LIDE HERNANDO MUÑOZ

Izotz ura

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2023 Lide Hernando Muñoz

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2023ko azaroa

Edizio hau: 2023ko azaroa

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

           Telefonoa: 943 83 26 55

           Elektroposta: susalit@armiarma.eus

           Webgunea: http://susa-literatura.eus

Bidean inertziaz galdu ditudan lagun horiei.

Zer moduz?

1

Aurpegia estalita egin dute larrutan bart, Nepalera joan zirenean erositako artilezko buru-berokiekin. Aurreneko saiakera Saioak iradokita egin zuten, herrira itzuli osteko lehenengo hilabetean. “Gure arteko konfiantza praktikan jartzeko”. Zerbaitek asaldatzen zuen bakoitzean bezala zimurtu zuen betozkoa Ibaik, baina irribarre jostari batez onartu azkenean. Aldarte trantsizio horrek agerian utzi zuen ez zuela neska-lagunak behingoagatik proposatutako zerbait, sikiera hori, egiteko aukera pasatzen utzi nahi.

      Amaitutakoan elkarri kontatu zioten zer imajinatu zuten bitartean. “Nik Nanga Parbat-eko puntan nengoela Halle Berryrekin. Baina duela hogei urteko Halle Berry. Eta ez zuen hotzik egiten”, Ibaik. “Nik ere emakume batekin nengoela imajinatu dut, baina ez dizut esango zein”, Saioak. Baina ez zen egia. Ikeako estalkiaz apaindutako neguko edredoi horren azpian, bere herriko bere etxeko bere logelako bere ohean zegoela irudikatu zuen, hamabost urte pasatxoz mutil-laguna izandakoarekin, misionero eran txortan.

      Ordutik, aurpegia estalita egin beharreko zerbait bihurtu da sexua. Azken-aurrekoz, duela hilabete. Azkena, bart. Edozerk balio du: buru-beroki batek, inauterietako munstro maskarak, edo Jarek ikastolan egindako katu itxurako trapuzko zorroak. Aurreko edozeren faltan, begiak ixteak edota argi guztiak itzaltzeak ere balio lezake. Baina ez da gauza bera.

      Konfiantza dio Saioak, baina, berez, imajinazioa da praktikan jarri nahi duena.

Bakarrik geratu da etxean, aspaldiko partez. Azken urteotan bere orbitan egon den hots, zarata eta negar zotinen paisaia isilik geratu da bat-batean eta, kafe kikarari koilararekin eragin bitartean, metalak portzelanaren kontra ateratzen duen soinuan kontzentratu da, mantra bat balitz bezala.

      Badago beste gauza bat ez duena aspaldian egin. Etorri orduko uxatu du ideia, aurrekoetan legez. Baina aldi honetan ezberdina izango da; ez baitu, literalki, ezer hoberik egiteko.

      Iritsi da atera, eta oraindik ez dago ziur. Galdera itxurako kontzientzia-hartze bat izan da, funtsean: zenbat denbora darama musika entzun gabe? Zeren ezin esan Jareri kotxean jartzen dizkioten abestiak entzuten dituenik. Bere egungo soinu bandaren akorde harmoniko edulkoratu bat gehiago dira, ez besterik.

      Gelaren lurzoru osoa CDz eta biniloz betetako kaxa prezintatuek hartzen dute. Atzean du apalategia; zerbaitek bete dezan erregutuz begiratzen dio egur ilunezko lauki-sare huts hark. Asko dira, gehiegi; ez daki noiz eta nola eskuratu dituen horrenbeste soinu artefaktu. Erdia baino gehiago, opariak. Hortxe daude, bere oinetan, mutu orain; Saioa hazten, apurtzen, maitemintzen, amorratzen eta galtzen (batez ere, galtzen) ikusi duten milaka minutu uhin, kartoizko ziegetan preso. Badaki hori dena txukuntzeak goiz osoa eskatuko diola, eta momentu batez plana bertan behera uzteko tentazioa sentitu du berriz, baina eutsi egin dio.

      Bi orduz aritu da CD eta binilo horiek guztiak ordenatzeko sistema bat hautatu, apaletan ipini eta, amaitu aurretik, damutu eta guztiak berriz kaxetan gordetzen. Ordena alfabetikoa ez zaio egokiena iruditu; Aretha Franklin eta Foo Fighters alboan jarri dituenean ohartu da: Franklin andereak burua altxatuko balu, ez luke egunetik egunera gogaikarriagoa egiten zaion Dave Grohlen ondoan egon nahiko. Generoka antolatzeak ere buruhausteak eragin dizkio; zeren eta non sartu, adibidez, PJ Harvey? Eta banatu behar al zituen Frank Zapparen garai musikal guztiak?

      Intuizioari jarraituz eta epai zorrotzegirik egin gabe jarri ditu denak apaletan azkenik, garaiaren eta geografiaren araberako antolaketa nahiko arbitrarioa eginez.

      Eskailera baten laguntzaz soilik irits daitekeen goiko apaletan utzi du euskal musika. Irria atera zaio kolpetik, antzina hedabide eta disko-dendetan “Euskal Musika” genero gisa entzun edota irakurtzen zuen bakoitzean hartzen zuen haserrea gogoratuta.

      Azken momenturako utzi du beldurrik handiena zion kaxa. “Bixer”, “Armiarma zuriak” eta “Mara-Mara” du idatzia albo batean, Bic boligrafoz eta letra traketsez, trazuek izkinetatik ihes egin nahi balute bezala.

      Kaxa ireki eta barrura begira geratu da. Hamalau CD eta binilo. Handienak, Mara-Mararen binilo bikoitz batek, sinadura eta esaldi bana ditu idatzita. Bixerren maketa hartu du eskuetan eta, hauts kapa garbitu ostean, azkenean, egin du: disko-jogailuan sartu eta PLAY eman du.

      Inongo aurrerapenik ez ekoizpen planifikaziorik gabe sartu dira bateria, baxua eta zeharo distortsionatutako gitarra erritmo geldo batean. Soinua kaxkarra da, mikrofono merkeekin grabatua. Exekuzioa ere traketsa da; bateriaren eta baxuaren kolpeak ez doaz guztiz bat; gitarraren akordeetan sokaren bat desafinatuta dagoela nabari da; eta tempo aldaketek itsasoan balantzaka nabigatzen ari delako sentsazioa ematen diote.

      Betidanik zorabiatu du itsasoak.

      Segituan sartu da ahotsa, instrumentuek egindako arantzadun oheak janda, behar lukeena baino ezkutatuago. Saioaren ahotsa da, hamabost urte gutxiagorekin. Agudoagoa da, garaian bere buruaz ustetakoa baino beldurtiagoa, dioena ondo ulertzen ez duen ahots dardartia. Herria jendez beteta, kaleak hutsik. Oraindik ere ez daki ondo zer esan nahi zuen horrekin.

      Ez zukeen herrian inork esango Saioa hogeita hamarrak bete gabe ama izango zenik, ezta bera eta Ibai inoiz bertara itzuliko zirenik ere. Bizia musikari ematen saiatzen den orok badaki bidean integritatea ogi apurrak bezala uzten joan behar duela. Baina ogi apur horiek gero etxera itzultzeko bidea erakuts diezazukete; nahiz eta apur horiek betirako izango diren apur, eta norberaren integritatea, zartatutako loreontzi huts bat. Oraindik, behintzat, ez da erabakiaz damutu.

      Amaren malkoekin betetako bainuontzian ito zara. Harritzen du zenbateraino aldatu daitekeen abesteko modua hamabost urtetan. Zenbat saiatzen zen hasieran erritmoa zorroztasunez eramaten, eta zein gutxi ondo afinatzen. Zenbat hitz arranditsuak nonahi txertatzen, eta zein gutxi hitz horien esanahia benetan sentitzen.

Baztertu nahi izan den iragan bat berreskuratzeak dedikazioa eskatzen du. Larunbat horretan egindakoa ohitura bilakatzen joango da Saioarentzat. Edozein momentu baliatuko du Jare eta Ibairengandik libratu, musika gelara sartu eta antzinako melodia horiek bafleetatik entzuteko. Errehabilitazioa balitz bezala: aurreko saioan utzitako abestitik hasi eta, hura berriro entzun ostean, beste bizpahiru. Ez gehiago. Momentua dastatzen saiatuko da, sentsazio urrun horietatik zerbait iristen ari ote zaion topatu nahian. Hainbat urtez sentikortasunik izan ez duen gorputz-adar batean odola berriz ere punpaka hasi balitzaio bezala: pum, Anoetako gaztetxea; pum, ikusleen izerdi tantak airean; pum, argi urdin-moreak bueltaka; pum, hatz erakuslean zauria baxuaren sokak astintzerakoan.

      Hilabete eman dio bere diskografia osoa entzuteak. Igandea da, eta Ibai Jarerekin irten da osteratxoa egitera. Saioak buruko mina argudiatu du etxean bakarrik gelditzeko. Eta berriz jarri du Bixerren lehenengo maketa. Bere baitako terapeutak esan dio, errehabilitazioa amaitu ahal izateko, hasi zuen leku berean utzi behar duela, oroitzapen horiei betirako agur esan aurretik.

      Mugikorraren soinua entzun du; disko-jogailua piztuta utzita alde egin du gelatik.

      Txolo dela dio pantailak, eta hasperen luze bat atera zaio. Txolok musika esan nahi du; Txolok marroi politikoren bat esan nahi du; Txolok ez du hainbat urtez hitzik trukatu gabe egon ostean “Kaixo, zelan?” (eta benetan, zelan) esateko deituko.

