Teilatuko lizarra

KOLDO IZAGIRRE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2006 Koldo Izagirre

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2006ko apirila

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

EDITOREAREN OHARRA

Idatziak oro, eta poesiak bereziki, badauka bere musika, edo musikaltasuna: kadentzia batean esaten zaizkigu esatekoak, beren motelaldi eta arinaldiekin; kakotxak eta puntuak isilaldi labur eta luzeak ditugu... eta noski, hizkuntza guztiak dira hots-sistema konplexu samarrak, alegia, aberatsak. Honek ez du esan nahi poema batek berea ez den beste musikarik onar ez dezakeenik. Testuaren musikaltasuna gorabehera, kantagarri izan zitekeela uste ez genuen poema mordoa kantatzen dugu. Eskultoreak materiari bezala, testu-masari forma kendu dio musikariak, kantariak.

        Idatzia, poema, musikagarria da. Baina kantua, irakurgarria ote da?

        Musikak poemaren beste alderdi bat erakusten duen bezala, irakurketak kantuaren dimentsio berri bat erakusten digu musika erantzitakoan. Har dezagun balada bat, irakur dezagun astiro: narrazio luzearen mailakatze bera dauka, nobela luze bat da, elipsian emana. Har dezagun kopla zahar bat, gure lirikaren irudi ederrenetakoak utzi dizkigute egile anonimoek.

        Kantuan, idatziak ahozkotasunera hurbildu behar du, bestela oso gutxitan kontuan hartzen diren aldaerak zaindu behar dira: hitzen arteko loturak, kontsonante-bokalen oreka, barne-etenak... Esangarria izan behar du aurrena testuak, kantatu ahal izango bada. Letragintza, beraz, genero literario berezia bihurtzen da. Bere legeak ditu; hobeto esanda, bere printzipioak. Genero apala da, artisautza nahi baduzue, baina ez horregatik erraza. Apalean bertan zaila, errazkeriaren arriskua daukana.

        Askotan menostu egin den genero honen adibidea dugu Teilatuko lizarra liburuan proposatzen duguna: Koldo Izagirrek hogeita hamar urtetik hona argitaratutako kantu eta kantugaiak, eta gordean zeuzkan beste hainbat letra berri. Sehaska kantu xaloak eta gaiztoak, blues malenkoniatsuak, baladak, koplak... denetarik aurkituko duzue hemen, eta baita ere kantu kultua esan genezakeena, frantsesek chanson à paroles esaten dutena, kantu berbadunak, "zer edo zer" molde jasoan esaten duten parolak, letrak.

                Joseba Tapiarentzat,

                koplatzeak ematen dizkidan lanak

                aipatzen dizkiodan aldiro

                perfekziokeriaren arriskuaz jardunda

                kontsolatzen nauelako eta, ondoren,

                soinua jotzen hasten delako alegia deusez,

                notak eskura baletozkio bezala.

BALDINTZA SUBJEKTIBOAK

itsas handiak ahoa zabal

portutik urrun irtenda

mundu berririk ez dago eta

loturik hobe omen da

halere bihotz duenak badu

barkua non bete berba

arruta sarri huts egin ohi dut

oker zuzenduta lema

ahula baita bizi-faroa

argitzen duen linterna

halere garaiz ikasi nuen

barkua non bete berba

orratza galduta nork dezake

portu onean azerta

laguna uste nuenak maiz du

nire kontra jo alerta

halere beti aurkitu ohi dut

barkua non bete berba

munduko zazpi putzu gaziak

ez dira inoiz ur bera

gu garamatzan ontziak orain

gorria dakar ubera

halere jator eskaintzen dizut

nik barkua bete berba

hautsiko zaigu erdiko masta

urratuko zaigu bela

beldurrak digu bilakatuko

ahoa hitzen logela

halere ez dut galtzen utziko

nik barkua bete berba

itsas hondotik datorren baga

harkaitzak lezake ema

inoiz isilduko ez nautenik

ez dezaket zinez berma

halere beti ekarriko dut

nik barkua bete berba

    1997

    Musika: Francisco Garcia Alvarez

ZURETZAT

eguzkia eskuetan hartu

eta intxaur azala kraskatu

zuretzat

zuretzat

ene poemak erre

eta keak hitzak dibuja ditzan utzi

zuretzat

zuretzat

eskuak ikus diezazkiozun

elektrikari tiranteak ebatsi

zuretzat

zuretzat

gauaren bizkar bustiaz

pertxero bat egin

zuretzat

zuretzat

zapataren lokarriaz

itsasoak itzal batean bildu

zuretzat

zuretzat

zuretzat

ezagutzen ez dituzun

mila zuretzat

    1976

ERAIKUNTZA GREBAN

aztoramen handi batek hartua du hiria

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

nekatua omen dago uztarriko idia

bat eginik daude orain Bizkaia eta Magreba

gorriz behar da markatu egutegian data

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

beherago ezin omen bertan gora soldata

bat-batean lana dute laga bertan behera

hiria museo dugu eskurik bako harri

eskorga pala plomada pikotxa mila tresna

umezurtz gelditu dira guztion ikusgarri

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

inork ez daki zergatik baina denok dakigu

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

bihar izanen garela munstro baten gatibu

hiri osoan haserre ezkutu bat erne da

trafikoa moteldu da lanera heldu ezin

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

amodiozko hitzordu mordoa da huts egin

horrelaxe dute pizten alferrek beti gerla

paretak beteak daude pintaketaz afixez

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

piketeak hor dabiltza amenazuzko hitzez

halakoz beteko balitz Siberiako trena

hodei beltzez estali da hiriaren sabaia

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

ez lege barruko greba baizik opor salbaia

mila eta bat barrikada goiz honetan erre da

langileek utzi naute malenkoniak jota

gai baitira obratzeko nik atzo egin ametsa

tristuraz gaixorik nago ezer ez zait inporta

eraikuntzak duelako gaur erabaki greba

    2005

KAPRITXO ZAILA

beti nahi izan nuen koplaka ikasi

lanbroak itsutzen du gure bokalea

alferrik daude orain talaiko banderak

ingudean mailuak eguna du hasi

beti nahi izan nuen koplaka ikasi

ortzadarra sortu du fuelak uretan

gaur ez du beste deusik umeak gogoan

hizkuntza arrotzean ezin du idatzi

beti nahi izan nuen koplaka ikasi

txintxorroen lotura erraz lasaitzen du

hondoko baga beltzak azpitik jotzean

kardala baretzeko neu nago moilarri

beti nahi izan nuen koplaka ikasi

entzuten nuenean Abante gustixe!

urtu egiten nintzen uberari beha

zer pentsatu ohi nuen neuk ere ez dakit

beti nahi izan nuen koplaka ikasi

zuhaitzik ederrena ontzi baten masta

Matzakuko parolak zazpi segundoro

nire bihotzak baino lasaiago argi

    1997

NI GIZON ERGELA NAIZ

ni gizon ergela naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon ergela naiz ta

aurkitu nahi dut egia

        —hori baietz!

        —hori baietz!

aurkitu nahi dut egia

estropozotan daramat

nire bizitza erdia

ni gizon zuria naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon zuria naiz ta

ez dut esaten gezurrik

        —hori ezetz!

        —hori ezetz!

ez dut esaten gezurrik

haritzak ez du ematen

nire gustuko ezkurrik

ni gizon motela naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon motela naiz ta

laburra daukat urratsa

        —hori baietz!

        —hori baietz!

laburra daukat urratsa:

banderapean joateko

ez naiz eraman erraza

ni gizon epela naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon epela naiz ta

ez nau berotuko suak

        —hori ezetz!

        —hori ezetz!

ez nau berotuko suak

ez ditut beti aditzen

aberriaren mezuak

ni gizon itsua naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon itsua naiz ta

maite ditut beltzaranak

        —hori baietz!

        —hori baietz!

maite ditut beltzaranak

librea nahi omen zuen

Kuba Sabino Aranak

ni gizon gorria naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon gorria naiz ta

ez daukat barkamenikan

        —hori ezetz!

