Frank O’Hara

itzulpena: BEÑAT SARASOLA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Frank O’Hara

© itzulpenarena: Beñat Sarasola

© edizio honena: Susa

2025eko maiatza

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendariak: Maialen Berasategi Catalán / Isabel Etxeberria Ramírez

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Idazmakinaz idatzi soilik ez, “idazmakina jotzen” omen zuen Frank O’Harak (“play the typewriter”), zera, musikariak instrumentua jotzen duen bezala-edo; espresio hori entzun zioten behintzat behin baino gehiagotan ingurukoek. Eta eman, ematen du hitz-jolas horrek O’Hararen idazkeraren arrastorik: poesia, musika, arte ederrak… askotan nahasten edo, hobeto esanda, uztartzen ez diren bezala uztartzen baitira diziplina artistiko teorian hain bereizi horiek O’Hararen obra poetikoan. Gertrude Stein, Pablo Picasso, Sergei Rakhmaninov, James Dean. Vladimir Maiakovski, Lana Turner, Paul Klee, Guillaume Apollinaire. Irakurleak kaier honetan aurkituko dituen ezin konta ahal artista izenetatik gutxi batzuk baino ez, horra. Eta, horien guztien artean, beste izen berezi ugari, artelanenak eta lagunenak batzuk, eta leku izenak ere bai: tartean nabarmen, New York.

      Ez zen han jaio O’Hara, Baltimoren baizik, baina hil bai, eta bizi ere han bizi izan zen 15 bat urtez. New York jokaleku eta presentzia etengabea da haren olerkietan, paisaia hutsetik harago. Hiri hartan, arte kritikak eta poemak idazten ez ezik, Moma Arte Modernoko Museoan ere aritu zen lanean, eta New Yorkeko Eskolako kideetako bat izan zen, beste zenbait idazlerekin eta hainbat margolarirekin batera. Hortxe berriz fusioa: diotenez, garaitsu hartako pintore zenbaitek pintatzen zuten manera eta burubide antzekoaz idazten zuen O’Harak, eta, besteak beste, espresionismo abstraktuko trazu literariotuak dira haren obraren bereizgarri nagusietako bat, baita irudi surrealista askotarikoak eta geruza ugariko zertzelada poetiko bizkor eta multipleak ere.

      Azken batean, multiplea baita errealitatea, eta multiplea (oroit Whitman) norberaren izana ere. Ez da kasualitatea O’Hara bere “bizitzez” eta bere “niez” mintzatzea, pluralean, Nire sentimenduen oroimenez olerkian. Haren poema gehienak autobiografikoak dira, baina, haren lagun eta New Yorkeko Eskolako kide John Ashbery poetak dioenez, “gutxi dute konfesionaletik: ez du alderdi pertsonaletan sakontzen bere-baitara-biltze horrek alderdi horiek ezeren eredu bilakatuko dituen esperantzan. Hori baino gehiago, bere buruaz jarduten du bera ari delako idazten, eta haren poemak, azkenean, poetaren […] gogoeta ausazkoentzako atze-oihal moduko bat bihurtzen dira”.

      Atze-oihal horren aurrealdean, berriz, O’Harak bere niari ez ezik beste askori ere egiten die lekua. Haren poesia intimoa baina kanpozalea da, eskaini zalea (horren adibide haren odak eta pertsona jakinei eskainitako poemak), espirituala bai baina hizkera eta objektu terrenalez josia (“O! kanguruak, lentejuelak, txokolatezko sodak! / Benetan zarete ederrak!”), dibertitua eta ironikoa, eskuzabala baina ez erraza. Formari erreparatzea aski da azken horretaz jabetzeko, haren obrak ezaugarri baititu, besteak beste, pentsamenduaren jarioaren isla gisa-edo idatzitako lerro luzeak (batzuk ia prosazkoak), hasiera eta amaiera oso lausoko esaldiak, zerrenda gisako egitura sintaktiko errepikatuak eta puntuazio muturreraino arindua. Jario konplexu hori euskaratzen fin eta leial aritu da Beñat Sarasola.

      Frank O’Hara berrogei urte baino ez zituela hil zen, 1966an. Askok galdetu izan dute luzeago bizi izan balitz norantz bideratuko ote zen haren poesia.

MAIALEN BERASATEGI CATALÁN

Autobiographia literaria

Ume nintzela nire kabuz

jolasten nintzen eskolako

patioaren bazter batean

bakar-bakarrik.

Gorroto nituen panpinak eta

gorroto nituen jokoak, animaliak

ez ziren lagunkoiak eta txoriek

hegaz egiten zidaten ihes.

Norbait nire bila bazebilen

zuhaitz baten atzean ezkutatzen

nintzen eta oihuztatzen nuen

“umezurtza naiz”.

Eta hemen naiz, edertasun

ororen muin!

poemok idazten!

Pentsa!

Gaur

O! kanguruak, lentejuelak, txokolatezko sodak!

Benetan zarete ederrak! Perlak,

harmonikak, gominolak, aspirinak! Betidanik hizpide

izan dituzten gauza horiek guztiek

oraindik txundigarri bihurtzen dute poema bat!

Gauzok egunero daude gurekin

are zubi-buru eta andetan. Izan

badute esanahia. Arrokak bezain trinkoak dira.

Erorien Eguna 1950

Picassok gogorra eta bizkorra egin ninduen, eta munduak;

nire leihotik kanpora kreatzaile talde batek platano amerikarrak

minutu bakarrean mozten dituen bezalaxe.

Aizkora eskuratu zuelarik jende guztia aski minduta

zegoen azkeneko zangagatik eta zabor mordoagatik

borrokatzeko.

                       Kirurgia guztian zehar pentsatu nuen

asko nuela esateko, eta Gertrude Steinek izendatzeko

denborarik izan ez zuen azken gauza batzuk izendatu nituen; baina

orduan gerra amaitu zen, gauza horiek biziraun

zuten eta are izuturik zaudelarik ere artea ez da hiztegi bat.

Max Ernstek esan zigun hori.

                                                Zenbat zuhaitz eta frijitzeko zartagin

maitatu eta galdu nituen! Gernikak oihuztatu zuen kontuz!

Baina gu lanpeturik geunden gure begiak Paul Kleerekin

hitz egiten ari zirelako itxaropenez. Nire amak eta aitak galdetu egin zidaten

eta nire galtza estu urdinekin esan nien harriak, itsasoa,

eta figura heroikoak soilik maitatu beharko genituzkeela.

Haur alferrikaldua! Bernazakian kolpekatuko zaitut! Ez nintzen

harritu jende nagusia nire hotel merkean sartu

zenean eta nire gitarra eta pintura urdineko potoa

hautsi zuenean.

                          Garai hartan gure esku biluziekin hasi

ginen denok pentsatzen eta are odolez erabat bustita izanda

ere; bertikala igartzen genuen horizontaletik, ez genuen

sekula ezer eskuztatu ez bazen nola bizi izan zen ezagutzeko

Dadaren aitak! Zutitzaile multzo dirdaitsuak

ekarri zenituzten zuen sakela hezurtsuetan, eskuzabalak

zineten eta haiek maitagarriak ziren txikleak edo loreak bezala!

Eskerrik asko!

                        Eta poesia kakatzarra zela uste genuenok

Audenek edo Rimbaudek irato gintuzten noiz eta, Junon

konpultsibo batzuek bidalita, beren ohean collageekin edo

sprechstimmeekin jolasten ahalegindu ginenean.

Poesiak ez zidan esan jostailuekin ez jolasteko

baina nik bakarrik ezingo nukeen inoiz ulertu panpinek

heriotza adierazi nahi zutela.

                                                   Gure erantzukizunak ez ziren ametsetan

hasi, ohean hasi ziren arren. Maitasuna lehenik eta behin

baliagarritasun ikaskizun bat da. Hondakin-ura entzuten

dut nire komun zuri distirantaren pean eta badakit

nonbait noizbait itsasora ailegatuko dela:

kaioek eta ezpata-arrainek ibai bat baino oparoago aurkituko dute.

Eta hegazkinak perfektuki higikor dira, haize gozotik

independente; garretan talka egiten dutelarik nola izan emankor

irakasten digute. O Boris Pasternak, zuri deitzea inozoa

izango da, Uraletan hain gora, baina zure ahotsak

gure mundua garbitzen du, guretzat ospitale bat baino garbiago:

zure soinua fabrikaren gargara handinahiaz gaindi.

Poesia makina bat bezain erabilgarria da!

                                                                     Ikus nire logela.

Gitarraren sokek koadroei eusten diete. Ez dut pianorik

behar abesteko, eta gauzak izendatzea gauzak egiteko

intentzioa besterik ez da. Lokomotor bat melodikoagoa

da txelo bat baino. Oihal ziratuz janzten naiz eta musika

irakurtzen Guillaume Apollinaireren buztinezko argimutilaz. Orain

aita hilik dut eta gauzei sabelera begiratu behar diezula

ohartu naiz, ez begietara. Gu egin gintuzten gizonei

entzun izan balie sikiera, aiztotua dagoen zerria nola uluka!

Poema

Ordu erdi lehenago iritsi

banaiz ere faltan izan zaitut:

giltzak hautsik gabe daude mahai

gainean eta komuna

burbuilatzen ari da oraindik. Metroko

zein minutuk izan

behar zuen agur egokia?

Konexioak hobeak izatera

zure eztarriko minak utziko

al zizun xuxurlatzen

“Adieu, sagesse, zurekin

geratuko naiz betiko”?

Bakardadean naiz orain. Soilik nire

aurpegiak iltzatzen ditu begiak

leihoaren atzetik, erregistroa,

paper zuri hau.

Alkandora beltza eta

zapatilak jantzi ditut, Glazounoff

txistukatu eta gela

zikina atontzen saiatu.

Bart esan nuen: “Gaixo

nago”. Gaur haizetsu da.

Errezelak bilduta

daude baina beste

nonbait da eguzkia. Film

guztiak ikusi ditut. Uste

dut negar egitera noala.

Bai. Denbora-pasa.

Chez Jane

Petaloz betetako txokolate zurizko poteak

derrotean edaten ditu probabilitateak eta amaitzen da

oraingo eta geroko laurak puntuetako begi zorabiatuan. Tigreak,

liluragarriki marradun eta suminkor, mahaira

salto egin eta loreen arreta ukigarriaren ile

bakarra ere trabatu gabe, potearen

barnean egiten du txiza, bere aho delikatuan bertantxe.

Lurrun-xuxurla batek portzelanazko uretra horretatik

gora egiten du. “Saint-Saëns!” dirudi egiten duela xuxurla,

potor ikaragarriaren intxaur bilotsuaren inguruan

hutsezin kiribilduz, zeina buruz tolesten ari.

Ai egon nirekin beti, estudioko kontenplazio

zaratatsuaren izpiritua, Zooetako

Lorategia, betiko finkaturiko arratsaldeok!