      Betiko formaltasunak hasi dira: zer moduz, zertan zabiltza orain, ni beti bezala, ez naiz Sanfranetik mugitu, faltan botatzen zaizu euskal eszenan, noizko revival bat... deiaren arrazoia kontatu dion arte.

      Xanti hil dela bart. Kotxe istripua izan omen da.

      Eta Txolok eta bere taldekideek erabaki dute (eta hau aurreko esaldia bota eta segituan esan dio) “Euskal Herri mailako” hainbat artista bildu eta berari eskainitako disko bat grabatzea. Saioa izan omen da lehena deia jasotzen, “noski”.

      Mutu geratu da, blokeatuta. Gorpua oraindik hoztu gabe dagoela omenaldi disko bat prestatzen hasi direla pentsatzeak hotzikara eragin dio.

      — No jodas —atera zaio barren-barrenetik.

      Hileta noiz den galdetzea bururatu zaio lehenbizi. Txolok esan dio ez dela halakorik egingo, gorpua familiartean erraustuko dutela. “Horregatik pentsatu dugu diskoarena”.

      Berriz galdetu dio ea diskoan parte hartu nahi duen. Saioak ez daki zer erantzun. Hitz totelka hasi da, lagunak moztu dion arte.

      — Ez didazu zertan orain esan. Lasai.

      — Barkatuko didazu, Txolo —tunelaren bestaldetik sentitu du bere ahotsa—. Xanti, Xanti da; zerbait egin nahi nuke. Baina ni eta musika...

      — Badakit.

      — Denboratxo bat hartzen ari nintzen.

      — Badakit.

      Badaki.

      Eta hala ere, pentsatzeko eskatu dio berriz. Proiektua aurrera doala, hainbat baiezko jasotzea espero dutela. Berandu baino lehen konbentzituko duenaren segurtasunaz esan dio pentsa dezan, urte askoan jendea enmarronatzen ibili denak duen konfiantza horrek lagunduta, eta Saioari ez zaio gustatu.

      Eskegi aurretik, ordea, ezin izan dio mingainean kateatuta zuen azken galderari eutsi.

      — Marari deituko diozue?

      Isiltasuna bestaldean.

      Klik. Badatoz berriz. Ixtear zuen ateko zirrikitutik sartu dira terapeutaren gelan.

      — Badakizu ez dela oso rollokoa, baina tira; deitu behar zaio. Mara da. Ezin zaio ez deitu, ezta?

      Sabeleko bulkada garratzari jaramonik ez egiten saiatu da. “Jakina”, eta agur esan gabe eskegi du telefonoa.

      Musika gelan sartu da berriz. Bixerren maketa azken abestian dago jada, erritmo biziko punk pieza. Hemezortzi urteko Saioa oihuka entzuten da gelaren alde banatan dauden bozgorailuetatik, nerabezaroaren lañotasunetik atera nahian, txorikumea arrautza pitzatzen. STOP botoiari eman, eta besaulkiaren besoan eseri da, mugikorra bero eskuetan, gorputzari erosotasunik eskaini nahi ez balio bezala.

      Xanti hil da. Herrira itzuli zirenetik ez dute pare bat aldiz besterik elkar ikusi. Ez dute pote bakar bat ere hartu, topo egin zutenetan hurrengo baterako atzeratu baitzuen Saioak plana.

2

Sushia jan du astean bigarren aldiz, eta azkeneko izokin nigiria ahoan sartu duenerako etortzen hasi zaio damua. Urte hasieran egin zuen begano bihurtzeko promesa, Instagrameko jarraitzaileen aurrean lehenbizi, amaren etxera bazkaltzera joan zen batean bigarren; eta oraindik ez du lortu, hilabete bakar batez ere, agindutakoa betetzea.

      Ez da bere estiloa, hitz emandako zerbaiti uko egitea. Baina Marak urteotan zerbait ikasi badu, eguneko denbora unitate bakoitzean ahalik eta gauza gehien egitea da. Eta eguerdian duen ordu erdian porruak egosten jarri baino praktikoagoa da beheko supermerkatura joan, sushi erretilutxo bat erosi eta, esku batez soberan dituen bekainetako ileak erauzi bitartean, beste eskuarekin jatea.

      Galtza bakeroak hanka batean sartuta dituela jaso du Mikelen mezua: “Utzi masturbatzeari eta jaitsi ja”. Lehoinabar estanpatua duen alkandora jantzi du, botoiren bat lotzea ahaztuta, eta platinoz tindatutako ile motzari astinaldi bat eman dio sarrerako ispiluari begira. Moriartiren isatsak kilima egin dio atera aurretik.

      — Bejondeizula!

      — Behingoagatik zu baino beranduago heldu eta bizitza osoan gogoraraziko didazu? —besarkada motz bat eman diote elkarri.

      Handik metro eskasera dagoen kafetegian sartu eta atzeko mahaian eseri dira. Mikelek ordenagailu eramangarria mahai gainean ireki eta erritmo bizian hasi da tekleatzen. Pantailaren atzealdean itsatsita duen Errealeko armarriaren pegatinari begira gelditu zaio Mara.

      — Stevek idatzi dit. Iritsi bezain laster utziko digula bere bigarren etxea, baina bi astez bakarrik; gero ezkon-aurreko festa ospatzera doan suediar neska kuadrilla bat sartuko omen da, beraz, gu porsako. Esan diot guri ez digula batere axola turista horiekin logela partekatzeak, baina ezetz esan dit, argi eta garbi.

      Marak hainbat txalo azkar eman ditu pozez.

      Hiru aste barru Camden Towneko 50 metro karratuko atiko batean izango dira. Managerrarekin bizilekua partekatzeak ez dio berebiziko grinarik pizten, baina badaki zertara doan, eta horrek txikikeria bihurtzen du gainontzeko guztia. Nazioarteko artistekin lan egin duen Gregory Pop ekoizlearen baiezkoa jaso izanak estali du Mararen azken egunetako estres eta ziurgabetasun guztia.

      — Atzo hartu nituen hegazkineko tiketak —kafeari zurrutada bat eman eta bibotea aparrez zipriztinduta duela jarraitu du hizketan Mikelek—. 350,60 euro guztira. Joaneko hegaldia hartu dut, hitzartu genuen bezala —mingainaz garbitu du bibotea.

      Euskal Herriko management enpresa handi bateko kidea da Mikel, 45 urte ditu, eta bere alboan (edo hobe esanda, gainean) emakume bat izateko behar handia. Marak ezin du gogoratu ere egin, elkarrekin lanean daramatzaten urteetan, zenbat aldiz saiatu den bera ohera eramaten: kontzerturen baten ostean egin izan du, baita lan bileraren batean ere, e-mailen bat idazterakoan, edota afalosteko garagardoak tarteko. Ez du, ordea, oso era agerikoan egiten; bere eguneroko hiztegiaren lau hitzetik batek konnotazio sexuala duela kontuan hartuta, bederen. Marak ondo ikasia du euren arteko erlazio-dinamika zertan datzan: batak gezia bota, besteak saihetsi. Baina utzi egiten dio; egia esan, ez dio axola euren arteko tratua horrelakoa izateak, ondo lan egiten duen bitartean. Eta Mikelek oso ondo egiten du lan.

      Berari bezala, Euskal Herrian musikaren panoraman urte asko egin izanak azala gogortu eta pazientzia higatu dizkio Mikeli. Duela urtebete, bere management zerbitzua jasotzen zuten gainontzeko musika talde eta artistei agur esan eta Mararen ibilbidean ehuneko ehunean zentratzea erabaki zuen. Biek egin zuten handira apustu.

      — Esan diezu hauei bazoazela?

      Mikelek ezetz egin du buruaz. Enpresako gainontzeko kideei buruz ari da. Londresera joateko erabakia hartu zutenetik ez da haiekin mintzatu, eta Marak ez daki oso ondo zergatik.

      Gregory Popi mezu bat bidaltzeko asmoz geratu dira gaur, zein materialekin lan egingo duten azaltzeko. Marak hamar abestiren maketak ditu sortuta, eta orain arteko diskoetan egin duenari buelta bat eman nahi dio, zerbait dantzagarriagoa, aktualagoa, erakargarriagoa egiten hasteko. Ekoizle ingelesa aukera perfektua iruditu zitzaion hasieratik. Abestietako hitzen ingeles traketsa barregarri egingo ote zaion kezkatzen du gehien momentu honetan.

      — Esan didate estudioak musikariak eskaintzen dituela alokairuan, baina, noski, hori kostutik aparte doa —esan du Mikelek.

      — B kaxan badugu diru dexente; hortik tira genezake?

      — Txo, hau ez da Euskal Herriko putetxeak bezala e, tipo hau oso handia da, eta Londresen guztia faktura bidez egiten da.

      — Zure lagun horrek eskudirutan eskatu digu etxearen alokairua ba...

      — Bo, hori da Steve mafia kosovarreko buruzagi ohia delako, baina lasai egon, tipo jatorra da —barrez lehertu da parekoaren bekainak kopeta-ile platinoan gora ezkutatzen ikusita.

      Marak kafesnera jaitsi du begirada, aztoratuta. Edariaren gainazal marroixka zirkulu zentrokide formako olatuetan mugitzen ikusi du. Mikelen mugikorra da, mahai gainean dardarka.