        —hori ezetz!

ez daukat barkamenikan:

arbola han dago baina

basorik ez da Gernikan

ni gizon mutua naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon mutua naiz ta

ikasi nahi dut bertsotan

        —hori baietz!

        —hori baietz!

ikasi nahi dut bertsotan

musu bat emango dizut

hartzen banauzu besotan

ni gizon lotua naiz ta

        —hala haiz tamalez!

ni gizon lotua naiz ta

ez dut onartzen katerik

        —hori ezetz!

        —hori ezetz!

ez dut onartzen katerik

ez da sortu ni isildu

nazakeen alkaterik

    1995

    Musika: Natxo de Felipe

LA VACHE QUI RIT

batzuetan zizarea da

        zizare luze bat

zelaiaren erdian buztan

bestetan satorra da

        sator jator bat

lurraren barnetik mutur

zizare edo sator

        harrituta

behatzen dio beti

        trenak

        behiari

—behi bat...!

        tristura kentzeko

esne gaingabetua

agintzen duen medikuak

—behi bat...!

        billeterik gabe

ibiltzen den haurrak

—behi bat...!

        natur zientzietako azterketak

zuzentzen datorren irakasleak

esnetan dira treneko bidaiariak

        behi bat

—dena buztan dena mutur—

ikusi dutelako

—behi bat...!

                           behi bat...!

                                           behi bat...!

esnatu egin da gidaria

        izutu egin da gidaria

                behi bat?

berak ez du behirik harrapatu nahi!

—behi bat...!

                           behi bat...!

                                           behi bat...!

gidariak ez du harrapatu nahi

                   behirik:

gero lasterka ibili beharko du

        amets gaiztoan

geltokiz geltoki gelditu gabe

                zezenen aurretik

stop..!

                    stop...!

                                        stop...!

           topa

egin du trenak

           bere buruarekin

                               topo

zizarea bazen labur

satorra bazen uzkur

eta oraindik ere

harrituta

        behatzen dio

        trenak

—dena burdin dena tutu—

        behiari

—dena gordin dena titi—

nola egiten duen orduan

                       behiak

                           irri!

    2003

NIRE IBAIA

nire ibaia ez dator itsasora

nire ibaia ez da ibai

inoizko ubidea

kantari ez dakien erretena

ur mehea dakar baina

leporaino hartzen nau

nire ibaia ez dator itsasora

nire ibaia ez da ibai

erreka ahuspeztua

izar bakarreko ispilua

ez nau hezatzen baina

busti egiten nau

nire ibaia ez dator itsasora

nire ibaia ez da ibai

ezin ditu bi bazter

lizarrik gabeko errekaldea

ez dakit nora baina

eraman egiten nau

nire ibaia ez dator itsasora

nire ibaia ez da ibai

egarriaren lotsa

hodei nekatu baten malura

ez nau asetzen baina

ito egiten nau

*    *    *

nire ibaia ez dator itsasora

nire ibaia ez da ibai

bere buruaren txalupa

itsaso izan nahi luke

nire ibaia ez da ibai baina

nire ibaia ez dator iturrira

    1989

    Musika: Imanol

BASATZETAKO URRETXINDORRA

bere buruaz lotsa zatar ez bestea

arin ezkutatzen da ikarak apoa

somatzen baldin badu inoren pausoa

gorrotagarri zaio ilargi betea

beldurtu egiten da apotxoa zinez

harri baten azpian gorderik ardura

edo baldarki jausiz sortu den putzura

hanka egin behar du zu maita ezinez

        apo, apo

        isilik hago!

        hire maite ederra

        lotan baitago

korroka honek izan nahi luke hitza

maiteminez daudenen hasperen mingotsa

apo lotsati hori neu nauzu bihotza

maluros bizi naizen bufo vulgarisa

ilargitik mundura kantu bat tristerik

zureganaino hegan ametsez hor doa

ene kontra altxatzen baduzu orpoa

xangrinez hilen nauzu zanpatu gaberik

        apo, apo

        isilik hago!

        kantari ematen duk

        itsusiago

zatarra izatea omen da bekatu

huts horrek egiten dit ariman zarrapo

zu edertzeko baina sortu nintzen apo

kantari nahi didazu orain debekatu?

badakit ez zarela zu horren doilorra

nazka eman badizu nik daukadan antzak

liluratuko zaitu ene kantu latzak

ni naiz basatzetako ai urretxindorra

        apo, apo

        isilik hago

        ene zapatapean...

        hi hilik hago!

    1998

    Musika: Joseba Tapia

ZORAGARRIA EZ AL DA?

agur lagun agur mundu

agur ikusle samalda

asmo zoro batek nakar

ez zaiteztela asalda

mundutik alde eginda

mundua liteke alda

zoragarria ez al da?

bidegorrian aztalka!

haize kontra noa zuzen

oker haizeak buruan

aspertuko haiz lehenago

lagun denek inguruan

nire asmoak ez omen

ez buru eta ez hanka

zoragarria ez al da?

bidegorrian aztalka!

oker haizez dut egina

aspaldi gaitzeko meta

meta hartara noa ni

izan arren... Tourmaleta!

bide lau samur berdina

baino nahiago dut malda

zoragarria ez al da

bidegorrian aztalka?

ordokian ere beti

nabilela malda gora

badakit zaila dudala

arribatzea inora

baina ez dut zertan etsi

zurekin eginen dut talka

bidegorrian aztalka

zoragarria ez al da?

trazatutako bidean

gogait egiten dut guztiz

noraezean naiz joaten

arauak aldera utziz

orduan zer ikusten da?

buru bat eta bi hanka

bidegorrian aztalka

bidegorritik irtenda!

egunsentian aztalka

arrastirian aztalka

gau eta egun aztalka

gelditu gabe aztalka

buru bat eta bi hanka

zoragarria ez al da?

        bidegorrian...!

haize barruan aztalka

euri azpian aztalka

elur gainean aztalka

eguzkiraino aztalka

buru bat eta bi hanka

zoragarria ez al da?

        bidegorrian...!

biderik gabe aztalka

gurpilik gabe aztalka

galgarik gabe aztalka

katerik gabe aztalka

buru bat eta bi hanka

zoragarria ez al da...?

        bidegorrian...!

        gorribidean...!

