen hor bezala

zoriontasuna inoiz ikusigabeko

itzal iheskorra dun

nonbait, ezaguna haizenez gero,

guttunak izkiratzea debeku dun,

arrazoia dun, bai, arrazoia dun

zertarako izkiriatu, ezagunak bait gaitun

baina badakin askotan ezagunenak

arrotzenak, hurbilenak urrutien,

itzal iheskorra izanen dun ere

hor hemen bezala nia

nia eta haustura, arraildura

hor seguru hemen bezala

odolak egiten din laster

hor, nere barne exilioan seguru badela

hau izkiriatzen duenaren antzekorik,

nire izen berbera duen itzala, seguru badela,

nahiz pastelak gustoko ez dituelako edo

nire izaerarengandik apartatu.

ISPILUAREN AURREAN

Hemen hor bezala

zoriontasuna inoiz ikusigabeko

itzal iheskorra dun

nonbait, ezaguna haizenez gero,

guttunak izkiratzea debeku dun,

arrazoia dun, bai, arrazoia dun

zertarako izkiriatu, ezagunak bait gaitun

baina badakin askotan ezagunenak

arrotzenak, hurbilenak urrutien,

itzal iheskorra izanen dun ere

hor hemen bezala nia

nia eta haustura, arraildura

hor seguru hemen bezala

odolak egiten din laster

hor, nere barne exilioan seguru badela

hau izkiriatzen duenaren antzekorik,

nire izen berbera duen itzala, seguru badela,

nahiz pastelak gustoko ez dituelako edo

nire izaerarengandik apartatu.

Ilunabarrak behera egitean zergatik jakiteke

argiak bihotzaren leizeak arakatzean

bada hiri itzali baten gisa

kausituko ez dugunaren aurresentipena

gure urrats berberak errepikatzen

Orduan da oroimena, zigarro hondakin itzalia

orduen hausterrez ehundu oihalekin sortzen denean

orduan batu ezinak direla sentsazio oro horiek

orduan denbora mudapen ordez kolage hautsi

orduan beste batek imajinatu keinuak

Hari zilarreztatu batek gurutzatzen du gorputza

urruneko lurrak ezagutu txori migrari bezala

itzulera bestean paratuz oroimen berde horren

sustrai loratza: fauna zeren berak

oroitu oroitu egiten baitu bera ez balitz bezala

Ibai ertzean larrujo aldia

bisaigeko gorputz hura musukatu zuena

alkandora hura itzal istil aztarna eza

naizaren arrarokera

landare urdin ortuaren sakonean

Kontuak ateratzen ditu iragandako arratsez

emandako egunez bereganakoak behatuz

paisaia guzti horiez bere bihotzez

unatua arrotzak zaizkion bizipenez bizia

hain zaio beste buruko bere buruari

Oroimena niaren hostroen sostengu

hain da arraro gogoratze eza hau

hain estraino arrama ebaki horiek

bere burua errekonozitzea ezinezko zaio

oroimena beti besterena denean.

Zurezkoa erran duzun hitz hori

egun hauen arrama artean gogoratzeko

noizbait gure Aurki aunitzak lorratzak

izanen direnean

akuarelatua paisaia hau non

bizi gareneko garelakoaz antzesten baita

eskena urtua urtasun aroan

ainguratuz. Badira zeinu batzu

denborarenak zitezkeenak

finadura, esatebaterako edo istorio

latz guzti horien gehiketa

bada ulidura haragiaren borreroa

eta izerdia frutazko tanto batzutan

bada gareneko xortasuna

ametsetan kiribiltzen

gauean hedatzen den doinua

entzutez nazkaturik gauden

kanta.

Zenbat izen ditu heriotzak

arru maiztasunez egunak, udak

uda udatuz, neguak hotza

bihotzak bihotzetan

pairamenaren uzta zorituz

eta mirailak beste zu bat

itzuliko dizu zure buruaren aurkezle

galdutako guztiaren izkiriatzaile

Izanen dituzu akaso

espazio bizigabeak, atzoak beti eta

furingera iheskor hori denbora

denbora dena aztiatua, lehaio, zu bera

goizaldetik milaka formatotan

aurkeztua.

Inularrean ene izenaz ahanzten naiz

goroldioaren mirabe ur nabigagarrietan

hil-urren bezala desbizitu eguna

estrata beilegiaren amiltze leuna

inularrean ahanzten naiz eta itzuli

antigualdean naizen honetatik erori

Kulunkan pausatu, paper ortze infinitoak umotu

ene izenaz ahantzi eta pausatu

salaren freskuran

ene burua itzala legez arnastuz

izkiriatzen naiz

Inularrean ahantzi perbersioak onduz

izkiriatu nahi naiz, puntu hegirak

puntu etoiak ume hordiaren habiak

desio urtuak langar mintza mixaren desio

Inularrean ene izenaz ahantzi eta desbizitu

hil-urren bezala goroldioa ehundu

Inularrean.

Nola trena estazioetan sartzen den

hala sartzen dira estazioak gugan

maleta bezala eroan ohi gara

eta Nira heldutakoan

pertxatik zintzilik beha dugu

nola bilduko garen eta joanen

beste estazio berri baten bila.

JANTZIAK ETA HATUAK

Beranduago dira beranduago

inoizko ele triste hori horiek

kaiolez eraikiak, arrangura hotzak

erahil arrats kausigaitzak nonbait

desioa gero uncertain-a apika iragan baina inoiz ez

gertakizun dena, inoiz ez

ihesa atearen bestaldean gordetako

errainuaren lekuko, ideia itsasoa

hemena eta orainaren salatari mina

iragan ororen hondamendi umoa

inguruaren perzepzio arkera

ankerra bere frintza orotan

takigrafo sustraigabeak akaso

auzitegi horma beltzetan

gertatutako heriotzak baino

hobe darrai edertasunaren aztarna

garaiak, garaiak non heriotz ttipiak

poema abailetan urtzen baitira

non edertasuna zaramaren apopilo den

eta legez kanpo beti.