      — Getariakoliburuerotikoenklubabaiesan? —bota du ahots sudurkariz eta arnasarik hartu gabe—. Hombre, bizi haiz! —asperdura aurpegi dramatikoegi batez adierazi dio Marari luzerako duela.

      Isilduta duen mugikorra poltsikotik atera du Mikelen hariaz bestaldeko elkarrizketak iraun bitartean. Twitterreko azken argitalpenei begiratu azkar bat ematen hasi da.

      Atentzioa bereziki deitu dion txio bat ikusi du: “Bidaia on, Xanti”. Eta horren azpian, aski ondo ezagutzen duen norbaiten argazkia. Ilea galtzen hasitako burugainetik udarako ur jauzi meharren gisa erortzen zaizkio tximak, eta albo batera zuzendua duen begirada betzuloz eta zimurrez inguratua du; baina betikoa izaten jarraitzen du maskara zargaldu horren azpian: kokotsean nabarmentzen zaion elutxak gordetzen du bere esentzia. Arraroa egin zaio beti buruan eraman izan duen St. Pauliko bisera beltz hori gabe ikustea. Txio hori zintzilik duen harian gora egin du, ondoriorik okerrenak ateratzera daraman mezu kriptiko horren iturburura iritsi nahian. Esplorazioak Berria-ko albiste baten titularrera eraman du: “Mr. Popper taldeko Xanti Arrese bateria-jolea hil da, auto-istripu batean”.

      Ahoa lehortzen nabaritu du. Pantaila eta postura izoztuta mantendu ditu Mikelek elkarrizketa amaitu arte.

      — Mikel, izan duzu honen berri? Mr. Popperreko bateria-jolea hil egin dela?

      Managerrak ordenagailuaren pantailatik altxatu ditu begiak.

      — Atzo irakurri nuen, bai. Herenegun izan omen zen. Ze tristura.

      — Bazenekien nire herrikoa zela? —galdera bezala adierazi du, baina berez ez da. Soberan daki Mikelek badakiela.

      Tarte luzeagoa hartu du oraingoan erantzun aurretik.

      — Baliteke aspaldian kontatu izana, bai. Latza, gero... Tira, laster joan behar dut eta gauza pare bat gelditzen zaizkit komentatzeko. Hasteko, astebete barru Donostian izango duzun aurrerapen abestiaren aurkezpenaren harira: prest duzu jada, zerbait falta zaio...?

      — Bai, beno... ez, ez.

      — Prest duzu edo ez?

      — Bai, prest dut. Azken mastering-a falta zaio soilik, etzi geldituko naiz Ramonekin.

      — Ados. Eta Londresera goazela esango duzu aurkezpen horretan, ala ez?

      — Ez dakit, egia esan. Oraindik ez da ziurra bertan geldituko garela, ezta?

      — Ez? Aurrekoan konbentzituta zinen eta!

      — Bai, badakit, baina... —postura aldatu du aulkian, deseroso—. Barkatuko didazu, Mikel. Shockean gelditu naiz Xantiren kontuarekin.

      — Zure lagun mina al da bat-batean? Hamar urtetan ez dut zure ahotik haren izena entzun eta!

      — Badakit, baina joder, gauzak bizi izan nituen berarekin gaztetan.

      — Ez galdu denbora gauza horietan pentsatzen, Mara. Ez gaizki ulertu; pena da hil izana, noski, baina duela bost minutu arte ez zinen bere bizitzaz gogoratzen. Litekeena da, bizirik balego ere, zuen bideak sekula berriz ez gurutzatzea. Kontziente zara horretaz?

      — Bai.

      — Orduan?

      — Nola orduan?

      — Distantzia honetara zaudela zure ibilbideak sekula eman duen jauzirik handiena ematetik —behatz potoloa eta erakuslea ia-ia ukitzeraino gerturatu ditu—. Gainera, horren laguna balitz, bere omenezko disko hori egiteko deituko zizuketen, ezta?

      — Ze disko?

      Bi eskuez igurtzi du aurpegia Mikelek, betazalak gorritzeraino.

      — Zeozer esan dute managerron artean daukagun Whatsapp taldean. Xantiren omenezko abesti batzuk grabatu nahi dituela bere taldeak, hainbat artistaren laguntzaz —esan du bekainak harriduraz jasoz.

      Mara buruaz baietz egiten gelditu da hainbat segundoz, trantzean.

      — Barkatu; komunera joan beharra dut.

3

Begiak ireki ditu. Dena da ilun, ezkerraldean gaizki itxitako pertsiana batetik sartzen diren borobil formako izpi kapsulatuak izan ezik. Amets batetik oker lurreratzerakoan bezala, ez daki zehazki non dagoen. Kasik ez du bere azpiko koltxoia sentitzen.

      Buruak ideia bat igorri dio: giharrak mugitzen hasiz gero, non dagoen jakingo du. Segundoak igaro dira, baina ez da mugitu. Nahiago guztiz geldi egon, errealitatearen eta ametsen munduaren arteko zubi eseki horretan, mugitzen hasi eta denbora-espazioaren erabateko kontzientzia eskuratzea baino.

      Nor den eta nor izan den jakiteak sekulako nagia ematen dio.

— Ez duzu arroz-esnea bukatuko? Likidoegia dago, ezta?

      Ama begira du, burruntzalia esku batean duela, bestea amantalean garbitu bitartean.

      — Oso ona dago, ama. Ase naiz, besterik gabe.

      — Bixentarekin gurutzatu naiz lehen —esan du orduan aitak, bibotea txuri likatsuz zipriztinduta—. Tanatoriotik bueltan zetorren, gajoa. Uste duzue normala dela horretarako ere txandala ez erantzi izana?

      — Bere betiko txandal koloredun hori? —bota du Ibaik.

      — Utz ezazue bakean, nahikoa du semea galtzearekin orain itxurarengatik kezkatzen hasteko —amak bizkarrez, kazolari burruntzaliarekin kemenez eragin bitartean.

      Ibaik Saioaren katilua seinalatu eta, honen onespenarekin, arroz-esnea hartu dio. Abiada betean hasi da jaten.

      Gainontzekoek Xantiren amaren inguruan hitz egiten jarraitu bitartean, bere baitan bildu da Saioa. Oraindik ez dago ziur zer sentitu behar duen lagunaren galerarengatik. Berdina gertatu zitzaion amona hil zenean, berak hamasei urte zituela. Beti espero da pena malkoen bitartez ateratzea. Saioaren kasuan, ordea, ez zen hala izan; ez amonaren albistea eman ziotenean, ez hiletan, ez hiletaren osteko familia bazkarian, ezta hurrengo hilabeteetan ere. Amak behin eta berriz iragarri zion denbora bat igaro osteko ustekabeko negargura amaigabe hori, besterik gabe, ez zen inoiz iritsi.

      Ordutik badaki bere nahigabea ez dela ia inoiz malkoetan azaleratzen. Sorbalden gaineko pisu handiago batean haragiztatu ohi da, hitzak ahotik ateratzeko nagi handiago batean ere, akaso.

      Eta orain, Xanti. Txolok albistea eman zionetik berarekin bizitakoak gogoratzen saiatu da, baina kez betetako pantaila bat topatzen du eszena horien guztien aurrean. Lagunaren aurpegia modu estatikoan gogoratzen du, hil aurretik zuen adina baino dezente gazteago; begiak biseraren hegalak ilunduta, kanutoa ahoan.

      Irudi horrek ez du ahorik irekitzen, ordea. Ez dio bizitzaz haratagoko mezu kriptikorik bidali nahi.

      — Banengoen ba ni, denbora gehiago behar zuela kazolan... —gogoa gurasoen etxeko sukaldera itzuli duenerako, amak gaiarekin tematuta jarraitzen du—. ¿Un poquico más? —galdetu dio Ibairi, honek Saioaren kikarakada bukatu duenean.

      Jare gerturatu zaio, bere magalera igotzeko eskatuz. Masailak gorrituta ditu, negar egiteko zorian.

      — Eta zer du honek oraingoan? —atera zaio hasperenka Saioari, Ibairi begira. Mezua argia da: ardura zaitez zu, mesedez.

      — Ez al duzu ikusten amazulo dagoela? —gauzarik agerikoena balitz bezala esan du Ibaik.

      Saioak eskua pasatu du haurraren ile xerlo beltzetatik.

      — Tira, Jare lokartzera joango naiz gelara.

      — Ez didazu sukaldea jasotzen lagunduko? —ama dagoeneko kinki-kanka dabil plater, edalontzi eta erretiluak harraskan pilatzen.

      — Lasai, nik lagunduko dizut, Camino —esan du Ibaik, eta eskua estutu dio Saioari mahai azpitik.

      Honek azkar baztertu du mutil-lagunaren eskua, zertan ari den pentsatu gabe. Begietara begiratu dio Ibairi eta, bere harridura aurpegiaren aurrean zer esan ez dakiela, mahaitik altxatu da, Jare besoetan hartuta.

      Korridorean barrena, pentsatu du eskuarenak zerikusia izan dezakeela atzo gertatutakoarekin. Txoloren deia jaso ondoren, ez daki oso ondo zergatik, salara joan, kristalezko armairuan apaingarri moduan duten Veneziako inauterietako maskarari argazkia atera eta Ibairi bidali zion. “Gaur errepikatu nahi?”.

      Bere erantzuna ordu erdi beranduago iritsi zen. “Jakin duzu Xantirena? Ze tristura. Portzierto, Jarek berriz egin du pixa gainean”. Erantzuna eta erantzun-eza aldi berean. Sarritan egin ohi du hori mutil-lagunak; egoera deserosoren bat saihestu nahi duen bakoitzean. Saioak erpurua goraka zuen irudia bidali, eta kalera irten zen haize pixka bat hartzera.