    2005

    Musika: Joseba Tapia

PORTUKOPLAK

aitortzen dizut portua dela

nire aberri bakarra

aitortzen dizut portua dela

nire aberri bakarra

hantxe daukat nik lastre handian

oroitzapenen gabarra

atako banda jo du txalupak

umearen begipean

atako banda jo du txalupak

umearen begipean

tanta gozo bat itsasorako

hari agur egitean

ontzi guztiei diosala ta

tristura bat bihotzean

ontzi guztiei diosala ta

tristura bat bihotzean

izen arrotzek herdoil zauriak

bidaia gaitzen ostean

baforearen tximinietan

ez da izozten elurrik

baforearen tximinietan

ez da izozten elurrik

portu batean jaioak ez du

bide berrien beldurrik

letrak esaten ikasi nuen

ontzi arrotzen branketan

letrak esaten ikasi nuen

ontzi arrotzen branketan

izen gazien ozentasunak

munduramina hanketan

txikotak largatzen zirelarik

gaixotzen nintzen saudadez

txikotak largatzen zirelarik

gaixotzen nintzen saudadez

faroen segak oraindik ere

hil egiten nau gaudadez

draga handiak ezin du hustu

itsas hondoko taberna

draga handiak ezin du hustu

itsas hondoko taberna

itoen loa hautsi du eta

laster joko du galerna

munduak ongi daki naizela

euskaldun seme jatorra

munduak ongi daki naizela

euskaldun seme jatorra

Txipreko ontzi baten banderaz

egina daukat atorra

zazpi bandera zazpi mintzaje

nire aberri bakarra

zazpi itsaso zazpi zohardi

nire aberri nabarra

portuak beti digu amore

kaian urtzen da aparra

tristea baita gau ilunean

baforearen tutua

tristea baita gau ilunean

baforearen tutua

oroituz egin dizudan kopla

tristuretan da gautua

    1997

ETA EGUNERO DUGU BEZPERA

azkenak baitakar hurrena

makurrak baitakar argia

hurrenak baitakar beldurra

hasteak baitakar zuzena

zubiak baitakar larria

urratsak baitakar mentura

helduko dela

helduko dela

eta egunero dugu bezpera

osoak baitakar erdia

buruak baitakar zalantza

beroak baitakar lausoa

okerrak baitakar egia

zalantzak baitakar arnasa

barruak baitakar auzoa

helduko dela

helduko dela

eta egunero dugu bezpera

bihotzak baitakar ikara

nekeak baitakar asmoa

gordinak baitakar heldua

ikarak baitakar itzala

usteak baitakar harroa

eskuak baitakar eskua

helduko dela

helduko dela

eta egunero dugu bezpera

    2006

APOAREN AMORRUA

putzuz putzu nabilela

amorruan puztuta

dinostan igela

amorruan puztuta

patxadari naun aspaldion

emana gibela

malko garratzenen ura

dator ene putzura

jauzika zakinat oinez

amorruan jauzika

urrunaren minez

amorruan jauzika

pausoz pauso hobe nukeela

ez nezaken sinets

malko zintzoenen ura

dator ene putzura

zikina dinat aztarna

amorruan zikina

bideetan barna

amorruan zikina

ni ez bainaun lotsa sartzeko

gorotzetan hanka

malko garbienen ura

dator ene putzura

gainezka dinat likina

amorruan gainezka

igelen higuina!

amorruan gainezka

izerditu gabe ez nagon

ni libro egina

malko ederrenen ura

dator ene putzura

apalik nabilen pozez

amorruan apalik

dinonat bihotzez

amorruan apalik

munduak ni beharrago nain

hi baino askozez

malko beroenen ura

dator ene putzura

zakarra naun ni larruan

amorruan zakarra

azal 'ta barruan

amorruan zakarra

halere gozo ikasiko dun

nirekin marruan

malko eztienen ura

dator ene putzura

korroka egin dinat hitz

amorruan korroka

zenbait mezu likits

amorruan korroka

ez ninake hain garbi egingo

berbaduna banintz

malko gordeenen ura

dator ene putzura

    1998

    Musika: Joseba Tapia

TXORIA ZEGOEN KANTARI

txoria zegoen

hosto artean moko

txoria zegoen kantari

harriak noiz joko

txoria zegoen

moko betean txistu

puntaren puntan

txoria zegoen kantari

harri bidean itsu

txoria zegoen

txistu artean gozo

adarraren puntan

txoria zegoen kantari

harriak noiz joko

txoria zegoen

harri bidean itsu

zuhaitzaren adarrean

txoria zegoen kantari

kontu zaharren berritsu

txoria zegoen

harriak noiz joko

aldapeko zuhaitzean

txoria zegoen kantari

adarrik gabeko hosto

txoria zegoen

puntaren puntan

adarraren puntan

aldapeko zuhaitzean

txoria zegoen kantari

hosto artean moko

orduan sortu zen

hosto artean

        moko betean

txistu artean

        harri bidean

                           sagarra:

harriak hura zuen jo

txoriak guri

        ziezagun jo

                           ...

(horixe!)

    2004

ZUEK EZ DAKIZUE

zuek ez dakizue zer den

gauero kalenderaren numero bat tatxatzea

eta ilun-jarioari

tiro ezin emana

zuek ez dakizue zer den

norbaitek igurikiko digula

sinetsi nahi izatea

zuek ez dakizue zer den

gizonaren negarra

ilunabarra kopetari atxikitzen zaionean

zuek ez dakizue zer den

euria

zuek ez dakizue zer den

bakarrik egotea

bakarrik

bakardaderik ere gabe

zuek ez dakizue zer den

ezer

zuek ez dakizue ezer

    1976

    Musika: Joxe Portela

ZORIONTASUNA HERRI BAKARREAN

ez ezazuela ezetz esan

oraindik badago mundu honetan

zapaldu gabeko uharte bat

inor ez da handik itzuli hori da froga

gure zain zabal etzana

urrun

suntsimenduaren minenean

eta garaitzaren zoroenean ere

ez ezazuela ezetz esan

nork ez du amets debekatua egin

borrokatu behar honetarik

urrun

naufragiorik zinikoena antolatuko dugu

Cromagnongo bizkaitarrak bezain

zoriontsu bizi ahal izateko

ez ezazuela ezetz esan

aberri guztiez biluzik

urrun

eta noizbait lanbroaren erdian

azalduko zaigu anker

uharte urrunenaren bila datorren ontzia

aberri bat daukagula erakusteko

ez ezazuela ezetz esan

hurren

    1997

LOIOLAKO PORRUSALDA

Azpeitiko mutila

Inazio donea

zenbait atso gazteri

jasoa gonea

ai zer gonorrea

Inazio donea

herriaren lepotik

mila marabedi

Loiolatarren kasta

madarika bedi

besteren izerdi

mila marabedi

Oinaztarren mutila

han aurrean doa

Gaztelaren pausoan

oina ta zangoa

ederra mandoa

han aurrean doa

Iruñan hartu zuen

zangoko herrena

Nafarroa salduta

etsaia barrena

ez du okerrena

zangoko herrena

begira nola doan

aldarera herren

apostoluetatik

jarria da hurren

Infernuko Txerren

aldarera herren

orduan sortu zuen

Jaunaren armada

munduko gerra zikin

guztien ama da

inon beltzik bada

Jaunaren armada

Jainkoaren aldeko

beso armatua

dolarrak aspaldian

ongi xarmatua

ustel xamartua

beso armatua

Loiolan ageri da

eder basilika

zeruko zergazainek

sakela kilika

Kristo zintzilika

eder basilika

hizketa leuna du

Kristoren morroiak

sotanak beltzak baina

zuriak sermoiak

Loiolan zer lohiak

Kristoren morroiak

Urolako lohietan

kli-klu kli-klu kli-klu

horra santu batenak

gaur zenbait meritu

Inaziok baditu

beste hainbat kli-klu

    1998

    Musika: Joseba Tapia

BOLUETA-SESTAO 06.13

hurrengo geltokia...

        Piccadilly Circus!

hurrengo geltokia...

        Újpest-Városkapu!

hurrengo geltokia...

        Alto dos Moinhos!

hurrengo geltokia...

        Bronx!

hurrengo geltokia...

        Otemachi-Nihombachi!

hurrengo geltokia...

        hurrengo geltokian

        jaitsiko naiz

        agian

        galtoki egokian

hurrengo geltokia...

        Arco di Travertino!

hurrengo geltokia...

        Nádra(omega)í Hole¼ovice!

hurrengo geltokia...

        Alexanderplatz!

hurrengo geltokia...

        Rivadavia y Larrea!

hurrengo geltokia...

        Komsomólskaya koltsevaya!

hurrengo geltokia...

        hurrengo geltokian

        jaitsiko naiz

        agian

        galtoki egokian

hurrengo geltokia...

        Passeig de Gracia!

hurrengo geltokia...

        Ethniki Amyna!

hurrengo geltokia...

        Place de la Bastille!

hurrengo geltokia...

        Forskningsparken!

hurrengo geltokia...

        Chapultepec!

hurrengo geltokia...

        hurrengo geltokian

        jaitsiko naiz

        agian

        galtoki egokian

        mundu erdiaren jabe

        jaitsiko naiz

        agian

        ipurdia altxatu gabe

    2004

WILLIAM DRURYREN BALADA

balada bat kantatzen behar dut nik hasi

Tidworth-eko kartzelan zer nuen ikusi

enkargatu zidana orai ez da bizi

aztia zelakoan zuten errarazi

Inglaterra handia itsasoaz harat

leku makurragorik munduan ez da bat

musikariak ditu hartzen matxinotzat

nor ibili da jotzen eskusoinua bart?

