MIREN AGUR MEABE

Amorante frantsesa

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Miren Agur Meabe

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko apirila

Edizio hau: 2025eko apirila

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

           Telefonoa: 943 83 26 55

           Elektroposta: susalit@armiarma.eus

           Webgunea: http://susa-literatura.eus

LEHEN ZATIA

SIRENA BAT

… eta, txakurrak bere hezur kutuna bezala,

lurperatu neuk ez beste inork

topatzeko tokian.

                                                                D.W.

1.
NIRE FITXA

Nire obsesioa beti izan dira ateak eta giltzak.

Beti?

Ez, beti denbora larregi da

:

bizitza bakar batean

bizitza bat baino gehiago biltzen dira.

Nire oraingo bizimoduak aldaketa bat du erroa.

Lehen burmuin itsua nintzen;

orain ez dit iruzurrik egingo

berezi sentiarazten didan ezerk.

Agurtzane dut izena

eta

atezaina naiz ikastetxe publiko batean.

Lehengo Agurtzane egarri orokor batek mugitzen zuen;

oraingoak ez du ia jakingurarik.

Lehengo Agurtzanek barra-barra zerabilen konfiantza;

oraingoak burdina goriz ditu markatuta lagunak.

Lehengo Agurtzaneri zizt egiten zioten eltxoek udan;

oraingoari ihesi.

Zikoina baten antzeko ikusten naiz,

neure burua lekualdatuz lur epelagoen bila.

2.
ZEHAZTASUNAK

Hala ere, ez dago zeharo lurperatuta

ni izandako ume hura,

zelaian anis-belarra mamurtzen zuena,

             azazkalak petaloz edertzen zituena,

ikatz-ziriz basoak marrazten zituena,

          ahizpari ipuinak asmatzen zizkiona,

printzeren batekin bidaian joateko

baserriko kaxan ezkutatu ohi zena.

Dena ez da estolda-zuloetatik galtzen.

3.
EGUN LUZE BAT

Laino zarratua dago.

Irratiaren berbaroa kendu

eta kanal klasikoa ipini dut.

Biolinek malbaz tindatzen dute egunsentia.

Trineo alaitsu bat naiz Laponiara bidean.

Enpastea egin behar nuke behingoz.

Elektrizistari deitu, falta barik.

Flauta batek belo beltzez janzten ditu leiak.

Opaloz blaituko nau aurora borealak.

Katu pizterre bat edukiontzian.

Stop kioskoan, egunkaria.

Aharrausi luze hauek, sainete bat, festa-kantak.

Iritsi naiz iglura, eguneroko kupula dirdaitsura.

4.
BI ITSAS IZAR MUTILATU

7:40 puntuan.

Oraindik ez da inor lanera etorri.

Neu izaten naiz beti aurrena.

Egunkarian, izen-abizenen inizialak

—I.B.—

bi itsas izar mutilatu egin zaizkit.

Artxandaren magalean topatu omen du

onddotan zebilen batek

:

ubeldurak aurpegian,

                   sexu-harreman ebidentziak,

                            kaskezurra pitzatuta,

                                                arropan txakur-ileak.

Irati Beraza gure ikaslea zen.

Kafe hutsa atera dut makinan

:

mingotsari mingotsa.

5.
TRAGANARRUAK INSTITUTUA IRENTSI

Hilkutxarik ez

:

I.B.ren gorpua

hozkailu batean atsedentzen, autopsiaren zain.

Gure botikina ez da beregaina

gonbitoak,

                   negarrak,

                                    itolarriak

artatzeko.

Txinboen ordez,

Ikerketa Kriminaleko Unitatearen laburdura

—IKU, IKU, IKU—

dabil patioan hegaka, dabil patioan hegaka.

6.
O, CASTA DIVA…

Mantso zoaz etxerantz, musika ozen ipinita.

Ematen du ilargiak puzka diharduela

bere kraterrak bete ezinik,

zuk zeureak bezala.

Casta Diva…

Fokuen menera,

errepidea pixkanaka zabaltzen da,

aho lizun baten antzera.

Tempra, o Diva…

Erbi baten begiak antzeman dituzu

hezurren krakada

gurpilen artean sentitu orduko.

Bale, Agurtzane, bale, aski da.

7.
NIRE ETXEA

Familiaren lursail batean bizi naiz.

Nire etxea porlanezko kaxa bat da

eta

ez dauka izenik.

Txikitan, negarrez ikusi nuen aitita

suak basoa hartu zuelako.

Nire erretina ere betiko kiskali zen.

Baserriak hustu behar izan zituzten,

gehienak bertan behera bazeuden ere.

Ilintien artetik,

horma bakarra salbatu zen gurean.

Bizialdi oso bat geroago,

horma horretatik harri bat hartu

eta nire etxeko horma nagusian txertatu dut,

bihotzarena egin dezan.

            “Bunkerra da zuk nahi duzuna”

            esan zidan Martin arkitektoak.

Segituan hauteman zuen

nire ideia,

        nire asmoa,

                nire kausa.

Aurrekontua doitu zidan

nire lagun Lauraren senarra delako.

Iluntzero, etxerakoan,

bizkar gainera igotzen zaizkit itzalak.

8.
IRATI BERAZARI BURUZKO OHAR BAT

Egun on esaten dutenetarikoa zen.

Guardasol bat utzi nion, ez aspaldi.

Biharamunean bizkotxo zatia ekarri zidan.

“Kafearekin hartzeko, Agur”.

Usakume jatorra, Irati Beraza.

Nabarmendu egiten zen besteen artetik

:

manera xumeak,

berbeta atsegina,             

irribarre erraza.                           

Kultur Astean, gai-jartzaile aritu zen.

“Bikotea zarete.

Zu, urlia, poliamodioaren alde.

Zu, sandia, erabat kontra”.

Inork ez dakigu nor garen ehuneko ehunean;

gutxiago nor diren besteak.

9.
OIHAL MOREA

Asko gara guardasolen azpian.

Egia ezetz zerutik etorri.

Auzoko plazan, I.B.ren argazkia.

Izena, oihal more luze batean.

Esamesa eta marmarren zaparrada.

Sostena kenduta agertu ei da.

Berri-emailearen agur irmoa.

Gu guztiok ere Irati gara.

Neska-arropak zintzilik, mela-mela.

Enegarren arrosarioa kableetan.

Irati plisti-plasta dabil

oihuetan,

                txaloetan,

                                 malkoetan,

sena galdutako sirena bat bezala.

10.
EULIA ETA TXIKLEA

Goizegi etxerako, Botxora noa.

Zerbait egongo da, akaso, Biran.

Likatsu itsasten da zirimiria.

Kalimotxoa eta olibak eskatu ditut.

Aldizkari bat motxilatik atera,

baina, alferrik, testuak irrist.

Kaleetan, jende-zarata.

Kebab-lurrinak dakarkit akordura

furgonetari olioa aldatzeko hitzordua.

Igogailua hartuko dut auzorako.

Kristalean euli bat, txikletan preso.

Erraiak tolestu zaizkit berbertan,

kartoi lorrin bustien antzera.

11.
PARADISUAREN ATEA

Irati Berazaren amak eskerrak eman dizkigu.

Tutorea, zuzendaria eta hirurok joan gara.

Sarreran, margolan bi

:

kanpanula zuri bat,

                    kanpanula lila bat.

            “Berak eginak.        Georgia O’Keeffe, bai.

            Gure erretratuak.        Hala esaten zuen”.

Salan, intsentsu-usaina

:

apainketa minimala,

                   rollo zen espirituala.

            “Nahi duzue        bere logela ikusi?

            Ertzainek        portatila eraman dute”.

Logela grisez margotuan, argazkiak

:

ama-alabak jaietan,

         kuadrilla Zazpi Kaleetan.

            “Biolina zorrotik kanpo,        hori beti.

            Pelutxeak, makillajeak…        Bera falta”.

Oheburuan, deklarazio bat

:

NIRE PARADISUAK EZ DAUKA ATERIK

12.
SOKA-TIRAN

Irati Berazaren ama eskuei bihurrika.

            “Txintxirrin bat zen,        nire poza.

            Baina bazuen        puntu dramatikoa.

            Serioegi        hartzen zuen dena.

            Ez zen        afalorduan azaldu.

            Ez daukat        inoren telefonorik.

            112ra        deitu nuen.

            Gainerakoa        badakizue,        badakizue.

            Epailea        asko berandutu zen.

            Gautu egin zuen        gorpua altxatzerako.

            Prezintoa,        fokuak,        buzoak.

            Eta bere bufanda        han, lohi, gorago.

            Ez zidaten utzi        ukitzen,        altzoan hartzen.

            Ezin zen        gertalekua kutsatu.

            Ertzain batek        besarkatu egin ninduen.

            Begiak        zabalik zituen        alabak.

            Ematen zuen zegoela        neuri begira”.

Soka-tiran errealitatearekin Irati Berazaren ama.

13.
HURBILTZAILEA

Mallonaberri BHIra etorri zaigu

Josu Cantera Jaun Hurbiltzailea.

Eginkizuna du konfiantza sortzea,

funtsezko protokoloa azaltzea:

“Jazoera oso larria denez gero,

ezinbestekoa dugu lankidetza”.

Neska bat etxera doala jakin eta

goizean jakin ez zela etxeratu.

Zein da izua azpiratzeko estrategia,

munstroak akabatzeko taktika?

“Hainbat batzar antolatu beharra dago.

Beti da norbait zerbait dakiena”.

Gure ardiak adin txikikoak dira.

Shock fasean daukagu artaldea.

Ia inork ez du gura kalera atera.

14.
BIOLETAK?

Edozer izan daiteke aztarna bat.

Zein zituen I.B.k

lagun hurkoenak,

           sare digitalak,

                    agenda eta abar?

Bere takilla (kaiola morboso hori)

zabaldu diet ertzainei.

Hustu eta alde egin dute.

Ezustean,

zertzelada batek egoera birdimentsionatu du

:

metalaren sargune batean papertxo bat dago

kuzkur-kuzkur eginda,

arkakuso bat altzari baten molduran bezala.

Azazkala apurtu zait atera nahian.

Paperaren aurkian, testu bat.

            Bioletak hazten zaizkit ezpainen bueltan. Udaberriko

            euriak bustita.

            Beren urdinak gogorarazten dit

            zein ederrak

            izan daitezkeen

            bakarrik dauden gauzak.

                                                        Diane Wakoski

Paperaren ifrentzuan, telefono bat.

Jakin nahi nuke zer zerabilen I.B.k buruan.

Jakin nahi nuke zer dela-eta zegoen bakarrik.

Nor ostia da, ba, Diane Wakoski?

15.
NESKA TATUAJEDUNA

Mur-mur dabil azaroko haize gordina.

Pankartak pal-pal patioko hesian.

Ikerketa sumariopean dago.

Gazteon urdailetan, sandwich begetalak.

            “Lagunduko kaxa batzuk mugitzen?”.

Baina zer autoritate ematen dit

lepotik darabildan giltza-sortak

neu banaiz albal pilotak batzera makurtzen dena?

Aldamio-zarata obra batean.

Anbulantziaren turuta-hotsa kantoian.

Zizen mizelioek, sare handia.

Gazteok ere ugari kode-klabeak.

            “Bale, neu

            noa”.

Zelan demontre du izena neska honek?

Pantera baten tattooa belarripean,

nirekin dator, hain xaloki, biltegira laguntzera.

16.
COCKER-BEGIK BARBAKOA-HATSA DAUKA

Tatuajeaz aparte,

neska honek badu zer luzitu

:

cocker-begi ilunak,

             lau piercing eta erdi,

                    galtza estu-estuak.

Barbakoa-saltsa hatsez bete da biltegia.

            “Nire lagunik

            onena

            zen Irati”.

Buruan zerbait ireki zait,

itsulapiko baten arraila.

            “Beti ibiltzen

            ginen elkarrekin, tipo

            bat ezagutu

            zuen arte”.

Malko bat eta malko bi,

sekretu bat dauka Cocker-begik.

17.
GALDUTA

Iratiren pausoak durundika.

Oskilasoa haritzari mokoka.

Txakur bat, edo gehiago, zaunkaka.

Burua jira eta jira atzeraka.

Iratzeak gorputzari zartaka.

Horrela imajinatzen dut ihesa.

Izua, izua, izua, izua, izua.

Salbazio ezaren kontzientzia mintsua.

18.
NIRE BASOA

Etxe alboko pistatik pasatzen dira

etxekoandre txandalez jantziak,

                       makarra motordun builatsuak,

                                       trapitxero zazpibegikoak,

                     parejatxo bakarti beroak.

Urtegi bat dago hurbil samar.

Akaziak beirate uher horretan islatzen dira.

Lanbroak, adarretan katigatzen denean,

gure ezinak ekartzen dizkit gogora.

Baso hau ez da magikoa

eta

ez dit bakerik ematen.

Hala ere, hemen bizi naiz, dagokidan tokian.

19.
HOSTOA

hosto bat jausten,

bere denbora osoa bere izate iharrean bilduta

inurrien eta harren mende geratuko da,

jada ezer ematen ez dion argia sufrituz

odoletan dagoela egiten zait

larrimin hau ere orbeltzan ostentzen da

kristal brintza bat legez, fedea zaurituz

20.
KONFETIA

Irratia piztu. Labadora ipini.

           Leihoak zabaldu.

Badut sobera

edaririk,

               gas-egurrik,

                       zer leiturik

bunkerrean astebururako.

Inguraturik nago

labanaz jositako,

               balkoitik jaurtitako,

                               kolpeka lehertutako

gorputzez,

talka eta talka nire kontra

uholde batean legez.

Ametsetan ikusi dut I.B.

konfetia botatzen (papertxo tolestuak)

eta esaten

            “Irakurri, Agur! Irakurri!”.

Gehiegi edan nuen bart.

Zer ezkutatzen ari zinen, Irati?

Gure haragia da gure isiltasuna.

21.
HEGAZTIEN BABESLEAK

Hegaztizaleak dira.

Horregatik ematen diete presako ahateei bazka.

Horregatik basoan sinfonia

:

gargarak,

                 kua-kua-kuak,

                                          karrankak.

Iratzarri egiten naute larunbatero

agure batek eta horren semeak,

biok flanelazko alkandorak soinean.

Uretan, ogi-tatoak jitoan,

tripa-kailu gordinen irudiko.

Gauean, metano-putzak ikusten dira ertzetan,

usteltzear den materiaren korrokak.

            “Konforme nago fauna babestearekin,

            baina gero eta arratoi gehiago dago

            eta ni hurbil bizi naiz”.

            “Ez da hainbesterako izango”

            muzinka agureak, bizkarra braust emanda.