Han, musikak urdail eskrofulatsua hazkatzen duen

bitartean, piztia basatia agertzen da eta paratzen,

tentuz eta argitsu, jakitun beti momentu honetako

arrisku zehatzaz, letaginak laztantzen luxuetara

erabat emana duen mingainarekin;

zeinak soilik une bat lehenago aspirina bota baitu

arrosen ilunabar honetan, eta orain aulki bat botatzen

baitu airean benetako mehatxatzailea larritzeko.

Larry Riversi

Idazten ez duzulako arduraturik?

Ez kezka. Airearen ordaina da

zure margolanek zuri sekula

ez jaregitea. Eta zein poeta eseri zen inoiz Tiziano

baten aurrean, bere bertso-taula atera eta

murmurikatzen hasi?

Ez zaitez kexa, laztana,

nik izendatu baino ez dezakedana egiteko gai zara.

Maiakovski

              1

Lasterturik ene bihotza!

Bainuontzian naiz

negarrez. Ama, ama

nor ote naiz? Gizona

atzera etortzen bada

eta aurpegian musukatuko banindu

bere ile lakarrak nire

lokia urratuz, ziztatu egiten du!

Orduan jantzi ahalko naiz

hala uste dut, eta kaleak korritu.

              2

Maite zaitut. Maite zaitut,

baina nire bertsoetara lerratu naiz

eta nire bihotza ixten ari da

ukabil bat nola.

Hitzak! gaixotu zaitezte

ni gaixotu naizen bezala, zorabiatu,

begiak itzulikatu, putzu bat,

eta larderiaz begiratuko dut

nire edertasun zauritua

zeina onenean poesiarako talentu

bat besterik ez den.

Ezin dut atsegin eman, ezin liluratu edo irabazi

a zer poeta!

eta ur gardena bere buruan jotako

odolezko kolpez beterik da.

Hodei bat besarkatu nuen,

baina jaso nuenean

euria hasi zuen.

              3

Barregarria da! Odola dago nire bularrean

oi bai, adreiluak eramaten aritu naiz

a zer leku barregarria haiek hausteko!

eta orain euria ari du ailantoan

leiho ertzera gerturatzen naizelarik

nire azpiko bideak ketsu dira eta

korrika egiteko pasioz diz-diz

hostoetan egin dut jauzi, itsasoa bezain berdeak

              4

Orain isilka ari natzaio itxaroten

nire nortasunaren katastrofeari

eder irudi dezan berriro,

eta interesgarri, eta moderno.

Herrialdea grisa da eta

marroia eta zuria zuhaitzetan,

elur eta zeru algarak

urritzen beti, ez hain barregarri

ez besterik gabe ilunago, ez besterik gabe gris.

Urteko egun hotzena izan

daiteke, zer uste du

horretaz? Hau da, zer uste dut nik? Eta horixe

uste badut, agian nerau naiz berriro.

Portuko ofizialari

Zugana helduko nintzela ziurtatu nahi nuen;

nahiz eta nire ontzia partitzear zen amarradura

batzuetan kateatu zen. Beti nabil estekatzen

eta gero abiatuko naizela erabakitzen. Ekaitzetan eta

ilunsentian, marearen metalezko malgukiak

nire beso hondogabean kiribilduta, ez naiz gauza

nire banitatearen formak ulertzeko

edo aurtzaka joaten naiz nire lema poloniarra

eskutan eta eguzkia urperatzen. Kroskoa

eskaintzen dizut zuri eta nire nahiaren

sokateria zirpildua. Kanal beldurgarriak non

haizeak ihien ezpain marroietara eramaten

nauen, ez ditut denak atzean utzi. Haatik,

fio naiz nire itsasontziaren sen onaz; eta

urperatzen bada, ahots eternalen arrazoibideari

erantzunez izan liteke,

zugana heltzea galarazi didaten olatuei.

James Deanentzat

Ongietorri egin iezadazu, nahi baduzu,

gorroto baten enbaxadore gisara

zeinak bere kausa dakien

eta bera akabatzearen

apeta ez dizun bekaizten.

Aktore gazte bategatik ari naiz bakea

erregutzen, jainkook. New Yorkeko

kale hutsetan bakarrik

halaxe naiz haren oin zikinak eta burua

eta aktorea hilik da.

Zure airezko horman kolpekatu

da, zure lainezan, zure

garaierarantz korrika eta

zure mahaitik kendu duzu

zeina egina baita, zeinen bidegabeki

guretzat! ez zuhaitzez, lainoz baino.

Bere zikinkeria bere buruaren modukoa

denaren gisara mintzo naiz, urguiluz

eta abiadaz eta zure adibide

izugarria sirenen mintzoa baino gertuago da,

zigorraren zain den espiritua

zure aintzatespen bakarra dena.

Bakea! Leial izatea arratoizko

hiri bati eta goibelaren bekaitza

maitatzea, ezkutuko abaildura baten

hitzontzi nahasiak

isilka su eztian

etsipenaren eta eskandaluaren hautematean

kemen ez-naturalaren aurrean. Beren ametsak

beraienak dira, diren gisara

trenbide-terminal handi bateko komunak

eta betazal oso txiki, oso lodi

bateko lentejuelak.

                                Niretzat hartzen

dut hau, eta hagin artean hartzen duzu

nire biziaren haria,

abusuz histutako eta eztainuzko haria,

entzungo duzu oraindik

nire barneko piztiak

nire malkozko betazalak ixteko indar hitsa

gordetzen duen bitartean, eta nire erraiak hortxe doaz

bakarrik utzi nauzun mundu horien guztien

pertsekuzio noblean, eta haietatik

minez distraitzea litzateke,

zure larritasunen armada deitzen duzun bitartean

zeina begietan eta belarrietan

milioi bat odol-itsasontzi ululari baita

heriotza aurreko istant horretan.

                                                       Eta

epai-gogoz inguratu zuten otzanak,

soraio zain azken ozarkeriari

bere kontra matxinatzeko

eta esklabo bihurtzeko, zinema-izar nahiak

eta bestelako gauza distiratsuak lupetzan,

lokatz artean beren adorazio hutsal

sits modukoan, kezka zekenen eta beraiek

ordaindutako eta zuk emandako

—ospitale batek andariak gordetzen dituen bezala—

begiramen geldien adorazio hutsalean.

Hauek al dira azken orduko zure santuak,

begiluze koipetsu hauek, sonanbulu gihartsuok,

eszenatoki hauek zeinari buruz ez den hitzik esan

behar bezain hutsalki, ondo estalitako leku pribatuetako

exhibizionistok, zilbor-zupatzaileok?

Egia al da zuek, jende goren horiek, euli

maitekorren artean ezagunak, gorroto

zenutela haren azal lodiaren mirari eta grazia?

Zuen argia bide zainduetatik

atxikitzeko!

zuen maitasunak

zaila behar du izan, harena latza zen moduan.

Oinazezko sudur-zuloek

listu burbuila argitsuzko abenidetan barna

arnasten dute kea nola haren

haragi freskoaren lurrina,

behin-behineko altxatzea,

manera doilorren eta txahal-ezpain meheen

minbizi-ondorengo zirrara,

ilun zuen guraizeen arduragabekerian.

Gizonek hobietatik egiten dute negar bizirik diren bitartean

eta orain hildako honen ahotsa naiz,

totelka, apur bat lurpean.

Onartzen dut

bere begi berde hitsen elikagaia,

zeinetan loreak haztea

eragotziko dudan, zuen loreak.

Krisian den film industriari

Zuek ez, aldizkari lirain eta egunkari beltzaranak

inurrien ponperiaranzko zuen sartu-irten ikastunekin,

ezta zu ere, Emozio-Atsegina Zolitasun Poetikoarekin

etengabe ezkontzen den antzerkigintza esperimentala, ezta zu ere,

Grand Opera pasearia, belarri bat bezain bistakoa (nahiz eta

nire bihotzetik gertu zaren), baizik eta zu, Zinema Industria,

zu zara maite dudana!

Krisi garaietan, behin eta berriz erabaki behar dugu nor dugun maite.

Eta merezi duenari sinets: ez nire erizain almidonatuari, zeinak

zintzoa izan bainoago erakutsi zidan nola izan gaiztoa eta ez-gaiztoa

(eta azken boladan informazio hori baliatzen du), ez Eliza Katolikoari

zeina gehienez ere entretenimendu kosmikorako sarrera solemneegia den,

ez Legio Amerikarrari, zeina jende guztiak gorroto duen, baizik eta zuri,

Zilarrezko Pantaila loriatsuari, Teknikolor tragikoari, Cinemascope maitekorrari,

Vistavision gehiegizkoari eta soinu Estereofoniko liluragarriari, zure

dimentsio zerutiarrekin eta erreberberazioekin eta ikonoklasiarekin!

Richard Barthelmessi oinutsik eta galtzaz jantziriko mutil “eokiaren” gisa,

ile eta ezpain gardun eta lepo luze-luzedun Jeanette MacDonaldi,

Sue Carrolli zeina auto baten aurrealde hondatuan esertzen den eternitate guztirako

irribarre batez, Ginger Rogersi pageboy estiloko orrazkerarekin sorbaldetan behera saltxitxa bat nola erortzen, Fred Astaireren oinen hots melba-melokotoizkoari,

Eric von Stroheimi, mendi-eskalatzaileen ezkonlagun oihularien seduzitzaileari,

Tarzanei, zuetako bakoitzari (ezin dut neure burua behartu Johnny Weissmuller

Lex Barker baino nahiago izatera, ezin dut!), Mae Westi lera larruzkoan,

bere burdel-distirari eta azalpen atseginei, ilargiko Rudolph Valentinori,

bere pasio latzei, eta ilargiko, halaber, Norma Shearer adeitsuari,

Miriam Hopkinsi bere xanpain edalontzia Joel McCrearen yateari botatzen ari zaiola

eta negarrez itsaso orbandunean barna, Clark Gableri Errusiatik Gene Tierney

erreskatatzen eta Allan Jonesi Kitty Carlisle erreskatatzen Harpo Marxengandik,

Cornel Wilderi piano-teklen gainean odola eztul egiten Merle Oberok errieta

egin bitartean, Marilyn Monroeri takoi puntadun txikiekin Niagarako ur-jauzietan

zehar, Joseph Cotten harrigarriari eta Orson Welles harrituari eta Dolores del Riori

bazkaltzeko orkideak jaten eta leihoak hautsiz, Gloria Swansoni etzanda, eta Jean Harlowri etzanda eta kulunka, eta Alice Fayeri etzanda eta kulunka

eta abesten, Myrna Loyri lasai eta zentzudun, William Powelli bere gizabide

zoragarrian, Elizabeth Taylorri loratzen, bai, zuei

eta beste guztioi, izar gorenei, eta ia-gorenei, eta bigarren mailako aktoreei, eta estrei,

zeintzuk airean pasatzen zareten eta ametsetan itzultzen zuen lerro bakar edo birekin,

ene maiteak!