William Drury daukat nik ponteko grazia

mundura sortu eta Irlandan hazia

eskusoinua jotzen umetan hasia

makina bat herreni dantza arazia

Lord Hamilton jauna da buruz iletxuri

epaia emateko ez dago urduri

hauspoa kendu eta giltzapera Drury

soinularia zuten soinu gabe utzi

non jo ez neukan eta hotzak atzamarrak

lasto gainean lagun nituen kaparrak

ez du giro izaiten hantxe irlandarrak

dorrean jo zituen ezkilak hamarrak

hamarrak jo orduko soinuak zuen jo

Druryk bezperan baino askoz ederrago

gaua pasa genuen kantu eta txalo

ingles haiek ordea nagi dantzarako

Tidworth-en denek zuten erraiten ai ene

Lord Hamiltonek eta Lady zaharrak ere

soinua omen zela soinuen errule

ene hauspo ttipia plazan zuten erre

musikarik gabeko gaua da tristea

zailago dute orai begiak ixtea

sorginduak daudela dator albistea

han ere bazeukaten horren sinistea

hauspoa suntsituak bere pena zor du

uste dut betirako zaretela gortu

moztasun triste honen erantzuna nork du?

nik ez dut ezer sortzen soinuak nau sortu

bakea nahi zenuten soinu hori errez

Tidworth-en egiten da justizia errez

maluren eztigarri musika da berez

lo eginen duzue baina ametsik ez

Lord Hamiltonek zeukan bihotzari esker

soinularia sutan dantzatu zen laster

aztia zelakoa ez zegoen oker

Druryk apo txipi bat egin zuen poker

Tidworth-eko herria zer herri isila

mutua dago beti dorreko ezkila

soinuak bereizten du bizia ta hila

inglesak ikaratzen Drury zen mutila

    1998

    Musika: Joseba Tapia

IXO!

ba euria ari zuela

eta galduak ginela galduak ginela mendian

                                       —hotz!—

beldurgarria zen gaua

                                       —beltz!—

eta horra orain ipuin barregarria:

erantzi nuen larruazala

kremaileran irekiz lepotik behera

                                       —tximist!—

eta harekin egin nizun oihal-txabola bat

                ez zintezen busti

atera nuen bihotza eta gora nuen jaurti

bengala berde bat zen ahapetik oihuka:

        ixo! ixo! ixo!

        alaba daukat lo!

atzamarrak eten

        eta txotxetan txikitu nituen

                               —otx!—

su handi bat pizteko neure ahoan

orduan heldu zen otsoa

                               —isil!—

eta mendiko ardiak jan zituen

ezkilak eta guzti

        ixo! ixo! ixo!

        alaba daukat lo!

    1988

HAMALAU URTE

igandeetako asperdura...

zenbat arratsalde!

baforeek uhinek denek

zioskuten:

                   alde!

                   alde!

                                   alde!

arratsaldeko tristura

igandez igande...

ontzia badoa farolapean

hantxe gu arrantzale

hogei braza beherago

arrainek...

               barre!

                   barre!

                                   barre!

baina itsas-lamiek

—a, itsas-lamiek!—

haiek bai gintuztela

                           maite...

ezkataz eginak geunden

burutik oinetaraino

    2005

HAN

han

zure mundua ez da erresuma hartakoa

han

non ahantzi egiten den non ahantzi ezin den

non itsasoa margotu egiten den

non bakarrik egoten den

non bakarrik ezin egoten ahal den

non katuak diren libre non hil egiten den

non adiskideak non hitzak non maitasunik non

non loa eta ametsa ez diren bat

non ikasi egiten den non idatzi egiten den

han

non non zaudeten badakizuen

non poetak ez dauden preso Rimbaudi tiro emateagatik

non ateak ixteko diren non bisitak ametitzen dituzten

non harresiak zikoinek iragaiten dituzten

non mutu ez non damutu ez

non baina non beti non eustea bera den haustea

non ihes egitea ez den ihes egitea

non duintasuna zigorrean neurtzen den

non kilometroak non mehatxuak non noiz

non jipoituak non hala ere

non errotek urik behar ez duten

non nik diodan

han

non han zaudetenak gu zareten

non gu ez gauden

han

non zuk diozun hemen

han

non zuk diozun ni ez naiz hemengoa

    1989

    Musika: Fermin Iraola eta Dani Ulazia

ERBIEN OMENALDIA MATEO SOINURI

meza kantari

aintza Jaunari

Mateo zintzo lanean ari

zaunka entzunda

—Fusila nun da!