Semea adurretan daukat begira,

marrazki biziduna-edo banintz bezala.

22.
NIRE AHIZPA

Ahizpa gazteago bat daukat

eta

gaixorik dago antzinatik.

Ezorduetan deitzen didanean,

orratzez betetzen zait gaua.

Baina elur-maluta bat da bera, itsasoan urtzear.

            “Zir ku ko e kin na go!

            U me a e ka rri du te!”.

Behinola, zirku kalamastra bat etorri zen

:

pailazo konkorduna,

elefanta tuntuna,                     

toldo zarakarduna.                             

Sasoi berean, ume bat desagertu zen

gure blokean,

sekula berriz azaldu ez zena.

Goizeko hirurak dira.

Non sartu da zaintzailea?

Sofan aurkitu dut Amaia,

kamisoia ugerdo,

                 negar-zotin itxian,

                            panpina bat altzoan.

Gero, bostak aldean,

takoi zorrotzen hotsa,

          giltza-bueltak sarrailan,

                     aitzakien murduska.

            “Largo. Fuera. Vete. Ospa”.

Umetan, eskua ematen nion ahizpari

ohe bikien gainetik,

amesgaiztoak zituenean.

23.
AZAFATA MEKANIKOA

Argazkiak egin dizkiet markesinako iragarkiei.

Fundamentuzko norbait topatu beharra daukat,

nire ahizpa estima dezana parrandaren gainetik.

Dei batzuen eta besteen artean gogaituta,

I.B.ren papereko zenbakia markatu dut birritan.

            “El número marcado no existe”.

Azafata mekaniko bat ematen du grabazioak.

BIGARREN ZATIA

ZEBREK ZUTIK EGITEN DUTE LO

Behinola

“maite zaitut” esan nuen,

eta errotik erre zitzaidan mihia.

                                             D.W.

24.
CARPE DIEM

Hedonismoa irtenbide bat izan daiteke

aldaketa-garaian edota krisian gaudenean.

Aspaldian ez dut larrurik jo.

Egin beharko nuke noizean behin

osasun ginekologikoaren mesederako,

bagina atrofiatu egiten baita menopausian.

Jostailuek aspertu egiten naute

:

norbaiten eskuak nahi ditut azalean.

Alabaina, erreparoa eragiten didate

saburdinek,

                     banpiroek,

                                        robocopek.

APP bat deskargatu. Profil txulo bat asmatu.

              Pitintxo bat arriskatu.

Izena: Nerea            Egoera: carpe diem

Adina: 60                 Edaria: ardoa

Interesak: brikolajea, mendia, opera, rocka

Argazki bakarra igoko dut,

bizkarrez, badaezpada.

Nire pseudoerretratua egituratu ahala,

pantailan islatu zaizkit zimurrak eta orbanak.

Berriz loratzeko tentazio hau

oso-oso-oso krudela da.

25.
NIRE FANTASMA

Urte luzez eduki dut kurkuilu bat

triku arpilatu baten parekoa,

         erraboil latz baten antzekoa,

                        organo eri bat bezalakoa.

Belarrian ipintzen nuen aditzearren

masten intziriak,

arrainen kondairak,              

poeten ahotsak.                               

Ni ere kurkuilu eginda egon naiz,

barruan gordeta bizitzaren argiak.

Zart eginda geratu nintzelako

balea baten bizkarrezurra bezala.

Gizon hura ezpel-adarra zelako

bularrean katigatua.

Modu minorrean bizi izan naiz,

partitura bat konposatuz galerena.

Esnatzeko tenorea heldu da

eta

berriz gura dut edan odola.

26.
MARMOKA FOSFORESZENTE BAT

Belarra erretzen zuen balkoian.

Gero, ispiluan biluzik, zakila ukitzen zuen

nik bere hatzak miaztu bitartean.

Marmoka fosforeszente bat nintzen.

Eskeleto hura zen nire neurria.

Berba aproposak esaten zekien,

irrikatzen nituenak izan ez arren.

Alde egin zuelarik,

faltan hartu nituen ohean oin haiek

:

hemen nago esateko bere modua ziren.

Kopa umel batek mahaian utzitako halo lausoa.

Horra gizon hari nire oroimenak ematen dion forma.

27.
ESTILOAK ETA BESTE

Fotokopiak uztera sartu naiz irakasle-gelan.

“Sano maja, bizkorra, heldua”. “Bere klasekoak baino nagusiagoa zen, ezta?”. “A bai? Baina ez errepikatzailea zelako”. “Urteren bat galdu zuen hona etorri baino lehen”. “Bi ikasturte. Han-hemen bizi izan dira eta…”. “Beti ibiltzen zen Laia Lopezekin. Hori bada errepikatzailea”. “Gurasoak banatu eta gero hasi zen gurean”. “Gurasoak ere majoak... Beno, ama. Ama da bileretara etortzen dena”. “Akordatzen zarete Ana Tere Barruetaz?”. “Uf! Bere baserri ondoan hilda agertu zena? Loiukoa? Berrogei bat urte izango dira. Itzela izan zen hura. Orduantxe nengoen karrera hasita”. “Donostia aldean ere hil zuten beste bat… Nola zuen izena?”. “Krimen horien atzean faxismo parapoliziala zegoen baina. Grebak eta protestak antolatu ziren”. “Ni Santutxukoa naiz, Virginia Acebesen kalekoa. Hari ere txakur-ileak topatu zizkioten. Hortik harrapatu zuten psikopata hura”. “Shaolin monjea baino psikopatagorik…”. “Bederatzi-hamar urte trulloan eta kalera”. “Lotsagarria da”. “Ez dago eskubiderik”. “Programa batean esplikatu dutenez, eskuekin hiltzeak esan nahi du hiltzaileak motibazio pertsonalak dituela”. “Asesino gehienak umetan tratu txarrak jasandakoak ei dira”. “Eta?”.

28.
TORTILLA-PINTXO BATEK KONPLIZITATEA BERMATU

Orain auto-buxadurak sortzen dira kalean

familiek seme-alabak batu nahi dituztelako.

I.B.ren heriotza urrakada bat dugu egutegian.

Gu biok degustazioan geratu gara.

Laia Lopez —alias Cocker-begi—

azazkalak marruskatzen ari da

nire birraren bitsari begira

padura bati bezala, pasatu, ez pasatu.

            “Coca-Cola

            bat eta tortilla-pintxo

            bat”.

Trebea naiz entzuten

:

ofizioa balego, aditzaile profesionala nintzateke.

            “Zer moduz? Zelan daramazu kontua?”.

Laia Lopez ez da umekondo bat

:

mukiei gorantz egin eta penak xurgatzen ditu, bare.

            “Txarto. Ikasten

            laguntzen zidan. Ni

            desastre bat naiz. Udan

            Ibizara noa,

            kamarera”.

Zein harrigarriak diren feeling naturalak.

Zein aztergaitzak, intimitatearen imanak.

Lagun min-minak ziren

arropak erosteko,

              gauzak elkarri uzteko,

                           juergetara irteteko,

                                             batak besteari eusteko.

            “Txakurtegira

            joaten ere hasi

            ginen, boluntaria. Pena

            ematen zioten animalia

            abandonatuek”.

Nire pozerako, ezer ez da debalde

:

tortilla-pintxo batek konplizitatea berma dezake.

29.
AZUKRE-KOSKORRA URETAN

Cocker-begiren look atzapar-ilaje-letaginduna

bizkor hasi da disolbatzen, azukre-koskorra uretan.

            “Faltan hartzen

            dut”.

Azaldu da mineria.

Laia Lopezen bekokia, barkillo beratua.

            “Haserretu ez

            bagina, agian bizirik egongo

            zen”.

Azaldu da errua.

Laia Lopezen betazalak, hojaldre sikuak.

            “Fallo egiten

            hasi zitzaidan anormal

            harengatik”.

Azaldu da jelosia.

Laia Lopezen ezpainak, gominola zimelak.

            “Ez, ez nuen inoiz

            ikusi, ez, ez zidan

            esan izena”.

Azaldu da zaputza.

Laia Lopezen kokotsa, donette umatua.

30.
HAINBAT ESZENA

Nire konfidenteak balioko luke

erreality batean tertuliana izateko.

            “Egun batean, beltzune

            bat ikusi nion

            lepoan. Kontuz, kari, esan

            nion, esaiozu

            ez txupatzeko hain

            fuerte”.

Nire konfidenteak balioko luke

zentro mediko batean kontsultore izateko.

            “Erantzun

            zidan ez kezkatzeko,

            tipoak esperientzia

            handia

            zeukala”.

Eta nik balioko nuke

Netflix-eko telesailen gidoilari izateko.

1. eszena posible bat —

I.B. eta mutil misteriotsua parkean, ligatzen.

2. eszena posible bat —

I.B. eta idem zinean, zirrika.

3. eszena posible bat —

Idem eta idem burgerrean, errietan.

Farmaziara joan behar dut Ramipril hartzera

:

endorfinak aztoratzen zaizkit

zokomiran dabilen detektibea izatera

jolasten naizenean.

31.
DEMAGUN…

I.B.ren edredoiak pentagramen estanpatua bazuen ere,

kontzertu honetan akorde desafinatu asko dago.

Demagun bere ligea ez zela mutil bat.

Demagun, zer edo zergatik, ezkutuan zebiltzala.

Demagun lepoko marka hura ez zela txupoi bat.

Gaztetxo batek jarlekua eskaini dit mikrobusean.

Ez ikusiarena egin diot

:

juxtu-juxtuan jasaten ditut konplimenduak.

32.
TXOKOLATEA

Mikrobusean jaisten naiz ahizparenera.

Nire lagun Edurne eskaini da, oraingoz,

konpainia egin eta botikak kontrolatzeko.

Hamabost urterekin jo zion lehen broteak.

Noraezean ibili zen pare bat egun,

Aperribaiko taberna batean topatu genuen arte,

gasolindegi aldean.

Amak esan zuen ez zela aurrena familian.

Aitarentzat, arima galdu zuen txango hartan.

Ordutik daukat ahizpa eskizoide bat,

oso azkarra eta oso sentibera, nahiz eta ez izan

ez Van Gogh,

     ez Einstein

          ez Virg Woolf.

Ahotsak entzuten hasiz gero, giltzapetu egiten da

inork minik ez eragiteko,

          erru faltsurik ez sentitzeko,

                   inongo kalterik ez sortzeko.

            “Hello, Snow! Heldu naiz, Amaia!”.

Edurne kantatzen ari da sukaldean,

txokolatea prestatu bitartean.

33.
ESPAINIAKO ERREGEAREN ZAIN?

Kalifornian jaioa,

                        laurogeitaka urte,

                                                betaurreko meheak

Diane Wakoski serio Wikipedia ernean.

Udaltegiko liburuzainak ekarri dit liburua,

itzulpen bat

:

Esperando al Rey de España.

Ole izenburuari.

Hitzaurrean dio bere garaiko kulturan

sari miresgarria agintzen zitzaiela jaseko neskei.

Ez da izango…

Eta zer zela eta zer ez zela, premio aparteko hura?

Espainiako Erregea! (guretzat, Printze Urdina).

Azertu demasa, bai, izenarena.

            “Asko mugitzen da liburu hau?”.

            “Bosgarren mailegua da zurea.

            Ez da gutxi, poesia izateko”.

Zuk ere mailegatu al zenuen, Irati?

Baliteke orriotan zure DNA egotea.

34.
M. IZENEKO GIZON BAT

Bet-betan, orrialde batean

arkatzez azpimarratutako pasarte batek

zizt egin dit.

            Baina, jakina, ez zinen Zilarrezko Gizona ezta Espainiako

            Erregea ere.

            M.

            izeneko gizon bat besterik ez,

            beste guztiak bezala.

Eta letra larri horrek

katuari ur irakinak eragingo liokeen marraua

atera dit. Ostia.

35.
FABULA ARRUNTA

Neguak oso astunak ditu adarrak.

Zintzilik dauzkate

kontzertu tiketak,

                   egutegi orriak,

                                 lehengo argazkiak

eta zure arima matxinsalto bihurtzen zuten

bidaietako postalak.

Lurpean beste gauza batzuk dituzu gordeta,

baliabide abstraktuagoak, hala nola

izen bat

etxeak itotzen bazaitu ahoskatzen duzuna.

Argizuloa zikin dago.

Bihozmina zuria da eta ez da bereizten

ez olatuen gandorretatik,

ez gaixorik dauden haurrek edaten duten esnetik.

Txori bat leize batetik irteten ari da,

mokoan zinta gorri bat daramala.

36.
JARRAITU NEGUKO TXORIARI

Txoriak ez daki.

Zinta pausatzeko toki baten bila dabil.

Ez du beste hegaztien klaska aditzen,

ez ditu kilkerrak errespetatzen.

Basoa gela bat da ilargiak orduka alokatua.

Txoriak ez daki bere atzetik zoazenik.

Basaran bat ahoratu

eta murtxikatu egin duzu

oraina hozkatzen duzun moduan.

Iragana aditz bat da beti pluralean jokatua.

Txoriak ez daki bere atzetik zoazenik

zinta uzteko eskatzeko.

37.
MAURIZIA DEITUKO DA

Igande eguerdia da.

Edurne da etortzeko,

erretiratuta duen lanpara bat ekartzera.

            “Ikusi zer topatu dudan kanpoan”.

Ia bultz egin dit atetik,

besoetan hartuta txakur beltz handi bat,

oinazearen sonata,

                     ulu-uluen oda,

                            jipoituen kantata.

            “Sats eginda dauzka oinak.

            Eta errapea zolituta”.

            “Kumeak kendu dizkiote, ala?”.

            “Auskalo noiztik dabilen

            hezur-zaku triste hau batetik bestera”.

Palankana urez bete. Gasak Betadinez blaitu.

                  Solomoa desizoztu.

            “Zer izen ipiniko diozu?

            Basoan galdutako baten batena?”.

            “Bai, Edurnezuri, zeu lez, tonta.

            Hobeto Maurizia”.

            “Maurizia? Zer ba?”.

            “Mauricia Ibañezengatik.

            Ez dakizu nor den? Bilatu Interneten”.

Igande eguerdia da.

Edurne etorri zait

ugazabarik ez duen labrador bat ekartzera.

38.
NATURAREN KONTRAKO NEURRI BAT

Ez dut nahi sasitzak nire kutxa gotorra menderatzerik.

Huntza tximinia eraitsi beharrean.

Pinaburuek bonbardaketa teilatuan.

Txikoria-belarra —bedeinkazioa erleentzat—

kanaloian tiroka.

Natura oldarkor lotsagabeak ez nau uztarpetuko

ahuntz bat erosten badut.