Denbora luzean argitu dezazuela espazioa zuen agerpen, geroratze eta esaldi

zoragarriekin, eta munduko diru distirantak blaitu zaitzatela, gure hezibiderako atseden hartzen duzuen bitartean egun luze baten ondoren kleig argien fokupean eta

aurpegiak paketaturik, hodeiak sarritan gauez etorri ohi diren moduan

baina zeruek eguzki-sistema gidatzen dute. Aurrekari jainkotiarra da zuek irautea! Segi biraka, zeluloidezko bobinak, lur gorenak bira egiten duen bitartean!

Hegalean lo

Agian tristura handiren bat ekiditeko,

Berrezarkuntza tragedia batean heroiak oihukatzen duen gisara “Lo egin!

Oi sakon lo egiterik banu eta hala dena ahaztu!”

egiten dugu hegaz, itsasertz gabeko hiriaz gaindi,

zorutik gorantz uso batek egiten duen moduan

auto batek klaxona jotzean edo ate batek durundi egiten duenean, ametsen

atea, bizitza maitasun koloreanitzetan iraunarazten

eta denak gezur ederrak hizkuntza ezberdinetan.

Beldurra aienatzen da halaber, porlana nola, eta zu

Atlantiko gainean zara. Non da Espainia? Non da

nor? Guda Zibila esklaboak askatzeko borrokatu zen,

ezta? Bat-bateko astindu batek grabitateaz oroitarazten zaitu

eta giza maitasunarekiko zure kokapenaz. Baina hau da

jainkoak, espekulatzen, zurturik dauden lekua.

Babesgabe bihurtzen zarelarik aske zara, sinets dezakezu

hori? Inoiz ez aurpegi baten borroka tristera esnatzea?

Handitasun inpertsonalaren gainetik bidaiatzea beti,

kanpo egoteko, betiko, ez -n ezta -rako ere!

Begiek lotan direla haizeak mugituko balitu bezala egiten dute bira

eta betazalek leunki egiten kliska hego baten moduan.

Mundua iceberg bat da, hainbeste da ikusezin!

eta zen eta da, eta are forma oraindik, lotan egon daiteke

halaber. Ezaugarri horiek hildako pertsona maitatu baten izotzean

irarri ziren, abiadaz eta espazioaz

amets egiten duen eskultorea zara, zure eskuak bakarrik egin zezakeen hau.

Jakin-nahia, desiraren esku pasiozkoa. Hilik,

edo lotan? Ba al da abiadura nahikorik? Eta, amilduz,

zure kabuz lortutako guztiari egiten diozu uko,

bakarka nabigatzearen erresumari, zeren esnatu behar baituzu

eta zure epeltasuna arnastu irudi maitatu honetan

hilik egonda edo desagertuta soilik,

espazioa desagertzen ari den bitartean eta zure singulartasuna.

Nire sentimenduen oroimenez

Grace Hartigani

1

Nire baretasunak gizon bat du barnean, gardena da

eta bare narama, gondola batek bezala, kaleetan barrena.

Zenbait antzekotasun dauzka, izarren eta urteen antzera, zenbakien antzera.

Nire baretasunak ni biluzi ugari dauzka,

pistola mordo bat neuretzat hartu ditudanak nire niak babesteko

kreatura zenbaitetatik, zeinek aiseegi ezagutzen

dituzten nire armak eta hiltzaile petoak diren!

                                                                            nahiz eta neguan

arrosa epelak bezalakoak diren, desertuan

anisete izoztuaren zaporekoak.

                                                    Batzuetan, bakarturik,

zeru hotzetara goratzen naiz

eta mundu neurtezina begiesten dut nire kideen, mendien,

identifikazio sinplearekin. Manfred nire lepondora igotzen da,

mintzo da, baina ez dut entzuten,

                                                        atsekabetuegi naiz.

Elefante batek bere tronpeta altxatzen du,

dirua garrasien leihoetatik hegaldatzen da, zetak bere ispilua

sorbalda-hezurretan du tenkatzen. Errebolber baten “tiro-hotsa”.

                                                                                      Nire nietako batek

13. leihorantz egiten du korrika eta nire nietako batek zartailua altxatzen du eta nire

nietako batek bidexkaren erditik hegoak harrotzen ditu flamenko arrosen artean,

eta beren apoen azpian azken jira egiten dutelarik, nire ezpainak

orbaindurik eta arre dira, isatsek erraztaturik, lohiaren lizunkerian maskaratuak,

definizioa, aho irekiak arnasestuka dabiltza lurraren birikei garrasi

egiten dieten

apustulariengatik.

                               Nire gardentasunetatik zenbatek ezin izan zioten lasterketari eutsi!

Izualdia lurrean, perretxiko idortuak, luma arrosak, tiketak,

ilargi ezkatatua hortz lohiztatuetan flotatzen,

arnaste itoaren auhen sumagaitza,

                                                          sugearen maitasuna!

Bere hostoen azpian nago ehiztariak kraskatzen eta hatsantzen eta tarratatzen

duenean, babes-globoa hodei baten atzean sartzen denean

eta animalia-heriotzak bere eskuargia ateratzen duenean,

                                                                                                 txistu joz,

eta armaren katuaren eskutik eskularrua ateraz. Sugearen begiak

gorritu egiten dira azkazal arantzatsu horiek ikustean, hain da leuna!

                                                                                                  Nire ni gardenak

inarrosi egiten dira sugegorriak pertz batean nola, bihurdikatuz eta txistuka,

izu-ikararik gabe, erantzuteko justizia moduko batez

eta istantean suge musuluzea Medusaren antza hartzen hasten da.

2

Hildakoak ehizan

eta bizidunak, ehizaturik.

                                         Nire aita, nire osaba,

nire osaba zaharra eta zenbait izeba. Nire

izeba zaharra niregatik hiltzen, talisman bat bezala, gerran,

Borneora joan baino are lehenago

bere odol-hodiak gainaldera kanporaturik

eta suziriak bezala leherturik australiarren inbasio

zimurtuaren gainean, bere begiak saiheska

inbadituenak bezala, baina urdin nireak bezala.

Buru-argitasun goreneko giroa,

                                                    humanismoa,

enfasiaren existentzia hutsa,

                                                gabarra herdoildu bat

laranjaz margotua itsasoaren kontra

ideia arabiarrak errezitatzen dituzten marinez beteta

zeinak itsas zorabioaren froga diren

zeina ehizatua izatearen froga den.

Itu bat? ergo igeri.

                              Nire 10ak                  nire 19ak,

nire 9ak,                      eta beste hainbat urte. Nire

12 urteak denak hil zirenetik, zentzu filosofikoan.

Eta gogamen baten hoztasuna orain

Grand Hoteleko suite hertsi bat bezala

non posta gordeka iristen zaidan,

                                                        zeinaren fatxada

Grand Canalean hondoratzen ari den mendeak ezkero;

suziriak sposalizio baten gainetik aireratzen,

                                                                         iheska gauaren erdian

beren memoria txinatarrei, eta ospakizun bat da,

hiltzen ari direlarik haiek etsian zenbatzen saiatzea.

Baina nor geratuko da zenbaki horietan

argi guztiak hilik direnean?

3

Sail idorrena oparoena izaten da sarritan,

esku gosetu bat pikondo baterantz luzatzen da

                                                                              hondeatuz

eta ura dago, garden, zalu, edo han

harean hondoraturik heriotzak lo egiten duen lekuan, marmar burbuilatsuak

aldarri du belztasun aringarri eta erregarri bat.

Nahiago zenituzten arabiarrak? Baina ez ziren beren asmakizunak

kontatzeko geratu, hondarretarantz korrika joan ziren, beren buruak beste

hainbestetan ugaldurik,

                                       beren buruen imajina amultsuenak besarkatu zituzten, Ramadanean,

arradatutako ehundaka zakilekin, gamelu batek

ahuntz bat behartzen duen bezala.

                                                          Eta adimen menditsuko greziarrek ibai baten

gisara hitz egin dezakete denboraz eta ibaia gurutzatu Persiara, oinazea

etxean utzita estatua-bilduma bihurtzeko. Adoratzen ditut kopia erromatarrak.

Eta irensten dudan gamelu-listuaren kiratsa,

eta ahuntz osoaren kiratsa. Zeren elkarrekin egin baitugu aurrera, Frantzia,

lur berri baterantz, greziarrek bezala, non ideiengatik soilik

nostalgiko sentitzen zaren, non egia bere herio-ohantzean datzan osaba bat bezala

eta nire nietako batek zenbakien oroimin sentimentala duen,

beste batek Directoire-ko dantza-soinekoena duen bezala eta oraindik

beste batek “Helmuga, Paris, helmuga!”

                                                                  edo “Errege batek soilik hil dezake errege bat”ena.

Zenbat ni daude izenetan lokarturiko gerra heroi batean? Pelotoi

eta ontzidiko burusi baten azpian, txukun. Begi bat beldurrez ixten duen

eta Lord Nelsonengatik hasperen eginez besoa luzatzen duen itsasgizon ororentzat,

hilik da; eta orain menpeko otzan bat mila lagunen furiaz

iraulkatzen da maindire-tapakietan, eta amorante ero bat bortxatzen du

zeinak bere burua soilik baitauka jendetzari eskaintzeko.

                                                                                               Altxatzean,

bere burua biltzen du memorien txabusinan bizitzaren beroaren kontra

eta hondarretan doa in re kokapen aljebraikoa hartzeko,

beldur-eguzki batek kemen askorik gabe distira egiten duelarik. Dardara sentitu baino

lehen beldurrari emateko botoa eskatuko die beren niei,

                                                                          mezulariak mendietatik elurrez kargaturik

iristen diren bitartean, erakutsiz gogamenaren zaharkitzea gai dela oraindik

intimitaterako. Amoranteak desertuan zehar jarraituko dio

ahuntz batek bezala, ilusio baterantz zeina ezaguna zaion

bere ezin konta ahalezko eskumuturretan,

                                                                       eta egun batez oasi batean etzanda,

koko harrapaketan jolasten, bat-batean petrolioa usaintzen dute.

4

Bizitza horien azpian

historiaren maitale suharra ezkutatzen da,

                                                                      mingaina kanpoan

listu-anpulu bat ipintzen du belar-izpi tenkatuan

eta isatsa astintzeari uzten dio une batez

bandera hori miresteko.

                                         Nire Shangai Lil-a bilatzen ari naiz.

Duela bost urte, sute-eskailerez enamoraturik, Chicagora joan nintzen,

bidaia bizi bat: iturriak! Art Institutea, bi sexuentzako

YMCA, kristautasuna absente.

                                                7etan, Jane altxatu

aurretik, kobrezko aintzirak zamaontzi norvegiar baten

karela astintzen zuen; ontzigainean gizon zikin gutxi batzuk,

gauaz nekaturik, beren buruei uretan begira

urte batzuk lehenago Prinz Eugen-eko preso alemaniarrek

beren zauriez Pazifikoa orbandu zuten bezala, zeinak itsas armadako

mediku batek morez margotu zituen.