Euri eza eta bizi-arazoak direla medio

sentimendu demografiak

urrikuntza ikaragarria hartu du

atxiloketa ugariak

gauez gau

nekez heltzen dira

egun lanbrotsutako zirraren

espetxe guttunak

noizbehinka lerro hits batzu

uhuri gargail gisa

isiltasuna gero

errefuxiapenak urrutiko herrietara

—perzepzio bestelakoen erresuma ilaun—

estradizio uholdeak

heriotz zigor akitzen dira

gure burua maite duguneko jats beltza esaterako

hilobi amankomunean datza

hira lits urgunekin batera

desioa gau-haginetan

itzultzen da doi

ihes egiteko berehala

atzipe ez dezaten

proteina dugun hogena

zokorik ilunenetan gorde behar izan da

azken heroi bezala

ekintza suizidetara behartua dago

euri eza eta

bizi-arazoak direla medio

sentimendu demografiak

urrikuntza ikaragarria hartu du

lurralde okupatuan bizi

lurralde okupatua izan.

Badirudi haize erauntsiak datozela

halere euriaren esperoan

da negua

«Demokrazia garaile Ekialdeko herrietan

erresistentziaren estatuak hiltzear direla eta

edozein gauza gerta daiteke hurrengo egunetan

oraindik ez dator denok espero duguna»

esan du irratiak

Egoneza beilegia hedatzen da belatze hezeetan zehar

atezuan egoneza hirira noiz sortuko zain

uholdeka hitz gutxi batzu eta

seguru jakiten ez denaren xerka

egunen erronkak arlauzak utziz gure baitan

(ez gara gure baitakoak

du erran bihotzen mugalariak)

Biharko aurresentipenak sortu nekea

normaltasunak jaun eta jabe

errotu baita

nola joan den zerbait egun

hala bihar

ezpata bezalako

«zergatik» berri bat landatuz

Ilbeltza gaua 1990

zerbait joan deneko lorratza

aterik gabeko giltza bezala

(ate ostean atea

bihotzen mugalariak erran du)

Eta zerbait positibo hausnartzearren

perbersioak ditugu

txukarrez beteriko hautsontzi batzu

bizi dugunaren seinale

gorputz bat

abailago

maizago ukatzen zaiguna eta

iragan delako esate hori

iazko errenta aitorpena bezala

Errealitatea idatz makina zahar

non batzutan lili bakarra den

izan zen «doble-wind» ama

ume laborrien garunak mendren

Izan zen biziaren jaiotza eta abortoa

nekeduraren ilunabar harildua

ohantze fantasmalen mitoa

itsas suen jela geruza

Zekartzan intziriaren atabala

gertakizunen ur laratza

haritan hordi keinua bezala

Mamu eta aingeru izan zen

errealitatea «doble-wind» ama

non lipar ilauna desden

Saldu genuen saldu

etxea ganadoa lurra gure lurra

saldu

jende saldo saldua gara besterik ez

paradisoa ez zela gure bihotzen

biztanle bagenekien

begenuen lurra gurea

seinaletzat kantuak dantza

leiendak ipuiak

herri oro bezala

existitzen ginelako datu bilketa

historiaren seme egin gintuzten arte

eginkizunaz tratatu eginez

izateko izateaz ohartu beharraz

herri honek azpikoz kanpora egin zion bihotzei

etxea estrematu zuen

liburuetan bilatu

ahaztu bizitzez

eguraldiari lurrari bezala adarrak belztean zen

urratsa erabakiorra zenean

huts bakarra fatala

zugaitzak haltza makala haritzak

heroiak gure Gu

piztiak otsoa hartza jela

txepetxak

paperezko tigreak

amaitzear zen bale leinuak

goroldioak iraganak denborak

magalean hartu gintuen paisaiak

gizonak emakumeak abarrak

erru soleileak

bihotzez egin zuten sala

ispilu non begiratu

zertan zen herri hau... Urtua

ipar leinukoa ote zen

datorren udaberriko jaiotzak leinukoak ote?

bizitzea ez zen nahiko

erantzunak behar

ehun metro korritu ondoren hildakoak

zein desertutara egin zuen bidaia?

eskizofrenia herri honek asmatu eritasuna ote?

non paratzen zituzten dinamitatzaileek bonbak

bere bihotzetan edo

mugetan, harandiko lurraldeetan?

Eta akaso kitto ote: hemengoa naiz

bihar bero egin du

dena da berde

Saldu genuen saldu

saldu etxea ganadoa lurra gure lurra

abiatu ginen

nola indio amerikarrak erreserbarantz

eskutsik hotzez ilun

gure buruen bila

laparrez lapar, bihotzez bihotz

umeak besoetan, zaharrak herren

manukor permadura, senak ibai

arrats geldiaren so pean

jakinaren gainean izanik

uherra zela aurkigaia

epopeia patuaren pasioz paradisu zitzaigula, bide

arauen arabera hilotzak sortuz

traizioak deserzioak heroiak

guda eta izurriteak

sua bikoiztasunez hormatua

noizbait izanaren eternitatean

gero laberintatuak

Eta bideak zugaitz harrituak landatu zituen pertsonak bezala

biziaren zama gisa bidaiatu paketeak

beste bide batzu eta itzuli nahi zutenak

eroritakoan inoiz ez jaso arrenkurak

halabeharrez saltzaileak

haiek: zaharrak

eta haien ondorengoak: ehortzaileak

bidaiaren pasioz gure bihotz aldatuak

iparraldea zuten amets

han nonbait utzi genuen etxea

baina jada ez genuen etxerik

saldua zen

Geroztik ipar leinuen bihotz ttipietan

izaki saldu bat dago

geroztik ipar leinuen bihotz ttipietan

saltzaile batekin lehian

Etorri da negua dio azken euskaldun aratzak

baserria herria elurra hotza pentsatzen du

bero beharra epelago norbaiten besoetan eta

ahitu zaizkio mistoak, agortu bere buruaren konpainia

haizeak hutsa dakar gauaren ateetan hoska

Ahitu zaizkio mistoak, agortu konpainia

larunbata, hotza sukaldean, otordua gertatu

ganadua gobernatu, tristeziari eutsi, pentsua eman

bizia du etsaia ez du inoiz ezagutu Joanes Artzaia

baserria hotza larunbata gaua herrian jaia

Argi gorriko etxea putak gin-kasak

mutil zaharrak ate joka damuak gerorako utziz

beso batzuen bila Fatima beltzarana arana

emakume ederra xarmanta ezagutu bakarra

«kondonik gabe hamar bortz bestela»