39.
MANTEKILLAZKO BIHOTZAK

Bollycaoak jaten dituzten,

                   pegatak eta pinak trukatzen,

                                 kantxetan elkar xaxatzen duten

mutilok

ba ote dute

susmorik,

                 tesirik,

                            usterik

I.B.ren hilketaz?

            “Zer, kuadrilla? Eguzki ederra gaur.

            Aizue, baten batek zer edo zer baleki…”.

Aknez panpoxtutako aurpegiak astiro jiratu dira.

            “Zu / ere / txapa / horrekin?”.

“Irati.beti.egoten.zen.telefonoz.patio.orduan”.

            “Norekin?*Putaidearik*ez”.

“Ez-zen-institutukoa”.

            “Irati / ez / zen / santa / bat”.

“Luken-ixo-benga-tio”.

            “Ixo*ez*neskak*hiperrexijenteak*dira”.

“Zergak.ordaindu.behar.ditugu.ligatzeko”.

            “Zorra / bat / zen / beste / guztiak / bezala”.

“Ez-esan-hori-ez-da-egia”.

            “Mutil.negartiak.nahi.dituzte”.

“Horixe*mantekillazko*bihotzak”.

            “Eta-zer-gehiago”.

“Baina / gero / kabroienekin / liatzen / dira”.

Ez nuke zakarra izan nahi

:

argumentu hori klasiko bat da

eta aharrausi egiteko gogoa ematen du.

Historiaren pendulua hasi zaigu buru-mozten.

Destainaz pausatu dizkidate begiradak

belarrietako aroetan,

                      leopardo-minigonan,

                                        fularraren flekoetan.

Zelan defini daiteke sentsazio hau?

Giltzarrapoz itxita dauzkate ahoak

eta esan gabekoaren hotsa aise igartzen dut.

40.
MEZULARIA

Badator Laia Lopez garitara azken orduan.

            “Aurrekoan ez

            nizun hau

            aipatu”.

Gutun-azaltxo horrek erre egiten dio eskua.

            “Koaderno bat

            da. Leitzeko

            pasatu zidan, tan

            normal. Pixka bat

            depre ikusi

            nuen, baina

            ni moskeatuta

            nengoen eta…”.

Ozta-ozta lortzen du zapaltzea negargura.

            “Gero… Badakizu. Tori,

            nik ez dakit zer

            egin honekin eta nahiago

            dut zuri

            eman psikologoari

            baino”.

Eta presaka doa, inkesaka, kreatura.

41.
ANTOLOGIA BATERAKO PASARTE HAUTATUAK

Zure amak ez luke hau esperoko, Irati.

Isil-gauzen erreskatean nabil koadernoan,

berbak lumak balira bezala

enigmen oihanean. Oh la la.

Beste grafia bat dago zurearen ondoan,

parentesi artean eroso.

Norena ote, norena? Oh la la.

Lehen pasartea

            Txakurkumea izan nahi nuke

            zure hatzek ni ferekatzeko,

            zure hatzek kilima egiteko,

            zure hatzek adurra lehortzeko.

            Zure txakurtxoa izan nahi nuke

            zure izena esateko, zaunkaka.

(Amaiera indartu… Adibidez…? “Zuk hezurra eman arte, laztanka…”).

Bigarren pasartea

            Zu, astroa; ni, itsasoa.

            Altxa nazazu zure zerura, Imhotep.

            Edo ito zure hondoan, Poseidon.

(Google-n bilatu behar izan dut Imhotep…  Eta Poseidon? Faborez… Saiatu zure mito propioak sortzen… Gogoratu Wakoski…).

Hirugarren pasartea

            Oihaneko pagoak blai,

            nire azala ere bai.

            Zatoz, maitea, lanbro artera,

            osorik edan zaitut nahi.

(Hiperbaton amaieran, e?… Eta erotismoa, ados…  Ba atera etekina bertso-eskolari… Ausartuko zara hauekin…? Makila - bila  - zakila - mantekilla…).

Laugarren pasartea

            Nire poemak,

            perla ikusezinak,

            malko abisalak.

(Haiku delikatua…).

Bosgarren pasartea

            M., M., nire M.

            Nire gorputza tenplua bada,

            zergatik esan didazu adio,

            sabelean xomorro bat utzita?

(Xomorroa, oso irudi ona desamodioaren mina adierazteko… Zorionak…).

42.
UHALA

Txistua irentsi dut.

Zer zatarra txakur-bokazioa izatea, laztana.

Zer tristea hain txotxolotuta egotea, umea.

Zer iluna desengainua al dente jatea, kutuna.

Baina arrazoi duzu

:

maitasuna uhal puta bat da batzuetan.

Eta zure uhalak M. letra zeukan grabatuta.

43.
ALTXORRA

Hasi dira galdeketak.

Ur-botilaz,

                  kleenex-kaxaz,

                                 folio pilaz

txukundu dut batzargela.

Non zegoen nor azaroaren 15ean,

16:00etatik aurrera?

Etxean. Kiroldegian. Akademian. Ziberrean.

Erantzun xaloak, merenge hutsa.

Cocker-begiren txanda.

Keinu egin dit kristaletik

:

ez du txintik esango.

Nitaz fio da.

Altxor bat daukat. Inork ez daki.

Gehixeago itxaron, gehixeago itxaron.

44.
EL KONKIS

Altua eta beltzingoa,

            oreztak eta arrakadak,

                           tabako-hats eta bizarra,

denboratxoa darama.

Askoren arteko bat da Luken Ituño.

Xehetasun batek bihurtzen du desberdin

:

arrakasta dauka.

El Konkis da, mundu guztiak daki.

Eta iaz I.B.rekin ibili zen.

Zurbil atera da batzargelatik.

            “Popatik! / Polis / de / mierda”.

Horixe leitu diot ezpainetan,

atondoan zain dituen gurasoekin elkartzean.

45.
PIEZA KLABE BAT

Osorik naiz burua, osorik sena,

atezain bat, detektibetik ezer ez duena.

Hurbiltzaileak urrezko hortza dauka,

diplomazia: “Pieza klabe bat zara,

Agurtzane”. Xake-taula bat ekarri dit

gogora. Trakean airea trabatu zait

zera… zera ahoskatzean:

“Bigarren urtea baino ez dut hemen.

Ez ditut kontrolatzen ikasleak”.

Eta berak: “Honako hauek dira

gure puntu kardinalak: zerbitzua,

konfiantza, konpromisoa, legea”.

Eta nik kazetari izan nahi nuen gaztetan.

Azken klasearen txirrina uluka ari da

goseak hildako patari bat bezala.

46.
GOIZAK

denbora den margarita pedanteak ez du errukirik

zure kredoak zenbatzen dituzu gortinak zabaltzean,

egun bat gehi, egun bat ken

adar hautsiek,

          potxingo uherrek,

                           lokatz lodiek

adierazten dizute zure neguak iraungo duela oraino

ea gaur ez duzun atzeko terrazan topatzen

hilzorian urtxintxarik,

                 galeper marruskaturik,

                               arratoi kuxkuxerorik

kontabilitate konplikatua da bakardadearena,

egun bat gehi, egun bat ken

laztan ezazu zure azala den papiro hutsa

47.
DANIEL BOONE AND COMPANY

Txakurrari sendatu zaizkio oinpeetako mamiak.

Biok dakigu etxean ez dugula alarmarik beharko.

Dagoeneko.

            “Goazen presaraino, Mau”.

Lata herdoilek,

         plastiko xaharrek,

                        ahate aldrak,

                                   Daniel Boone senior

                                               eta juniorrek

garauak ateratzen dizkidate.

Bibrazioak uretan, arratoiak.

Surrealista da ekomania hau erreprimitu beharra.

            “Ez botatzeko ogirik, mesedez”.

            “Orain arte ez da inor kexatu”

            desairea agureak, surtziloan aztarrika.

Semea eskotera daukat begira,

porno-star bat-edo banintz bezala.

            “Ez eman paitei jaten,

            salaketa bat jartzea gura ez baduzue”.

            “Zu Olearen alaba zara, ezta?”

            purrusta agureak, mingaina erakutsita.

Aitaren bat-bateko gomuta igo zait,

birikak erdibituz, orpoetatik ahora.

Kabroi hori baietz izan

Firestone sasoiko eskirol ostiaren bat.

48.
DAKTILOGRAMAK

Oinpean zartakatzen dira adaxkak,

txori-hezurren antzera…

Kaka zaharra! Kalte egin dit poesiak.

Dosi handitxoa izan da I.B.ren antologia.

Maitasuna omen da, poetentzat, akuilurik zorrotzena.

Maitasunak uzten ote daktilograma zehatzenak?

49.
ARGUMENTU ZEHAZTUGABE BAT

Azokara goaz nire furgonetan,

aurrean Laura eta biok,

Amaia eta Edurne atzean.

Edurne kontablea izan da porlan-fabrika batean.

Sobera astuna egin zaio bizimodua.

            “Nik istorio arrosa bat, ez lar feminista”.

Laura anestesista da Galdakaoko ospitalean.

Ohituta dago bizimodu latzekin tratatzen.

            “B kategoriako liburu bat erosiko duzu?”.

Amaiak ez du inoiz beharrik egin soldatapean.

Edozein bizimodu zaio erakargarri.

            “Ni re tzat bi o gra fi a ren bat”.

Nik atezain dihardut azken urteotan.

Nire bizimodua zurt egotean datza.

            “Ba nik nobela beltza”.

Postrearekin atera da gaia platerera.

            “Aizue… Itzela neska horrena”.

            “Baina zelako kemena amarena!

            Nire yoga-irakaslea da.

            Eta ez du bajarik hartu”.

Jatetxeko zaratak, munduaren oihartzun

:

I.B.ren hilotza diseinuko josturaz beteta

eta gu, hemen, gatzatua laudatzen.

            “No ri bu ruz za bil tza te?”.

Argumentu horrek ihes egiten digu, zehazteke.

50.
ZORION PAPEREZKOA

Ukondo joka zabaltzen dugu pasoa,

Marveleko superheroinesen pare.

Amaiak miretsita behatzen die

liburu toneladei,

            horma-irudi, diskoei,

                         sortzaile parraplasei.

            “Zo ri on tsu ak e ma ten du te”.

Bai, zoragarria izan behar da

edozein idazlerentzat

une zehatz hori

non bere estiloa

besteenetik bereiztea lortzen duen.

Tira, Agurtzane, izan zaitez libreagoa.

Bat-batean, eskutik tiraka hasi zait.

            “Go a zen he men dik!

            Ni re i ze na e san du te al ta bo ze tik.

            A ma ia O le a U rres ti,

            A ma ia O le a U rres ti.

            Ez du zu en tzun? Zer e gin dut nik?”.

Saldotik banatutako zebra bat legez hasi da arrapataka.

Zebrak zuri-beltzez kamuflatzen dira sabanan.

Zebrek sigi-saga egiten diete harrapariei ihesi.

Zebrek zutik egiten dute lo.

51.
ESKUAK ZULOZ BETERIK

Nire ahizpa zebra kateatua da.

Nire ahizpa enara lumatua da.

Nire ahizpa belaki kutsatua da.

Estropezu egin du kanpoan.

Zutuntzen lagundu diot.

Zuloz beterik ditut eskuak.

Ez nuen ekarri behar.

HIRUGARREN ZATIA

TOKATA ETA FUGA

Besoan grabatutako “M”ak

tximista batek legez egiten du diz-diz.

                                                       D.W.

52.
MAITASUNAREN DORREA

Izoztuta dauzkat oinak.

Ez du axola.

Neuk aukeratu ditut

antzigar ankerra, txingor barrabasa,

                armairuan tokia sobra izatea,

                                   Cristasol usaineko bakardadea.

Aldi batean, dorre bat ikusten nuen ametsetan,

barakuilu erraldoi bat,

itsasoan zutik zimendu ikusezinen gainean,

eskailera kiribila bueltan-bueltan.

Hazpegirik gabeko gizon batek eta biok

petril batetik so egiten genion, patxadaz,

haizeak azala erausten zidala.

Etxeko giltza jiratzen dudanean,

lur gotortuari ttu egiten dio haizeak.

53.
LEHEN HITZORDUA: “URDAIBAI”

Putzuak saihestuz noa Martzanaraino

Gabonetako argi-girlanden azpian.

“Urdaibai” autoizendatzen den batekin

aritu naiz txatean,

mendizalea izateaz gain psikiatra delako.

(Amak bidali ote digu zerutik?).

Profilean, behintzat, ez du horterada tipikoa ipini,

Bizitzako Unibertsitatean lizentziatua.

Burdindegi batean sartu naiz

:

silikona Amaiaren bideteko juntak ixteko

eta aliketak Mallonaberrirako.

“Urdaibaik” gin-kasa eskatu du;

nik, ur gasduna.

            “Idazleen edaria, ezta, Nerea?”.

Nik dakit ba. Pitokeriak.

Gizon astuna da, giltza ingeles bat.

Eta tragoa likidatu eta batera, ez du, ba,

poltsikotik errezil-sagarra atera?

            “Tentaziorako prest, bai ala ez?”.

            “Ez? Bai? Guggenheim Urdaibain?”.

Metrorantz egin dut ziztu-ziztuan,

enpaguz eztulka, repelusak jota.

54.
GERRA ZIRKULARRA

Edurne lunbagoak jota dagoenez,

ezin izan du egunotan Amaia artatu.

Ukabilak estutu ditut ikustean

tipula lizunduak frutaontzian,

           zigarro-mutxikinak fregaderan,

                         aldizkariak botata denean.

Logelak naufragio bat dirudi.

Ohepetik ageri diren arropek, itotakoen besoak.

Ahizparen kuxidadea miatzen ari naiz

:

betondoa, zapi beltza;

ahoa, maskor ezdeusa.

            “O so ne ka tu ta na go”.

            “Benga, Amaia, dutxara”.

            “U tzi ba ke tan…

            Uz te ko ba ke tan!

            Zu e zin za ra sar tu

            ni re bu ru ko a rra ka le tan”.

Zer da tragikoago gerra zirkular bat

norberaren kontra libratu beharra baino?

Laurari deitu diot.

Ingresatzea izan da gomendioa.

55.
NOSKI, WAKOSKI

Larrialdietako itxarongelan,

nire begiak saltoka lerrorik lerro,

izokinak korrontean bezala.

Liburua zabalik,

neureak izan gabe neure direnak

apuntatuz noa.