abiatzen da erbi ehiztari

Mateo Txistu

ez da obispu

badaki hartzen zenbait arrisku

ehizatu orde

erbia gorde

askatasunak behar anitz du

zaunka eta galde

dena debalde

ehizak egin baitie alde

zakurrek dute

inondik uste

Mateo dela erbien alde

inoiz Carmonan

gero Zamoran

gizona txehetzen duen errotan

Mateo apaiz

erbitarra haiz

ez haute asko maite Erroman

erbiak badu

izter 'ta larru

Mateok ere zerbait behar du

Trentoren aurka

sotana urka

guraso berri urtea barru

herria zertan

Mateo bertan

ikasi berri duen mezetan

inoiz Laus Deo

sarri ateo

mezetan baino hobe lezetan

gure hauspoa

bada nork joa

ez badizute mozten besoa

maite zaitugu

Mateo Soinu

aitasantua'n seme gaiztoa

    1999

AZKEN HONDOKO TABERNAN

azken hondoko tabernan edaten dut

azkenondokoak garela dakienaren soseguaz

suntsituen hezurrak berbatzen diren artean

inperioaren aurka poesia baliatu behar dugula

uste duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

joanean datorren amorante ukatua naiz

saritzat emandako maitasuna ez da maitasuna

ez nuke ostrukatu nahi ardo amniotiko batean

eta poesia gure borroka bera denik

uste ez duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

preso makilatuak zuhaitza salatzen duen bezala

erakusten du zauriak geziaren gramatika

baina sakrifizioak ez du Jainkoa frogatzen

martiri batzuk beren fedea baino ederragoak direla

uste duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

autokritika eskatzen dut ez oinazearen mistika

ahularen kemenak urrikia sor badezake ere

jokamolde duin baten ordain datza erdi bi egina bou zaharra

munduak gu ez maitatzeko eskubidea duela

uste duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

hezurrari grina erantsi nahi dion inozoa naiz

akelarrea antolatuko nuke Gernika erraustu berrian

euskaldunek hondoratu duten euskalduna naiz

sasiko amoranteen hilerri honek beste alderik ez duela

uste duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

ez iezadazue galde nola iritsi nintzen hona

haginka utzi ninduten liburuek haragirik gabe

odolaz idatzi behar nuen azken esaldi hura

asmatu baino lehen geure buruaz besterik ezin dugula

uste duten nire antzeko inozoak bilatzen ditut

nire antzeko inozoak bilatzen ditut

azken ondotik lehentasun berri bat sortuta

uhin egin ahal izateko errealitatera

poesiak bakarrik salba dezake Berlin

Berlinek bakarrik salba nazake ni

    1997

    Musika: Jexuxmai Lopetegi

LAGUN GALDUAREN GEOGRAFIA

Andoni eraman zutenez gero

ez dut ikusi nahi Zarautz

hondartza basamortu ez ote

euri gozoena errauts

Andoni eraman zutenez gero

ez dut maite Atharratze

bortua kopla xirula dena

dena egiten zait atze

Andoni eraman zutenez gero

zertan bisita Gatika

kafe gazitan urtua dago

euskararen gramatika

Andoni eraman zutenez gero

mingarri zait Miarritze

buruan mailuka zazpi mailu

oinetan zazpina iltze

Andoni eraman zutenez gero

ez dut bidean Dulantzi

lagunik gabe naizelako zait

oinez egiten ahantzi

Andoni eraman zutenez gero

ez dakit non den Bidarrai

laguna galdu duen harentzat

bideak alferrik darrai

Andoni eraman zutenez gero

mapan puntu bat Zangotza

beti daukat aitzakiaren bat

beroa ez bada hotza

Andoni eraman zutenez gero

nork benedika Garazi

munduko plaza guztiak ditu

zulo batek iragazi

Andoni eraman zutenez gero

gorroto dut Donostia

nekez higatuko dut nik hango

espaloietan oskia

Andoni eraman zutenez gero

hor dago nonbait Iruña

sutara bota nuen haserre

printze onaren ipuina

Andoni eraman zutenez gero

ederrez da zatar Bilbao

hango mahastiek ez dakarte nik

behar dudan beste ardao

Andoni eraman zutenez gero

ez dut nik behar Baiona

hosto bat kendu zaion hitzari

dena da kendu zaiona

Andoni eraman zutenez gero

ez aipa ez aipa Gasteiz

ukatuok hautatuengandik

beti bizi gara bereiz

Andoni eraman zutenez gero

ez dut berriro jo Maule

Andoni eraman zutenez gero

biok bahituta gaude

    2003

    Musika: Joseba Tapia

BUFO BUFOREN KORROKA

maitasunaren arlote

igelek hala diote

mihi gaiztoek naute bihurtu

apo nintzena apote

bele samaldak artotan

gezurra dabil ahotan

akelarrean ari nintzela

serorarekin apotan

ba omen daukat pozoina

berotzen duena soina

apoa lehertu nahirik jaso du

epaileak bere oina

beltza da gaur gauerdia

sarobean da ardia

torturatuak salatu du nik

jan dudala ilargia

ederrak dira egiak

apoen apokeriak:

nik janen ditut nik janen ditut

Pierre de Lancreren begiak

euriak ezponda busti

apoak egin du jauzi

maiteminduen musikak gozo

isiltasuna du hautsi

mendian sendo arroka

behorra zuzen labroka

William Drury hil zenuten baina

ez da isildu korroka

    1998

    Musika: Joseba Tapia

NON DAGO BASQUES' HARBOUR

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

ez da mapa bat ekar diezadazun

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

ez da galdu egin naizelako

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

ez nabil portu bila

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

zinez mintzo naiz baina

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

ez dut erantzunik behar

non dago Basque's Harbour

galdetzen badut

ez baitut galdera bat egiten

galdetzen badut

non dago Basque's Harbour

non dago Basque's Harbour

    1997

ETORBIDE PROFESIONALA

zenbat trikiti zenbat fandango

zenbat pasodoble jo dudan nik

ezker eta eskuin esku eta zango!

zer ez dut nik jo?

txaloak gaiztotzen du harroa

baina sekula ez dut jo

ez dut jo sekula jotakoa

mila mandio mila teilape

mila taberna alaitu ditut

bete eta hutsik hutsik egin gabe!

non ez dut nik jo?

zoko guztietan jo dizut nik

baina sekula ez dut jo

ez dut jo sekula pulpitutik

jotzen dut uda jotzen dut negu

egunero naiz jo beharrean

soinuak estu ninduen heldu

noiz ez dut nik jo?

giro sortzen zenbat ibilera

baina sekula ez dut jo

ez dut jo sekula epelera

zenbat trikiti zenbat fandango

zenbat folk eder joko dudan nik

zenbat egia eta gezur esango!

nola ez dut joko?

joko dut zoli joko dut grabe

baina inoiz ez dut joko

ez dut joko inoiz jotze alde

ezintasunak joko nau baina

orduan ere joko dut bero

saiatuko naiz tentatuz gero

nola ez dut joko?

dardara batean naiz jarriko

baina inoiz ez dut joko

ez dut joko inoiz belauniko

joko dut karu joko dut merke

eta ez daukanak behar banindu

joko dut pozik, pozik musu eske

nola ez dut joko?

joko dut hauspoak eman arte

baina inoiz ez dut joko

ez dut joko inoiz maite ez banaute

    2005

    Joseba Tapiarekin idatzia

    Musika: Joseba Tapia

HARK

beldurtuko gaitu hezurrez hezur

lotsa ez gaitezen

elkar biluz dezagun urtzeraino

urtuko gaitu bihurrez bihur

lotsa ez gaitezen

elkar uler dezagun biluzteraino

biluziko gaitu beldurrez beldur

lotsa ez gaitezen

elkar bihur dezagun ulertzeraino

apurtuko gaitu zuhurrez zuhur

lotsa ez gaitezen

elkar makur dezagun hurbiltzeraino

hurbilduko gaitu gezurrez gezur

lotsa ez gaitezen

elkar apur dezagun zuhurtzeraino

urrunduko gaitu malurez malur

beldur ez gaitezen

elkar maita dezagun lotsatzeraino

    1997

    Musika: Francisco Garcia Alvarez

KONTZIENTZIAREN HARTZEA

Eastbourne ez dago Irlandan

eta faro ingeles bat izan litekeen bezain burgesa da

Eastbourneko faroa

ez du haren beharrik izanen gure ontziak

baina hala ere kantu bat merezi du

Eastbourneko faroak

haren oinarrian jotzen dutenak

errautsezko olatuak dira

Eastbourne ez dago Galesen

eta Engels ingeles bat izan litekeen bezain burgesa zen

Friedrich Engels

faro batek adina baizik ez zuen ikasi itsasoaz

baina hala ere kantu bat merezi du

Friedrich Engelsek

Eastbourneko faroan jotzen dutenak

haren errautsak dira

Eatsbourne ez dago Eskozian

eta itsaso ingeles bat izan litekeen bezain burgesa da

Eastbourneko itsasoa

mendebalak ez daki harrotzen bare da beti hemen

baina hala ere kantu bat merezi du

Eastbourneko itsasoak

hemen jotzen duten errautsak

Engelsen manifestua dira

Eastbourne ez dago Bretainian

eta olatu ingelesak izan litezkeen bezain burgesak dira

Eastbourneko olatuak

menturaz ez dute faroa inoiz suntsituko

baina hala ere kantu bat merezi dute

Eastbourneko olatuek

etengabean jotzen dute

Engelsen errautsak balira bezala

Eastbourne ez dago Euskal Herrian

eta errauts ingelesak izan litezkeen bezain burgesak dira

Eastbourneko errautsak

ez dira inoiz berriro sutuko faro egitearren

baina hala ere kantu bat merezi dute

Eastbourneko errautsek

olatutan antolatu dira

itsaso bat direla balekite bezala

    1997

ENE SOEK

ene soek

beti

amets berbera

biltzen dute

bihotz-zakuan

ene soek

beti

forma berbera

laztantzen dute

ametsezko hitzetan

ene soek

beti

hutsune berbera

fusilatzen dute

ametsaren kontra

    1974

    Musika: Peio Serbielle

WAFA

Wafa Idris in memoriam

oliba mikatza izanda

nahi zenuke gozoan

gozotasun horregatik

maite zaitut osoan

kufiya lepoan

horra zein gazte doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

kufiya lepoan

horra zein heldu doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

pikondo errea izanda

nahi zenuke hostoan

hostotasun horregatik

maite zaitut osoan

kufiya lepoan

horra zein astun doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

kufiya lepoan

horra zein arin doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

mahasti zapaldua izanda

nahi zenuke mulkoan

harrotasun horregatik

maite zaitut osoan

kufiya lepoan

horra zein apal doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

kufiya lepoan

horra zein harro doan

Wafa! Wafa! Wafa! Wafa!

sua bihotzondoan

etxe apurtua izanda

zutik zaude ukoan

osotasun horregatik

maite zaitut osoan

kufiya lepoan

horra zein lerden doan

Palestina! Palestina!

sua bihotzondoan

kantuz naramala

hautsia du hegala

Palestina! Palestina!

erdiminez Ramallah

    2002

    Musika: Joseba Tapia

MENDEKUA

elurra ezagutu ez duen teilatua

izarrek greba egin duten gaua

arbela beltza dela

umearen aurrean!

        —ireki begiak!

arbela beltza dela

umearen aurrean!

ezkutatzeko balio ez duen leizea

biderik gabeko makadam puska

        —hartu klariona!

tximista berde bat

atzo

osabaneko bide bazterrean

        —ez dakizu?

ispilu itsua

umearen aurrean

hor ezin ditu ikusi

bere hatzak botoien gainean

muskerra zen

osabaneko bide bazterrean!

        alderik alde

muskerra da

arbelaren hutsean...