      Oraindik ez du Bixerreko taldekide ohiekin gertatutakoari buruz hitz egin. Jakingura du ea haiek nola izan duten lagunaren heriotzaren berri, zer sentitu duten jakindakoan. Taldea desegin zenetik, ordea, ez dute apenas elkar ikusi. Zertarako ibili moztutako hariekin korapiloak egiten orain.

      Bere logela zaharrean sartu da. Peluxeak, koloredun edredoia eta musika taldeen posterrak: gurasoek ez dute bere nerabezaroko santutegi hartatik ezer aldatu, eta Saioak bisita egiten dien bakoitzean goitik behera eraldatuko lukeela pentsatzen duen arren, azkenean ez du inoiz ezer egiten. Iraganean trabatuta jarraitzen du.

      Agian horixe da bera ere: iraganean trabatutako logela bat.

Herrira iritsi zirenean, Saioaren aitak hil berri zen bere osabaren furgoneta ekarri zuen Corellatik. Mercedes zahar bat zen, berdea eta handia. Bederatzi eserleku, hiru ilaratan lerrokatuak, eta atzean lanabesak gordetzeko espazio handi bat. Herriko batek lagunduta, musika talde batentzako furgoneta gidari lanetan hasi zen, eta hala eman zituen hainbat urte, Saioak hamahiru egin arte.

      Gidari lanak egin zizkion talde orori kamiseta bana eskatzen zion, Saioari oparitzeko. Alabari sekulako poza emango ziola pentsatuz egingo zuen, akaso; baina aita bera zen larunbat gauero distira begietan etxeratzen zena. Saioak laster susmatu zuen, berez, alabaren arropan dirua aurreztearren eskatzen zituela kamiseta horiek.

      Saioa erraz identifika zitekeen ikastolako atarian: euskal musika taldeen kamiseta erraldoiak zeramatzan neska beltzaran eta argala zen. Eta horrek berari grazia izpirik egiten ez zion arren, inguruko ikaskideek miresmenerako zerbait bezala hartu zuten. Beti zuen jendea inguruan, aitak ezagutzen zituen musika taldeei buruz galdezka, berak inoiz aurrez aurre ikusi ote zituen jakin nahian.

      Erriberatik emigratutako guraso erdaldunek bazekiten ikastolako urteko kuota garesti aterako zitzaiela, baina konbentzituta zeuden luzera begira zerbaiterako balioko zuela alaba bertara eramateak. Amak, gainera, lana lortu zuen jangelan zerbitzari eta, beraz, merkeago atera zitzaien Saioaren eskolaratzea. Ezin uka ikastola bateko guraso batzordeak euskaraz ez zekien emakume nafar bat kontratatu izana mirari anomaloa izan zela.

      Eskolaz kanpo ere euskararekin zerikusia zuten ikastaroetan izena eman zioten. Saioak ez du inoiz onartuko, baina abesbatzara joateak piztu zion musikarekiko grina. Garai hartan, ordea, ezer baino gehiago gorroto zuen. Takolo ezizenez bataiatu zuten abesbatzako zuzendariari zerion apostolu kiratsari ezin jasanezko erdeinua zion.

      Abesbatza saioetan ezagutu zuen Mara. Ezagutu, lehenagotik ezagutzen zuen, bere ikasgelakoa baitzen; baina ez zuen ordura arte sekula harekin hitz egin. Edo harekin hitz egiteko interesik izan. Neskatila isila zen, lagun gutxi zituena. Lepoan ondo estututako koadrodun bufanda eta perlazko belarritako txikiekin oroitzen du. Atzeko ilaran eseri ohi zen beti, gainontzekoengandik ikusezin, eta irakasleak zuzenean galdetutako zerbaiti erantzuteko ez bazen, ez zuen ahorik irekitzen.

      Abesbatzan, ordea, nabarmendu egin zen hasieratik. Arratsalde batean Takolok ikasleak taldeka antolatu nahi izan zituen, ahots tesitura bereizgarri gisa erabiliz; eta ahotsik agudoena zuten horiek lehian jarri zituen, nor gorago iritsiko. Marak eta Saioak iraun zuten amaieraraino, eta tonu erdi batengatik irabazi zuen lehenak. Aurpegia gorrituta eta eztarria harria baino gogorrago egindako txilio itoa izan zen urrezko dominaren merezidun. Saioak nota hori gainditzeko bota zuen soinurik gabeko haize ufadaren ostean, koruko guztiak txaloka hasi ziren Marari begira. Ez batak ez besteak ez zuten ulertu gertatutakoa, baina horrek balio izan zion Saioari lehenbizikoz ondokoarengan arreta jartzeko. Eta, adibidez, ohartzeko irribarre egiten zuenean aurpegiera tristeagoa zuela serio zegoenean baino; ahoaren bi aldeak zeloz itsatsita irribarre egitera behartu izan balute bezala.

      Ordutik, aurreko ilaran eta elkarren alboan jarri zituen koruko zuzendariak, eta apur bat gehiago ezagutu zuten elkar. Batik bat, kalera bota zituen egun hartan. Errua, noski, Saioarena izan zen. Boga Boga hainbat ahotsetan banatzen ari zen Takolo eta, eskuak airean astinduz, taldeari abesten hasteko agintzen zion bakoitzean, Saioak nahita desafinatzen zuen. Ikustekoa zen zuzendariaren harridura aurpegia: ahots ozenez denei isiltzeko agindu, eta koruko hogei ikasleen aurpegiei banan-banan erradiografia egiten hasi zen, betaurrekoen atzetik begiak txiki-txiki eginda. Saioak gauza bera egiten jarraitu zuen hurrengo saiakeretan eta, enegarrenean, bat-batean, ondoan zuen Mara ahoa estalita barrez hasi zen hari begira. Saioak ukalondoko bat eman zion isil zedin, baina horrek oraindik ere ozenagoa egin zuen haren algara, harik eta Takolok biak harrapatu zituen arte.

      — Belarriak gorri bezain zorrotz behar zenituzke, Takolo! —esan zuen norbaitek.

      Mararen erreakzioa ez du oraindik ahaztu Saioak. Eskua ahora eraman eta erreguka hasi zitzaion zuzendariari, gelatik bota ez zezan. Belauniko oroitzen du, hatzak elkarri korapilatuta eta sudurraren pareraino jasota, keinu ezin dramatikoago batez; baina memoriak puztutako zerbait izango da ziurrenik.

      — Aitak hil egingo nau —esan zion irten zirenean, bizkarra korridoreko paretaren kontra astiro-astiro irristatu eta lurreratu bitartean. Negar zotin bat isildu zuen artilezko jertsearen mahukaz.

      — Bai zera! Zergatik diozu hori?

      — Ez duzu nire aita ezagutzen.

      Zertxobait bai; nork ez zuen Fernando Kortabarria ezagutzen? Herriko enpresa handienaren jabea zen. Ez zuen inoiz bere aurpegia ikusi, ordea. Jakin ere, ez zekien oso ongi zer fabrikatzen zuen bere enpresak; komuneko eta sukaldeko paperarekin zerikusia zuen zerbait zela, besterik ez.

      Saioak errukia sentitu zuen.

      — Leku bat erakutsi nahi dizut.

      — Zuk badakizu zer nolako errieta egingo digun Joxefek atea ireki eta ez bagaitu hemen topatzen?

      — Ez deitu Joxefe, deitu Takolo.

      — Hori ez da bere izena.

      — Ezta Joxefe ere. Josssse Felipe izango da. Edo Josssse Fernando.

      — Beno, berdin dio. Ez naiz hemendik mugituko.

      — Ze aspergarria zaren.

      Handik bost minutura kultur etxeko atea gurutzatzen ari ziren biak, artilezko jertseetako lepoak muturra estaltzeraino igota.

      Herritik ateratzera zihoazela zirudienean, muinotxo bat igo eta belarretan zegoen erdi herdoildutako banku batean eseri ziren. Muinoaren bestaldean, hainbat metrotako murru baten azpian, antzina Guardia Zibilaren kuarteltxoa izandakoa zegoen. Aspaldi zen eraikin hura hutsik zegoela. Eserita zeuden talaiatik teilatua eta bi horma ikusten zituzten. Grafiti batzuk zituen margotuta paretetan: Alde hemendik!, Gora ETA (M), Erik marikon. Eraikineko atetik lau gazte atera ziren orduan; plastikozko poltsak eta erratzak eskuetan. Batek izerdiz betetako kopeta distiratsua igurtzi zuen.

      — Hau erakutsi nahi nizun. Herriko gaztetxe berria.

      Beste gazte talde bat sartu zen euren ikusmen eremuan ezkerraldetik. Sofa gorri bat zeramaten hiruren artean. Eraikinetik atera berri zirenek oihuka agurtu zituzten. Marak Saioari begira jarraitzen zuen aurrekoa entzun zuenetik, ahoa erdi irekita.

      — Ez dakizu zer den gaztetxe bat?

      — Aitak dio leku zikinak direla.

      — Ba hau ez da zikina; begira, zakar poltsak ateratzen ari dira, eta horko horrek erratz bat du eskuan. Pikoletoek bai utzi zutela lekua zikin!

      Mara gorritu egin zen, munduko gauzarik eroena entzun balu bezala.