Kimono horia — Eraztun turkesa — Ardo gorria — Errepidearen ertzak lehor eta zehatz nire ezpainak bezala — Mendiak — Zuhaitzak — Udaberriko euria — Zizareak distiratsu, glandeen antzera — Hegazti tropikalak — Buztan-ikarak — Olatuen gandorrak — Haitz bat itsasoan bidea zabaltzeko borrokan ari den gigante baten besoa halakoa — Tintontzia — Eukalipto-egurra — Beheko sua — Gorputz bat, maitasunez hain betea nola mertxikondoa udaren amaieran — Arrosak — Bugainbileak — Sasiamak

Eta bioletak, noski, Diane Wakoski.

56.
MISS FLETCHER

Martin harro dago bere lanaz.

Pa bat eman dio ahoan Laurak.

Arretaz aztertu du sala bikote idealak,

jostorratza eta haria,

                     ozpina eta gatza,

                                  ispilua eta isla,

                                              musua eta antifaza.

Almibarra darie, pertsona konpletoen desmasia.

            “Kaktus bat ekarri dizugu.

            Ez du mimorik behar, zeure antza dauka”.

            “Afari bat zor nizuen” diotset,

            sukaldetik arrain-zopa dakardala.

Edozein juntadizo girotuko dizute solasera ekarrita

modako errezetak,

                eski-estazioak,

                         inbertsio-fondoak,

                                          arte-erakusketak.

            “Geldi dago Irati Berazaren kasua” diotset,

            mahaitik plater hutsak jaso ahala.

            “Ez zaitez obsesionatu, Miss Fletcher”.

Martinek sorbalda tinkatu dit.

Ilea goxoki nahastu dit Laurak.

57.
HONDARTZAK, LOREAK ETA ABAR

Martinek tragoak prestatu ditu.

CDa martxan ipini Laurak.

            “Ez dauzkazu paretak oso pobre?”.

            “Zer leitzen ari zara?”.

Martinek liburua hartu sofatik.

Orrietan kux-kux dabil Laura.

            “Deskubrimendu bat” diotset,

            egilea beste kaktus bat baita.

            “Desamodioaren penak Ozeano Barean”.

            “Hondartzak, loreak eta abar”.

            “Ezagutzen duzue Wakoski?

            Biok? Ostras!”.

            “Egunean egoten saiatzen gara”.

            “Zeu bezala”.

Martinek topa bat osasunari.

Amaiaz galdez ari da Laura.

58.
IKATZ-TROKO

Mau afanez ari da

atzoko txuleta-hezurrak karrakatzen.

Hor zehar pasatu du gaua, bere kasa.

Basi-basi azaldu da goizean.

            “Nondik demonio zatoz?”.

Urrunean entzun genituen zaunkak afaritan.

“Zure ikatz-trokoa izango da hori, ez?”.

“Zer da, ratoneroa ala arraza?”.

Ea ba. Mesede asko egiten didate.

Baina ulertzen dut txakurrak paso egitea.

Izan ere, biok diegu alergia

arropa garestiari,

             markako perfumeei,

                             manera pipirriei,

                                            zorion perfektuari.

59.
TXAKURRAK ETA SOZIALIZAZIOA

Ez nuen usteko txakur batek

nire harreman sorta aberastuko zuenik.

            “Basoko bi dama…”.

Horixe bota du bion parean. Zin dagit.

Pistan behera zetorren, hautsa harrotuz.

Mau olgetan hasi da haren boxer mantxuarekin.

            “Zelan dauka izena?”.

            “Ez dakit, txakurtegikoa da…

            Basajaun esaten diot…

            Eta ni Mikel naiz…”.

            “Mau eta Agurtzane”.

Argi-tirrinta batek

ile luzea isiotu dio istant batean,

bere xarmen azentu.

Hala ere, deserosoak zaizkit

ume-begi lañoak,

         gorputz merro mendrea,

                        kamiseta kursia

:

serigrafia bat, kala batena.

Non ikusi dut nik lore hori?

Euriak eten dizkit kalkuluak.

Gizon Kaladuna badoa.

Tantak zerbait idazten dabiltza lurrean,

deszifratzea lortzen ez dudana.

60.
ZERO AUKERA

Azeleragailua zapaldu.

Ordu laurden barru, nire erreinuan.

Ez da ideiarik onena izan

gaur zinera joatea Bilbondon.

Furgonetaren eskuila gaixoek

ezin abasto eman euri-jasan.

Azeleragailua zapaldu.

Hamar minutu barru, nire erreinuan.

Gidari miope bat dakart popan,

pega-pegatuta, muki bat bezala.

Kenduko ditu luzeak, potrohandiak?

Bota egingo nau galtzadatik.

Azeleragailua zapaldu.

Zortzi minutu barru, nire erreinuan.

Gurpilek legarra barreiatu dute

auzo-bidea hartu dudanean.

Atzekoak ere utzi du karretera.

Segika datorkit, txerri alaena?

Azeleragailua zapaldu.

Bost minutu barru, nire erreinuan.

Iskin egiteko aukerak, zero.

Zuhaitzen kontra urratu dut furgoia.

Autoak argiak itzali ditu.

Ezin dut ikusi zaparradan.

Azeleragailua zapaldu.

Hiru minutu barru, nire erreinuan.

Nire fetitxea daukat guanteran,

errementari-mailutxo leial bat.

Oihu bat gatzatzear ahoan, oihu bat gatzatzear ahoan.

61.
GRAFITIA

Fokuek pintada bat argiztatu dute.

                        KAMPORA

Kanpoko faroltxoa harrikatuta dago.

Begiak lupa akastunak ditut ilundegian.

Ez dut Mauren zaunkarik entzuten.

Gogorra izan behar da joko honetarako.

62.
HIPOTESI BAT

Furgonetan geratu naiz Edurne etorri arte,

lunbago eta guzti, crochet taldea utzita.

            “Okerreko bidea hartuko zuen, Agur”.

            “Eta Mau? Zerbait eman diote lokartzeko”.

            “Ez du izango honetan zerikusirik M.k”.

            “Zein M.k? Nire M.k?

            Ez, ez, ezta pentsatu ere.

            Putakeria honek ez dauka bere marka”.

Sofan jarrita gaude, nire burua Snowren sorbaldan.

Txakurra gure oinetan, zurrungaka.

63.
THRILLERRAK ETA ERREBELAZIOAK

Ezezagun bat gauean,

                      hormako mehatxu latza,

                                        txakurraren lo kaxkarra,

hiru misterio batean.

Eta telebistan, aspaldiko thriller bat.

Uma Thurman itsua da eta Andy Garcia detektibea.

Maitemindu egingo dira ikerketa endredatu ahala,

baina hori ez da ardatza.

Abiapuntua zabortegi bat da

—zabor-poltsa bat zehazkiago,

ehunka poltsa hori, beltz eta laranjaren artean—.

Euria zarra-zarra ari du, gaua dator.

Hildako eskaleak hiru ebaki ditu zintzurrean,

gerezi-konfituraz eginiko kanesu antzekoak.

Agenteek ez dute kakatzan ibiltzeko gogorik.

            “Noiz arte geratuko gara?

            Ez dakigu zeren bila gabiltzan!

            Aizto bat al da topatu behar duguna?”.

Horra arte suspensea pizteko estrategia.

Eta orduan…

            “Aizu, jefe, zerbait dago hemen!”.

Kamerak fokatzen duenerako uzkurtzen zaizu urdaila.

Esku bat agertu da lohien artean, zizarez borborka.

Linternak hain gordin erakutsi ezean,

portzelanazko xaboi-ontzia lirudike.

Zure zinta birbobinatzeari ekin diozu.

M.ren etxera joan zinenean gauzak batzera

(artean bazeneukan giltza),

 norabait alde eginda zegoen,

zarama baldean utzita.

Salda nabar bat isurtzen ari zen baldetik

eta har-kolonia bat euforiaz irakiten

arrain-tripa,

fruta-azal,          

kafe-hondar                   

eta beste                                 

miseria txungorekin nahastean.

Dena garbitu zenuen,

espartzuz eta lixibaz domestikatuz

goragalea.

Berez eratu zaizu analogia

:

zure eskua ere han zen, anputatuta,

maiteño ohiaren zaborrontzian.

64.
IZEN-ABIZENAK?

Udaltzaingora lagundu dit Edurnek.

            “Izen-abizenak? Ados.

            Landa-gune batean bizi zara.

            Iskanbilaren bat izan duzu auzokoekin?”.

            “Ez, han ez dago ia auzokorik.

            Kotxeak ospa egin zuen.

            Z bat eta 8 bat zituen matrikulan”.

            “Zerbait lapurtu dizute?

            Bitxirik, artelanik, objektu baliotsurik?”.

            “Nik ez daukat horrelakorik”.

            “Informazioa jasota geratu da atestatuan.

            Berriz antzekorik gertatuz gero,

            ez egin zalantza, hots egin, edo etorri”.

Amorruz bultzatu diot bulegoko jarlekuari.

            “Ea zerbait lapurtu didaten?

            Galdetzea ere!”.

Edurnek badu tenplerik nire borde-tenperaturei eusteko.

            “Eta defentsa-kurtsoren bat egitea?

            Bide batez, karateka bana ezagutu…

            Zuretzat mutila, niretzat neska”.

Ostikada jo diot ipurdian, biok barrezka.

65.
YOGA-IRAKASLEAK HONDOA JO

Irati Berazaren ama gure aurretik,

kulunkan dabilen belaontzia lez,

Mallonaberriko espaloian.

            “Eba, egun on. Kafetxo bat gurekin?”.

Sakarina eta minutu mutuak.

Menta-poleoaren lurrun likina.

            “Arte Ederrak        ikastekotan zegoen.

            Zu        institutuko kontserjea zara, ezta?

            Ez zenion        ezer igarri?”.

Ebaren paparrean, amatista bat dilindan.

Nire pentsamenean, suge bat sigi-saga.

            “Epaileak deitu dit,        ea ba ote nekien

            Irati        haurdun        zegoenik”.

Kafetegiko mahaian,

zamaontzi batek jotako zubia lez,

ziplo abailduta, Irati Berazaren ama.

66.
PLAKA TEKTONIKOAK

Nola ardoa ez den

mahats mota bakar batekin egiten,

hala guk ere ez dugu

berniz-kapa bakar bat izaten.

I.B.ren koadernoko “xomorroa” metafora bat ote da

sei asteko enbrioia izendatzeko?

            “Ama-alabak        baino gehiago ginen,

            lagunak,        bi hodei paralelo”.

Ba hodeiei ere pisatzen dizkiete autopsian

giltzurrunak,

                      uteroa,

                                   garun-masa.

            “Zoratzekoa da,        zoratzekoa!”.

Amaren betartean eztanda dagi planetak

alabaren plaka tektonikoek talka egitean.

67.
IKERLARI PSIKIKOA

Ebak aurpegia igurtzi du.

Antsiolitikoen zama ez da lastoa airean.

            “Zergatik ez zidan        ezer esan?

            Ikerlari psikiko bati        galdetuko diot”.

Medium bati egingo diola kontsulta?

Benetan dago etsita.

            “Jakin beharra daukat,        jakin beharra!”.

Edurne barrara joan da ordaintzera.

Eskua estutu diot Iratiren amari.

            “Zergatik kontatzen dizuet        hau guztia?

            Ez zaituztet        apenas ezagutzen!”.

Begietara so egin dit, trinko.

Gorgona batek bezala, bihurtu nau harrizko.

68.
ORAIN ARTE DAKIZUNA

Istorio hau gero eta itsusiago jartzen ari da.

Eta zuk muturra gero eta sartuago duzu.

Erreminten kaxa hartuta zoaz

bigarren solairuko zisterna konpontzera.

Serio hartuko duzu Hurbiltzailearen lorea?

Pieza klabe bat zara?

Bazara bai, irakasleei kotxea aparkatuz gero

edo taladroz jostean arbelak eta apalak.

Torlojuak estutzen badakizu.

Ez zara munduko atezainik alaiena,

baina enkoadernazioak bai, animatzen dituzu

kalkomaniekin.

Zenbat eta gehiago egin, gehiago maite zaituzte.

I.B. ezkondu batekin endredatu al zen?

Irakasle batekin, akaso?

Pasilloko terrazo turroi antzekoan

irri polit bat,

      letra polit bat,

               nini polit bat

dituzu plantaka.

69.
BASURDEA

eguzkia etorri zait bisitan habiara,

abendu betean

basurde bat iraulka dabil artadian,

luizia izandako maldan

ez du mugarik bereizten erresuma honetan,

heroi inozo ausarta

ilunabarra

eta ni, leihoan, bizi-filosofiak kontrastatzen

70.
AHUNTZAREN IZENDEGIA

Barraskilo eta triku, hontz eta katagorri!

Orain ahuntz bat daukat eta ez, ba, nigana etorri!

Lankideek izena jakin nahi izan zuten.

“Margarita, ijitoen ahuntzarena”.

Akrobaziak eginarazten zizkioten

eskaileratxoan gora, eskaileratxoan behera.

“Margaretatwood” egiten diot garrasi,

umore onean banaiz.

“Margaretmahy” egiten diot xuxurla,

ume sentitzen naizen une solteetan.

“Margaretmitchell” egiten diot ahapeka,

haizeak zer edo zer narras daramanean.

“Margueriteduras” egiten diot hasperen,

maitaleren batekin akordatzerakoan.

“Margafrantziako” egiten diot marmarka,

nire etxe-gazteluan giltzapetzeko orduan.

“Margomargoglantz” egiten diot isilka,

neu imajinatuta pertsonaia handi gisa.

“Yourcenar eta kito”,

indartsu banago.

Saltzaileak ea zertarako nuen galdetu zidan.

“Bizia salbatzeko…, baina neurea”.

Zelan hartu zuen txaraka estreinako egunetik,

triska-triska eginez asun, lahar eta sasi!

Barraskilo eta triku, hontz eta katagorri!

Orain ahuntz bat daukat eta ez, ba, nigana etorri!

71.
ON EGITEN DU HAIZEAK

Mau eper bati zaunkaka, ikatz-troko bat galapan.

Bidexkan dardarka adarrak, paisaiaren kapilarrak.

Hostoek tokata-fuga, gure bizitzaren mugak.

On egiten du haizeak, laztantzea du legea.

Stop, stop lirismoa, lotsa ematea ez da asmoa.

Munduan geratzen dira paradisuak artean.

Nahiz eta Iratirenak itxita izan atea.

72.
BIGARREN HITZORDUA: BILDOTSA

Ikus dezagun zer desnibel duen terreno honek.

            “Apur bat urduri nago”.

            “Lasai, ez gara ezkontzeko geratu”.

            “Ez duzu zure adina ematen”.

            “Eta?”.

            “Ezer ez, gustatzen zaizkit andre nagusiak”.

            “Ten points orduan”.