Leitu du kartel handia «Egiozu ihes HIES-ari»

ezezaguna zitzaiona ikasi du leitzen eri

da gaixo hilen naiz dio azken euskaldun aratzak

ez dut merezi dio bitan egindakoagatik paga

ez dut merezi isten dira aldabak

Unatua da eri baditu narruan ubeldurak ozkotzak

etorri da negua azkenez ganadoa gobernatu

pentsua eman tristeziari eutsi su egin

azken baserriari heldu, azken negarra ixuri

ganadoa gobernatu, azkenean, Azkenaren zai

datza azken euskaldun aratza

azkenik!

Presoak gartzelan dirau

eta egin daiteke poema arrosa

esaterako

«gure herriaren bihotza preso dago

ez da negar garaia, borroka garaia baino

arratsero norbaitek negar dagi

ama anaia arreba seme alaba senargai lagun

arratsero norbaitek zerratuaren seme-ametsak

hariltzen ditu»

Eta egin daiteke poema surrealista

«arratsero bihotz akutxilatuei semen eta hilerokoa

hormatzen zaie burni hotzaren etorbideetan

arratsero norbait hiltzen da

ama anaia arreba seme alaba senargai lagun

arratsero pentsamenduari zaizkio

usteltzen hegalak»

Eta interpreta daitezke biziak metaforetan

zerratua egun iluna arrats eza

desolamenduaren desolamendu zeldaren zeldan.

Inularrean

paisaian figura batek goazenean

makalak transmigratzen du tristezia.

Orena da, Desiok

pizti iheskor gisa egiten du jauzi

arratsaren espazio laranjara.

Edozein herrik gugan datzanak esatebaterako

atzipez dezake lokarri berdeskez

airera garen errainu ilun hori.

Beiraduraren geldotasunean bada

txirrinka hautsi zaiolako

negar dagien umea.

Eta hogeigarren mende amaiera honetan

gartzelan dagoenarekiko oroitzapen ilauna

orain da paisaia porlana den unea.

Emakume bakartiak tristura transparentatzen dute dolu soinekoz

paseiatzen dira arratsaldean beren gizon hilenganako desioz

amets ankerra bizi izan zuten paseo bakartiak geratzen zaizkie soilik

eta oroitzapen idealizatu bat maite izan zuten hartaz

Izan ziren bortxatuak izan ziren irainduak izan ez ziren

esan zieten hura prometatu... arratsaldeetan negar dagite negar

ukan zezaketen herra ukatua zaie ezin dute maitatu herra

ez zuten ikasi eta gaur azken eguna espero dute oroitzapen apurrak janez

sexoaz ez dira mintzo ez zuten ikasi bizia beste zen

Eta etzaten dira pirula antinerbioz

plazerra bere iloba ez jaiotan kausitzen zer egin duten gaizki

galdezka Jaungoikoak zergatik zigortu ...atrebenzia ez bada

eta bazkaria prestatu ohi dute maitekiro ezinorentzat

egunen amildura leuna iragaiten beha

Beren soinetan munduko marabilarik handiena gordetzen da esan zieten

hamar-hamabost urte zituztela gorri gorria zenean egun hura

beha dute zimurra nardaz aintzina ukan zuten soin hori

jada ez dena haragi puska bat baizik

haltzak aspaldian isildu ziren ez dira gerri eta giharrez mintzo

gizon hilak soinetan dautza betirako lore edo laban gisa

eta doluan transparentatzen da bakarkidea arratsari dirdir

ez

hiltzen ere ez zuten ikasi.

DESIOAREN BIDEAK

Baina hain da luzea bidaia hain nekeza mortuan zehar trabesia hau

aeio esan genion hainbeste gauzari hainbeste soin hil gibelean utzi

ezkietan soin guzti hauek zintzilik sorterri umel hartan

nobody knows where... ikasi genuen esaten ortze halabeharrez gorriei

Muga bat edozein muga espero dugu urrun jabal honetan

baina hain da luzea bidaia hain nekeza mortuan zehar trabesia hau

eki frintza bakoitzean trasaldatzen zaigu paradisua desioz harantza

kanta ohi dugu likido amiotikoen igarleak noiz sortuko zai

Zein mentekatua gure Moises berez Moises oro mentekatu

halaber jaungoikoa mentekatu aginduz agindu sutan

mentekatuenak gu herri aukeratua ustez nobody knows jaunaren...

dugu ilunabar oro gareneko mana jan ohi

Azken kanpamendua nonbait balitz sikiera

kanpaina dendak gure narruz josiagatik

jaungoikoaren beharra pairatuko genuke

aisa aisago bederen manualetan letorke bizia nola den

Baina hain da luzea bidaia hain nekeza mortuan zehar trabesia hau

gamelurik gabe dunaz duna erratze astuna

erraiak urratzen dituen haize sargoritsu hau soineko

legea bezalako aho-lehorte hau heriotz itsaso baso.

Ze ez bait zekien denborak urrats

deslai guzti horiek ekarriko zizkionik errauts

herratsuz laburbilduz bizia.

Aztarna:

trenaren ulua urruntasunean hitzez zamatua

denbora zingira uherretan gordetzen

Iraultza hitzaren indar balaztatua

Sozialismo hitzaren tolesdurak

pasiogeko bizi honetan uzkeldurik

ETA konjunzio kopulatiboaren itxura aldaketa

ETA kausala eta orain

kasuala nola den kasuala

erabat naifa diote

desioak pasioa persekutatzea

erabat anakronikoak diote

pasioaren bide aunitzak

Eki arrenkuratsua berandutzen da agindutan

urrats berdeak arrats gabe leher daitezke

eta jitoa bandera ona da mendreen

igual da ze inporta du

ez da inoiz garaitza hain hutsala izan

Horregatik eta bizia temati delakotz

kausalitateaz eta zenbait hitzen esanahia erkinez

lehiatzen da

horregatik marrazten dute urratsek

desioaren bidea goizalde beti zanbrotsutan

horregatik zaio bihotza beti trena beti

iparralderantz abiatzen.