                                                              Bizarrak hazten ari, eta itxurarekiko

antsietate etengabea. Bizarra egingo dut neska altxatu aurretik. Sam Goldwynek

2.000.000 $ gastatu zituen Ann Sten-engatik, baina Grushenkak Amerika utzi zuen.

Nire nietako bat olatuetan zutik da, ozeanoko bainularia,

edo biluzik nago deabruzko plater bat aldakan.

                                                                               Ahal

bezain ugari jaiotzearen eta bizitzearen grazia. Maskara-festaren

sortzeak apenas ditu iradokitzen identifikazio likitsak.

Hitita bat naiz zaldi batekin maitemindurik. Ez dakit zein odol dudan

nire baitan printze afrikar baten antzera sentitzen naiz neska bat naiz soineko gorri

tolesduna soinean eskailerak takoiekin jaisten txapeldun bat naiz amiltzen

jockey bat naiz ipurtzulo bihurritu batekin lanbro arina naiz

                                                              zeinetan aurpegi bat agertzen den

eta beste aurpegi ilehori bat den babuino bat naiz banana bat jaten

diktadore bat naiz emazteari begira mediku bat naiz haur bat jaten

eta haurraren ama irribarrez txinatar bat naiz mendi bat igotzen

haur bat naiz bere aitaren barruko arropa usaintzen indiar bat naiz

ilaje batean lo

                       eta nire poneya urkietan aztalka,

eta Niña, Pinta eta Santa Maria begiztatu berri ditut.

                            Zer lurralde da hau, hain librea?

                                                                                 Itsasoa

ikusten dut nire begien hondoan, bakardadean pentsatzen dudan

lekuaren alboan pinuek intziri egiten duten bitartean eta haize alimalekoei eusten,

L’Oiseau de feu ari dira isilean kantari!

                                                              Jainkoak dirudite, gizon zuri horiek,

eta maitemindu ninduen zaldia ari zaizkit fresko batean ekartzen.

5

Eta orain sugearen txanda da.

Ez naiz guztiz zu, baina ia, bisiolariaren kontrakoa.

Figura nagusiaren inguruan biribilkatzen zara,

                                                                            mamu gorriz

bor-bor egiten duen bihotza, mugitzea maitatzea baita

eta gauza guztiak arakatzea silogistikoa,

antilopearen begi zurtuak, bandera zuriz beteriko

zuhaixka ihes egiten ehiztariarengandik,

                                                                   zeina gure demokrazia baita

                                                                                                                   baina

harrapakina beti da ahul eta zerbaiten antzeko, maskor bat Courbet goren

bat izan daitekeen bezala, nahiko balu. Kanpoko munduari belarria makurtzeko.

                                                                             Burua biratzen duzunean

orpoak senti al ditzakezu, ondulaturik? Hori da

suge izatea. Ez dizkizut kontatu nire bizitzetako

gauzarik ederrenak, eta begira haien galeraren uhina nola desagertzen

den urertzean, iratzeen azpian,

                                                    iratzeetan ahuspez

nire gorputza, nire ni ugarien anfitrioi biluzia, gerrillari

batek tirokatua edo auto batetik jaurtikia iratzeetara

zeinak journalières-ak baitira.

                                                Heroiak, bere paraxuta askatu nahian,

nire gainera egiten du estropezu. Gure azkeneko besarkaldia da.

                                                                                                  Eta haatik,

nire maiteak ahaztu ditut, eta nagusiki hura, nire gorputzak

hartu ezin zuen estatua minbiziduna,

                                                                                  nire borondatearen kontra

                                                                                  nire maitasunaren kontra

arte egin zen,

                      ezin dut historia bihurtu

hura gogoratzeko,

                              eta beti leku orotan presente dagoena

galdu dut, nire nien eszena, amarru horien aitzakia,

neronek eta bakarrik hil behar dudana orain

                                       haien artean dagoen sugea salbatzeko.

Joan Mitchell-enean irakurritako poema

Azkenean nekatu zara ezkongabe izateaz?

ez zaitu samintzen berria izatearen esfortzuak ezta beste bat izateko esfortzuak ere

ez zaude elkarbizitzaz nekaturik

hiri-zaratak ozenagoak dira elkarrekin zaudetelako

elkarrekin zaratatsuagoak zarete telefonoz batak

                             besteari deika baino

eta ez dago biok lo zaudeteneko isiltasun ezohikoaren zarata bezalakorik

ezta landako zaratak ere; zakur batek ilargira ulu egin du, baina gur egiten dio

hura maitatzen duenean, eta ordura arte beltzuri zegoen ilargia balakatzen

eta aienatzen

New Yorken gaur gauean zu bakarrik ez zara aspergarri

ezin modernoagoa da norbaiti baietz esatea

(ez ditugu ideiak maite benetan, ezta?)

eta Joanek harritu egin zaitu festa batekin zeinetan apeua izan naizen

baina zuk harritu gaituzu gu ezkonduz eta alde eginez

eta hemen naiz nolanahi ere poesia irakurtzen

eta gaur gauean inor ez da nirekin aspertuko zu hemen zaudelako

Atzo akituta nengoen FIVE SPOTen egoteagatik

eta gaur akiturik naiz ohera goiz joategatik eta Ulises irakurtzeagatik

baina gaur gauean adoretsu naiz korneta moduko bat naizelako,

jendea esnaraziz, ezkontzeko zure desio bitxiagatik

Hain da

originala, hidrogenikoa, antropomorfikoa, fiskala, post-anti-estetikoa,

                gatzgabea, ez-pintoreskoa eta WilliamCarlosWilliamsdarra!

dudarik gabe, ez da XIX. mendea, ez da are Partisan Reviewa, berria

                da, abangoardia izan behar!

Gaur gauean Bethune Streetetik hurreratu zara hona ziur aski

Greenwich abenidan zehar bere taberna txiki ezkutuekin eta Emakumeen

                Presondegiarekin,

8. kalean barrena, liburu-akreekin eta burkoekin eta zapatekin eta

                kale-argi distiratsuekin,

Cooper Union pasa non Mortie Feldmanen pieza bat entzun genuen “The

                Stars and Stripes Forever” zuena barnean

eta Sagamoreko “kafea eta, Andy” ezin txarragoa, “gazta daniarrarekin”

                esan nahi duelarik;

hatz erakuslean tu egin al duzu eta CEDAReko neoizko zirkulua igurtzi

                zortea lortzeko?

iritzi adeitsu bat eman al diozu, presaturik, Alger Hissi?

Otsailaren 17aren bezpera da

oraindik ez du elurra ari baina ilun da eta elurra egin dezake oraindik

otsail hitsa festek eragindako ahidurarena eta udaberrirako desira berdingabearena

                zeina balletak bakarrik, denboraldia luzaturik,

                egin baitu jasangarri, New York Hiriko Ballet konpainia maitea,

                ezkontza baten modukoa zaitugu pixka bat!

eta udaberri-zantzu bakarrak Maria Tallchiefen diamante artifizialak dira eta

                txakur txiki bizi bat zaunka taberna batean, begi zoliak

                urdin pizten baitzaizkio bat-batean, igebelar baten peko

                uhin bat nola, edo marroi, promesten dugun soro berriki goldatu bat nola

                egotziko dugu eta begiratuko igande jakin bat maiatz bilakatzen denean;

eta begi horiek dudarik gabe Janerenak eta Joerenak dira zeren aurretik baitoaz

                udaberrian sarturik gu baino lehen eta igandea da bihar

Poema hau gehiegi luzatzen ari da gure laguntasuna ere luzea delako, luzea

                bizitza eta garai hauetarako, luzea artea luzea den gisara eta

                etengaitza,

eta gure laguntasuna luzatzea espero dudana bezain luzea egingo nuke

                poema hain luzeak egiteko gai banintz

Espero dut gehiago egongo direla

Bear Mountainera auto-bidaia gehiago eta hanburgesa bilaketak, arrats gehiago

                azkeneko film japoniarra ekidinez eta haren ordez Helen Vinson eta

                Warner Baxter Vogues of 1938n ikusten, eta sesio gehiago

                halletan Diana Adamsen eta Allegra Kenten

                gorentasunari buruz

eguzki-erredura gehiago eta milia erdiko igerialdi gehiago zeinetan Joek irabazi

                egiten didan Jane begira dugula, lozioz beterik eta loguraz, sesio gehiago

                Faulkner Tolstoiren aldean gutxiago dela hondarra nire bainujantzian

                sartzen den bitartean

aurrera egin dezagun eta dena aldatu, baina utzi oasi txiki horiek bihotza

                bidean egarriz geratzen denerako

eta ziur aski aitabitxi proposatu beharko nuke neure burua umerik

                baduzue inoiz, zeren ziur aski diru gehiago irabaziko baitut egunen batean

                ustekabean, eta igerian irakatsi ahalko nioke

eta orain Glazunoven sinfonia bat entzuten da irratian eta hemen ez diren

                gure lagunengan pentsatzen dut, Johnengan eta bere bertso-lerroen

                ezteizko kalitateaz (beti ari da mundu osoarekin ezkontzen) eta

                Janicerengan eta Kennethengan, irribarrez eta barrez, hurrenez hurren (ziur

                aski barrezka ari dira oraintxe bertan Leaning Towerren)

baina hemen gaude denok eta haien ahala dugu

Kenneth hau idazten ariko balitz arteak emakumeak nola aldatu dituen

adieraziko luke eta emakumeek artea eta gizonezkoak, baina gizonezkoek

                ez dituztela emakumeak sobera aldatu

baina ilunak dira ideiok eta gaur ezer ez litzateke iluna izan beharko

urtearen erdia itsaso ondoko etxe batean biziko zara eta urtearen erdia

                gure besoen abaroko etxe batean

etorkizuna begiztatzen dugu eta zoriontsu ikusten zaitugu eta espero dugu

                gu ere hala izango garelako zantzua izatea, zerbaiti heltzeko gauza, zoriona

giza lorpenik txikiena eta hoberena

Oda (Joseph LeSueurri) egunez hegaldatzen zen geziaz

Dibertigarria da igande batez zeure burua apaltzea

irratiaren aurrean, festa baten ondoren hiltzea bezala

“klik” / eta hilik zara euri erradioaktiboz, bestondoz

                       edo marraturik

(kaixo, Western Uniona? Amaren Eguneko mezu bat bidali nahi dut Errusiara: BARKA

ZUREKIN EZ EGOTEA ZURE EGUNEAN MAITASUNA ETA MUXUAK ESAN

TSARRARI LA GRANDE JATTE EZ ZELA KALTETU ARTE MODERNOKO

MUSEOKO SUTEAN /S/ FRANK)

            akaso gorroto izan dudan bizitza baten nostalgiagatik

            nostalgia berreskura ezina, horrela negartua

            baina benetan behar al dugu atsekabetzeko gehiagorik

            ez al litzateke gehigarri, oinaze oro gehigarri den moduan

(salbu eta ez dudala inoiz sentitzen SARIKETA: AMETSEZKO BIDAIA BAT

IRABAZI niri dagokidanik, nolabait            Joe, ez nintzateke joango, ziur aski)