      — Duela bi aste okupatu zuten. Arratsaldero etortzen naiz hona pipak jatera. Aurreko egunean horrelako bafle batzuk ekarri zituzten —besoak luze-luze zabaldu zituen.

      — Ez duzu beste ezer egiteko? Nik astelehen eta asteazkenean ingelesa dut, ostegunetan gitarra klasea...

      — Botako dizkiegu pipa batzuk sofa daramatenei? Poltsikoan ditut.

      Mararen enegarren ezezkoan erabaki zuen Saioak behingoagatik lagunari kasu egitea. Horren ordez, eskuekin ahoa inguratu eta zera oihukatu zuen:

      — Herri bat, gaztetxe bat! Herri bat, gaztetxe bat!

      Han zeudenek harrituta begiratu zuten bi haurrak zeuden talaiara. Batek besoa ukabil itxiarekin goratu eta oihua errepikatu zuten. Hor zegoen tipo altuenak, sofaren izkinetako bati eusten zionak, bota zuen hurrengoa.

      — Ez gaituzue geldituko!

      — Borroka da bide bakarra! —gehitu zuen haurrak.

      — Segi etxera, umemoko horiek! —esan zuen orduan beste batek.

      — Alde hemendik, utzi bakean! —eskuak batu zituen Saioak.

      — Etorriko zara hau txukuntzen laguntzera? —hasierako tipo altuak.

      — As-ka-tasuna! As-ka-tasuna!

      Denak barrez lehertzen hasi ziren. Beste zerbait esatera zihoala, jakatik tira egiten ziotela ohartu zen Saioa.

      — Aizu, abesbatza saioa amaitzeko bost minutu falta dira. Joan egin beharko genuke.

4

Marak txikitan uste zuen euskal abesti gehienetako letrek ETA goraipatzen zutela.

      “Argirik ez da sartu geroztik barrura, udaberririk ez dute somatzen lorak gurean”.

      “Esaera bat bada, zaratak hamalau; urrutiko intxaurrak gerturatu ta lau. Gure herrian, berriz, hogeita hamalau; probatu ez duenak ez daki zer den hau”.

      “Aitortzen dut izan zarela ene bizitzaren onena; baina orain, maitia lehen baino lehen aska gaitezan”.

      Euskaraz hitz egiten zen bere etxean, baina entzuten zen musika guztia jatorri anglosaxoikoa zen. Aitak agintzen zuen etxeko musikan, eta bere talde gustukoenen kaseteak jartzen zituen autoan: The Beatles, Elvis Presley eta Bruce Springsteen, gehienbat. Amak, aitak entzuten zuena entzuten zuen; eta aitak gustuko zituen taldeak zituen gustuko. Gogoan du behin, soilik behin, erabaki zuela bere musika jartzea. Kasetea zirrikituan sartu eta zaharraren zaharraz distortsionatutako tronpeta agudoek lau konpas egin aurretik zanpatu zuen STOP botoia aitak, “Rantxera zikinik ez nire BMWan!”.

      Berak ere otzan hartu zuen aitaren inposizio musikala nerabe izan arte. Orduan hasi zen irizpide propioa izaten: gurasoek gabonetan oparitutako discmanean Backstreet Boys, Britney Spears, Spice Girls eta Destiny’s Child ibili ziren bueltaka garai hartan. Alta, ez zuen ez amarekin, ez aitarekin, ezta ikastolako inorekin ere partekatu bere nazioarteko pop musikarekiko gustu hori, badaezpada.

      Herria txiki gelditzen zitzaion. Zeruari begira sentitu ohi zuen hori: bere logelako leihotik begiratzen zuenean, alde batean mendiak eta beste aldean zubibideak mugatutako zeru zati laukizuzena besterik ez zuen ikusten. Konbentzituta zegoen hiri handietan zerua handiagoa zela. Donostian bezala. Ez zegoen zerua handitzeko gauza eraginkorragorik itsasoa baino. Nagusitzean Donostian biziko zela egiten zuen amets, eta eguna zeru zabal horri begira pasatuko zuela.

      Txikitan, ume oro bezala, aita estimatzera iritsi zelakoan dago; baina soilik etengabeko promesa gisa, noizbait atentzio apur bat, gomendioren bat, are laztanen bat emango ote zion galdetzera zeraman itxaropen antzua. Mararen aitak eguneko ordu guztiak igarotzen baitzituen etxetik kanpo. Mararentzat aita gauerdian ametsetatik esnatzen zuen giltzen soinua zen; korridore ilunetik komunerako bidean, sukaldetik pasatu eta, erdi itxitako atearen zirrikitutik, ilargiaren argipean sukaldeko mahai gainean ikusten zituen jaso gabeko ogi apurrak, besterik ez.

      Behin, eta soilik behin, izan zen Fernando Kortabarria benetan aita bat Mararentzat. Zortzi bat urte izango zituen. Goiz batez, eskolara joan aurretik hortzak garbitzen ari zela, negarrez hasi zen bat-batean, zergatia jakin gabe. Komuneko atea kisketaz itxi eta bertan egon zen auhenka. Amaren oihuek eskolara berandu helduko zirela jakinarazi ziotenean, atea ireki eta, aurpegia ur-jauzi, ez zitzaion esateko beste ezer bururatu amaren harridura aurpegiaren aurrean: “Aitak zergatik ez nau maite?”.

      Handik astebetera edo, larunbat batez, aitak Mara bere auto beltzean sartu eta Donostiara eramango zuela esan zion.

      — Gaur elkarrekin pasatuko dugu eguna. Gauza bat erakutsi nahi dizut. Badakizu zer den xakea?

      Errebelazio moduko bat izan zen hura Mararentzat. Behingoagatik aitak egun osoa hartu zuelako berarentzat, batetik; eta bere bizitzako erabakiak nola hartu erakutsiko zion jokoa ezagutu zuelako, bestetik.

      Londres hotelean jokatzekoa zen nazioarteko xake torneo batera eraman zuen alaba. Trajez jantzitako gizon-emakumez betetako areto horretan, taula zuri-beltzen artean dantzan zebiltzan estrategia, norgehiagoka eta trikimailuek liluratuta utzi zuten Mara. Aitak arauak erakutsi zizkion: fitxa zuriek hasi jokoa, peoiak laukiz lauki, zaldiak L forman, alfilak diagonalean. Marak altxorrik preziatuena balitz bezala gorde zuen informazio hori, ongi baitzekien urteak igaro zitezkeela berarekin berriro ere horrenbeste ordu partekatzeko aukera edukitzerako. Txapelketa amaitutakoan (gizon ingeles batek irabazi zuela oroitzen du), jostailu denda batean egurrezko xake taula bat erosi zion; betirako bere logelako armairuan gordeta gelditu dena.

Basotik doa korrika. Alboetako zuhaitzak masa marroi-berde gisa igarotzen dira ziztu bizian; aurrean infinituraino luzatzen den bidexka besterik ez du ikusten. Oinutsik doa. Hartxintxar, lasto eta hosto mortuak zapaltzen ditu, bakoitza banan-banan nabarituz, baina minik sentitu gabe. Kamiseta eta bularretakoa ere kendu ditu abian doala; esku banatan helduta, besoak igo, eta aireak atzerantz eraman ditzan utzi du. Bihotza punpaka du, birikak arnasa betean; ezerk ezin du geldiarazi. Badaki gero eta aurrerago joan, gero eta galduago egongo dela.

      Etxerako bidea ahazteak aske sentiarazten du.

Eske jartzen nauzu TODO PALOTE.

      Mezu hori jaso du goizeko bost eta erdietan; mugikorraren distirak esnatu du. Irakurri eta berehala blokeatu du Instagram kontu hori. Dagoeneko era automatikoan ateratzen zaio keinua, halako zerbait jasotzen duen bakoitzean.

      Duela bost urte jaso izan balu, minutuak eta minutuak egongo zatekeen esaldi labur horri begira, TODO PALOTE sintagmaren hizki larriak aurretik atzera, atzetik aurrera birpasatzen, sistema birtualen gortinapean ezkutatuta edozein gauza idazteko gai sentitzen ziren neuronarik gabeko pertsona horiek eragiten zizkioten nazkak eta antsietateak eztanda egin arte. Baina denborarekin erlatibizatzen ikasi du. Hala egin behar du ez erotzeko, ezezagunek bidalitako mezu ezegokiak gutxienez egunean bitan jasotzen dituenean.

      Goizeko argiak esnatu du handik ordu gutxira. Leihora gerturatu eta igogailurik gabeko seigarren pisu batean bizitzeak duen abantaila bakarrenetarikoaz gozatu du apur batez: eguzki izpiek Bilboko Alde Zaharreko teilatuak banan-banan nola hartzen dituzten ikusten gelditu da. Donostiako zeruari begira bizitzeak sosik gabe utziko zuela konturatu zenean, Bilbo aukera ona izango zela pentsatu zuen, baina soilik pisu altu batean biziz gero. Ez zegoen prest urteekin irabazi zuen zeruaren zati handi hori berriz ere mugatzen ikusteko.

      Egun garbia datorrela dirudi. Fruta pixka bat gosaldu ostean ohean eseri, sakelakoa atera eta bideo bat grabatu dio bere buruari, Instagramera igotzeko.