Dio:

Ez dut ele gehiago erranen zure izenaren izenean

ez dut elurraren errai lizuna zurekin bisitatuko

ez zaitut ikusiko inoiz kez landutako landetan barna

ez dut zureganako perbersioen xendetan irri eginen

zure ipurmasailetan izkutatu galderak

erantzun bila zetozen

(desioa beste falo batez naharo)

nontu zinen errealitatea eginik ezerezaren antzeko

mundu soraio batenganako grinez

atetua iraduaren aterbeetan

(eskapoa galderaren aurrean)

Igandako urteez ahurretan ezer gutxi

haize-lorratzak bailiren oroimen itsu batzu

nabarmentzeko hitsegi, gogoratzeko lain ez

motor abarrotsa bezalako, errime,

erreka hutsen amiltze barrunbe bat

egun oro hamabietan ohera aurretik

desaditu behar dena

erromantizismo desitxuratu hau ipuinekoa

bailitzan egite trajikoenak maitatzera

haramana, mitomaniarako joera hori

hain farregarria batzutan

(antigualdean hil huen Etchaun

eta inzestoaren aroa iragana duk)

autokupida estatua umel hori, hire

hirugarren itzala

ez diat pairatzen

pisu paratzen haiz hireaz

mintza eta mintza

badituk

urrearen dizdirak higan

hire buruaz, esatebaterako

gozo trufatzeko paradan

gustoko haut, maitatuen

halere

isilik hagoenean.

Nik egin nezake kantu ilun bat

sol sostenidoz ezein arratsaldetan

zuhaitzak basoan lainoak ernetzen dituela

Nik esan nezake non galdu

zen azken aztarna, zeri segi

okasiorako moldatu moldeetan

Nik jo dezaket ekintzara

bizi bakartira apartatu esaterako

sentimenduen lurraldea bentzutu ondoren

Ni egon naiteke xor

artean negu gorriaren kabinatik

salbaziorako hots egiten didaten bitartean

Nik ahoska dezaket

jabal zaitez, konponduko da dena

eta estazioen anonimotasuna balakatu

Nik egin nezake malko

arratsaldea erreketan iragaiten beha

lasai lasai konponduko da dena

Baina zuk, zuk diozu

gure historiaren seme gara

berandu da

euri zara.

Gal nazazu

eraman zuhaitza haizera transparentatzen denera

eraman

gal nazazu

etzan han non haizeen-zuhaitza jasotzen den

hauts horia

mugitzen

gal nazazu

argitu han non hauts horiak hegan egiten duen

lurralde bihoztu

hartara

gal nazazu

taupadatu han non lurralde bihoztuak

exiliatuak dituen

hartzen

gal...

gal gaitezen

han non zuhaitzak ur bihurtzen diren.

Lagunak izandu ginonen

DENBORA: iragana

PERTSONAK: gu (hi ta biok)

ASPEKTOA: burutua, ekintza amaitutzat jotzen denekoa, alegia

badakin ez dun inoiz izan laguntasuna bat bakarreko kontua

nahiz, bide batez, gure burua gutxi maite dugula esan behar

beraz, bi gutxienez, arerio izateko ere

ZERGATIA: bizian gerta ohi den moduan... iragaitea,

ekanduaren gandua edo beste izenez: nekea

kriseiluak ilunbeta hertsian bezala

maitasun kontuak itzaltzen ditun gehien

LAGUN: izena: ongi ez dakiguna ordezkatzen duena

letra ttipiz: euriak bustitzen gaitu

ttipiagoz: maitasunak jan

are ttipiagoaz: gure buruak islada iheskorrak

ikustezinez: hilkutxak ohantzeak

-AK: aniztasuna adierazteko atzizkia: gu (hi ta ni)

IZAN: nia: eromenaren arraildura anitzean errotua beharrean

izan... gero: ni, zu, nirea, autoa,

etxea, emaztea, semealabak, izan... gibelean: heriotzak

GINONEN: adizki laguntzailea esan bait dinat

badakin ez dun inoiz laguntasuna bakarreko...

gero: oroimena:

Lagunak izandu ginonen

Ezta ele bakar bat ere laztana

hauts bait daiteke enigma kuttuna

ez zaitez mintza, ez mugitu maitea

errekonozi ez zaitzan ene ispiluan errainu

Iraun ezazu laztan honetan laztana

sorbeltzak errozpean zinkuru kuttuna

kale arnasa, egurats ozena maitea

urrun mugaz harantza ene bihotzeko bihotz

Ez nazazu begira laztana

apika izutuko nauzu kuttuna

ohar zaitez aienak nahi gaituela maitea

eta gaueko espektro bilakatu ene paduko padu

Ezta ele bakar bat ere laztana

hauts bait daiteke enigma kuttuna

ez zaitez mintza, ez mugitu maitea

maitasunak eho nahi gaitu ene errotako erroi.

Gaurko musuak atzoko oroitzapen

oroitzapen bihar gaurko musuak

eraztun zirkulu zinkurua

soin leinuru xumea txingar moreko zuzia

Hura itsaso emaroa dirdai urreztatuan

ekuru isiltasun mina itzal

batzu maitatzen marmarrez esate hura

gaurko leinurua oroitzapen higatua bihar

Ikutu zehatza soin gainean

zilar ehun urradura bezala

tropoiluan zabalezinezko desio hura

gaur maindire aizuna atzo desio gezala

Arrenkura ibaiak plazer huistenganako

kurrikak lako eskuak

mugimendu itoak ebasten

ilunbeta ihesak atzo gaurko kurrikak

Abiapuntu eternal ekintza

oroitzapen bihar gaurko musuak

gaurko leinuruak ilunbetak atzo

desio atzo gaur maindire higatua

Gaurko kurrikak ilunbeta hezeak bihar

abiapuntu eternal abiapuntu atzo

abiapuntu bihar abiapuntu eternal

ikutu zehatza. Zehatza.