            Jainkoarren kontrako noranzkoan egin hegan

            utz nazazu bakarrik Mundu Zabaleko zeru berrian erroizturik

            estratarik gabe, arnasarik gabe

            hutsaren espazio-ordezkaria

            Joanek badio zauriturik nagoela, orduan zaurituta nago

            eta ez La Pucelle edo Andre Gide dauden bezala

            ez auzi moralengatik edo kontinentearteko misil balistikoagatik

                        edo Pragako Profetagatik

(ondo egiten duzu Aaronen PIANO FANTASYra joaten, baina oraingoan

ez nago horretarako, pieza garrantzizkoegia da neure burua ez zigortzeko

                                                                                          eta euria ari du)

nazio baten heriotza baten modukoa da gehiago

gaurgero txiki deitua

nahiz eta hango jendeak esan dezakeen “Mare nostrum” hantuste-beldurrik gabe

eta aireak agurtu zituen

                                           (izarren aire) lehorrean edo brankan bermatuta

Benetako azalpena eguzkiari mintzatzeaz Fire Islanden

Eguzkiak ozen eta argi esnatu nau

goizean, esanez “Aizu, hamabost

minutuz aritu naiz zu esnatu

nahian. Ez izan hain zakarra,

pertsonalki hitz egitera deliberatu

naizen bigarren poeta besterik ez zara

                                                                beraz

zergatik ez zara adeitsuagoa? Leihoa

igaro eta erre bazintzaket hala egingo nuke

esna zaitezen. Ezin naiz hemen

geratu egun guztia”.

                                 “Barka, Eguzkia, bart

luzatu egin nintzen Halekin hizketan”.

“Maiakovski esnatu nuenean askoz ere

arinagoa izan zen” esan zuen Eguzkiak

erretxindurik. “Jende gehiena altxatu da

dagoeneko ni agertuko naizen

esperoan”.

                  Barkamena eskatzen

saiatu nintzen “Faltan izan zintudan atzo”

“Hobeto dago hori” esan zuen. “Ez nuen

jakin irtengo zinenik”. “Akaso galdetuko

duzu zergatik hurbildu natzaizun hainbeste?”

“Bai” esan nuen beroa sentitzen hasia,

neure buruari galdetuz ez ote zen horratik ni

erretzen ari.

                    “Egiatan, zure poesia gustuko

dudala esan nahi nizun. Jende asko ikusten

dut nire errondetan eta ondo zaude. Ez zara

akaso munduko izakirik gorenena izango, baina

ezberdina zara. Hori bai, zoroa zaudela esanez

entzun ditut zenbaitzuk, beraiek nire gusturako

sobera lasaiak direlarik, eta beste poeta zoro batzuek

pentsatzen dute aspergarri erreakzionarioa zarela. Nik ez.

                                                                           Egin aurrera,

besterik gabe, nik bezala, eta ez egin kasu. Ohartuko

zara jendea beti kexatuko dela giroaz, beroegi dela

edo hotzegi edo argiegi edo ilunegi, egunak

motzegiak direla edo luzeegiak.

                                                     Ez bazara

egun oso batez agertzen alferra zarela edo hilik zarela

pentsatzen dute. Segi aurrera, gustuko dut hori.

Eta ez kezka zure leinuarekin

poetikoarekin zein naturalarekin. Eguzkiak oihanean

egiten du argi, badakizu, tundran

itsasoan, ghettoan. Zindoazen lekura zindoazela

banekien eta mugitzen ikusten zintudan. Itxaroten

ari nintzaizun noiz lanera joango.

                                                       Eta orain

nahieran zabiltzala, nolabait esateko,

nahiz eta ez zaituen inork irakurtzen nik izan ezik

ez zara deprimituko. Denak ez dira

gora begiratzeko gai, ezta niri ere. Begiak

mintzen zaizkie”.

                           “O, Eguzkia, hain natzaizu eskerturik!”.

“Eskerrik asko eta gogoratu begira

nagoela. Errazagoa zait hemendik hitz egitea

zuri. Ez naiz eraikin artean ibili behar

zure belarrietara ailegatzeko.

Badakit Manhattan maite duzula, baina

begirada sarriago altxatu beharko zenuke.

                                                                       Eta

gauzak besarkatu beti, jendea lurra

zerua izarrak, nik bezala, askatasunez eta

espazioaren zentzu egokiz. Horixe da

zure jaiera, ezaguna zeruetan

eta halaxe infernuan ere behar

izatera, nahiz eta ez dudan uste.

                                                      Akaso berriro

mintzatuko gara Afrikan, zeinari

nik ere kariño berezia diodan. Itzul zaitez

lotara orain, Frank, eta agian poematxo bat

utziko dut zure burmuin horretan despedida gisa”.

“Ez joan, Eguzkia!” esna nintzen

azkenez. “Ez, joan beharra daukat, deika

ari zaizkit”.

                  “Nortzuk dira?”.

                                            Goratuz esan zuen “Jakingo

duzu egunen batean. Deika dauzkazu zuk

ere”. Enigmatikoki goratu zen, eta lo hartu nuen orduan.

Berdie

Bat-batean euria hasi du

Bigarren abenidan eta

zugan pentsatu dugu

euriaren pentsamendu ttipiek

latorria jotzen duela

eta kedarra leiho azpietatik

sartzen beti egiten dugu

euripean ez da euria

baino ezberdinagoa

ohoretsu joan zinen hara

harria hondar bihurtzen den

bitartean eta itsasertz tristea

itsaso mesfidatian jausten

“Bukatugabea”

Bunny Langen oroitzaz

Zoriontasunak nik utzitako gorbata eranzten duela

eta ohera sartzen dela eta orain esna orain itzarrik dagoen plantak egiten

edo pontxo laranja bat kentzen bere Jay-Thorpe estiloko kizkur horailen gaindi

eta kokteletara doala niri esan gabe zergatik

den hain deprimitzekoa,

                                         nahi bezain zorigaiztoko arraioa izango

naiz beraz eta ez eman aparteko garrantzirik zeren hemen bainago

benetan eta ez nobela batean-edo ala erreakzio-hegazkin batean sarri ihes

egin dudalako soka-eskailera batean, taxian edo erreakzio-hegazkin batean

                        joaten bazara denek pentsatzen dute mailaz igo zarela

baina ez nago ziur nire belaunaldiaren akatsa

baita inork ez duela histoire handirik egin nahi ezeren inguruan

eta ni beste guztiak bezalakoa naiz, lurrikara bat algaraka baldin

badator eta Madril osoa irensten badu

Manzanares ibaia barne eta postre gisa Eskorialgo errege-hobi

guztiak pertsona batengatik soilik ipiniko nintzateke histeriko antzean

ez Voltairerengatik nigatik

                                           eta ez al da xelebrea zeinen eder entzuten den Sibelius

ez baduzu hura aurkitu denbora luzez? zeren ez bagina denok

autokontzientzia samin batean zintzilikatuko eta horri inteligentzia deituko

eta teknika gisa miretsiko perfektuki egiatiak ginateke denok

eta oroiminaren andelean eroriko ginateke eta bere koipean itoko

bi Gregoryengatik salbu

                                       Lafayette zeina hain zentzugabeki baitzen eder

eta inozenteki ilehori ezen arraiki hil baitzen

                                                                         eta Corso

distiranteegiki ilun eta zehatz, hondeatua izango litzateke eta diamante beltz

izendatua eta lepo lirain kurbatu batean zintzilikatuko lukete

XXVI. mendean borboien gortea berrezartzen denean

eta zeruak Goya berantiar baten antz doiagoa hartzen duenean

           ez da samintasuna, lurraren dardara bat baino ez da

1956ko hitzordu-agenda baten gainean negar dohakabe batzuen itxurak egiten ari naiz

eta jakina baretu egiten naiz eta orduan begiak garbitzen ditut eta ikusten nirea dela

                                             (hitzordu-agenda, alegia)

eta dena bihurtzen da historia: Lennie Bernsteinek telebistan aurreko astean

zuzendu zuenean nire Lehenengo Sinfonia deitu zion, nire “Bukatugabea”

gauzamodu horiek sentipen ikaragarri bat eragin diezazukete, zerbait

                                             erdietsi duzulako sentipena

bitartean, depresio garaikidearen Parisko adarrean,

tristezia famatuan erortzen ari naiz perla-urpekari baten moduan, Gregory

bilatzen ari naiz Heart-Bed kalean bizi dena eta Ashberyrekin esertzen naiz

Flore-n lore-ohe batean ageri den bere buruari buruzko poemagatik

eta Gregory bilatzen dugu Deux Magotsen berarekin egin nahi dudalako negar

zendutako lagun maite-maite bati buruz, beti da hiltzeari buruz, inoiz ez heriori buruz

batzuetan pentsatzen dut hori dela guk elkar maitatzearen arrazoi bakarra

euria ari du. Ashesek nire behazuna eta seltzerra bukatzen lagundu dit, eta bagoaz

            menturazko irakurleak ez du, ziur naiz, digresio labur bat gaitzetsiko

            narrazio bikain honetan zeinetan narratzailearen

            izana agerian gera daitekeen gutxi-asko eta gero gisa

            orotako gauzak argi geratzen diren argiago ez esatearren: irudikatu

            pertsona bat zeinak egun batez nagikeria bulkada batez lurrin-bola

            bat egitea erabakitzen duen amonak Ingalaterra Berri zaharreko etxean

            eduki ohi zuen modukoa eta hala tipoak laranja bat hartzen du

            eta iltze mordoa sartzen eta begiratzen dio eta laranja hil duela

            ohartzen da, bere laranja begikoa zeina Malaysiar artxipelagotik

            etorri zen eta are Antzinako Txinan izan zen maitatua ere,

            eta iltze guztiak ateratzen ditu, baina beranduegi

            da! Laranja nire eskuan datza odoljario! eta

            bat-batean ilargian pentsatzen dut, hor goian Keatsen garaietatik

            isilki zintzilik, eta orain gauza arraro horiek guztiak jaurtitzen

            dizkiote, hori da lortzen duzuna, laztana (digresioaren amaiera)

eta atzera New Yorkera Gregory New Yorken da atzera eta Cedarren faltan diogu

elkarri oraindik eta hoteletako halletan non Salvador Dali ustez

lo dagoen eta Anne Truxellen festa famatu irri egingarrietan

harik eta egun eder batez (vedremo) ahatea jateko elkartzen garen, jainkoari

eskerrak oraintxe akordatu naiz zer sartu zuen barruan, asmatu duzu: laranjak!