            “Administraria naiz Osakidetzan”.

            “Ni atezaina institutu batean”.

            “Biok funtzionarioak, Nerea”.

            “Kar-kar-kar-kar-kar”.

            “Badaukat EGA, ez pentsa”.

            “Irakaslea izan nintzen euskaltegi batean”.

            “Nahi duzu etorri etxera?”.

Arenaleko zubian, txurro-sunda.

Funtzionarioaren atarian, lau VT plaka.

Quo vadis, Bilbo hiria, turisten zerbitzaria?

Sobatzen uzteko prest zaude, txanpon baten truke.

Guk ere jardun dugu, elkar erantzi arte.

            “Lotuko nauzu ohean?”.

            “Abila naiz eskulanetan”.

Bildots baten gisa utzi dut, hankak faltsuan lotuta.

Tranbiara ospa egin dut, pilotu automatikoa jarrita.

73.
NIRE ORBAINA

Garai itsusietako trofeoak dira orbainak.

Garai hartan, ordu txikietan etxeratzen nintzen,

chaskiz eta ardoz enpo eginda,

Alde Zaharreko arima herratuen pariente,

penak kontatu zale ziren gautxorien konplize.

Aldaketa etorri zen

komunean txirrist egin

eta ezpaina apurtu nuenean bainuontzia jota.

Erabaki batzuk hartu nituen

:

txapitulatxoa saldu,

barrukoa oparitu,           

telefonoak borratu.                         

Neure buruaren aurkako indarkeria kantzelatu nuen.

Baten batek orbainari buruz galdetzen badit,

tumore bat kendu zidaten.

Garai itsusiek markak uzten dituzte

eta

nik tranpantojoa egiten dut ezpainetakoz.

74.
FAROLA BATEN AZPIAN…

Vendingaren aurrean txutxe-bildukiak

:

txirriek apetitua kinatzen dute.

Zer gordetzen du peña honek koltxoipean?

Poema apokrifoak, igual.

Garbitzaile-buruak abisatu dit ezin duela etorri

eta ikastetxera itzuli naiz, amadellabes.

Neure garitan nago, lanbasen balsari begira.

Lanbide honi esker ahal dut

gasolina ordaindu,

                tximinia piztu,

                               ahizpaz arduratu.

Hamarrak eta laurden.

Bistadizo bat eman. Alarmak konektatu.

                 Xuabe-xuabe zarratu.

Ez dut hotsik egiten espaloian.

Atzerako ispilua nahi nuke betondoan.

Bufandarekin babestu dut aurpegia

:

farola horren kontra, bikote bat morreo bizian.

Zerk elkartzen zaituzte? Esan.

Morboaren bertigoak?

                     Konkista baten goseak?

                                     Inbidia subliminalak?

Laia Lopez eta Luken Ituño. Joder! Bale!

75.
AITA GARDENAK

Ez litrorik.

Ez drogarik.

Ez nota txarrik.

Ez depresiorik.

Ez portaera eskasik.

Ez jarrera antisozialik.

Ez erronkarik hartzeko beldurrik.

Ez dizu aitaren absentziak

mailatu emozionalik utzi,

               konfiantza murriztu,

                                   babes-premia gehitu,

Irati?

Psikopedagogiaren aburuz,

aita gardenek

—a zer eufemismo aita absenteentzat—

ondorioak uzten dituzte afektuen ingeniaritzan.

Non dago, non zegoen, non egongo

zure logelako argazkian tantoballe zintuen aita?

Erne ni semaforoan, batera eta bestera begira.

Mordoilotu egin zaizkit pentsamenduak

:

kotxeren bat ziztuan agertu

eta jo eta errementatu egin ahal ninduke ilunpean.

76.
HIRUGARREN HITZORDUA: VICTOR

Donostian geratu naiz azkenean, frantses batekin, Kursaal aurrean, 17:00etan.

Gurpil karratu bat emango dut r-ak ahoskatzean.

            “Bonjour… Victor… Hugo?”.

Nerbioek eragin didate broma eskas hori. Barrezka erantzun dit aukeran zientzietakoa dela, ez letradua.

            “Ardoa gustuko duzu, n’est-ce pas?

            Adituagoa naiz honetan lore kontuan baino”.

Botila bat ipini dit eskuan. Etiketak jo dit errematea

:

Domaine de la Solitude, Bakardadearen Etxea.

77.
DISNEYLAND

Arratsalde bakar batek balio dezake aste oso batek Disneylanden beste.

Despeditzerakoan, eskatu diot Victorri aparkalekura laguntzeko. Salpikaderoan daukadan gaztaina-morkotsa ukitu du. Ez diot esan zera denik —zertarako—, nire bihotz fosilduaren ikurra.

Atzera bota dut jarlekua. Atzera bota du jarlekua.

Ez al zen hau irrikatzen nuena?

            “Irribarre polita daukazu”.

Alkandoraren botoiak askatzea izan da… baso elurtu batean barrentzea.

Victorren

ahoak farfailadun sostenean hozka,

            eskuak ipurdi zimelean labainka,

                         bizarrak lepo zimur laxoan kilika.

            “Pas ici, ma chère, hemen ez, ez jarraitu.

            Laster alde egin beharko dugu.

            Eta nik, biharamunean,

            alboan izan nahi zaitut”.

78.
PURGATORIOAREN DESKRIBAPENA

Beldur nintzen Amaia ez ote zen sekula esnatuko.

Lo eduki duten aldian etengabe mugitu ditu begiak.

            “Pur ga to ri o a ez zait gus ta tu.

            Hi po dro mo bat e ma ten du.

            De na da go he siz be te ta,

            e zin nu en sal to e gin

            au rre ra se gi tze ko.

            Ho rre ga tik i tzu li naiz”.

Besarkatu egin dut.

KH7ren usaina dauka.

Hesiak daudela zeruan?

Nire ahizpak ez du, ba, oztoporik merezi.

            “Zu ku a e dan go nu ke gus tu ra”.

            “Laster emango dizute alta.

            Elkarrekin egingo ditugu Gabonak”.

Ahal izatera, arrelepo hartuko nuke ahizpa

elkarrekin joateko garotzan murgiltzera.

79.
INURRITEGIA

Ikasitako hitz guztietatik,

orain aukeratuko nituzke

munduari habeak jartzekoak.

Soka-saltoan ibiltzen ginen zubi inguruan,

hormigoi eta altzairuzko ogro despota hura,

auzoa zanpatzen zuena

araudiek langileen boza legez.

Hiztegia zera zen han,

patata-zakuak balkoietan,

plastikozko pertsiana berdeak,                    

Spar-eko letrero baikorra.                                    

Behin, inurritegi bat topatu genuen terraplenean.

Zotzekin zirika, kanpora atera genituen bitxoak,

hormatxori herren bati merienda emateko.

“Zuk zer du zu na hi a go,

i nu rri a i zan a la txo ria?”

Edonork du nahiago hegan egin

lurpean bizi baino.

“Nik inurria. Niri labirintoak gustatzen zaizkit”.

Obra bateko alanbreetan katigatuta neukan gona.

Gure gorputzak hazten ari ziren erronka eginez

garabiei,

asfaltoari,              

grafitiei,                               

bera beltzaran, ni larzuria.

Kale egin berri okerretan,

erotu egiten zitzaizkigun ametsak,

irteeraren bila.

LAUGARREN ZATIA

BORDELE-BEGOÑA CONNEXION

Bere gorputza ukituko dut

eta gogoratuko zait nola gorde

maitasuna.

                                            D.W.

80.
VINARIUM

Urtarrilaren hasierak. Gure lehen asteburu-pasa. Bordele.

Vinarium izeneko ardandegi batean sartu gara. Izen zuhurra bodegarena, keinu bat kode binarioari. Kode bitarra astronomian erabiltzen da indar grabitatorioa dela medio lotutako astro biri buruz jarduteko.

Komunean, château chic baten grabatua. Kuriosoa kasualitatea

:

Domaine de la Solitude-tik

Domaine des Grandes Espérances-era al goaz?

Orain ahuspez nago, pilpiraka, nenufar sukartsu bat.

V bat marraztu diot Victorri paparrean hatzarekin

:

garaipenaren ikurra,

                         hegazti baten soslaia,

                                       izen baten iniziala.

            “Ça va? Ondo?”.

Bere ahotsak atera nau eskema minimo horretatik.

Izar bi gara masa-zentro komun batean biraka.

81.
NIRE PARENTESIA

Parentesi bat da hau.

Victorrek argazkiak egiten dizkit. Onartzen diot pause teklari sakatu diodalako

:

eten apal bat da hau neure buruarekiko (edota nire ardurarekiko, Amaia; eta nire obsesioarekiko, Irati).

Eskale bat ikusi dugu negar-zantzoka La Grande Cloche pasabidean. Inoiz ez dugu jakingo nor den. Ez zaigu ahaztuko baina.

Kanpai-hots ozenak bihurtuko bagintu

fusil eta sarde,

               ultramatxinada

                                          postkulturalista?

Langarra hasi da joko malabarak egiten

eta

nire adats umelak galdera-usaina dauka.

82.
ESKU ELEKTRIKOAK

Oxigeno-molekulak trumilka biriketan.

Poliki biluztu nau, hamazazpi urteko neskatoa banintz legez. Esku sotil mazalak ditu, erlojugilearen hatzak. Bularra laztantzen didanean argi-seinaleak igortzen ditut

:

aireportu bat naiz, gurmak hartuta, txinpartaka.

Kuku-sugarra ote da bera, orain banago, gero ez? Kuku-sugarra ote da bera, orain banago, gero ez?

83.
LIBERTIZIDIOA?

O, Agurtzane, lezka errea,

goizero fianbrera betetzen duzuna

—arroza, humusa, petxuga plantxan—,

lerdetan zaude

roquefort saltsaz jantzitako

muskuilu-kazola baten aurrean.

O, Agurtzane, juka nanoa,

arratsero Springsteen hain topera jarri

non Margari topeka hasten baita,

hatsanka zaude

entzunda zure boz grabea

Big Banga bezain kosmikoa dela.

O, Agurtzane, kaktus lakarra,

gauero arantzatxoak tolesten ohitua

zure ur eskasak ez xahutzeko,

zabalik zaude

atzerritar inbasiorako,

edozein euskal hondartza bezala.

84.
POEMARIK SUBLIMEENA…

Kostatu egiten zait Victorren gorputza nirera erabat doitzea.

Usain hau ez da beste usain hura. Zapore hau ez da beste zapore hura. Dena den, lepoan putz egiten didanean, poemarik sublimeena forma hartzen hasten da nire izterren artean.

Aparta paretik, Diane! Ni ere polito moldatzen naiz figura mitikoak sortzen.

85.
EZIN DA DENA ZEHATZ-MEHATZ KONTATU

Bikote beterano bat ematen dugu besotik helduta.

Plazatxo batetik sartu gara lokalera. Hormetan, trinkete-palak. Bitrina batean, ofrenden antzera,

Mauleko espartinak,

                  Heletako gaztak,

                                     Irulegi arnoa,

                                                  pateak,

                                                                foie-grasa.

Gazte batzuk euskarazko ariketak egiten mahai batean. Institutuaz oroitu naiz. Victorrek esan dit pentsakor nagoela. Egia, malenkonia moduko bat solidotu zait barruan, gelatina-geruza deseroso bat.

I.B.ren historia azaldu diot, gutxi gorabehera. Ezin da dena zehatz-mehatz kontatu.

86.
AMORANTEAK KONPARAZIO BAT EGIN

Garonaren urak ardo dira harrizko zubitzarraren azpian.

            “Ardoaren moduko maitasun bat da

            nik nahi dudana. Voilà, Agurtzane”.

Gizon hau plan(t)ak egiten ari da nirekin

:

Bordele-Begoña connexion.

Ez naiz marmolezkoa.

Aukeratzera emango balidate

elkarrizketa transzendentalen,

                      osasun-aseguru on baten

                                    edo multiloteria honen

artean,

zer, zer hautatuko nuke?

87.
GAU BAT OPERAN

Ez naiz ari Marx anaien filmaz.

Bizeten partiturak Zeilan exotikora garraiatu gaitu. Libretoa, tira. Dena den, Nadir perla-arrantzalearen ariak inarrosi egin nau eta, pelikula misogino hartako Pretty Womani bezala, ia-ia pixa atera zait Grand Théâtreko platean.

Japonian bi mila emakume inguruk jarduten dute urpeko arrantzan, perlak ez ezik, abaloneak batzeko, oso preziatuak, bai sukaldaritzan, bai bitxigintzan. Birika hutsean murgiltzen dira batzuk, 30 m-ko sakoneretaraino. Milaka urteko tradizioa omen da “sirena perla-biltzaileena”, oinarri matriarkala ere baduena, bizimodua beren kasa ateratzea eta egitea ahalbidetzen baitzien emakume askori.

Berriz oroitu naiz zurekin, Irati

:

zure koadernoan “perla” deitzen zenien zure poemei.

88.
KOTOI-LOREA

Nire hondamenaren bila nabil.

Kandela bat piztu dut gelan, jazartzen gaituzten mamuek zakutik har dezaten.

Glaziar bat zartatu zait ahoan. Albatrosak datozkit zilborrera. Arrain sarda bi gara nahas-mahasean.

Lokartu aurretik, musuak aurpegian. Bizar garratz hori, kotoi-lorea.

Normalean ez naiz hain kursia izaten. Gainera, zer dela-eta nabil albatrosak mentatzen, ni basotarra izanda?

Profitatu. Ezagutu.

      Kontrolatu.

89.
OKUPAZIOA

Dio gauak aditzeko

nola datorren herrestan,

         nola datorren mokoka,

desoseguz.

Eskuak igurzten ditut

listuz,

          haziz,

otzantzeko.

Odolera dator izena hartzera

amak kumeak milikatzen dituen eran,

           jainkoek lurra bedeinkatzen duten gisara,

maitasuna.

90.
ELURRA ETA LETRAK

Elurra ari du Bordelen.

Gizon honen ondoan esnatzea zera da,

kaiola herdoildu bat zabaltzea,

            pausoak aditzeari uztea,

                            bakarrizketak aienatzea,

                                                     elur-jasari ametitzea

iraganaren kale-zuloan

letra zaharkituak estal ditzan.

91.
HISTORIA BERRIA

Nire azal zoriontsuak kontatutakoa.

Aintzat hartuz gero nire bizitza arrunta,

pixka bat abentureroa,

           pixka bat ergel epela,

                      pixka bat lotsagabea,

baina apailatua

irudimenez,

                     malenkoniaz

                                            eta ironiaz,

hemen eta orain nire historia berria hasi da.