DESIOAK

Erran nizun

Espero zaitut behelainoak zauritu arratsaldeetan

abiatzean zure bihotzak beti iparralderantz eginen du ihes

ehiza sahierra eta ehiza fierra

ehiza denborak persekutatuak

negar eginen dizut noizbehinka

eta paseiatuko igandeetan

Eta gaineratu

ez dugu betarik

kasuala da aurkikuntza oro

egunak goizak uneak eta sagarrak

beti zara xerloago hurrinean

eta apirilean ez dugu betarik

errepikatu nizun

negar eginen dizut gaur

desioak hesitu bide hastanduetan

egunerokoaren jitoan jitoa

gaur oroimena eta desioa

nauzulakotz gaur

Eta eman nizun eskua

eta ferekatu

desioa beti da errainu.

Udaberri erreez mintzo ziren

karezko egun haiek erditu zuhaitzez

estaltzen zenagatik minduak

txori migrarien zentzuaz itauntzen

lirain zen eta berandu arratsak izekitzean manerak

arbola zuten erretratu

han

desioak izena duen gartzelan

Udak etxe egin zuen bihotzetan

asko kostata ez pentsa

etxeen arazoa bihotzena bezala

larria da eta, aurkitu zuen azkenean

etxeño ttipi bat bi gela komunik gabe enea

arreska guztiaren artean

Eskegi zituen balkoian koloreko kamiseta tirantedunak

bakero estuak desioaren seinale

haragia gizon ehizaren apeu

laru beltzaran guzti hori paradisuaren ordezko

Ah! eta zerbezazko gau-hamaka zabalduz

solasaldi arinetan zen permatu beirazko

hondakin berdeak, Heineken, hautsi aurretik

aurresenti zitekeen ez zuela luze joko

Goizaldera akaso zortea eta hori dena...

norbaitekin larru jotzeko parada eta hitz liketsak

ahoskatu: «Eguna fruitu umoa da jateko prest»

eta agurra mentazko karamelua edo pena

apur bat mikatza banandu aurretik

Gero jertseiak etorri ziren, kazadorak

eta zer moduz oporretan? non izan zara?

argi zegoen akabatzera zihoan

udako azken bidaia Iparraldera

Eta alokairuen igoera zela eta

zirt zart populatu zigun bihotza

baimena gabe ustekabean

gero eta luzeagoa den paralisiak.

Denborak enbor ustelak utzi zituen

azal zimur batzu eta su itzaliak

etxearen aurresentipen izua dilindan

esaldi erabakiorrak biziaren erranairu

Padura harridura disekatuez biztanletua

izen batzu harri lako oroimenak

xerka eskuz esku iziotua

eta ahulezi errimea euria datorrenean

Zirrarak koilare luze gisa

zuhaitz hilak perzepzio bila

mugalari xendeen etorrerak

berririk gabe euriaren zai

Enigma entendiezinak soak bezala

hagin soil batzu belarren islada

egun berri batzu kez zamatuak

eta desio erreka agortuak.

Gorputzaren iladak ortzemugan

galtzen dira, hirurogeitamar ele

ahul ezetz erratea bezala

soin bat gihar batzu nola

interpreta daiteke desioa: biokimika erranen da

gauzen adierazleak, marmar batetan

konfidentzialki arrazoi bilatzaileak

bitartean iragaiten dira lorratzak utziz

biziak

marraztuz betirako desioaren amildegiak.

Beltzaren semea da, elurgorriaren kumea urrats

    erraldoienganako pasioz

untzaren anaia da eta untza bezala itsatsirik bizi goizalde

    ozpindu honetan

          ekiaren destainaz

Transformer iaioa da ikasi du zintzoki noiz izan ibai

    ertzeko makal

          noiz sala aurreko intxaurrondo iguriki

Kontradikzio horia da eremu deslaienean erreinu anker

    batez marraztuz

          sasoien babesa

Baina beste zerbait agindu zioten dena

Esaterako: zoriontasunaren bateran zitekeela

          edo arratsarekin bat ez lukeela etzan behar

    halabeharrez

          edo izenen izenak ez zituztela kontutan hartuko

          edo oihan kordokatuaren pareko zitekeela

Baina nola inezturak arbola kixkurtu hala gaituzte soildu

    bizitzaren

          bira amaitezinak

Eta gaur oroimenaz beste zenbaki lerratu bat da

          bere izenaren hautematea arrotza zaio

          nola arrotza sahatsaren lengoaia ezkutua erabat

    desenfrenatua

          belarrietarako

Desioaren jeringiletan arraildutako hauts naharoetan

    barrena bidaiatzen da

          badaezpada ikurrak lorraztuz badaezpada

          paranoiaren erresuma estuko bide xidor

    lizartsuan

Badaramatza egun franko eutanasia trenka dezaten

    txostenak idazten

Egunak zigarroen ke hutsez elika daitezkeen

    baieztapenez bete

          ditu psikologi trataktusen margina oro

                        nola euriak oihanetako hostroen larrua

                        malkoz

Jakin du guttunen poderioa postarien zorroenganako

          eta motorrena gizonenganako

Espero du taxiak sahatian espero bezala

Biziaren kerua etorriko delakoan edo

Espero du kristalak hausteko

Pasioaren eldarnioak irakas diezaion

non utzi zuen soina.

«Destinu guztiak»

garrasi txartelak

autoak ezker egin zuen

«Destinu guztiak»

itsasoak hots

horma urtuaren zaporez

gero gorriz erein zen lurra

muskerra galtzean.

Jats beltzeko eraikuntzak

gordetzen zitueneko infinitoak

haruntzago beste bat.

«Destinu guztiak»

plastikozko patuz, egoneza

ozeanoak mareetan maiz

pasio zurak jitoan

«Destinu guztiak»

lau haizetara

arnas lainotua kristalean.