      — Egun on, lagunok. Gaur gauean beste pertsona batek gauza nazkagarriak idatzi dizkit hemendik —eztarria garbitu du hitz egiten jarraitu aurretik; eta sakelakoaren objektiboan pausatu ditu begi-niniak berriz—. Mila bider esan dezakegu, mila modutara esan ere, baina mezua nahiko argia dela uste dut. Ez gara zuei plazera emateko jaio garen panpinak; ez gaude zuen iritziaren zain; eta ez gara isilduko halako zerbait egiten duzuen bakoitzean. Mezu ezegokiren bat bidaltzen didan pertsona oro blokeatu egingo dut nire sare sozialetan. Gainontzekook, egun ona izan dezazuela; besarkada bana.

      Irribarrez amaitu du diskurtsoa, libre duen eskuaz musu bat airera jaurtita. Leiho irekiak sartzen utzitako haize bolada batek mahai gainean duen mandalen koadernoko orriak dantzan jarri ditu: bat, bi, hiru, sei mandala pasatu zaizkio begien aurretik; lehenak amaituta, azkenak erdizka margotuta. Borobil horien koloreztatze maila gradualak aski ondo laburbiltzen du bere azken hilabeteotako bizitzaren progresioa.

      Erraza egiten zaio horrelako mezuak pantaila bati begira esatea. Ez, ordea, erasoa aurrez aurre jaso izan duenetan. Azkenekoa, Madrilen. Garagardo marka batek antolatutako jaialditxo bat zen, eta hainbat artista ezagunekin partekatu zuen kartela. Ordu erdiko kontzertua eskaini zuen bere bandarekin, eta abesti baten erdian zeudela, publikotik gizon bat oholtzara igo eta zerbait utzi zuen bere teklatuaren gainean. Mara urrun zegoen momentu horretan, gitarra-jolearen ondoan abesten. Itzuli zenean ikusi zuen, tekla eta tekla arteko zirrikituan ezin hobeto ahokatuta.

      Bost euroko billete bat zen, besterik ez. Besterik ez eta hori guztia. Izoztuta gelditu zela gogoratzen du, gertatutakoaren esanahi zehatza eraiki nahian; eta, batez ere, zer egin behar ote zuen asmatu nahian. Zilegi al zen horren aurrean kontzertua gelditzea? Zer esateko? Bost euroko billete batek eragotzi behar al zien entzuleei bere kontzertuaz gozatzea? Zergatik bost, eta ez hamar, edo berrogeita hamar?

      Abestiak aurrera egin, eta Marak zegokion estrofako lerroak automata batek bezala ahoskatzen jarraitu zuen. Azkenean, billetea teklen artetik hartu eta, entzuleei so egin gabe, lurrera erortzen utzi zuen, inork paper hegalari hori ikusiko zuen beldurrez.

      Oraindik ohean eserita, bere buruari galdetu dio ea zilegi den pantaila bat tarteko duela mezu hori bidaltzea, inoiz aurrez aurreko eraso bati aurka egitera ausartu ez denean.

      Pantaila bidezko legitimitatea. Denbora-espazio berean hartzailerik ez egoteak edozein gauza esateko ematen duen lasaitasuna. Ausardia holografikoa.

      Eta gero haserrearen kontu horretaz gogoratu da. Marak denborarekin ikasi du irribarretsu eta pozik ageri den argitalpenetan askoz ere harrera hobea jaso ohi duela, triste edota haserre agertu ohi denetan baino. Mikelen hitzetan, azalpena erraza da: jendeak bere musika tristuratik eta eguneroko estresetik aldentzeko entzuten du, terapia gisa; eta, nahiz eta noizbehinka aldarrikatu beharreko gauzak egon, hobe da orokorrean Mararengan pertsona alai eta atsegin bat topatzea.

      Axolako al dio jendeari gertatu zaionak? Nahikoa garrantzitsua izan al da ezezagun perbertitu horren mezua, halako erantzun sumindua argitaratzeko? Egia esan, jaso duena ez da mehatxu bat; tipo batek bero jartzen duela aitortu dio, besterik ez. Zer lortu nahi du horrekin: aldaketa bat, ala atentzio hutsa?

      Bat-bateko kalanbrea sentitu balu bezala burua astindu eta bideoa ezabatu du. Moriartiri esne pixka bat eman eta korrika egitera atera da.

      Ezer baino lehen, entzungailuak jantzi eta atzotik ireki gabea zuen Luciaren ahots-mezua entzun du. “Tira, aurrekoan esan zenidana digeritzen ari naiz oraindik... Hiru aste barru zoaz, orduan? Beno, ahal duzunean deitu, mesedez. Badakit ez gaudela bizitza osorako konprometituta, baina gustatuko litzaidake agur esatea, behintzat, edo. Hori, beraz. Zure zain gelditzen naiz. Faltan botako zaitudala uste dut”.

      “Entzun dut zure mezua. Gero deituko”, idatzi dio abilezia handiz korrika jarraitu bitartean.

      Damutu da zerbait adierazgarriagoa ez idatzi izanaz; baina ez du burua horretan orain. Sortu duen azken abestian badago Luciaren inguruko pare bat aipamen; gelditzen direnean erakutsiko dio, ea zer moduz erreakzionatzen duen. Londresera doala jakinarazteko asmoz egin du, agur kantu bat. Grabaketaren azken bertsioa duela bi egun bidali zioten, eta oraindik ez du entzun. E-postatik deskargatu eta PLAY sakatu du, Kasilda parketik igarotzen ari dela.

      Erritmo elektroniko geldo batekin hasten da. Segituan sartzen da gitarra atmosferikoa, arpegio koloredun bakan batzuk marrazten, eta baxua, sakon eta garbi, gitarraren arpegio bakoitzaren lehen nota azpimarratzen. Sintetizadore batek egiten dio guztiari oinarria. Segundo gutxiren ostean dator Mararen ahotsa, ondo aukeratutako lekuetan hainbat koru-geruzak lagunduta. Hasieran kristalezkoa dirudi, urradura xaloren bat ateratzen zaion bakoitzean zartatu egingo dela. Estribilloa datorrenean hasten da ahotsa gehiago gorpuzten, oihartzunaren laguntzaz abestiaren haitzuloko espazio guztia hartzen, goizeko eguzki izpiek Bilboko Alde Zaharreko teilatuak nola. Koruek ere presentzia nabarmenagoa dute orain. Nabari da soinu ingeniariak bere ahotsari afinaziorako filtroren bat jarri diola, baina jada ez da gauza horiengatik arduratzen; dena baita abestiaren onerako, azken finean, ezta? Oraindik hunkitu egiten da abesti bat berak uste bezala ateratzen den bakoitzean.

      Ordu erdirekin nahikoa izan du gaurkoz. Dutxa azkar bat hartu, eta bandarekin duen entsegura joateko prestatzen hasi da. Orduan gogoratu du.

      Ez du Xantiren heriotzaren berria inorekin partekatu ahal izan. Gaztetako lagunarekin lotzen duten pertsonak Bilbotik hainbat kilometrotara daude, bere bizitzatik dozenaka miliatara. Buruan bueltaka dabilzkion izen guztien artean bakar bat dago hizki larriz idatzia; eta distira berezia egiten du. Deitu nahiko lioke, bere ahotsa entzun; baina badaki ezin duela. Ez duela ezer onik ekarriko.

      Diskoaren aferak ere hor jarraitzen du. Egunak aurrera doaz, eta ez du Mr. Popper taldekoen deirik jaso. Hamaika aldarte ezberdinetatik igaro da egunotan; auto-errukitik (“lasai, deia egiteko momentu onena noiz den pentsatzen ariko dira”) auto-suntsipenera (“nola deituko dizute, hemen jada ez bazaitu inork maite?”), erdeinuz tindatutako egolatriatik pasatuta (“nortzuk dira miserable hauek, ni beraiengatik kezkatuta ibiltzeko?”).

      Instagramen sartu da. Mr. Popper taldearen orrialdea bilatu du, baina ez du topatu. “Noski, nola edukiko dute hauek Instagram kontu bat?”. Facebooken topatu ditu, eta kontua jarraitzen hasi da. Utikan harrotasuna. Xantiren heriotzaren berri ematen duen argitalpenari “atsegin dut” eman dio, baita horren aurreko beste bost argazkiri ere.

      Egin beharrekoak eginda, ilea lehortzera eta makillatzera joan da komunera.

Aitarekin izandako intimatze momentu bakar horretan, xakearen arauak ez ezik, beste zerbait ere ikasi zuen Marak: ingurua analizatzen. Hurrengo astelehenean ikastolara itzuli zenetik, egunetik egunera are aspergarriagoak egiten zitzaizkion irakasleen azalpenei arreta jartzeari utzi eta ikasgela xake taula bihurtu zuen.

      Peoiek eguneroko iruzkin, txiste eta bromatxoak egiten zituzten, baina gainontzekoak gehiegi gogaitu gabe; hortxe zeuden, inori arazorik eragin nahi gabe, beti su txikian. Mikel, Jon eta Arkaitz, dudarik gabe, edota Irati, Amaia eta Jone: beti blokean, ez bihurriegi, ezta zintzoegi ere.

      Alfilekin ezin zen gehiegi fidatu, zeharka jokatzen baitzuten beti. Azaletik begiratuta, ez ziren ikasgelako pertsonarik boteretsuenak; baina aukera ikusten zutenero erabiltzen zituzten eurak baino ahulagoak zirenak zerbait lortzeko. Irune zen horietako bat. Zortzi urte bete arte bere lagun mina izana zen, baina hirugarren eta laugarren maila arteko udara hartatik Maiderren kuadrillaren lagun izatera igaro zen, eta Marari ikasgelan kasurik ez egiten hasi; beste guztiak bezala. Soilik Ingeleseko edo Matematikako zerbait azaltzea nahi zuenean gerturatzen zitzaion.