BOSGARREN ZATIA

NORANTZ MAKURTUKO ADARRA?

… eta ikasi dudalako maitasuna onartzen

gorputzeko

orbainak bezala.

                                                              D.W.

92.
INFUSIO-AROA

Etxera ekarri dut Amaia aldi baterako.

Orain, lanetik bueltan,

infusioak hartzen ditut ardoaren ordez.

Margaritarekin ikaratzen denez,

ez da irteten, bogada zabaltzeko ez bada.

Baserrian, lehortzen ipinitako izarei tenk egin

eta erromatar mozorrotzen ginen,

hemen ez den hemen batean.

Gero, kuleroak eskuz garbitzera

derrigortzen gintuzten.

            “A mak tal ko u sai na i za ten zu en…”.

            “Eta aitak lurrarena

            eta fabrikako koipearena”.

Udaberriko domeketan,

Arbolantxako txakolinera joaten ginen.

“Otxarkoagatik Salberaino da Begoña.

Erromeriak egiten zituzten ermita bota arte”.

Neguan zinera,

biok manopla zuriz eta perlezko galtzerdiz.

Amaiak eskumuturrean lotu du

Bordeletik ekarri diodan erlojua.

Paisaia baten akuarela bat dauka esferan.

93.
SAHATSA

Sahatsa genuen gogokoen

ez zelako altzifrea, ez zelako artea.

Aitaren aurretik heltzen ginen pinaburuak batuz.

Zuhaitzak adarrak zabaltzen zituen guretzat,

antzoki batek teloiak legez.

Erroi bat isildu arte itxaron zuen berba egiteko.

“Betidanik egon da hau hemen.

Ikusten dituzue orri txikiok?

 Haizea dabilenean, kontuak esaten dituzte”.

Ez genuen ezer entzuten;

kexatu egin ginen.

Orduan, txilin bi lotu zituen, artilez,

berdea alaba batentzat, gorria bestearentzat.

“Txalupetan lez, ababor eta istribor”.

Amaiak sahats hori besarkatzen du egunero,

basabidearen muturrean. Bere totema da.

Eskuak pasatzen dizkio ehunka urteko azaletik

(moja batek Kristoren soinean egingo lukeen moduan).

            “Zain du. O sa tu. Bar ka tu. Bi har ar te”.

Zuhaitzaren azalak arbasoen antza omen du.

94.
BIOLETA-MARMELADA

Edurnek gulak jota leitu ditu gazten etiketak.

            “Ai, nire kolesterola!”.

            “Amaia eta Mau zaintzeagatik”.

Lankideek gustura hartu dituzte galleta bretoiak.

            “Gora gure superbedela!”.

            “Hamaiketakorako”.

Laia Lopez hunkitu egin da brillantina ikusita.

            “Zergatik?”.

            “Zure cocker-begiak animatzeagatik”.

Martinek ontzia aztertu du.

Oihala haztakatu Laurak.

            “Vichy frantses autentikoa”.

            “Aurkitu dudanik eta originalena” diotset,

            bioleta-marmelada potoa emanda.

            “Igual bioletak hazi ezpainen bueltan”.

Kanta baten leloa iruditu zait Martinen esaldia.

Zenbat aldiz ez nuen leituko I.B.ren kaligrafian!

Inora ez eta edonorantz gidatzen nauten hariak

luzatzen dizkit Diane Wakoskiren poesiak.

95.
NIRE ALEGORIAK

Ez dago istripurik puntu alegorikorik ez duenik.

Azazkaletako esmaltea lababotik jausi

eta baldosen kontra izorratu da.

Amoniakoz garbitu ditut arrastoak

eta berriz pintatu azazkalak.

Halaxe, neure kabuz margotu dut etxeko horma

—polizak ez du pintadarik estaltzen—.

Harri zaharra taupaka ari da berriro,

nire habiak arteriak balitu bezala.

Harri hori bihotz urtetsu bat da

eta

neureari eutsiko dio, beti.

96.
ZIRKUITU-LABURRAK

Hogei bider bai, hots egin diot txispasari.

Ikastaro bat egin beharko, sindikatuan galdetuta.

Liburutegiko fusibleak erre egiten dira

ordenagailuren bat entxufatzerakoan.

            “Aupa, / Agur”.

            “Luken… Zer moduz, aspaldiko?”.

            “Hobeto. / Utzi / naute / baketan”.

            “Ba pozten naiz, mutil.

            Eta zaindu, batez ere zure aho zikin hori”.

Bere algara laborategiko atean,

zirkuitu-labur luze galanta.

97.
LIBURUTEGIAN

Ezertarako balio ez duten trasteak ditugu hemen

—ez fikzioaren eta jakintzaren luminariak—.

Noizean behin baino ez dugu erabiltzen,

Jaun Idazle edo Andre Idazle etortzen direnean.

Gortinoiak zabaltzean, hautsa esnatzen da.

Ba ote dago hemen, hauts izpien itxuran,

I.B.ren frakziorik?

Beharbada, hemen hasiko zinen, Irati,

Storni etsi bat,

            Szymborska zoli bat,

                                  De Castro errime bat,

                                        Lasa moderno bat

sentitzen.

Esadazu, airean dantzari zaren izpi urrekarak,

egin al zion Namastek kontsulta tarotistari?

Igarri ote zuen zure koaderno sekretu mamitsua

sukaldean dudala, zerealen kaxan ostendurik?

98.
KORTESIAZKO KEINU BAT?

Hurbiltzailearen audio bat daukat,

Josu Cantera jaun jatorrarena.

Segituan itzuli diot deia,

aztoratuta zeukalako arnasa.

Adeitsua da gizona, ezin ukatu,

eta ni, antza, modan nago.

Ez dakit ez hasi, ba, pentsatzen

interes gehiago duela niganako

ikerketan aurreratzeko baino.

“Kaixo, Agurtzane, zer giro?

Gazteei buruzko berririk?”.

Errutinazko deia omen da hau,

kortesiazko keinu normal bat.

Eskatuko al diot laguntzeko

—kortesiazko keinu bat—

nire hormako Banksy topatzen?

Gure solas lasaia amaitzerako,

propina bat eman dit mamurtzeko.

“Ez dirudi bortxatua izan zenik”.

Nire zeregina ez da, baina, ikertzea.

Aditu, mutis egin eta segi aurrera.

99.
ZERGATIK EZ DUDAN EZER ESATEN

1. Araan barandaaga da zarbaat asataka.

2. Az daga garantaarak sasma bat agaa bardadaraa dala pantsatzaka.

3. Sasmagarra garba bat daakat.

4. Nak kadaataka dat sasma hara, nara arara.

5. Naarra harrak abjaktabaaga ata andapandantaaga santaaraztan naa.

100.
KAMISOIAK ETA PIJAMAK

Lady Laurarekin geratu naiz

Edurneren egunerako oparia hartzeko

:

maleta berri bat, Imsersozaleen poza.

Berak bestelakoak ere eskuratu ditu.

            “Zeuk erosten diozu arropa Martini, ala?”.

            “Normalean ez, baina hain dabil,

            zelan esan, hain dabil mimosito…”.

            “Dena ondo, ez?”.

            “Tira, ez gara lehengoak, ezin izan.

            Boladak eta boladak…

            Aizu, hau gustatzen zaizu?”.

Dotoreziaren kintaesentzia aukeratu du,

gasazko kamisoi gorri tirantedun bat.

Nik loredun bat beherapenen sailetik hartu

eta probatzeko imintzioa egin dut.

            “Mesedez… Estilista bat behar duzu”.

Pijama termiko bi apartatu ditut azkenerako,

Amaiak eta biok basoko hozkailuan bizirauteko.

101.
GIZON KALADUNA

Berriz egin dut topo Mikelekin.

Marko Polo dakar gaur,

bull terrier belarrimotz bat.

            “Behin ezagutu nuen dalmata koitadu bat…

            Orban urdinak zituen, pentsa…

            Urteetan eduki zutelako soto batean lotuta…

            Kolorea mudatu zitzaion argi faltagatik…

            Kanpoan ez zuen egin astebeterik ere…

            Kataratak, hortzik ez…

            Kalte psikologikoak ez aipatzearren…”.

Mauri begira nago, zein gustura dabilen muturka

urtegi ertzeko lohietan.

Janari-banku oparoa da toki hau benetan.

            “Animaliak jagotea zera da niretzat…

            Oreka naturalari laguntzeko modu bat…

            Existentzia poesiatik ulertzea…”.

Horrelako esaldiek lurra pitzatzen didate

oinen azpian. Mistiko bat, Dios!

            “Poesiazalea, ala?”.

            “Erabat… Guztiz…

            Sariren bat ere irabazi dut…”.

Artobero-usaina zabaldu da.

Becquer bat daukat parean, perilla eta guzti.

Oi, lore-hautsaren mantelina urak janzten!

Oi, kardulatzak udalehenaren irriei deitzen!

102.
DEI BATEK SOLAS INTERESGARRI BAT ZAPUZTU

Ezinbestean, kabalak egiteari ekin diot.

Gizon Kaladunaren izenak badu M letra

eta I.B.k txakur-ileak zituen arropan.

            “Nire ezagun bat ere ibiltzen zen

            txakurrekin boluntario.

            Entzungo zenuen zerbait… Irati Beraza”.

            “Ene! Bai, bai…

            Nire ikaslea izan zen Mallonaberrin…

            Badira hiru edo lau urte…”.

Total maskaldu zaio aurpegiera.

            “Tratua izan genuen, ia azkenera arte…

            Idazlantxoak pasatzen zizkidan…

            Begira, kamiseta hau berak egina da…”.

Bat-batean, mugikorrak jo dio.

            “Bale, amatxu… Ileapaindegira...?”.

Jarrita gauden enborretik altxatu da.

            “Agur, Agurtzane…!

            Bakarrik uzten zaitut paradisu honetan...

            Baina badakizu…

            Gauzak, zenbat eta bakartiago, ederrago…”.

Zergatik sentitzen naiz amildegi-erpinean?

103.
KUKUA

igela, sugandila, salamandra,

ereinotzak, erkametzak, lizarrak,

anemonak, mihilua, txilarra,

erreka, trokatxoa, hartxintxarra,

ur-oiloa, zapelatza, karnaba

kukuak bere orduan egingo du kuku

ez ditzagun aurreratu gertaerak

104.
BISITA SORPRESA

Bainu beroa prestatu dut

xaboi apartsuz,

           gatz mineralez,

                    olio usaintsuz.

Lurrunez bete da komuna, erdi itzaletan.

Baina atea jo dute juxtu orduan.

            “Amaia? Zabalduko duzu?”.

Erantzunik ez.

Albornoza harrapatu. Ilea hala moduz bildu.

                   Oinak ris-ras arrastatu.

Irati Beraza dago atean,

mingainean amu bat,

ahoa itxi-irekiz, arrain mutua.

Burbuila bat lehertu da.

Pilpilka nago.

Besoa atera dut telefonoa hartzeko

:

amorante frantsesa, amorante frantsesa.

105.
FAISAIAK

Victor etorri da lehentxeago.

Sahatsa ikustera goaz. Isiltasuna itsaso bat da eta gure berbek elkar igurzten dute irla mugikorrak balira bezala. Lurra zulatzen duen zurtoin fin bat bezala sentitzen dut poza. Faisai bikote bat azaldu da aldapan. Geldi egoteko keinua egin dugu, biok batera. Luma urdinak, luma gorriminak.

Ohartu gara horretan datzala zoriona

:

une labur batean elkarrekin distira egitean, belar luzeen artean desagertu orduko.

106.
AITITAREN ESKOPETA

Txirrindulari batekin gurutzatu gara.

Ez dut basoan kirolik egiten ezker orkatila trokatu nuenetik orbelean labain eginda.

Euripean lasterka ibiltzeko bizioa hartuta nengoen,

uhuri eginez otseme baten antzera,

amorruak sosegatzeko.

Victorrek lepokotik oratu dio Mauri.

            “Attention!”.

Pinu-beldarrak estratan. Gero eta goizago jaisten dira, eguraldiarekin engainatuta. Pinudia mataza zurixkaz josita dago. Ez dira nahikoa

amilotxa,

                  kaskabeltza,

                                          basoilarra,

                                                               saguzarra.

Bada prozesionista flematiko hauen erruz mingaina galdu duen txakurrik.

            “Etxe ingurua kutsatzen hasiz gero,

            punteria probatuko dut

            aititaren txinberarekin,

            ea zenbat puxika lehertu”.

            “Eskopeta al daukazu?

            Tu es unique, Agurtzane”.

Gerritik heldu dit. Etxea antzeman dugu urrunean. Amaiak prest utziko zigun afaria.

Azken beroek basa-orkideaz zipriztindu dituzte landak. Ez dakit poztu ala tristatu.

107.
ITURRIA

Zozoaren txistua egiten irakatsi diot gaur Victorri. Amamak irakatsita dakigu ahizpok.

Horra artizarra. Haitzari ura dario, zilar-zilarra.

Mariorratz bat dago iturriaren zaian. Ez, akazia-leka bat da. Bakarkako dantzan, nahiko luke horrek ere etxerako bidea eta ordua ahaztu? Ur-dilistek dar-dar, edatera makurtu garenean.

Iturriak ur berria eman digu. Guk berari, ahoan daramagun argia.

108.
URTSU

Isilik egiten duzue. Ez da gizon hiztuna. Gaur baina...

            “Zu edateko gogoa daukat”.

Palmondotik amildutako koko baten moduan ireki zara.

Hogeita lau ordu eta bihar badoa. Aita izaten du asteburu oro bere kargura.

109.
TENPLUA

Baina nik badut plana zapaturako.

Idazkaritzako fitxategian topatu nuen

I.B.ren aitaren helbidea,

txalet adosatu bat, Eatik hurbil.

Abisatu gabe azaldu naiz.

Andre gazte batek ireki dit atea,

ilegorria,

                liraina tope,

                            gona hippya,

pare bat urteko mutiko bat atzean duela.

Umezaina da, hurrean.

            “Roberto Beraza, mesedez?

            Ertzaintzarentzat lan egiten dut”.

Di-da erakutsi diot Museo Lagunen karneta.

Lortu dut ziria sartzea.

Aita Gardena laster etorri da

galtzerdi hutsik,

                hirurogei bat,

                                 sudur kakoa,

eztarriko marranta garbituz,

                 zapatak uzteko txokoa seinalatuz.

            “Pasa, pasa barrura”.

Estudioa dauka, makrogela bat norberarena

:

jainko-jainkosa hinduen irudiak,

            tea zerbitzatzeko ontziteria,

                   mudren posterra, meditazio-gidak.

110.
EGUNEROKO BIZIMODUA KONPLIKATUA DA

Iratik eta aitak antz handia daukate.