                                        «maitasuna dirudit amets gorubetan»

                                                                                   Lauaxeta

Maitasuna dirudit amets gorubetan, gorubak urrun

hariak langar, desio estatua uluak

ur gauak durundan urrats ilaunetako higitar

ur jabal ilunen erasiak liparren erranairu

Noiz nontu zen desioa azken aldiz?

bere hobiz arrenkurak poseditu marmarra

zer etor daiteke ele uzta naharoa ez bada

zer ur zirrikituen amiltze oztina baino?

Farola legez ur estatuak birika erraldoietan

lasterka izenetan zehar itsasoa eztul hezez

erle zizta bihotz mortuengan amodioa

jelatzen ezkidi bezalako abenidetan

Noiz galdu zen desioaren aztarna labaina?

itaun daiteke sukarrak erre gaituen

eraso beilegi horiek etzan dute ezkidirik

ala bakarrik laztan trukez laztan da?

Pasioaz joana dela erran daiteke soilik

ebasle atzipetuak bezala laban eroria

eta arrakala

Metafora laruz gorputzak mintzo

desiok dagi eriro hatzaparretan bihotza

begietan dizdira

Haragiak dirau oraindik arrenkura zirkuluetan

esperma tantoz eta badakar nasai haginetan berunak

jelatua hegala

Odol sari maitaleari eta antsia keinua erren

desio: herio dio ilargiak

plazer egoista botaka

Halabeharrezko omen bizitzea

neke eternala ikumenaren tolesturetan

hontzaren itzala

Begi-etorbide kimatutan b(l)us bat

sol-sol-la-s pentagrama

gorputz mutuen xerkan doana.

Arratsalde iraduen aroan

kantoietan farra egiten zenean

jakin eta eskura ezinagatik

hautsaren antzo zergatiak

izenen motots farafailetan

zergatik ahantziak, galduak

egunerokotasunaren arean

garrasi dagite objetuak

norbaitek norbait du espero

akura-plazerra

enkontru etsia akura-plazerra

Hedatua gorputzetan galduraren guttuna

edadearen etiketa fosforitoetan hautsa padura

haragiaren zaurietan biktimak

zergatik gabeko zergatiak

bihotz transaldatuak

norbaitek norbait du espero

akura-plazerra

enkontru etsia akura-plazerra.

LARRUAK

Alkobak musika lizuna egiten du arnas

ur musika desioa

amiltzen da izaren bide sekretuetan

ahuen, ele, arrenkurak izerdi kolpeka

eskuak hegan mingaina bide begiak mingain

bularra ilunbeta paisaietan luzatzen

ahoak urrunean dira galtzen.

infinito gosez bizi den estatua den desioa

larru arrasean igerika

ukimenaren erresuma orainaren

manera bakarra.

Jaime Siles-i erantzunez

Larrujo ilargiak laztandu larretan

Larrujo estazio umel apatridetan

Larrujo gihar ilun karriketan

Larrujo inoren begi berdeetan

Larrujo ilusio lako akura soinez

Larrujo barneraino gaua idoro

Larrujo maitalea hilgale grinez

Larrujo sekretu hezeak igurtziz emaro

Larrujo kontra natura

Larrujo ero moduan bizi xerkaz

Larrujo espermaz bustiz tristura

Larrujo zauri zurien erasiz

Larrujo musu eternalez

Larrujo gizon gosetien galgura gaziz.

Hiriak negutu zuen

hondar bazterretan homosexualak

begirada kolpez mintzatzen

elkar terziopelo elez putek

arrastaka zeramaten urtetako

nekedura

txakurrek jabe deslaiak

bilatzen zituzten

arnas eri garaia

azken autoak goragale azkena

ekarri zuen plastiko eta

gasolina usainez, bafle batek

izenak erran zituen

bere buruak kokatzearren batez ere

birao egin zuen norbaitek

munduaren kontra

iragan ziren modernoak

zelofan lurrinez inguraturik

far karkaila entzun zen

han hurrinean

egunaren argi salatariak hautsi zuten

ilunbeten arlasa

galipo gainean

kondoi bat datza

Zure ametsetan izkutatu

lur erlastuaren usaina

bi igali bi

bularraren muga marrazten

parez pare

ortzemuga beltzaranen otoi

eta ahoa plazer debekatuen jantzi

limista, sama eta arraso

Jakin zure adatsean

haitzuloengan gorde

iratxo perbersoak bailiren

ferekak ernetzen direla

eskua itzela eskua urrundu

jakin bisitariak opari ainubeena

jasoko duela

Eta bai ote erran zenidana

zelula oro plazerrerako

dela negu dela uda

zure eraikuntzak likido

preziatuen zordun

bai ote

Utz nazazu bisita zaitzan

arrasta ditzan zure bideak

pasioaren urrats sahierrez

haragizko segundutan

oren erreez.

Hatoz zugandiko hoberena leituko dizut

Hatoz utz nazazu mahaiaren ilunbeta freskuan min egiten

Hatoz berandu da eta badut nigan ura irakiten erretzeko

Hatoz izan gaitezen bat elgar ditzagun ezpatak

Hatoz jo zaitzan

Hatoz zure estolda ilunetan bisitari izan nadin

Hatoz hezurrak erreko dizkizut eta zure gorputzeko debekatuena

Hatoz desioaren izen bakarra zu

Hatoz hitz lizunak erranez xalo xume xuabe

Hatoz ene bularraren harri tailatuak ferekatuko zaitu

Hatoz nigandik ateratzeko izaki more bat

Hatoz esne uharretan igeri eginen duzu

Hatoz hatoz hatoz

Hatoz berandu da

Hatoz minaren plazerra absolutoa da

Hatoz bestela apika

zaharregi

gara

izanen.