eta agian, orobat, hura da istorio honen benetako narratzailea, Gregory ez,

ni izan behar naiz, bera Chicagon baitago, eta hilabete hauen guztien ondoren

Madril barne non hara non ez zen lurrikararik egon

eta telebista saioa bertan behera geratu zen baita ere Bernsteinek hatz

lodi bat minberatua zuelako, ez nago jada deprimiturik, Gregoryk esperientzia

bera izan zuelako laranjekin, eta bizirik da

            leku horretan non oroitzapen guztiak haurtzaro bilakatzen diren

            eta soinu nahasiak eta isiltasunak teilatura egiten duten gora

            non galtza motzeko mutil bat tinko ari den etorkizunera begira

            bere zaurietako labanak hartzen ditu argia atxikitzeko

            bere garaipen epikoa aurreikusiz Cecil B. DeMilleren estiloan

            noizbait Via del Corso beregatik deituko da hala

            Erromako kale nagusia

            zeina Nobel Saria jasotzea baino hobea den

            Albert Schweitzer, Pablo Casals eta Helen Keller elkarrekin jarrita

            BAINO HOBEA

Rakhmaninoven urtebetetzean

Zure 86. urtebetetzea da

eta Bederatzigarren kaleko eta A abenidako

kantoian eserita nago negar batean

trago bakarrak ez du uda egiten

ikaragarri epela dago kafe hau

batzuetan 2. Sinfoniak Purcell dirudi

batzuetan Wozzeckeko azkeneko ekitaldia dirudi

non daude J.F. Donnelly eta bere errusiar otso txakurrak?

non dago bere emazte Helen? non daude praktikatzen dudaneko

estudioko zigarro usaina eta klaxon-hotsak?

mindura egun bat gogoratzeko egun bat da

ez dator gaua, eta sentipena aienatzen ari

argiaren belztasun higuingarriak

hanka egin eta melankolia uztea baztertzen duenez

bere perbertsitate erroak elikatzeko

agian berdetu da patata bat bezala

kantatzeko gaitasuna arrunta da

jotzeko gaitasuna apartekoa da

bandalismo emozionalaren argitasun mekanikoarekin

estal gaitezkeen lekuetan ez

dugu ikusten zure seta jakintsua atzerantz begira

Lady Day hil zen egunean

12:20 dira New Yorken ostiral bat

hiru egun Bastillaren egunetik, bai

1959a da eta zapata-garbitzaile baten bila noa

zeren 4:19ko trenean jaitsiko bainaiz Easthamptonen

7:15ean eta zuzenean afaltzera

eta ez dut ezagutzen jaten emango didan jendea

lehen eguzki izpiak jaso dituen kale hezean gora noa

eta hanburgesa bat hartzen dut eta maltazko bat eta

NEW WORLD WRITING itsusi bat erosten ikusteko Ghanako poetak

zer ari diren egiten egunotan

                                                bankura noa

eta Miss Stillwagonek (behin entzun nuenez izenez Linda)

bere bizitzan estreinakoz ez du nire saldoa begiratu ere egiten

eta GOLDEN GRIFFINen Verlaine txiki bat hartzen dut

Patsyrentzat Bonnarden marrazkiekin nahiz eta Hesiodo litzatekeen

beste aukera, itzul. Richmond Lattimore edo

Brendan Behanen antzerki-obra berria edo Geneten

Le Balcon edo Les Nègres, baina ez, Verlaine hartzen dut

dilemekin lotara joan ondotik ia

eta Mikerentzat PARK LANEko likore dendan

barneratzen naiz eta Strega botila bat eskatzen

eta orduan nentorren lekura noa atzera 6. abenidara

eta Ziegfeld antzokiko tabako-dendara eta

tira Gauloises kartoi bat eta Picayunes kartoi bat

eskatzen ditut, eta NEW YORK POST bat bere aurpegiarekin azalean

eta izerdi patsetan nago orain eta gogoan dut nola

gizonen komuneko atean bermatuta nengoen 5 SPOTen

berak pianoaren laguntzaz Mal Waldroni kantu bat xuxurlatzen

zion bitartean eta nola denek eta neronek ere arnasteari utzi genion

Rapsodia

Madison abenida 515

zerurako atea? ezkaratza

errealitate geldiaraziak eta askekeria eternala

edo ezinezko karraren oihana gutxienez

zure marmola brontzea da eta zure lianak igogailu-kableak

batuko nintzatekeen sagaratzearen

mitotik zabuka

edo zirtakatzen dituzten (lintxamenduraino, adiskide maiteok)

arraza-erakarpenen erronkaren gainbeheran

leku guztietan maitasunak hauspoz arnasten duen bitartean

53.a eta 54.a lotzen dituen atari bat bezala

8.000.000en ekialderanzko eta mendebalderanzko trafikoa

oi Midtowngo tunelak eta, halaber, Hollandko tunelak

non da gailurra non helburu guztiak argiak diren

argi-tantoa lizunkeria ikara baten gainean

agoniaren jostura unikornioaren inguruan hazten den gisara

eta esne- eta jogurt-lanerako hesitzen duela

Gianni ikusten dudanean badakit John Ericsonengan ari dela pentsatzen

Rakhmaninoven 2.a jotzen edo Elizabeth Taylorrengan

lotarako pilulak hartzen eta Janek Manderleyrengan eta Irkutskengan

pentsatzen du nik desira-laino batean eztul txikia egiten dudan bitartean

eta ene begiak oinazeturik bustitzen dira benetako urdina imitatuz

Manhattanen ikuspegia etxe-orratz batean

eltxo baten prisma anitzezko ikuspuntua soka bako labirintoan zehar

Kanadak Empire State Buildinga baino eraikin garaiago bat egin nahi du

taxi batean sartzen naiz 9.aren eta 1.aren bidegurutzean

eta gidari negroak 120 $eko apartamentu bat aipatzen dit

“non ezin duzun pasabidea igaro gaueko 10ak ezkero

ezta txiza egiteko ere, behekoak esnatzen dituzulako”

ez, ez dut hori gogoko “tira, ez nuen hartu”

goiz bero hezean perfektuki lanerako bidean

klub-berriketa pixka bat denbora geldirako

hor izaten zinen beti eta dena dakizu gauza horien inguruan

entziklopedia bat bezain ezaxolati zure begi marroi bareekin

ez da nahikoa irribarre egitea bolada txarra daramazunean

tu egin behar diezu denei Niagarako ur-jauziak bezala edo

Victoria ur-jauziak edo behintzat Madrileko hiri-iturri ederrek bezala

Niger Gineako golkoan itsasoratzen den antzera Menemsha tabernatik gertu

hori da goizean goiz ikasten duzuna Madison abenida igarotzen duzularik

non ez duzun sekula denborarik galdu eta dendek argiak irensten dituzten

beti egon nahi izan dut alboan

nahiz eta eguna luzea den (eta ez naiz Madison abenidaz ari)

St. Mark’s Placen hamaka batean etzanda nire poemak ordenatzen

irla menditsu honen bizigai zaharminduan

badatoz eta guk bedeinkatuok joan egin behar dugu

Tibet Txinaren parte al da historikoki? zeren nerau historikoki

heriotza amerikarraren zorion berealdikoaren parte bainaiz

Joan-enean

Hirurak dira ia

marmolezko zoruan eseri naiz

poemak ordenatzen, hits

lanpara txikia emeki distiratzen ari

nik ez dut distirarik batere

Beste koñak bat hartu

eta Jean Paulen bi margolan txikitan

finkatu ditut begiak, hain onak

hainbeste egin behar al dut

ala besterik gabe jazo ziren

fresko da haize kirria

soinu gor bat apenas da igotzen

nire begi nahasietan barrena

bakarti naiz niretzako

ezin dut benetako poemarik aurkitu

ez bazait niri gertatuko

zer egin nezake

Joeren jaka

Jap eta Vincentekin treneko bagoian Southamptonera abiatuta, bizitza

goitik argiztatutako paisaia zehargarri baten moduan ikusten dut

ume koxkor nintzeneko egun barbizondarretan bezala zeinetan

automobilek jabe berberak zituzten urteetan eta Alfa Romeoa

zubibide ondoko hostoen azpiko zurrumurru bat baino ez zen eta ni

nagusi plantak eginez tristezia sentitzen nire baitan eta argia hor goian

figura eredugarririk ez niretzat, hodei gisako bat nintzen edo haize bolada bat

arrantzale mozkor saldo bat geltokian piknik batean Kenneth

zaila da aurkitzen baina aurkitzen dugu, kanta-jarioaren gibelean, Kenneth irribarrez

joan da Janiceren bokarta eta berriketa txeratsu etengabea

kitzikakortasun eta spleen moduan adierazia arestiko eta gogor izatea

eta ez jasanezinki zuzena jarreran, orain esan esango dut

konfiantza osoz, Jainkoari eskerrak, banekien zuk ere egingo zenukeela

festa erraldoi bat iritsi berriak argi sakabanatuan hipnotizatuz

eta miniaturen dantza etengabea, gontz bat nola

edaten dut nire sentipena tarte baterako leuntzeko eta begirada mantentzeko

edaten dut asperduragatiko beldurra akabatzeko, harekiko izu-ikara gero eta handiagoa

edaten dut nire seriotasuna murrizteko ea hala xarma-modu sasiko bat

ager litekeen eta irabazi zaratari bere garaipen txiki dir-dirlaria

edaten dut pixka bat hiltzeko eta momentu dudazko honen kontrastea haz dadin

eta orduan etxera noa, oroz purgaturik salbu eta hersturaz eta auto-mesfidantzaz

orain esango dut, Jainkoari eskerrak, banekien zuk ere egingo zenukeela

eta euria baratzeen gainetako bere auhen delikatuarekin hasi da

leiho erraldoi bat goiza eta haizea, zuhaitz baten etsipen ederra

iratotzearekin borrokan, eta nire oheak baretasun zatar bat dauka

D.H. Lawrencerena hartzen dut lurretik eta “The Ship of Death” irakurtzen

etzan egiten naiz berriro eta mugitzen hasten poliki eta hondoratzen gero

nahiezaren bekaizkeria logaletua biluzik altxarazten nau eta leihora eramaten

non autoaren klaxona misteriotsuki hasten den zarataka, ez da inor han

eta Kenneth etorri eta geratu egiten da begirada zorrotz ezti berde margularekin

eta berehala gara Kennethen libretoko Parisen, ez nintzen

aldendu ez nintzen hil han nago Haussmannekin eta rue de Rivolirekin

eta edertasun lurrinekin, artearekin eta progresoarekin, egoki eta higikor

modu sofistikatuan, eta eguzkia irten egiten da musikalki eta arraroki

autoz itzuli eta nire eta Vincenten istorio sendoak datoz

hiria bezala orduak joan orduak etorri etorkizunetik geroz eta gertuago

hemen naiz eta gaua pisua da nahiz eta beroa ez, Joe esna da oraindik eta

orainaldi hurbilaz soilik hitz egiten dugu eta bere iraganarekiko atxikimendu

indiskriminatuaz bizi-sentipena eta gertakaria hiri lokartuan isurtzen

zeinak argi indarge batean blaitua dirudien zeinak gauzei koherentzia ematen dien