Aita Gardena izateko, geneak utzi dizkio.

            “Harrapatuko duzue, ezta?

            Morgeko kiratsa ezin ahaztuta nago”.

Ez naiz bere lantua entzutera etorri,

galderak egitera baino.

            “Harreman ona, normala, ona.

            Baina eguneroko bizimodua…

            Konplikatua da”.

Yogientzat ere bai?

Uste nuen horretan gure gainetik zeudela.

            “Eki ikustera etortzen zen”.

Zerbaiten bila jaiki da, inspiratuta bezala.

Eta hemen dator, koadro bat ekarriz.

            “Berak egin zion hau, jaio zenean”.

Ekilore bat aurkian, errima bat ifrentzuan.

Etxeko artistaren zigilu landua.

            “Rob, kolunpioetara goaz”.

Neskak eta txikiak pa bota diote atetik.

Elur-putzu bat urtzear dirudi Robek.

            “Nire bi eguzkiak”.

Umezaina, beraz, ez da umezaina.

Ezer berririk ez eguzkipean.

            “Bigarren bizitza, bigarren aukera?”.

            “Hirugarrena, egia esanda”.

Iratik txit maite zituen

poesia eta botanika.

Eta bere aitak ezkontzak, antza.

111.
OMMM…

Eguzki-eguzkia Lekeitioko hondartzan.

Ordu bata.

Ur ertzean algak eta lazun bat,

kurlintek erdi janda.

Agian honetan datza zahartzea

:

mareak uzten duen markari behatzean.

Sakon hartuko dut arnasa,

unibertsoko soinurik askatzaileena eginez

hatz erakusle eta lodien mamiak batuta.

Andre lepo-konkor bat dabil harago.

Ez da izango… Miren Agur Meabe!

Beste bat ematen du, ba, telebistan.

Irati bihotzekoa, gaur zure omenez

txipiroiak jango ditut portuan.

Tintan, zelan ez.

112.
PASEOA LEA ONDOAN

Ihien kobrea uretan. Marea-errota. Karramarroak harri artean. Zubiaren begian antzinako ontziola, hareatza, San Nikolas uhartea, zerumuga. Azeri-buztana. Irlatxo bat ibaian lo, zuhaixka izen bakoz josita. Garzak zingiran. Pintada bat Leaz haraindiko horma batean: PALESTINA ASKATU. Traineruak arraunean. Jauregi barrokoa, dorre sendokoteak, ontziralekua, sekuoia. Txalupen hilerria, adagio bat iraganarentzat. Eukaliptoen fruituak, iratxoen zibak. Enbor moztu bat (orbainak bihotz hustu baten taxua dauka). Teileria egon zen tokian, alanbrada. Ezkurrak. Landan, dozenaka kolorez, antzaretarako batelak ahuspez, saihetsetan aldarriak, saihetsetan herria. Behorrak eta moxalak. Baserri-auzoa, bidegurutzea, zubi txikiago bat, errepidea. Birigarroa masustondoan, masusta bakarra more, gainerakoak gorri. Erromesen ospitalea kaparrak janda, noiz eroriko. Orkatzen gorozkiak. Data bat gaztainondo batean labanaz idatzita. Aspaldi hartan maite nuen gizonak atzean utzi ninduen bihurgunea. Pikondo antzua. Txantxiku bat haitzartetxo batean. Nire oinatzak zidorrean. Gorostia sutan legez. Arratsaldea ixten. Pagausoa, hegada, negargura, bizi-arnasa.

113.
AZTARNARIA

Bueltan naiz basoan,

ni, zeru-lurren arteko giltza;

edo partikula-azeleragailua, apika.

Misterio batzuk sinpleki ebazten dira

oinetakoei arretaz erreparatuz gero.

Hamaikatxo argazki egin ditut

—ez zuhaitz, ez hegaztienak

baizik eta orotariko zapata-zolenak—.

Oinatz-aztarnari jardun dut

marka gainjarrien,

            marka ezabatuen,

                        marken, marken, marken

peskizan.

Etxe bueltako lupetzan grabaturiko boten erliebeak

eta urtegi bueltako boten erliebeak

bat egiten dute. Bingo.

Badakit nork desondratu zidan etxeko horma.

114.
EHIZTARI EHIZATUAK

Ekintza zibiko eredugarri bat filmatu dut

:

salabardo bat ahate despistatu bat bahitzen.

Daniel Boone eta konpainia ehiztari ilegalak dira.

Hortik ahateak gizendu nahia.

            Hortik autoa segika gauean.

                        Hortik hain gustu txarreko pintada.

Zelan jaten dituzten, nahiago ez jakin.

Gisatuan erre-egosita?

                 Magret gisa? Edo confita?

                               Laranja-saltsatan bustita?

Mangatik tiraka izan dut ahizpa,

erbinudeen pare biok, sastraketan ostenduta.

            “Kon tuz! Pa ko de a bru a da e ta”.

            “Ezagutzen duzu agure hori?”.

            “Fi res to ne ko guar dia ze na!

            Ze lan dei tzen zi on ai tak? Bai, nes ka!”.

Ai, ahateak! Ai, arratoiak!

Bukatu zaizue buffet debaldekoa.

115.
HAIZE MALERUSA

Froga grafiko bikaina lortu dut

nire bakea bermatzeko.

Hala ere, jota nago.

Eta minberatu egin zait orkatila.

Mau tinko daukat adi-adi

:

ezin du nire tristura sufritu.

Basapiztia bat naiz, geziei ihesten,

(zauria ez ikustearren) begiak itxita.

Azkura daukat gorputz osoan.

Han behean da

hiri ahula,

       hiri saldua,

              hiri galdua.

Lanbroa bionbo naif bat da.

Haizea pisutsu dabil, malerus.

Norantz makurtuko adarra Artxandan?

Mikel Oreka Gizon Kaladunaren aldera,

ala bestearenera?

SEIGARREN ZATIA

TXATAR MORDOA

Edo akaso, amodio hori ba ote da zerbait gehiago

katuek ehizatu, triskatu eta atzeko terrazan abandonatutako

untxi bat baino?

                                                                                               D.W.

116.
ALFONBRA GORRIAN LEGEZ

Aitzakia batekin ekarri dut Martin,

tailerra erantsi nahi diodala etxeari.

Mauk ez du gogoko, nonbait,

haginak erakutsi baitizkio.

            “Zelako jenio txarra, ikatz-troko!”.

            “Formal, e! Formal, Mautxu!”.

Arkitektoa —Eiffeltzat-edo dauka bere burua—

alfonbra gorrian legez dabil bizitzan, kontent

ile zilartzen hasiaz,

     Listerine irribarreaz,

                     gorpuzkote olinpikoaz

                                          eta ezkon-eraztunaz.

Nahiz eta Laura hamabost urte zaharragoa izan,

ez dute gutxi airatu

beren harreman desigual jeniala.

            “Eta? Probatu al duzue marmelada?” diotsat,

            etxetik presarantz oinez goazela.

            “Bai, kategoria”.

Bota amua. Jarri gazta.

            Egin tiro.

            “Orduan...

            hazi zaizkizu bioletak ezpainen bueltan?”.

117.
ÑIMIÑOA ETA LABAINA

Martinen begietan zer edo zer mugitu da,

ñimiñoa, larba bat.

            “Zein ona den Wakoski, ezta?”.

            “Bai, edonori gustatzen zaio,

            neska abandonatuei bereziki” diotsat,

            poltsikotik paper bat aterata.

Martinen begietan zer edo zer mugitu da,

ziraun bat, labaina.

118.
DIAPAUSA…

Nire begiek ere zerbaiti antzeman diote.

Victor hemen balego, argazkia egingo luke

:

sei krisalida berde txintxilik,

farolillo txinatarren pare, adar horretatik.

Barruan, geldi eta martxan, isilik eratzen

hiru hanka pare,

        buru eta enbor,

                  hegalak,

dotore.

Fenomenoa zehatz deskribatzen du biologiak.

Haatik, norberari mesede egiten dio

alde mirarizkoa dastatzeak.

119.
DINAMITA?

Kontua da papera papertxo hura dela.

Kontua da letra ezaguna zaiola.

            “Pintura-akademian hasi zen dena”.

            “Akademia batera joaten zara?

            Bodegoiak eta biluziak pintatzera?”.

            “Lauraren txandak rollo bat dira”.

            “Baina Iratik hemeretzi urte zeuzkan”.

            “Neska batzuentzat helduok dugu tiradizoa.

            Irati zera zen… dinamita”.

            “Dinamita? Zer diozu?”.

            “Ez zela zipitzik ere mozten.

            Pis-pas batean endredatu ginela”.

Kontua da Martin bere bertsioa kontatzen hasi dela.

Kontua da nobeloi kutre bat saldu nahiko didala.

120.
TRUMOIAREN LEZIOA

Tximeleta eroak ditugu inguruan

kontzientzia,

                      duintasuna,

                                           errespetua.

            “Baina segituan utzi nuen.

            Ez nuen uste maiteminduko zenik”.

Trumoi-hotsak jo du.

Itxaron, Martin, malkoak lehortzeko.

Gaztetan, kanpinean joan ginen

ekaitza iragarrita egon arren.

Ez genuen denda ganoraz muntatu

eta dena hondatu zen, geu barne.

Trumoiak lezio unibertsal bat eman zigun.

Arkitektoarentzat balio duena.

Baita zuretzat ere, Irati.

            “Fantasiaz beteta zegoen, Agur.

            Lagunak garelako kontatzen dizut.

            Ulertzen didazu?”.

Erdi itxita ditu begiak Martinek,

lo-xuxta batetik esnatu ezinik bezala.

121.
XOMORROA ZIRRIKITUTIK AZALDU

Hodeiek katu-oinatzen itxura daukate.

            “Hil zen egunean deitu egin zidan.

            Funikular aldean geratu ginen.

            Test horietako bat zekarren, positibo”.

Azaldu da zirrikitutik xomorroa.

            “Esan nion ez esateko ezer inori.

            Negar batean zegoen, besarkatu egin nuen.

            Azken aldia, azken aldia eskatu zidan”.

Txatar mordoa da erretolika hori.

            “Larrua jo genuen, bai, basoan bertan.

            Baina gero damutu egin zitzaion.

            Intensita jartzen zen, histerika bat zen...”.

Baietz Mauri jaten eman bere arrautzak.

            “Arineketan alde egin zuen, txakurrarekin.

            Txakur bat ateratzen zuen, kariñoa zion.

            Ez nion jarraitu, benetan, benetan”.

Abade bat-edo eskatzekotan nago.

122.
MUTANTE TRANSHUMANO BAT

Martin totelka ari da, desitxuratuta

mutante transhumano baten gisa.

            “Eta orain zer egingo duzu?

            Koldarra izatearekin konformatu?”.

            “Agurtzane maitea,

            zergatik jartzen nauzu kinka honetan?”.

Nazka ematen dit bere arnasestuak.

Mainati arraioari mukiak darizkio.

Eskuekin helduta nauka kokotetik.

Atximur egiten dit atzamarrekin.

Eta nora doa, nora, nire buru lausotua?

I.B.ren beltzune hartara, I.B.ren beltzune hartara.

123.
JUSTIZIA POETIKOA

Ahoz gora nago lurrean, arnasa ezin hartuta,

saman gurgurra, alarau baten dislalia.

Arkitektoari haginka egin dio nire txakurrak.

Arkitektoa zabu-zabuka doa presa ertzetik.

Arkitektoak irrist egin du ertzeko lirdingan.

Arkitektoak harkaitza jo du beheraka jaustean.

Arkitektoa uretan ahuspez, geldirik, flotean.

Badatoz arratoiak odol-usainera.

124.
IZARRA

ahots bat iruditu zaizu non edo non,

baina ez, hemen ez da, Agurtzane,

adar belztuen artean baino

goiko izar hura al da,

zerbait marmarikatzen?

zure tamainaz jabetuta,

intxaur-oskolean kukutu

eta lo egingo zenuke betiko

alabaina, izar horrek ez dizu uzten,

esan eta esaten

            “jaiki zaitez, jaiki zaitez”

125.
NIRE ZORABIOA

Lur-bikorrak dauzkat ahoan

eta

gaua zurituz, zurituz doa.

Zorabio txarrak narama Victorren ezpainetara.

Victorren ezpainetatik Martinen eskuetara.

Martinen eskuetatik Iratiren lerroetara.

Iratiren lerroetatik Ebaren oihuetara

(estera batean hegan).

Ebaren hegazkadatik Hurbiltzailearen hortzera.

Hurbiltzailearen hortzetik bioleta urdin batera.

Bioletatxo urdinetik Cocker-begi zuhurrera.

Cocker-begi zuhurretik ahate aldra batera

(urtegian liskarrean).

Ahateen liskarretik Daniel Booneren barrera.

Daniel Booneren barretik Snowren txokolatera.

Snowren txokolatetik Mallonaberri grisera.

Mallonaberri grisetik Amaiaren negarrera

(lotuta bere ohantzean).

Amaiaren ohantzetik Ladyren ospitalera.

Ladyren ospitaletik El Konkisen muturrera.

El Konkisen muturretik Wakoskiren orri artera.

Wakoskiren orri artetik Mikelen ile luzera

(bere kala paparrean).

Mikelen kala zuritik Gardenaren sudurrera.

Gardenaren sudurretik basabide ilunera.

Basabide ilunetik nire bunker erdi hutsera.

Nire bunker erdi hutsetik mingain arrosa batera…

Norena da mingain adurti hau?

ZAZPIGARREN ZATIA

PERLA-ARRANTZALE EDO

Bizitza, sarritan, alegorikoagoa

da izan behar lukeena baino.

                                            D.W.

126.
ATEZAINAK ALTXORRA ITZULI

Furgoneta doble filan utzi dut atari aurrean.

Begiak igurtzi ditut malko bati bidea mozteko.

Ateko tinbrea jo. Eztarria garbitu.

              Irriño bat saiatu.

Iratiren koadernoa daukat eskuetan.

Ebaren gorputza kakotu egin da altxorra estutzean.

            “Hitz egingo dugu”.

Perla-arrantzale sentitzen naiz.

127.
BALANTZAREN PLATERAK

Nire etxea zain daukat, basoaren altzoan.

Han izango dira

Amaia altzari apurrei hautsa kentzen,

            Mau abenturaren baten peskizan,

                     Margot erregina-papera egiten.

Hilabete eskas bitan zenbat gorabehera.

Eta ez nago, ordea, neure onenean.

Balantzaren plater batean, Martinen kontaera;

nire ezbaiak beste platerean.

Sinistu, ez sinistu.