        —etorri hona!

muskerra

arbelaren hutsean

        alderik alde

tximista berde

ilunpeko botoiak sakatzen

do

                re                fa

                                                            la

lau-pataka

do

                fa                la

                                                            re

tximista berde

maisuak aditzen ez duen

porrusalda

        zure hipotenusa

        eta Napoleon!

        nik ere ikasiko dut

        nik ere ikasiko dut

        jotzen!

                               egon

                               egon...!

    2004

AMERIKAREN KONKISTA
EZINEZKOA GERTATZEN BADA ERE
KONTSOLAGARRI

Alcatrazko ziega berdetik

ez da itsasoa ikusten

ito behar duenak hau du

itsasoaren hurren

Alcatrazko ziega berdeak

leihorik ez baitauka

kondenatuaren ihesa

beti da hondorantza

Alcatrazko ziega berdean

aulki bat ez besterik

borreroaren bihotz ona

frutaz dago beterik

Alcatrazko ziega berdean

ume batek nahi du hil

almendra mikatzak usnatuz

itsas ordeko lurrin

Alcatrazko ziega berdean

umea lainoz laino

euri azido batek dakar

kantua ontziraino

Alcatrazen aspaldi zuten

kartzela itxi baina

han daukagu beti zabalik

ziega huts berde bana

    1997

NIRE EUSKALTASUNA

nire euskaltasuna baso bat da

eta ez du zuhaitz genealogikorik

nire euskaltasuna dorre bat da

eta ez du Alostorrerik

nire euskaltasuna bide bat da

eta ez du zaldizkorik

nire euskaltasuna lore bat da

eta ez du aldarerik

nire euskaltasuna itsaso bat da

eta ez du almiranterik

nire euskaltasuna liburu bat da

eta ez du sotanarik

nire euskaltasuna mundu bat da

eta ez du Amerikarik

nire euskaltasuna bertso bat da

eta ez du txapelik

nire euskaltasuna bekatu bat da

eta ez du mea-culparik

    1986

    Musika: Imanol

LANGUE ET CIVILISATION FRANÇAISES

zubirik ederrenak ura du egarri

Paris aileza Senak laztan harriz harri

entzun ezazu Villon zer dioskun urak

biltzen direa inon inoizko elurrak?

Robespierrek lepotik isuri du Sena

itsaso da geroztik ibai izan zena

geroak izanari hartuko dio gain

elurrak biltzen dira maitasunaren zain

zubipetik bagoaz Komunako hilak

uraren abaroaz maitale sotilak

belaunetaraino da Sena odolarri

zubirik ederrenak hura du egarri

    1997

TEILATUKO LIZARRA

horra etxe honen armarria

noblea noblerik bada

nekez ihartuko den garra

teilatuan du jarria

teilatuan du jarria

lizar abarra

arratsaldean dute ekarri

oihanetik karrikara

hosto txikien ikara

teilatuan da kantari

teilatuan da kantari

lizar abarra

gaur eginen dute bizkar-besta

ez da ohitura zabarra

biba langile zaharra

teilatuan da ameska

teilatuan da ameska

lizar abarra

etxe hau ezin liteke lotu

eten egin du amarra

badaki non den iparra

teilatuan du pilotu

teilatuan du pilotu

lizar abarra

badoa ontzi piraten artera

utzirik lehor zatarra

nork hautsi horren oldarra

teilatuan du bandera

teilatuan du bandera

lizar abarra

ez bedi gal inoizkotan

etxe berrian lizarra

umetzen nauen zirrara

teilatuan dut hostotan

teilatuan dut hostotan

amets abarra

    2006

KATU HAUNDIXA

gauaren katu haundixa datorrenean

nik defendatuko zaitut

begixak atera nahi badizkizu

maite nauzun ala ez galdetu gabe

defendatuko zaitut nik

eta gauaren katu haundixaren atzetik

zakur amorratuak baldin badatoz

zure bila

nik defendatuko zaitut

atera irtenen natzaie ez dezaten amil

eskuok jaurtikiko dizkiet zaunka ez egiteko

hezurrotan dezaten gosea berdin

maite nauzun ala ez nauzun

defendatu eginen zaitut

ez zaitzaten iratzar zu hemen

ala ez nauzun maite

zure begixen lumek

osatuko naute

    1989

AGIRRETARREN BANDERA

agirretarren bandera

hartu zuten hankapera

gure ametsak bota zituzten

errekan behera

ikusirikan galera

askok egin zuten atzera

ezin omen da poza ekarri

minduen aldera

herdoildu zen igitaia

paretan zegoen laia

nonahi eta beti lanturu bera

hilen kanpaia

agirretarrak du gaia

iratzar dadin garaia

harro sutzen da guk bihotzean

daukagun ardaia

agirretarrak zer garen

esango dut hirugarren

zutik irauten saiatzen gara

erori arren

ez bagabiltza azkarren

ez da gaudelako herren

munduko zoro guztiak gara

lagunak elkarren

agirretarren bandera

fusilatuen kantera

gure asmoak oraindik dauka

zaila tankera

goitik doa hegabera

basa-izarren artera

derrotatuak ez du bildu nahi

inoren mendera

        *    *    *

Araotzeko agote

urre-goseko arlote

bizio zikin guztien fama

egin diote

ez dakienik ba ote

agirretarra zen Lope

librotasuna ukatzen zuten

erregeen traidore

badakit agirretarrak

eta antzeko belarrak

laster garela mundu hontatik

jorra beharrak

librotasunaren garrak

sortu ohi ditu negarrak

horiek denak dirade gure

labeko kedarrak

    1995

    Musika: Bixente Martinez

LAFAYETTEREN KOPLAK

Hernan Cortes gaur lotua dago

portu erdiko buietan

Hernan Cortes gaur lotua dago

portu erdiko buietan

inperioaren oroimena du

harrotzen masta goietan

alarma joko du zentinelak

—Etsaia dator abaor!

alarma joko du zentinelak

—Etsaia dator abaor!

gerlaontzi bat umeak baitu

itsasoratu jostakor

gure ontzira egin dute su

haren zazpi kanoi beltzek

gure ontzira egin dute su

haren zazpi kanoi beltzek

kanoiek baino gehiago naute

beldurtzen nire ametsek

erraz mozten du gure papera

Hernan Cortesen ezpatak

herraz mozten du gure papera

Hernan Cortesen ezpatak

nire ontziaren puskak ziren

arrain berrien ezkatak

nire portuak herria zuen

kaietan egin langile

nire herria portuak zuen

kaietan egin langile

grebara deika dabil haizea

bandera denen garaile

haizeak Txileko fosfatoa

zakar sartzen du begian

haizeak Txileko fosfatoa

zakar sartzen du begian

isil-batzarra dute peoiek

hirugarren biltegian

alferrik dute jaurti ontzitik

amarratzeko txikota

alferrik dute jaurti ontzitik

amarratzeko txikota

aho batean erabaki da

Hernan Cortesi boikota

ederra baita elkartasunak

ematen duen ikara

ederra baita elkartasunak

ematen duen ikara

gure portutik abiatu zen

Lafayette Amerikara

nire herriko gazteak doaz

portutik mundu osora

nire herriko gazteak doaz

portutik mundu osora

Lafayette berriz txalupa bete

gauero da itsasora

    1997

REAL POLITIK

entzun ezazu kontzejal jauna edo anderea

badakizu dakizunez

nazkatu gara ogi lizunez

ez dugu nahi gosaldu albiste ilunez

gure plazan gauero eguzki betea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen borroka lurrina

        lepokoan zeukan ikurriña

entzun ezazu alkate jauna edo anderea

presa berririk ez arren

ederto goaz azkengarren

ez zaigu ardura berandutu arren

bareari berea, hori da legea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen aberri lurrina

        balkoian zeukan ikurriña

entzun ezazu sailburu jauna edo anderea

ez dugu maite ardaila

bihar joko dugu bataila

Goliatek proba dezan Daviden habaila

handiak txikitzea da gure xedea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen ikara lurrina

        paparrean zeukan ikurriña

entzun ezazu lehendakari jauna edo anderea

herriak zuri emana

ez baita nolanahiko zama

hartzen dituzun lanak ditzagula bana

zuretzako botoa guri boterea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen haserre lurrina

        bihotzean zeukan ikurriña

entzun ezazu jaungoiko jauna edo anderea

zugana gatoz itsuan

mundu triste honen izuan

zenbatean etxeak hor paradisuan?