eta absolutu bat, justu une horretan laurak puntuan jotzen dutenean

eta luze gabe altxatu egiten naiz egun arrunt bat baino gutxiagorako, kafea hartzen dut

patxadaz prestatzen naiz etorriko den ia guztiari aurre egiteko patxadatsu nago

baina ez nire ohea bezain patxadatsu leunki egin zion uko itsasontzi bihurtzeari

Joeren milarraia jaka hartzen dut nahiz eta oraindik lo den irten egiten naiz

hartu nuen azken aldian alde egiten ari nintzen nire plaza espainiarrean izan zen

eta nire sorbaldak San Marcosko usoetatik ezkutatu zituen Kurfürstendammen astindu nuen eta Ashesen parean eseri zen larruzko eserleku erraldoi batean Continentalen

dena erraldoitasuna eta bizitza da babestu nau eta hemen atxiki nau sarri

sinbolo batek egiten duen moduan bihotza beterik denean eta ez duenean hizketarik arriskatzen gorroto dudan neurria da faisaiak araldia gorroto duen bezala

eta mantentzen den bezala, ez da beharrezkoa izango,

izango dena baino ez da izango eta gertatzen dena baino ez

Poema

Gorrotoa erantzun askoren artean bakarra baino ez da

egia, erresumina eta gorrotoa batera doaz

baina zergatik izan gorrotoaren beldur, hor da, ez besterik

lohikerian pentsatu, izugarria al da benetan

ez da gorrotoa ere

ez izan ezta antipatiaren lotsarik ere

askatzailea da eta zuzena izaten uzten dizu

zerbait sentitzen duen gezi bat bezala

guztizko eta erabateko zekenkeriak, halaber, arnasten uzten dio maitasunari

ez duzu sakonegi barneratzeko borrokatu behar

beti egin dezakezu eskapo ez bazaude beldurtuegi

prebentzio ontza bat

bihotza pozoitzeko aski

ez pentsatu besterengan

zugan pentsatu duzun arte, egia dira

gauza hauek guztiak, sentitzen badituzu

susmomodu batez edertuko dira

eta urre bihurtuko

nik sentitzen baditut, irribarrez saihestuko ditu

zure egonezin misteriotsuak

Poema pertsonala

Orain bazkalorduan hara-hona nabilela

sakelan bi kutun bakarrik ditut

txanpon erromatar zahar bat Mike Kanemitsuk emana

eta Madrilen nengoela paketatze-kaxa batetik askatu zen

torloju-buru bat besteek ez zidaten zorte

handirik eman nahiz eta lagundu ninduten

New Yorken geratzen presioen kontra

baina orain lipar batez zoriontsu naiz eta interesez beterik

Hezetasun argia zeharkatzen dut oinez

Seagram etxearen ondotik igaroz bere pattar

eta bere alferrekin eta ezkerretara dagoen

eraikina espaloia itxi zuena behin

eraikuntzako langile izatera ailegatzen banaiz

zilarrezko kasko bat nahiko nuke otoi

eta Moriartyra iristen naiz non LeRoiri itxaroten

diodan eta entzuten nork izan nahi duen

ahaltsua azken bost urteetako bateaz jotzearen nire batezbestekoa

 0.016 da eta kito, eta LeRoi sartzen da

eta esaten dit bart polizia batek Miles Davis 12 aldiz

kolpekatu zuela BIRDLAND kanpoaldean

emakume batek txanpon bat eskatzen digu gaixotasun izugarri

baterako baina ez diogu ematen ez zaizkigu

gaixotasun izugarriak gustatzen, gero

garagardo batzuekin arraina jatera joaten gara primeran

dago baina lepo ez zaigu Lionel Trilling gustatzen

hori erabaki dugu, Don Allen gustatzen zaigu ez zaigu

Henry James gustatzen Herman Melville bezainbat

ez dugu ezta poeten pasealekuan egon nahi ere

San Franciscon aberatsak izan nahi dugu besterik ez

eta habeen gainean ibili zilarrezko kaskoekin

LeRoiri bostekoa ematen diodalarik neure buruari galdetzen diot

ea 8.000.000tik batek nigan pentsatzen duen

eta uhal bat erosten dut nire eskumuturreko erlojuarentzat eta

lanera itzultzen naiz pozik pentsatu dudalako ziur aski baietz

Nafta

Ai Jean Dubuffet

beregan pentsatzen duzunean

Eiffel dorrean soldadutza egiten

meteorologo gisa

1922an

XX. mendea zeinen ederra izan daitekeen

ohartzen zara

eta irokesak bere ibiliekin habeen gainean

gogor eta izukaitz

behar luketen bezala biluzik

apur bat hutsik

Sonia Delaunay bat bezala

abiadaren parabola bat gordetzen da

hor nonbait indiarren begien atzealdean

mendea asmatu zuten beren zaldiekin

eta beren bizkar hauskorrekin

bizkar ilunekin

zorretan gaude irokesekin

eta Duke Ellingtonekin

eraikitzen ari diren eraikinetan jotzeagatik

guk ez dugu sobera egiten

larrutan egin eta Metro aztoragarriaz

hausnartu ez gehiago

eta han agertu ez zen hartaz

gure mendearen parte izateko zain geundela

altzairuzko kapela bat egin ezin duzun bezala

eta halere jantzi

nork daramatza kapelak dena den

gure tribuaren ohitura da

limurtzea

nola sentitzen zara irail antzinakoan

autobide busti bateko kamioi bat bezala sentitzen naiz ni

nola egin dezakezu

jainkoaren irudira sortua izan zinen

ni ez

kamioizale marika baten irudira izan nintzen sortua ni

eta Jean Dubuffet bere behiak margotzen

“memorian eztanda egin duen antzekotasunez”

maitasunaz aparte (ez ezazula esan)

nire mendeaz lotsa naiz

hain dibertigarria izateagatik

baina irribarre egin behar dut

Zuri

Zer da gaua baino ederragoa

eta norbait zure besoetan edukitzea baino

hori da arteaz maite duguna

agidanez gu nahiago gaitu eta hemen geratzen da

ilargiak edo kandela hil hurren batek

argi lipar bat edo are iluna ematen badu

paisaia bihurtzen zara paisaian

arroka eta mendi malkartsuekin

eta iratze izerditsuz beteriko haranak

hodeietan barrena arnasten eta goratzen

beheratu direnak izan ere

nahigura urdinezko izara bat nola

behingoz ez da melankoliazko kolorea

soa itzuli digulako

ez da ikuspegi zabalen beharrik bat gara

espazioaren lehen plano nahasian

adoretsuenak arkitektoak dira

denon bistara baitago

eta denbora luze-luzerako

“beti maitatuko zaitut” hitzak

zeru ilunean oldarkor agertzen diren bezalaxe

eta pozik gara eta haiengana loturik

margolari bikote bat neonean nola

argiari ibaiaz bestaldera dir-dir egiten uzten diola

Poema

“À la recherche d’Gertrude Stein”

Deprimiturik sentitzen naizenean eta antsietatez umore txarreko

zure arropak erantzi ez duzu besterik egin behar

eta beste dena desagertzen da bizitzaren samurtasuna erakutsiz

haragi garela eta arnasa eta aldean gaudela

zu zaren bezalakoa zarela ni benetan naizena bilakatzen naizela

bizirik eta zer den lausoki dakidalarik

eta zer den garrantzitsua niretzat harreman ustekabeko

eta oharkabekoen sarkinkeriaz haraindi

zeinek ez baitute nire bizitzarekin zerikusirik

zurekin nagoenean bizitza sendoa dela sentitzen dut

eta bere etsai guztiak garaitzeko gai izango dela eta nire guztiak

eta zure guztiak eta zureak zugan eta nireak nigan

logika eria eta arrazoiketa ahula zure beso eta zangoen

simetria perfektuak ditu sendatzen

zabalik zirkulu eternala osatuz

Atlantikoaren ondoan urrezko habe bat sortuz

zure soina banatzen duen ile-lerro lausoak

gogo-baketu egiten nau eta nire emozioak askatzen

aire infinituan non une jakin bat ezkero gauden elkarrekin

beti izango garen bizitza honetan datorrena datorrela

Bidaia-egunkari txiki bat

Hor goaz ganba, angula artean, itsas postak igandetan

duen zaporeko legatzetan barrena

eta Espainiako Itsas Armadako ofizialek uniformeetatik kentzen

eta platereratzen dituzten huevo kantitate demasezkoetan barrena,

eta Frantziako Geltokira ailegatzen gara arrats beheran

nire liburu tonarekin eta Johnen arropa tonarekin Madrilen

kar-bulkada basati batean erosiak; oro

nahas-mahasean bizitza den bezala antigoaleko-denda bat

                                                                                                 antzerkiaz

esan zuten Espainian ez zegoela ezer atzerritarrentzat

eta lehen klaseko gure bagoi xarmantera jo dugu, bilintzi

balantza, ipar-mendebalderantz, eta bitartean beste konpartimentuetan

Dietrich eta Erich von Stroheimek txorizo sandwich bat eta

Vichy Catalan botila bat partekatzen dute, jantoki-bagoian

bibote fin zuzena duen eta eraztun ugari dituen

gizon bidaiariak bere purua jiratzen du eta Martini y Ginebra

edaten, eta Lillian Gish haizpitarteen gainetik darraio

ezkerreko begian malko bat duela, comme Picasso,

gauean barrena gauean barrena, luzanga

eta izar bete; ibilguak hor behean hain urruti azpil bateko

zerri-mingainen itxuraz, eta ekaitzak lehertzen ari

Donostian, hamabi metroko olatuek atseginez zopatzen gaituzte eta

zakur hil bat ikusten dugu hanpaturik kai bazterrean kulunkatzen den goleta nola

eta ezarian itsasoan barneratzen

                                                       Irunera eta Miarritzera

ekiten diogu, antsietateak abaildurik, eta han lasai libra dezaket

Bartzelonara iritsi ginenetik estreinakoz

eta uhinak hain dira altu eta eguzkia hain da bero

eta dena atzo eraiki zen denak behar lukeen moduan

zeinen herrialde bikaina hau

                                               ezbaiz eta koñakez eta bikiniz

lepo, sens plastiques (uf! gora!); Bill Berksonen garondoa

ikusten dut, aux Deux Magots, (oi!) ilargiak bezala

egiten du distira Renferen ke artetik tunel

amaigabeak eta zilarrezko ikuspegiak igarotzen ditugunean

rocher de la Vierge eta kresala bilatzen ditugun bitartean

Hôtel Particulier

Zeinen zirraragarria den

                                        Port Lligaten ez egotea

edo portugesa ikasten Bilbon Brasilera joan ahal izateko

Erik Satiek akats larria egin zuen latina ikasi zuenean

Brise Marine ez zen sanskritoz idatzi, bihotza

uda oso batez deus esan ez zidan irakasle bat izan nuen

                                                eta zoragarria izan zen

eta Bibliotheque Nationale dago, listuontziak,

edalontziak, antsietatea

                                        ez duzu karramarrorik hartzen horrela,

eta beste norbait minduko du ez dakizunak

zeinen gardena den airea, zeinen margula ilargia, zeinen apala eguzkia,

eta abar,

              aldatzen den esaldi bat asma ez dezazun

les neiges d’antan-en

                                   “hotsa” leukakeena

eta halako gauzak (ai!), (bira nazazu!)

hau al da alferrek eta dibertimendu-zaleek mendia igotzeko

                                                           abiapuntu duten ostatua?