Zalantza, garañoa ostikoka kopetan.

128.
ERLOJU HAUTSIA

Zerbait gertatu da errepidean.

Metro batzuk harago kea ikusten da.

Kotxe bat irauli da, mediana jota.

Asfaltoan

pelutxe bat,

              bufanda bat,

                              koaderno bat.

Bazterrean geratu eta astiro hurbildu naiz,

belaunak ikaraka.

Irati da barruan, begiak zabal, bake-baketan.

            “Egon trankil, Agur. Eman eskua”.

Ahizparen erlojua utzi dit esku-ahurrean,

esfera hautsita.

129.
ERABAKIA

Txorrotxio ozenak.

Begiak zabaldu. Besoak astindu.

             Adurra lehortu.

Nire eskua hutsik dago;

terrazako hamaka, heze.

Eskerrik asko, Irati, zalantza uxatzeagatik.

130.
ANESTESIA

Zigarro bat hiruron eskutik eskura.

Haranean, Txorierriko trena industrialde ondoan.

            “Zer ikusten zenion Martini?”.

            “Dena… Zuek ezin duzue hori ulertu,

            maitasuna”.

            “A ez?”.

            “Martin paregabea da”.

            “Pipa-azal bat bezain paregabea”.

Edurnek gorroto ditu ika-mikak.

Beste zigarro bat. Benga, kea eta bakea.

            “Zer esan dizu abokatuak?”.

            “Kasuak ez daukala ibilbide luzerik”.

            “Eta Traumatologian?”.

            “Agian ezingo duela berriz ibili.

            Txarrena eldarnioak dira.

            Gorputz osoan ditu arratoi-hozkadak”.

Laurak antsiaz darama zigarroa ahora,

anestesia-txute bat sartu nahirik bezala.

131.
JARRERA POSITIBOA

Anestesistari begiratzen diodanean,

korapiloa egiten zait urdailean

:

bere senarrak eskuak jarri zizkidan gainean.

Gutxigatik ez ninduen hil kabroiak.

Baina hori esatea

—eta hark aitortutako dena—

itsu bati makila lapurtzea litzateke.

Txerria maite baduzu, korta garbitzen diozu.

Eta, gertatuak gertatu,

Lady Laurak beti babestuko du Mimosito.

Ederra dauka marroia.

            “Badakizu zer, Laura?

            Denak dauka bere alde ona”.

Bere mihia, sarri, xiringa toxikoa baita.

Baina nik ere badaukat neure pozoia.

Dar-dar egin dio eskuak zigarroa itzaltzean.

            “Badakizu zer, Agur?

            Amargada bat zara.

            Denbora larregi pasatu duzu bakarrik”.

Bale, ados.

Ezagutzen du nire iragana eta hala ere...

            “Neskak, pixa egitera noa.

            Oinez itzuliko naiz etxera”.

132.
SPONTEXA

Formikazko pupitreetan bezala

ahal balitz Spontex umel bat pasatu

burmuinetan, desplazera garbitzeko

ezabatzeke oroitzea mereziko duena.

Hurbiltzailea gimnasioan gurekin,

I.B.ren kasu tamalgarriari buruzko

bertsio humanizatu bat eskaintzen.

Hitz batzuk esatera gonbidatu nau,

baina nik hanka egin dut txistuka,

galdaren makina-gelan barrena.

Giltzari, giltzazain edo giltzero,

paradisuko giltza ez dut espero.

133.
BESTE ARTELAN BAT…

Presako pasarela metalikotik

amuarrain eta zamo gizenak ikusten dira.

Hegaztien babesleak orain ez dira etortzen

ez naute beren karrankekin esnatzen

:

ehizarako gogoa galdu dute

niri eskerrak multa jaso zutenetik.

Lehengoan, artelan bat egin nien autoan,

giltza batekin

(anbulatorioan zeukaten aparkatuta).

Mendeku perfektua nire kontura

:

grafitero madarikatuak,

                        KANPORA

134.
BASOKO POEMAK

Gizon Kaladuna, ostera, hor dator,

ardi-txakur bipildu batekin.

Neo omen du izena gizajoak.

            “Agurtzane, nire liburua ekarri dizut…

            Gura duzu dedikatoria bat jartzea…?”.

Horrelako detaileek zeru-sabaia urratzen didate

buru gainean. Autopromotore bat, Dios!

            “Baina ez dizut iritzia eman beharko, ez?

            Zein da izenburua?”.

            “Basoko poemak… Zein bestela…?”.

Mira-mira nauka bere jenialtasunak.

Bere gomendioen etekina baleki…

            “Beno, banoa…

            Aireportura eroan behar dut amatxu…”.

Nik ere hartuko nuke, ba, hegazkin bat

Nairobira, Nepalera, berdin da nora.

135.
ADRENALINA

Ezpainak gorriz pintatu. Kamiseta estreinatu.

                    Botin takoidunak sartu.

Bai, benetan naiz unique.

Autopista harrapatu. Jolas berri bat asmatu.

                  Amoranteaz pentsatu.

Gaur bezalako egunetan gidatzen dudanean,

sorbalda gainetik begiratzen diot

mundu inuzente,

            mundu ilogiko,

                        mundu mizkintxo

honi.

Ospatzera noa, ospatzera noa.

136.
DOLU BELTZEAN NAGO

Eta hara, orain dolu beltzean nago,

gauzak zein bere tokian jarrita zeudenean.

Amaiak pilula-kaxa oso bat irentsi du,

etsipenaren esperientzia perfekzionatuz.

Pasa den astean, kontrola izan zuen Psikiatrian.

“Bu ru an gal tzer di bat sar tu ta lez

e go ten nin tzen.

Bai na as koz ho be to na go”.

Saihesbideari irteera egingo dion enpresak

kontenplazio barik jo eta bota du gure sahatsa.

Krimen horrek ipini du azken puntua

nire ahizparen biogeografian.

137.
BENTOSA ETA OTE-LARREA

Ezker bularra haztatzean ia ez dut bihotza sumatzen.

Urrun egiten du dun-dun,

zalantzan jartzen diren maitasunek bezala.

Behar zuena baino gutxiago eman diot.

Beti ez dugu denbora nahikorik izaten

gure ezgaitasunak artezteko.

Ote-larreak lustrea galdu du leihotik hara.

Bentosa batek xurgatzen nau barrurantz.

Eta, isiltasunera lerraturik,

ezker bularra

           eta gingila

                 eta hezurrak,

jakitun nire minaz.

138.
KALI

Artaziak hartu eta madari-arboletatik hasi naiz.

Bigarrena erdi ihartuta dago

:

zuloa dauka, hildako barraskiloz beteta,

neuk bezala.

Gereziondoaren,

                              irasagarraren,

                                                       abrikotondoaren

klaskak

zeru zikinerantz doaz

eta ez dakit

zer aingeru edo zer jainkosa

jabetu den nire besoez.

Belarra burlaka dagokit lore-hagin horiztekin.

139.
TXORI-ETXE BAT

Txori-etxe bat egin dut

eta limoiondoaren enborrean josi,

barruan gordeta, lehenago,

Amaiaren sintesia

—bi kilo errauts atabaka batean—,

alpistea eta ogi-papurrak lagun.

Victor nirekin da,

hosto belztuak kentzen.

Baietz egin hemen habia

hormatxori herrenen batek.

140.
NIRE OPARIA

Ezustean, opari zoragarria egin dit zientziak

:

txosten forentsearen kopia, Namastek bidalia.

Edukia lazgarria bada ere,

             bihotza altxatu dit,

             bihotza altxatu dit,

             bihotza altxatu dit

konklusio batek

:

I.B.ren arropetan aurkitutako ilea beltza da.

Atxikitako esne-partikulen arabera,

kumaldia izandako txakur eme batena.

Asko neukake esateko

eta

ezin esan nahi nukeena.

141.
SANTA AGEDA BEZPERAN

Irati Berazaren amak ohar bat gehitu du.

            “Itxitzat jo dute        kasua.

            Badaukat        baimena,        badaukat,

            Irati        neureganatzeko.

            Ohorea litzateke        Edurne eta zu

            gurekin biltzea        agur esateko

            otsailaren 4an,        arratsaldeko 4etan,

            Bolintxuko        ur-jauzian”.

Egun aproposa aukeratu du Irati Berazaren amak.

142.
FENTANILOA

Irati, nork pentsatuko zukeen zure paseo-laguna

bizi-lagun izango nuenik laster?

Mauk lagundu zidan zutunik jartzen urtegian

:

heriotza bi gehiegi dira baso bakar baterako.

Hala ere, beste zerbaitek ere lotu gaitu

zu eta biok hasieratik

:

letra batek, guretzat zena

burdin adurra harrian,

             ipurtargia kolkoan,

                               fentaniloa odolean.

Wakoskiren pena ukitu genuen, bai zuk, bai nik.

Baina bakardadearen bioleta puta haiek

heriotzarenak bihurtu ziren zuretzat.

Dena den, poetisa,

ez zeneukan barneratuta oinarrizko premisa

:

olerkari oro beti egoten da bakarrik,

bere bankisan.

143.
?

Victorrek komiki-irudi bat bidali dit whatsappez, galdera-ikur batekin.

Goiko partean, bikote gazte bat, banku batean jesarrita. Beheko partean, bikote bera, urte asko igarota, toki berean, oraindik ere goxo-goxo.

“D’accord”. Ez diot besterik erantzun.

144.
GOROLDIOA

kondaira baten arabera

hasieran goroldioa mutua zen

baina zerbait esaten dute esan

haitzak estaltzen dituzten orban lehor horiek

             edo orban zoro horiek ur-lasterren hegian

                    edo beste zehatz haiek galtzada-arrailetan

zuhaitzen ipar aldean jaio ohi da likena

jakin gabe, aldizka, haztegi izaten dela

mundu zentzunbako honetan,

itxaropenarena

beraz, Agurtzane,

jesarri zure zauriak lotzera,

            apailatu zure ogi-mamia,

                           usaingozotu zure edaria,

             eman eskerrak, eskatu argia,

                        egin ezazu basoan ohea

bizitza den tarte honetarako

(briofitoak samurrak dira

amodiorako nahiz heriotzarako)

eta batu iezaiozu zure barrea

lurraren ahots isilenari

145.
SIRENAREN BARREA

Iratiren barrea ere badabil basoan

hostoen agurrarekin,

             ahateen karrankekin,

                            Mauren zaunka alegerekin,

                                           Margen marru tentelekin,

                            basurdearen deiekin,

          sahatsaren kontuekin,

                            Amaiaren otoitzekin,

                                              euriaren mezuekin,

                            kukuaren oharrekin,

           haizearen zeinuekin,

                            krisaliden himnoekin,

                                               trumoien lezioekin,

                            Victorren txistuarekin.

Tarteka, goroldio hezearen gainean pausatu

eta isildu egiten da, nare,

basalorearen garrasia a

                                        r

                                        r

                                        a

                                        s

                                        b

                                        e

                                        h

                                        e

                                        r

                                        a

                                        n bezala.

EPILOGOA

EZ ESAN BITXIA IZAN EZ DENIK

Gauero

egiten dut lan berandu arte.

Irakurtzen geratzen naiz

edo batzuetan idazten

eta zuk atea noiz joko egoten naiz, gauerdian.

                                                                      D.W.

146.
IRAKURLEARI

Uste nuen ez nuela sekula lortuko.

Irakurle gartsua izan naiz beti.

Eta irakurle batzuk

idazteko bulkadak jotzen gaitu.

Halaxe, aurrezkiak enplegatuta,

posible izan dut eszedentzia hartzea

esperimentu xelebre hau gauzatzeko.

Ez esan bitxia izan ez denik.

Barkatuko dizkidazue akatsak.

Badakit profesionala ez izateak

ez dituela hanka-sartzeak justifikatzen.

Baina ezin da jakin dena ondo egiten.

Gozatu egin dut istorioa eraikitzen,

ikastetxe bateko atezaina —ni neu—

detektibe amateurra bilakatuz,

                  traman bospasei hari bihurrikatuz

                                eta gertaera sorpresak uztartuz.

Divertimento seriotzat hartu dut ariketa.

Eta aitor dezadan

karpeta batean gordetako poemak ere

birziklatu ditudala

atmosfera girotzen laguntzeko.

Aurrejuzgurik gabe irakurtzen al duzu?

147.
LIBURU HAU

Lankideek igarri al dute nire falta?

(Ez du inporta).

Erretiroa aurreratzeko asmoa daukat

idazten jarraitzeko.

Probatu. Aldatu.

      Birsortu.

Horretan ekiten dit amorante frantsesak

:

Victor, hezur-mamizko pertsonaia bakarra,

nire happy end erreala, nire happy end erreala.

Oso berandu azaltzen da nobelan,

aktore sekundario samarra da.

Baina halako ustekabea bat-batean, halako zirrara

non uztartu?

Hor geratu da bion partea, zabal-zabal.

Amodioarekiko boikota amaitzear nengoela

agertu zen nire bizitzan… Eta hara,

benetako bizitza sartu zen nobelara.

Eten-puntu koloretsuz dator geroa.

Inoiz ez da berandu ametsak landatzeko.

Lore piloa landatu dugu etxe bueltan

:

Bai, egun distiratsu bat

egun loredun bat da

halabeharrez.

Hala idatzi zuen gure Diane Wakoskik.

Bordelen erosi nuen ale maiztu bat,

bigarren eskuko denda batean,

eta argiz goxatu zizkidan egunak,

eta bioletaz.

Nire etxeari izena eman diogu

:

Solitude, horixe baitu esentzia.

Eta tratuan gara udal hirigintza sailarekin

pistaren trazatua aldatzeko.

Bere lurretik maite du zuhaitzak basoa.

Ez dut liburu hau

amorante frantsesari esker idatzi,

inola ere,

baina hauxe idaztea izan da, niretzat,

maitasuna.

Mila esker

Josune Muñoz, La máscara del mono eta beste ideia batzuk oparitzearren.

Jaione Letamendia, atezainen abilidadeak zehaztearren.

Manu Atxutegi, ikerketa-protokoloak azaltzearren.

Miren Amuriza, puntu bat eta beste zerbait mailegatzearren.

Goizalde Landabaso, paseo dialektikoengatik.

Arrate Mardaras, irakurketa erlatibistagatik.

Eduardo Moga, Diane Wakoskiren itzulpenagatik.

Getariako Udala eta Getaria Apartamentuak txokoa oparitzeagatik enegarren buelta emateko.

Pasaiako Udala eta Euskal Idazleen Elkartea, Donibaneko Hugoeneako balkoia uzteagatik azken orraztuak egiteko.

Eta C.M.ri., Bordeleko momentuengatik.