zure artaldekoa da euskal aberea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen gezurren lurrina

        hodeietan zeukan ikurriña

entzun ezazu deabru jauna edo anderea

gozamenaren azkura

aspaldi zeharo galdu da

hemen behar dena da zure diktadura

parrilan erretzeko kristoren jendea!

        berak ezin zuen ezer egin

        ez zen bere eskumenekoa

        baina ados zegoen gurekin

        doan eman zigun bost... ekoa!

        ederra zen porroten lurrina

        errautsetan zeukan ikurriña

    2005

    Musika: Joseba Tapia

PUTZU GUZTIEK DUTE HONDOAN APOA

Parisko jauregiek behar dute Sena

Versallesko putzuek bezala apoa

Komunako iraultzan gorri izan zena

okerka dabil orain herren du zangoa

Luisianako lurretan dator Mississippi

ibai hori begitik sortu du apoak

zuri ez delako ta badelako ttipi

Kukluxklanen bisita dauka gizajoak

Kazan hiritik zabal pasatzen da Volga

popeak agurtu du ostikoz apoa

kosako zuri denak daitezela olga

pikutara joan da sobieten aroa

        ai mundua betea ez balego apoz

        nork emanen lioke bizitza honi poz?

        penak uxatzen ditut eskusoinua joz

        nahiago baitut bizi ahuspez baino hauspoz!

Lisboako zubiak edertzen du Tejo

Pessoa lagun zaharra bildu du apoak

tabernara kantari zabuka dute jo

poetarik onena ontzen du ardoak

London aberasteko dago Tamesia

ate denetan jo du lan-eske apoak

Robin Hoodek aspaldi hautsi du gezia

orain beste beso bat behar du arkoak

Al Kairo zikin hartan isurtzen da Nilo

Alaren urrikia otoi du apoak

pobre sortu den horrek inon ez du giro

bihar lehertuko ahal du Aliren autoak

        ai mundua betea ez balego apoz

        nork emanen lioke bizitza honi poz?

        penak uxatzen ditut eskusoinua joz

        nahiago baitut bizi ahuspez baino hauspoz!

Buenos Airesen bada Rio de la Plata

bazter hartatik dago oihuka apoa

ura badauka baina zilarra du falta

Piazzolak bezain triste jotzen du tangoa

Baionan itsasora zabalik Aturri

hemen ere bizitzen lan dauka apoak

egalitatez labur libertatez urri

ez baitira zilegi hark dauzkan asmoak

Amazonas Danubio Ganges Po Zanbezen

mundutxo hau denean oso txarto doa

baina ez dezagun gal esperantza ezen

putzu guztiek dute hondoan apoa

        ai mundua betea ez balego apoz

        nork emanen lioke bizitza honi poz?

        penak uxatzen ditut eskusoinua joz

        nahiago baitut bizi ahuspez baino hauspoz!

    1998

    Musika: Joseba Tapia

ARITMETIKA ARAZOAK

zenbat lurralde ditu

gaur Euskal Herriak?

Euskadik adina bai

balitu erdiak!

zenbat euskaldun ditu

gaur Euskal Herriak?

ez lirateke gutxi

balitu erdiak!

zenbat aditu ditu

gaur Euskal Herriak?

ez ote luke hobe

balitu erdiak?

zenbat aurkari ditu

gaur Euskal Herriak?

herritarreko bosna

balitu erdiak!

zenbat maitale ditu

gaur Euskal Herriak?

erruz maitatu izan

balitu erdiak!

zenbat bekatu ditu

gaur Euskal Herriak?

ez luke barkamenik

balitu erdiak!

zenbat gobernu ditu

gaur Euskal Herriak?

behar baino gehiago

balitu erdiak!

zenbat arazo ditu

gaur Euskal Herriak?

asko samar oraindik

balitu erdiak!

zenbat galdera ditu

gaur Euskal Herriak?

nahiago nuke bihar

balitu erdiak!

zenbat erantzun ditu

gaur Euskal Herriak?

ai hobeki pentsatu

balitu erdiak!

    2002

    Musika: Joseba Tapia

NEURE ESKUA

neure eskua

beste esku batetan grapaturik

izerdi bakarra jaso dezan

ala

surtarako dut

neure besoa

bizkar bat ingura dezan

ala

erauzteko

neure ahoa

egiari hegoa zabal diezaion

ala

adreiluz tapiatzeko

neure begiak

(denok espero dugun) egunaren ilunabarrean

negar egin dezaten

ala

gauak eramateko

neure bularra

zure ametsaren burua deskantsa dadin

ala

etsipen keak itotzeko

neure bihotza

badakizu

zuretzat

eta

denentzat

    1974

MASUSTA GORRI GARRATZA

zorioneko egun batez

txipia nintzen aroan

bazkalondoko beroan

zorioneko egun batez

umearen aspertua

izebaren lo-kuluxka

zer deskubritu ote nuen

zorioneko egun batez?

sasi artean masusta!

masusta gorri garratza...

zorioneko urte batez

esnatu nintzen mutiko

galdua nintzen betiko

zorioneko urte batez

gauero nuen gogoan

sasi arteko masusta

zer deskubritu ote nuen

zorioneko urte batez?

ametsak dakarren uzta!

masusta gorri garratza...

zorioneko ordu batez

ausartu nintzen sasian

ustez modu ikasian

zorioneko ordu batez

masustez egitekotan

nire aurrenengo bazka

zer deskubritu ote nuen

zorioneko ordu batez?

sasiaren harramazka!

masusta gorri garratza...

zorioneko une batez

ez dakit zenbat urratu

sasian nituen batu

zorioneko une batez

larrutu nuen bihotza

ene bihotz amestia

zer deskubritu ote nuen

zorioneko une batez?

gorriaren garestia!

masusta gorri garratza...

zorioneko uda batez

sasian berde bost orri

pinporta txipia gorri

zorioneko uda batez

laborritan nuen hartu

ezpain artean alea

zer deskubritu ote nuen

zorioneko uda batez?

nintzela gordinzalea!

masusta gorri garratza...

    2006

CAMILLE

naturazaleek pentsatu zuten jartzea

                       Pirinioetan hartza

piztia honek eman ziezaien

           benetako mendiaren antza

zientzialariek txip bana ipini zieten belarrian

—mendiei ez, mendiek ez dute belarririk

        belarra baizik, eta ez guztiek—

jakiteko nondik nora ibiltzen ziren

               non egiten zuten lo, non bazka...

Baina zer egiten dute orain

                jakin-ustel horiek?

                                   buruari hazka

Camillek esan zuelako:

                                   —Hau nazka!

        Txipari heldu eta belarritik aska!

        zoaz, Camille

        zoaz gugandik

        urrun, Camille!

nahiz zooan edo zirkuan

           sortuak edo luzaz egonak izan

abere batzuek ez dute ikasten bizitzen

                   gizaki zintzoen gisan...

horregatik saiatu behar izaten dute

naturazaleek eta zientzialariek

                           ihes egindakoaren peskizan

handiak direlako

        egiten dituen pikardiak

        beldurrak daude ardiak

                   otsoak eta guardiak

        eskopeta hartuta hartzaren ehizan

        zoaz, Camille

        zoaz gugandik

        urrun, Camille!

egunkari guztiek diote

                Camille non ote da, ai ene!

haren argazkia egin nahi dute baina

                Camille bizi da erne:

                           hartza da, eta gainera... eme!

        zoaz, Camille

        zoaz gugandik

        urrun, Camille!

        Camille!

        haizeak ikasi duen abestia

        Camille!

        Camille!

artzainak ere

        artzaina beti baita amestia...