Zure sexoak

eraikia non domeinu infinitoen

desioa ozpela den

udazken kantaren doinua du

Orbela buruan ipurdi inguruko pagoek

biluztura egunsentia da

Zure haragizko munduan mugitzen zarenean

desioz zamatu gurdiak gorputzaren bideak zeharkatzen

Udaz eskuan soilik idatzitakoa

lur aisetua bezala zure haragiaren tolesdurak

bilduak udaberriaren zai

Egunsentia da eta

desio zaitut

ostera.

Gauetan hantutzen zaizun

poema beltz more horrek

nik ezagutu idazmolde

ederrenak ditu

ez du inoiz poema batek

zure gorputzaren musikalitatea

erdietsiko

Enegan idatzi Z orok

zure izterren basoan A

du paratua gogoa.

          amoltsu arakatuko dizut arima

          eta barauez beztitua bazkaldu bi habiak

          eta desioaren desioz

          erroitza erlastuko eme

          ferekaz fereka frintzatuko

          zure gorputz gotorra gargailatu arte

          izanen gara haguna, hatu gabe hegan

          aurkituko ditut zure istil, izaro, intziriak

          jabal jabalak

          kisuaren kerako kaduria kimatuz

          liho leun loa

          menturaturik marea—

          nenufarengan

          otso odoltsuaren gisa ohostuko

          pipilaren perfumea

          ene soineko egiteko

          eta titiak tantai

          uhuri uzta dute ukanen

          xendaren xerka abiatuko naiz

          zantzoak zuzen zutuz zanbrotuko dizut zakila.

Perspektiba leuna da

mihisa meheak oro estaltzen duela

odolaren jario isila bezain

emea begiratua: iragana

Bular sendar guzti haien dizdira urruna ulua

desioaren setioan gauean bilaka parkean

(eszenatoki berbera)

slip multikoloreen laburpena desio hantua

Gaur edozein hiritako parke honetan

irudien iragaite hastandua

begiradaz begirada irristatzen da desioa

hankartean galtzen

beranduegitan itzultzen

pasioa zurezko da

urriko gauetze honetan.

Motza da estaltzen zaituen ehuna

granatea soinaren zabaltasunean

bustia marrazten duen muinoa

itsasoko duna

eta tenplu bateko kolumnak hankak

basoz populatuak ur beltzez

zeharkatuak tantak

zure anguluetan

hain da motza estaltzen zaituen ehuna

ezinezkoa asmatzea izkutatzen dituen munduak

granatea eta haragia

hondarraren galgatan.

Hain zara plastikozko

horaila platino beirazko bezala hauskorra

metakrilatozko begiak kliskan

modernitatearen irudi eta baso umoa

zugandiko naturaltasun aurrefabrikatua, xerloa

altzairu bularra irlatzen nauena

ukimen beroez titi buruak, arreak

zurezkoak eta ixterrak

etorkizunak gordetzen dizkigun

fruitu arraroen formaz

zirkuito, kable

elektrika-odola

dizdir argitsua

ipurtargi fosforeszentea zure sexoa.

Iragan hintzen une abrea

zer esan burua galdu nuela

higanako aseminez asea

ilargiak ere higalea

Iragan hintzen desioaren desio

zein amets kotoizko mutil gaztea

aran urrun, baso umo, perbersio

odoltsuaren soin errimea

Iragan hintzen milaka hasperen

hire bularraren errainu hotza

ene hitzalaren urradura moreen

Hintzen iragan haize landan

iragan hintzen desesperoa dantzan

iragan hintzen hintzen iragan.

GOIZALDEAN

Bere begien osin agorrengan abenidak zinkuru

    langarrak eraiki tanta finez

          (isiltasunaren poderioa)

Minez dihardute biztanleek urki ebakiak lez

    soin trenkatuenganako grinez

          (leiho oihanean barrena)

Pasiloa infinitorantz galtzen gurdia ortzemuga bailiren

          (karrika burdin sare)

Leiho bakoitzari paisaia zaio paisaia bera nenufare

    ustelen desioz ereina

          (urmaelaren mentura: ar-hesia)

Oroimenak hezurrezko kutxetan orain trinkoan

    aurkezten etorkizun ele beilegiz

          (denboraren beta)

Nekeza bere malenkonia manukorrari ihes egitea

    urte berri bizi berri deritzaio elurraren etorrerari

          (izen okerrez zamatua)

Soinak bakarrik jakin dezakete desio nabarren berri

          (negar egiten da farmalkoz)

Untzarenganako plazerra paradisu kadukatua

          (farmalkoz elikatu ditu egunak)

Ilunbetak dirakite hostroei firfirak eragotziz alterego

    zimelduak pertxertan direino dilindan

          (beti beste izatera kondenatuak)

Marmarren kolorearekiko dute logikamina garunen

    adierazbide akatsek eskeinitakoaren etoiaz

          (kantuka)

Marrubizko mermelada elaien hobi kafesnearenganako

    dantza erotikoan

          (bihotzeraino odola bezala)

Espazioa xurxulez frinzatzen kutxakardetan Euskradak

    amestuz

          (posible da desesperoa nabigatzea)

Estonatua dantzu poterearen karkail teiauak

          (bere begien osin agorrengan)

Zanbrotsu deritzo kantu orori zer egin gaur zer egin

    sekula

          (erreka umoen abenida zinkuru)

Baita.

Koldori

Une bere bere honetan

edozein ekintza edozein liburutan gorde daiteke

lagunak eskapo, guretzat trenik ez

gure bihotzean, azken bihotza azken

trenak eraman zuen iragan

uherra pairatu beharra dute

(Biziko istorioak ipui ankerrak dira ere)

Eta giltza batzu nonbait

mahai gainean apika, liburu artean

eskuen esperoan dautza

ehundugeko ele eskegien erara

ilunbetan oihal zuri dizdiratsu brilant

haizeak eramana

irudi akuarelatua lagun joanarena

formak bere arrailduran badiraute

ez da banaketa nekezik

dizdira haize baleran

gugan ernetzen da arrasto antza

eta bizi hil negar irri badugu egiten

lagun joanak bagaramatza.