Coca-Cola bat zurekin hartzea

are dibertigarriagoa da Donostia, Irun, Hendaia, Miarritze, Baionara joatea baino

edo goragalea edukitzea Travesera de Gracian Bartzelonan

partez zure alkandora laranjarekin San Sebastian hobe eta alaiago bat dirudizulako

partez maite zaitudalako, partez jogurtak maite dituzulako

partez urkien inguruko tulipa laranja fluoreszenteengatik

partez jendearen eta estatuen aurreko gure irribarre diskretuengatik

zurekin nagoenean zaila zait sinesten egon daitekeenik estatuak bezain zera solemne

eta ezatseginki behin betikorik eta bitartean hemen parean New Yorkeko

4etako argi epelean elkarrekin noraezean goaz

begi-ordeen bidez arnasten duen zuhaitz bat nola

eta badirudi erretratu-erakusketak ez duela aurpegi bakar bat ere, soilik margoa

bat-batean galdetzen diozu zeure buruari zergatik arraio pintatu zituzten

                                                                                          begiratzen

zaitut eta nahiago nuke zuri begiratu munduko erretratu guztiei baino

salbu eta zenbaitetan akaso Zaldun poloniarrari eta tira Frick-en dago

zeinera Jainkoari eskerrak ez baitzara joan oraindik eta horrela elkarrekin joan

gaitezke estreinakoz eta hain galanki mugitzen zara ezen futurismoa konpontzen duzun

etxean sekula pentsatzen ez dudanean bezala Eskailera jaisten ari den biluzian edo

entsegu batean liluratzen ninduten Leonardoren edo Michelangeloren marrazki hartan

eta zer mesede egiten diete inpresionistei haien inguruko ikerketa guztiek

ez bazuten inoiz aurkitu zuhaitzen gerizpean posatzeko pertsona egokirik eguzkia

sartzen ari zela edo bestela Marino Marinik ez zuenean aukeratu zalduna

zaldiaren kuidado berberaz

                           badirudi denek galdu zutela esperientzia miragarri bat edukitzeko aukera

baina nik ez dut alferrik galduko eta horregatik ari natzaizu hau guztia kontatzen

Macaroni

Patsy Southgateri

Voici la clématite ate zaharraren inguruan

zeina neronek landatu nuen, ureztatu, eta hiltzen utzi

hainbeste katurekin egin izan dudan bezalaxe, nahiz eta sans une claire-voie

eta bazirudien zimeldu zenean

uda osoa amildu zela, hostoak zimeltzean, eta lore

moreek azkenik usaintzeko gai izango bazina bezala biziraun zuten

on ne vit pas par l’essence seule, eskerrik asko

Patsy, belarragatik essence de vien eta ez banaiz

lo geratzen gauean etorriko naiz hari buruz mintzatzera

garai zahar haietaz zeinetan aitak arrosondoetara jaurtiki ninduen eta

bere arrosa-landareetatik dozena erdi bat hil ziren

tartar, tartar bizitza ederra da landareentzat

pentsatzen duzunean zer egin zuen Shelleyk gai horrekin eta nola

urte luzeren ondoren Mallarmek bere buruari errezitatu zion

kanaletik harago bakardade eta indar betean

zeure buruari galdetzen diozu ez ote nukeen telefonoa hartu beharko berriro

eta belarria belztu ez duzu uste? tira, itzuli zure nobelara, neskatxa! assez

zu eta Marisol, New Yorkeko Eskolako Grace Kelly eta

Maria Callas, nahiago nukeen aihenzuria hazi izan balitz

ez dakit zer gertatu zen, imajinatzen dut interesa galdu nuela, besterik ez

zeinak oraingo atzeraldiarekin erruz enpo sentiarazten nauen

eta gainera mutiko bat nintzen, orain ere nekez egin nazakete

gure nazioaren diru-arazoen erantzule, ez baitut ia

inoiz halakorik ikusi, baina zure bizitzako landarea

hildako landarea da, “mourir, c’est ainsi pousser”

Mary Destiren ipurdia

Wagnertarren oso lagun egin ginen

behin Bayreuthen

eta hain perfektuki zapaldu

nuen behin Isadora

ez zidala gehiago dantzan egiten utzi

halaxe zen Bayreuthen

Hackensacken ezberdina

izan zen

han ez zen ezer gertatu

eta denek gorrotatu zintuzten bestela ere

dibertigarria izan zen, argia izan zen

bazenekien non zeunden zutik

Bostonen ez zinen benetan zutik

normalean etzanda egoten nintzen ni

jostagarria zen hor etzanik egotea

denbora guztian guztientzat

trebatzea bezala zen

Norfolken Virginian trebatzeak

zerbait esan nahi du

esan nahi du Nigra batekin oheratu zarela

trebatzea da azken batean

ezberdintasun bakarra da Bostonen baino hobea dela

Cincinnatiko kaleetan barna

ari nintzen paseatzen

eta Kenneth Kochen ama ezagutu nuen

Istanbul Hiltonetik irten berria

gustatu nintzaion eta gustatu zitzaidan

bioi gustatu zitzaigun Istanbul

gero Waukeganen altzari fabrikatzaile bat ezagutu nuen

eta adeitasunezko amets oro erauzi nuen nire gogotik

aulki batean bortizki eserarazi banindute bezala

izan zen

espero ez duzun gauza ikaragarri bat bezala izan zen

zeina gauza ikaragarriena baita

eta Singapurren gaixotasun beldurgarri batez

gaixotu nintzen dibertigarria zen koskorrak edukitzea

salbu eta nire zainetan barneratzen zirela

eta azaleratzen Vesuvio bezala

sendatzea erretzen ikastea bezala izan zen

baina beti maitatu izan nuen Baltimore

zure ipurdia mindu zuten portxeak

ez, zurubiak ziren

tira ipurdi hezea duzu edonola ere

lurra garbitzeari utzi izan baliote

eta Frisco non Toumanova

ikusi nuen “ume dantzaria” baina

behi baten itxurakoa

ez nuen balletaren historia ezagutzen oraindik

ezta hainbeste irakatsi zidan hura ere

orain nahiko bazenu Tokiori

hel diezaiokegu

zeri heldu izango duzu baiki

Times Square gauerdian bezalakoa da

ez dakizu nora zoazen

baina badakizu

eta gero Harbinen banekien

nola portatu egundokoa izan zen hori

bai maitasuna elurretan isil-gordean niganantz

eta denagatik zela sentitu nuen

posta-txartelak eta irribarreak eta muxuak eta marmarrak

hori bai maitasuna baina bidaiatzen jarraitu nuen

Vincent (2)

gaur goizean zepelin bat 53. kalea oztopatzen ari zen

hasperen bat bezain ulergaitz eta azken buruko

hasperen zergatik egin zenuen esatear zaudenean

baina ez dago bueltarik jada eta ez gara gehiago elkarrekin

zoriontsu izango inoiz gehiago ez seguru da eta

sentitu nuen Hudsoneraino joango banintz

aire elektrikoan (haize kirri artifiziala) zehar

ez nintzatekeela pasatzeko gai izango ez

nintzatekeela beste ur-ertzean zurekin elkartzeko gai izango

baina hementxe zara haize bolada batean zure

brontzezko biraketarekin herabeki irribarrez argi

belusean nire depresioa antzoki hitsean lokartzen da

zergatik egin zenuen hasperen tira zergatik konturatu nintzen

izara bat haizean hegan burko bat lurrera jausi da

barrez ari gara denbora gure inguruan amiltzen delarik

Palisades-Columbus-Abenida-Maitasuna-Ohea-Sarietan

St. Paulo eta hori guztia

Erabat herabeti eta irribarrez

                                                             barruratzen naiz

                                                             esertzen eta

                                                             frigorifikoari aurpegi ematen

                      apirila da

                      ez maiatza

                      maiatza da

halako gauzatxoak zehaztu behar dira goizean

gaueko balentrien ondoren

                                             ni etortzea nahi duzu? pentsatzen

dudanean pentsatzen aritu naizen gauza guztietan burugabe sentitzen naiz

“bizitza infernua da Birminghamen” besterik ez

                                                                              “faltan izango nauzu baina

                                                                              ondo da” besterik ez

belaunaldi oso baten malkoak bildurik

kafe-kikara bat soilik beteko dute

                                                        lurruntzen direlako besterik ez

ez du esan nahi biziak beroa hedatzen duenik

                                                                            “bizitzeko amets ugari hauek”

bizirik naiz zurekin

                               plazer antsiaz beteaz eta antsietate plazerezkoz

gogortasuna eta biguntasuna

                               entzuten hitz egiten duzularik eta hitz egiten irakurtzen duzularik

irakurtzen duzuna irakurtzen dut

                                                        zuk ez duzu irakurtzen dudana irakurtzen

ondo da, ni naiz jakingura duena

              zuk arrazoi misteriotsuren batengatik irakurtzen duzu

                                                        idazlea naizelako irakurtzen dut ez besterik

eguzkia ez da halabeharrez etzaten, batzuetan desagertu egiten da bakarrik

              ez zarenean hemen norbait sartu eta esaten du

                                                                                             “aizak,

ez zagok dantzaririk ohean”

                                                                    Oi udara poloniarrak! Zirriborro haiek!

                                                                    zuri-beltzezko hortz haiek!

etorriko zarela diozunean ez zara inoiz etortzen baina bestalde etorri etortzen zara

Poema

Lana Turner zorabiatu egin da!

arinka nenbilen eta bat-batean

euria hasi zuen eta elurra

eta kazkabarra zela esan zenuen zuk

baina kazkabarrak gogor jotzen

zaitu buruan beraz elurra zen eta

euria eta presaturik nenbilen

zurekin elkartzeko baina trafikoa

zerua bezalaxe ari zen jokatzen

eta bat-batean lerroburu bat ikusten dut

LANA TURNER ZORABIATU EGIN DA!

ez dago elurrik Hollywooden

ez dago euririk Kalifornian

festa askotan izan naiz

eta guztiz lotsagabe jokatu dut

baina ez naiz sekula zorabiatu

oi Lana Turner maite zaitugu zutitu zaitez