      Zaldiek ez zuten beste inoren menpe jokatzen; euren kasa ibiltzen ziren. Baina pertsona oldarkorrak izan ohi ziren, eta behar zuten edonor pasatzen zuten gainetik, normalean indarkeria erabiliz. Ez ziren oso pertsona maitatuak ikasgelan; Zigorri gertatzen zitzaion.

      Dorreak pieza emozionalki ahulak ziren eta, horren jakitun, eginkizun bakarrera dedikatu ohi zuten beren egunerokoa; pertsonarik boteretsuenen murru izatera, horretarako edozer egin behar zutelarik ere. Zuriñe eta Jagoba izan zitezkeen; beti ateratzen baitziren behar zena egurtzera, norbaitek Oier edo Maider irainduz gero.

      Zeren, bai; xake taulako errege-erreginak, dudarik gabe, Maider eta Oier ziren. Eta, ondorioz, Maiderren kuadrilla eta Oierren kuadrilla ziren ikasgelako talderik boteretsuenak.

      Maiderren kuadrillakoa zen Saioa. Eta inguruan beti jendea bazuen ere, nor edo norekin inoiz borroka inozoren batean izan bazen ere, bazuen zera bat, bekainak jakinguraz goratzen zituenean barnetik irteten zitzaion berezko argi bat, jendeari begietara begiratzeko modu bat, mototsa ilea horrenbeste nahastuz egiteko arduragabekeria bat, gustuko suertatzen zitzaiona. Marak esango luke abesbatzan Takolok biak elkarrekin jarri aurretik begiz jota zuela ikaskidea.

      Baziren taula guztia zeharkatzea lortzen zuten peoiak, behin beste puntara iritsi ostean zaldi, dorre, alfil edota erregina bihur zitezkeenak. Horietako bat zen Saioa. Peoia zirudien erregina, edo erregina zirudien peoia; berezko botererik izan gabe, bidean irabazitako norbait. Mundu guztiarekin ondo moldatzeaz gain, partida guztiak irabazteko gai inguruan sarraskirik eragin gabe.

      Marak tableroko karratu guztiak zeharkatu eta erregina bihurtu nahi zuen baita ere. Ez zen luze joan hori ikastola garaian lortuko ez zuela jakin zuen arte.

      — Zer nahiago duzu, zure txakurraren kaka jan ala Tomasinoren besapea miazkatu?

      Tomasino kale gorrian bizi zen italiar etorkina zen. Saioak ahoa asko irekiz egiten zuen irri horrelako gauzak galdetzean, abesbatzatik etxera bakarrik joaten hasiak zirenean. Marari ere irri eginarazten zioten; baina berak ahoa eskuarekin estalita egiten zuen.

      Denborarekin galderak aldatzen joan ziren:

      — Zein nahiago duzu, Beñat ala Paul?

      Marak beti esaten zion ez zuela inor gogoko, eta Saioak ez zuen inoiz sinesten. “Norbaitek egon beharko du ba!” esaten zuen, hamabi urterekin maitemintzea munduko gauzarik normalena balitz bezala.

      — Ba ez, aizu. Gainera Beñat eta Paulena zergatik diozu, pringau batzuk direlako, ni bezala?

      — Ez nuen hori esan nahi —zioen Saioak sorbaldak altxatuz, eta gero lurreko hostoei ostiko batzuk eman eta besoa Mararen bizkarretik pasatzen zuen—. Zuk zer uste duzu, ni ez naizela pringada bat, ala?

      Antzerako gauzek ematen zieten beldur; antzerako gauzekin amesten zuten, eta bakoitza bakardade mota batek tristatzen zuen: Saioaren kasuan, udako oporraldi osoan herrian geratu behar izateak, gurasoek sosik ez zutelako. Mararen kasuan, aldiz, aitaren eta ikaskideen ezaxolak.

Azkenean, deitu egin dio Txolok. Ez dute elkar apenas ezagutzen, baina luze hitz egin dute, betiko lagunak direla antzeztuz. Bakoitzaren egoeraz, Xantik euren bizitzan utzi duen aztarnaz, haren faltaz, diskoaren proiektuaz. Txoloren ahotsa dardarka sumatu du noizean behin, eta horrek korapilo bat eragin dio eztarrian. Kontatu dio disko berri baterako hainbat abesti zituztela sortuta, eta lagunaren heriotzak dena erdibidean utzi duela. Ez dakitela aurrera jarraitu ala ez, abesti berriak egiteak Xantiren memoria zikintzea suposa dezakeelako jendearen begietan. Eta, bien bitartean, omenaldi gisa, Xantiren abesti gogokoenak eta Mr. Popperren abesti mitikoenak bilduko dituen disko bat grabatu nahi dutela, bateria-jolearen inguruan izandako musikarien ahots eta instrumentuek lagunduta.

      — Kontatu nirekin —esan du gehiegi hausnartu gabe. Edukiko du gero gauzak ondo pentsatzeko denbora.

      Proiektuaren inguruko xehetasun gehiago azaldu dizkio hurrena. Abesti gehienak Txolok berak eta kolaboratzaileek elkarrekin abesteko pentsatuak direla, batzuk salbu. Eta salbuespen horretan sartzen dela Mara.

      — Kontua da Xantik askotan aipatu digula gaztetxeko festa hartan zuk eta Saioak abestu zenuten abesti hura. Sam Cookeren bat euskaratu omen zenuten.

      A change is gonna come. Listua irentsi du.

      — Ez dakizu nola hitz egiten zuen Xantik une horretaz. Memorian grabatua gelditu zitzaion. Eta diskoan bertsio hori sartzea gustatuko litzaiguke.

      Marak indarrez itxi ditu begiak. Burutik mingainerako bidea blokeatu zaio, ez zaio zentzua izan dezakeen ezer bururatzen.

      — Uste nuen Saioa musikatik erretiratuta zegoela —esan du azkenean.

      — Hala da, bai. Aurrekoan, deitu nionean, ez zidan baiezkorik eman. Mara, Saioa konbentzitzen lagundu behar diguzu. Zure laguna da, zuri kasu egingo dizu, ezta?

      Eskegi eta leihotik begira geratu da tarte batez.

5

Arkatz eta boligrafoek orriaren kontra egindako zarrastak besterik ez dira entzuten. Leiho guztiak parez pare irekita, haize epela sartzen da kanpotik, eta eguerdiko eguzkiak ezkerreko lerroan dauden ikasleen aurpegiak zipriztintzen ditu. Saioak disimuluz erreparatu du hamasei urteko gaztetxoengan; sorbalda beltzaranak, askotariko estiloetan moztu eta tindatutako ile adatsak, titi-zorrorik gabeko bular tenteak. Dena ez da galbidean.

      Ohartu da aurrealdeko errenkadako laugarren ikasleak, Ikerrek, soinean Mara-Mararen bigarren diskoko kamiseta urdina daramala. Txoloren deia jaso zuenetik, Xantirengan asko pentsatzeaz gain, berriz ere hasi da bazter guztietan Mara gogorarazten dion edozein gauza ikusten; betidanik lotuta egon izan balira bezala. Kuriosoa: Xanti bizi bitartean, eta Marak herria utzi aurretik, bi horiek ez ziren inoiz oso ongi moldatu.

      Oroitzapenen errehabilitazioari ekin zionetik lortzen hasitako barne lasaitasunaren azal fina zartatzen hasi zaio. Badago zerbait, asaldura isil bat, belarri atzeko euli bat, ahots tonuan garraztasun bat, zerbait ohartarazi nahi diona.

      — Shhhh —moztu du atzeko ilaretatik datorren ahapekako elkarrizketa bat.

      Eneka da, nola ez. Aldarte ilunez zuzendu zaio, baina ikasleak ez du irribarrea aurpegitik ezkutatu; irakaslearen haserreak batere axolako ez balio bezala.

      Ezin dio Enekarengan bere gaztetako isla ikusteari utzi. Noiz galdu zuen freskotasun hori? Galduko al du Enekak ere, hemendik urte batzuetara? Apurka-apurka gerturatu da hizketa-lagunak dauden lekura. Zirriborroz beteta du orria; eta boligrafoari eusten dion eskua gorriz zikindua duela ikusi du.

— Pasada batekin nahikoa da, gazte! Bestela plastikoak ez du ondo xurgatuko margoa.

      Xantirekin ikasi zuen Saioak pankartak margotzeko artea. Presak eta legearen kontrako zerbait egiten ari zirelako sentsazioak gauzak beti erdizka egitera eramaten zituen: AUTODETERMINAZIOA idatzi zuen batean, Z hizkira ailegatzerako pankartaren muturrera iritsia zen, eta I, O eta A bata bestearen azpian jarri behar izan zituen. Xanti desesperatu egin ohi zen halakoetan. “Nola lortuko dugu autodeterminazioa, gazte, ez badakigu pankarta puta baten proportzioa ondo kalkulatzen?”.

      Hamabost urte bete zituzten udaran hasi ziren Saioa eta lagunak gaztetxean ibiltzen. Gogoan du lehenbiziko aldiz sartu zen une hori: kentzen ez zituen plataformadun botak, Lois markako kanpai formako galtza gorriak (enegarrenez eskatu ostean erosi zizkion amak), arantzadun gerrikoa eta likrazko tiradun kamiseta beltza zituela agertu zen, lau lagunekin batera, jada hasita zegoen batzar batera. Buru guztiak biratu ziren eurak sartzean, eta ezin deserosoago sentiarazi zituen erabateko isiltasuna egin zen. Txima eta bisera belzdun gazte batek bere burua Xanti bezala aurkeztu eta aulkien bila joan zen beste bi neskarekin batera.