Patxi Rosoni

Goizaldean gorde hintzen furingerarekin

joanak apeta setatiak

kolore guzti haien artean gorde

hiria lainoak erditzen zuela

aguztuarena egutegia, oroimenarena ordea

ahioa balkoietan zintzilik

goizaldeko koloretan joran

eta desio hire gisa iheskor

Orduan huen partitzearen orena

eta Aguztua begiak udazkenarenak

dituena, esperoa beti duk berandu

ispilu hautsi forma

galdu, hemena hemen gabe

lehertzen oldar

gero eten pasioz finagoetan

bihotzen adabaki oroitzapenez

Jaiotzaz kausa eginik

aztarnez posibilitate erlojuaz

torloju ustekabean sortu arlasak

jadanik gabe hi

pasilo ilunetan barna non

haizen Egon kaiolatua

irudi ezabatu

betiere desioaren hegiran

Goizalde garagardotuan ahioa

frustrazioen salatari denean

kausen bilaketa, paseoa argiak

bentzutu hirian paseoa

hin

Argazki zuri-beltzetan egunsentia eternal bilakatzean

zer da izan edo izanen errainua

buruaz beste egitera doazen baleen mentura

ipar leinuen permadura

akabatzean beste gu batzu gutuz

largatuz plaza hutsean marearena

dena tantai izenak

konotazio ezezagunak, urrats lausoak

zigilu hautsiak ohantze hutsak

behelainotako soin galduak

soin gabeko izenak.

Euriaren kolore herdoilez bustia karrika

paseiante presatuen bihotzetan desio mina igerika

telebista orratzen gerizan bizi ezdeusa etsita

bide erdian zerbaiten seinale guardasola hautsita

arrats euri tanta laspel luzatzen den harila

lo-hasman dirau jada sexoak itzalia

hilartitz antzo hedatzen dira desirak

ohantzen hutsen aztarnetan begira

negu, balkoi bustitan ernetzen da adarkera

bedats bideak aldian gogorapen ezkelak

paralisiaren kontrako permaduraz hausten dira aikerak

arroka beltzak bildu dituzte ibilerak

urtuak datoz ametsak, urtuak desio

arratsak sexo furingeraren setio

zanbrotsua karriken magaletan da oiestu

negu, gorputzak dira ostendu.

Zuzi zurien gerizan ikusten zaitudanean

nola elur pozoindua ekaitz erradiaktiboan

ozono gabeko hitzak ixurtzen dituzu

hitz ilunak irristatzen ezpain trenkatuetan ilun

hilotz zaudelakotz

Zure zain erraldoietan milaka Heriotz igerika dira

birika puskak bezala ur zingira uherretan

zelatan dirau garai atomiko hauen izurrite xangratsu oro esperman

larru jo aldi oro maitea usteltzen zatzaizkit laztanetan ustel

hilotz zaudelakotz

Txua ortzemuga limea zerutzat bihotzean populatutako zomorroek

begi izekia bezalako ideia itsasoan nabigatzen

okel keru beltza darizula sistole bakoitzero diastole beltz

hilotz zaudelakotz

Zuzi zurien gerizan ikusten zaitudanean

garunak neurona ordez metraila zauriak ditu

orro odoltsuak erortzen zaizkizula sinapsi bakoitzero

hemisferio ezean baratz lohi lohi

hilotz zaudelakotz

Hitz lime aire bat dabil

amets hotzen oihartzun

murmurio eremu batek garamatza

preziatuki landatu izen iladak

alkian atzipe ezinezko errealitateen seinale

euri egin du gugan heriotz

isil ipar gurdiak zeharkatzen

gaituzte

desioak, hantugabeko

hitzak eta eskuak

ezerezaren bide zidorrak urloan

Halere jo dezaket ekintzara

zergatik zaigu orduan halabearrezko asesinatzea

bi galdera zeinu larrujotzen ari ginela

ostatu zaharrean non prostitutek gorpu mutuez

lan egiten zuten

Orduan zer dira bi gorpu gehiago

bi aizto gaizto

edozein izkinatik sor daiteke erasoa

baina sexoak lime datza izter gainean

non nigandik dago gartzelako agintari?

Aingeruaren bihotz ustela. Argiak kausigabeko pasioak.

Odol ixurketa letaginetan.

Paradisu kadukatua. Paradisu kadukatuaren kiratsa. Errekaren

gaurako desira lizuna. Gauen desioa ibi bila.

Urruti perlak bezala urruti. Urratsak taupada

gisa bizi-arrastoak. Odol ilargi ura.

Urtu ihes eta irristatu urratsak. Ibi exotikoa

Gauren dirdir umeletan. Anpuluak diamante.

Anguluak arantza Gauren begitan. Hidrofobia.

It was an uncertain adarkera.

Eskizofrenia ezkien elea. Odol jarioa ilargiari.

Gizaki eskukadak. Hiru aldiz hiru: Heriotza.

Haltzak katarroarekin atijaka. Haltzak ur baso

batetan murgiltzen. Haltz ebakiak.

Gauren arrama artean ontza. Iradukila untza.

HIra eri eri hori.

Perlen taupada ur uherrak irensten. Sistole

sistole. Diastole diastole. Denbora denbora errepikapena.

Zakil oihana sutan. Bihozbera oihan guarda odol-

etan. Errukariaren patu urdina. Heriotza.

Aingeruaren bihotz ustela ontza. Katarroa bizia.

Zakua.

Arratsa desioz jaztean

zakil eta karminez

ekia atertuz bat

komun publikoetan

ez dute maitasunik aitortzen elkar

gauarenganako plazer huista soilik

eta ez jakite hori

HAY CUERPO / GORPUTZA BADA

gizona batzutan

gorpua beti

Enigmak daramatza Gauk

enigma umelak, ezinezko desirak

seta narru olioztatu antzo

enigmak daramatza Gauk

behialako enigmak soin iheskorretan

akiduran amaieratuak

enigmak daramatza Gauk

betiko enigmak, betirakoak

garaien hilzorian erotutakoak

enigmak daramatza Gauk

enigma enigmari kateatuz

bihotzari plastikozko bihotza uztartuz

enigmak daramatza Gauk

enigma enigmak

enigma hobiak.