        Camille!

zuretzat Auñamendi osoko

                       erle guztien eztia!

        zatoz, Camille

        zatoz gugana

        gozo, Camille!

artzainari ez zaizkio

                       ardiak asko inporta

Pirinioetako Printzea da

                               jauregi du borda...

        atean jo dute!

eta artzainak ez du galdetuko nor da

        zatoz, Camille!

        zatoz nigana

        gose, Camille!

    2001

ENE HASERREA

eta ene haserrea falta bazaizu

alferrik dira leunak zure begiak

eta ene musua falta bazaizu

haizeak ezpainak hostogabetzen dizkizu

eta ene hitza falta bazaizu

ezin duzu inolaz ere kantatu

eta ene ametsa falta bazaizu

nondik sortuko duzu esperantza

eta ene oroitzapena falta bazaizu

zertarako bakarrik paseatu

eta ene gorputza falta bazaizu

biluzik zoaz

    1976

    Musika: Imanol

ONE BALLAD FOR THE RAVENS

                        the ravens of black feathers

                        the ravens of white pen

eskerrik asko senide onak

poetak luma zuriko

banekien ez ninduzuela

itolarrian utziko

zatozte denok untziko

berriro elkar besarkatzeak

ez nau poztutzen gutisko

zuen eskas egin nuen sarri

nenbilela urrutiko

mendian edo huriko

zuek noiz irakurriko

nork du merezi lumadunetan

poesiaren koroia

ereinotzaren hostoan dabil

belea edo erroia

mihina ez du herdoia

mutuko ahal da behin betirako

erresiñola etoia

gure arraza ez da izanen

bere kantuen morroia

halaxe aitortzen ohi da

beleak jo zuen goia

gora dezadan moko betean

kaiolako ez den kanta

haren berdinik ez du basoak

hasten bagara karranka

ze sinfonia xarmanta

hura bai ezti hura bai eder

hura ez baita marranta

hura entzuteak bihotza hustu

egiten dit tantaz tanta

esaeretan esanda

belea berdintzen lan da

poeta zaharron bizimodua

ez da gauza erosoa

sekulan ere ez zaigu falta

lumakoen erasoa

hau ez da patu gozoa

entzun baldin baduzue inoiz

egin nintzela usoa

sinestazue bele lagunok

gezurra dela osoa

ni ez naiz hain inozoa

belea ez baita zozoa

    1989

IKASTEA ETA IKASTEA

nik irakatsiko dizut

atzekoz aurrera irakurtzen

hamar arte zenbatzen

mihia ahosabaian ziztu egiten

nik irakatsiko dizut

harri begidunak jaurtitzen

habiak ezkutatzen

zinezko gezurrak esaten

baina egun zoaz eskolara

nik irakatsiko dizut

esna zaudela hegaldatzen

putzu txipian itotzen

sagarrak eta sagarrak bereizten

nik irakatsiko dizut

azterketetan kopiatzen

tinta izerditzen

nire sinadura itxuratzen

baina egun zoaz eskolara

nik irakatsiko dizut

txoritan ibiltzen

jotzen duten doinuan ez dantzatzen

hankak baino burua arinago izaten

nik irakatsiko dizut

Eiffel dorrea askatzen

lotsatu gabe galdetzen

ikasitakoa ahanzten

baina egun zoaz eskolara

nik irakatsiko dizut

berba zatarrak esaten

hormetan idazten

hanka plateran sartzen

nik irakatsiko dizut

iltzeak oker sartzen

eta zeure atzamarra mailuka lehertzen

nik irakatsiko dizut

ez dakidan gitarra jotzen

ni bezalakoa ez izaten

nik irakatsiko dizut

dena kolokan jartzen

baina egun zoaz eskolara

bihar bihar piper egiten

irakatsiko dizut bihar

Greziako uharte txipi batera

joanen gara bizikletan

eta zuk Arkimederen teorema

irakatsiko didazu zuk

ni arduragabekeria hutsean

hondoratzen naizela ni

    1991

EZ ZAITUT GATIBU NAHI

ez zaitut gatibu nahi

gatibu nahi ez baitut

ni gatibu nadukana gatibu da besteren

ni gatibu nadukana gatibu da besteren

ezin du nigana

zaila da libre izaten librea izan baino lehen

zaila da libre izaten librea izan baino lehen

ez zaitut gatibu nahi

gatibu nahi ez baitut

laztan zaharren gomuta inoiz ez da laztana

laztan zaharren gomuta inoiz ez da laztana

baizikan laztura

ahaztu gabe dut ahaztua zure eskuen laztana

ahaztu gabe dut ahaztua zure eskuen laztana

ez zaitut gatibu nahi

gatibu nahi ez baitut

maitasunaren oroitza ez baita maitasuna

maitasunaren oroitza ez baita maitasuna

baizikan asuna

ez dut berriro ikasi nahi bakardadeko otoitza

ez dut berriro ikasi nahi bakardadeko otoitza

ez zaitut gatibu nahi

gatibu nahi ez baitut

    1992

    Musika: Anton Latxa

SORGINAREN ZURGINA

zer ote dakar berri

ontziak portura

sorginaren zurginak

behar duen zura

Libanoko zedroa

Norteko haritza

ez ahal zaizu ahaztuko

emandako hitza

zuretzat jasoko dut

etxe bat egurrez

munduari bisita

egiteko urez

zuretzat josiko dut

kadira bat txotxez

sua piztu dezazun

zaudenean hotzez

zuretzat jarriko dut

ohe bat abarrez

biok bertan etzanda

egiteko amets

trintxa mailu eskoadra

zerra eskobila

zurginaren sorgina

dena da txirbila

    2002

ZURE BEGIETAN

zure begietan

urratu nuen

goiza

zure bularretan

lurperatu nuen

eguzkia

zure hortzetan

hozkatu nuen

haserrea

zure hitzetan

gorde nuen

poema

zure soinean

galdu nituen

eskuak

zure ezpainetan

ahantzi nituen

neureak

    1976

    Musika: Peio Serbielle

ERABAKIA

        a, sarearen zarata!

        saltegiko sarearen zarata!

        sarearen zarata saltegia zarratzean!

husten dira bulegoak

betetzen dira autobusak

ez dabil inor karriketan

helikopteroak ere erretiratu egin dira

ilargiak salatuta

        a, sarearen zarata!

        saltegiko sarearen zarata!

        sarearen zarata saltegia zarratzean!

bizitzen hasteko tenorea da

esaten digute saltegiko sareek

gillotina bezala jaisten direnean

gure burua

beti lehengo lepotik eduki ez dezagun

        a, sarearen zarata!

        saltegiko sarearen zarata!

        sarearen zarata saltegia zarratzean!

sua eskatuko diot

aurrena topatuko dudan oinezkoari

ez dut erretzen

baina bizitzen hasteko tenorea da

besteren lepotik

        a, sarearen zarata!

        ordua ere kenduko diot

    2005

LAGUN ZAHARRA

zakarkeriarik gabe joko du atean

baina nik aurrerakoa agindu baino lehen

sartuko da lasai deitu ez dioten gelan

hi al hintzen?

hi al hintzen?

amaitu da kreditua eginen dit agurra

gezur damuan, sentituko balu bezala

pobrearen poza beti izaten da laburra

hi al hintzen?

ez diat dei egin baina ez nauk haserretuko

zenbat dudan maitatu zenbat maitatu nauten

oheko izaretan dauzkak zimurrak lekuko

ez ditiat alferretan bota hainbat neke

kreditua amaitu zaidak baina hik behintzat

ez nauk ikusiko zotinka mailegu eske

entzungor eginik zabalduko du armairua

nire pilda higatuak maletan sartzeko

luze hoztuko da egun horretako apairua

aizak hi, uztak mesedez hor bertan arropa

bidaiarako aski diat kopa bete azken

eta buruan dauzkadan hiru mila kopla

hi al hintzen?

bai, heu izanen haiz... zabalduko duk atea...

goazen jauna, zu aurrena, bai, hemendik duzu...

eta ez zaidak ahantziko eskupekoa ematea

hi al hintzen?

heu izanen haiz, bai... eta munduan behera

munduan behera joko diat harro plantan

hi lagun zahar bat bahintz bezain barkabera

    2006