      Ohartu zenerako, Saioa arratsaldero joan ohi zen hara garagardoren bat hartu edo, besterik gabe, egotera; hasieran beti kuadrillakoren baten laguntzaz, baina ostean baita bakarrik ere, bertan nor egongo zen axola izan gabe. Egia esan, ez zuen inoiz ulertu bere lagunek bertan bakarrik agertzeari zioten beldurra; zer axola zion hau edo bestea egotea? Zer axola zion inor ez bazegoen eta bakarrik egon behar bazuen tarte batez? Gurasoak afalordura arte ez ziren etxera bertaratzen eta Saioak, abesbatza entseguez gain, ez zuen eskolaz kanpoko beste jarduerarik egiten; zer zegoen hoberik hara joatea baino?

      Laster hasi zen gaztetxeko eginkizunetan parte hartzen: kontzertuak egiten zirenean barran egon ohi zen, elikadura sarean aritzen zen igandero dendetan soberan gelditutako barazki, ogi-barra eta fruta bildu eta izena eman zuten horien artean banatzen, urteko kultur ekitaldien egitaraua antolatzen laguntzen zuen, eta ekintza zuzenen baten prestaketan ere parte hartu izan zuen.

      Hilabete gutxi igaro ziren Xantik gaztetxeko giltzaren kopia bat eman zionerako. Oholtza erratzaz garbitzen ari zirela ausartu zen eskatzera.

      — Umemokoa zinenetik argi ikusi nuen: zu ez zara inon galduko, e!

      Gaztetxeak hierarkiarik ez zuela esatea egundoko gezurra zen, ia-ia Xanti sekreturik gabeko pertsona zela esatearen parekoa. Saioak gutxi behar izan zuen ohartzeko, Xantik asanblada guztietako erabakiak bideratzeko gaitasuna izateaz gain, gaztetxea azaldu beharrik ez zuten eginkizunetarako operazio-gune gisa erabiltzen zuela.

      Edonola ere, gaztetxea zen bien bizitzaren erdigune, eta horrek bilakatu zituen lagun. Egiteko askorik ez zegoen egun eguzkitsuetan, hondartzako aulki tolesgarri marradun batzuetan eseri ohi ziren kanpoaldean, porro batzuk partekatu bitartean hizketan egitera.

      Saioak asko ikasi zuen politikaz eta herriko dinamikez berarekin. Baina, batik bat, rockaz ikasi zuen. Etxekoaz eta atzerrikoaz. Onaz eta txarraz. Zeren, bai: ba omen zegoen kalitatezko eta kalitaterik gabeko musika, talde onak eta txarrak, abesti bikainak eta eskasak; edo hori, edo Xantiren mundu ikuskera oso txuri-beltza zen.

      — Baxuak hau dardararazi behar dizu —zioen ukabil itxiarekin bularra joz—, eta distortsioak tinpanoak zulatu. Hori gabe, ez dago ezer sentitzerik.

      Bateria jotzen zuen herriko talde batean. Bera izan zen Saioak aurrez aurre ezagutu zuen lehen musikaria. Familia gutxitan zuen hizketagai; aita gaixo zuela eta amak pazientzia infinitua zuela soilik deduzitu ahal izan zuen elkarrizketa horien guztien arteko zirrikituetatik. Bere bizitza pertsonalaz, ordea, txintik ere ez: herrian ez zitzaion Xantiri bikotekiderik ezagutu inoiz, inork ez zekien noiz zegoen triste eta noiz alai, edo noiz ari zitzaion bere ondokoari laguntza eskatzen, zaurgarri agertzen.

      Alderik intimoenari zegozkion hutsune horiek ez ziren bere inguruko misterioaren zati txiki bat besterik. Behin, gaztetxera iritsi zenean, momentuan ulertu ez zuen zerbait ikusi zuen: ate ondoko saski batean, garaiko tekladun mugikor txiki horietako batzuk zeuden. Atea bultzatu eta barrura sartu zenean, hantxe ikusi zuen Xanti lauzpabost ezezagunekin bilduta. Denek izututa egin zioten so.

      Xanti azkar zutitu zen.

      — Esan nizun gaur ez etortzeko, gazte —eskutik helduta eraman zuen ateraino, eta muturren aurrean agur esan gabe itxi.

Gaztetxean bere lekua egin eta abesbatzako saioetara huts egiten hastea aldi berean gertatu ziren ikastolako azken urtean. Klasetik atera eta, kultur etxera joan beharrean, ikastola atzeko bidezidorra hartu eta pintadaz jositako hormigoizko paradisura joan ohi zen bakoitzean, Saioak Mararen atsekabe aurpegiarekin topo egin behar izaten zuen.

      — Gaur ere ez?

      — Bart mozkorkerian aritu ziren batzuk gaztetxean, eta dena zerri eginda utzi zuten. Badakizu: nik eta Xantik ez badugu garbitzen, ea nola topatuko duten gaur asanblada dutenek...

      — Joxefek aurrekoan ea non zeunden galdetu zidan. Gaixo zeundela esan nion —errieta lurrera begira egiteko ohitura maitekorra zuen Marak.

      — Gaztetxera noala esaten badiozu ere, niri bost. Badakizu ez dugula elkar jasaten —irribarre neurtua aurpegitik kendu gabe esan ohi zizkion halakoak, abesbatzara ez joatearen arrazoiak berarekin zerikusirik ez zuela agerian utzi nahian—. Noizbait lortuko dut zu ere gaztetxera etortzea.

      Marak aurpegi tristea jarri ohi zuen orduan.

      — Badakizu aitak...

      — Hil egingo zaituela, bai —besoa bizkarretik pasatu ohi zion, mina leuntzeko saiakeran—. Goraintziak Takolori nire partez!

      Kuadrillakoen aurrean onartzen ez zuen zerbait zen lagun isilari hartutako estimua, gero eta sarriagoak baitziren Mararen aitarekiko entzuten zituen erdeinuzko hitzak. Fernando Kortabarriak, herriko enpresa hartu zuenetik, bere soldata igotzeko hamarnaka langile kaleratu zituela esan ohi zen. Saioak, baina, ez zuen ulertzen zer ikusia zuen horrek alaba ere zaku berean sartzearekin; are putakeriaren bat egiteraino. Bere ikasmahaia eta aulkia komuneko paperez bildu zuteneko hartan bezala.

      Gurasoak ere baziren Mararen aitarekiko arbuio kolektibo horren parte. Eta bere aurrean adeitsu jokatu arren, Saioa ohartzen zen Mara ere ez zutela oso gogoko. Behin bakarrik gonbidatu zuen etxera, Biologiako azterketa ikasteko laguntza eskatu baitzion. Arratsalde osoa igaro zuten bere gelan. Saioa komunera atera zen batean, salan hitz egiten entzun zituen.

      — Nik gaur elkartean ez dut esango Kortabarriaren alaba etxean izan dudanik!

      — Ezagutzen duzu; ikusiko duzu nola kurtsoa amaitu bezain laster ez den berarekin gogoratu ere egingo.

      Udaberriko arratsalde batez lortu zuen, azkenik, Marak ere abesbatzatik piper egin eta berarekin gaztetxera joatea. Panazko gona marroi, koadrodun bufanda, artilezko txaketa eta leotardoak soinean, turista batek Euskal Herria bisitatzerakoan bezala aztertu zuen ingurua, lekuaren misterioak eta dekadentziak txundituta.

      Hutsik zegoen entsegu lokalean sartu zen Saioa, eta bateriaren eserlekuan jesarri. Marak, duda egin ostean, izkina batean zegoen gitarra zartatu bat hartu zuen. Soka bat falta zuen baina, hala ere, abilezia handiz afinatu zituen gainontzekoak entzumen soilez.

      — Beti ikasi nahi izan dut gitarra jotzen.

      Gaztetxearen bira haren trukean, gitarraren oinarrizko akordeak erakutsi zizkion Marak arratsalde hartan.

Espero duen bezala gertatu da: Eneka izan da azkena idazlana entregatzen. Eskola orduaren amaiera igarota, Saioak ariketa entregatu behar zela hamaika aldiz esan ostean, eta honek hamaika aldiz itxaroteko erregutu ostean, etorri zaio irakaslearen mahaira.

      — Idazlan erdian iritziz aldatu eta berriz hasi behar izan dut zerotik. Gai zaila jarri diguzu, e?

      Zilborra agerian uzten dion mahukarik gabeko kamiseta arrosa darama. Bularraldean “Pussy” jartzen du urrezko hizkiz. Saioak berriz erreparatu du gorriz zikindutako eskuan.

      — Zer, txosnetarako gogoz?

      Begirada eskura jaitsi eta, ohartu denean, besteaz estali du.

      — A! Bai, beno, lehen, atsedenaldian...

      — Lasai egon. Ez diot inori esango. Jakingo bazenu nik horrelako zenbat egin ditudan...!

      Enekak ezpaina hozkatu du.

      — Bide batez... zera, jada hirugarren eraiste agindua iritsi zaigu.

      — Nola?

      — Txalet batzuk eraiki nahi omen dituzte. Lehengo urtetik daramate agindu horiek bidaltzen; hasiera batean, Xantik hala proposatuta, ez genien kasu handirik egin, baina orain... kontuak serioa dirudi.

      — Eta noiz izango da hori?

      Eneka ikasgelako aterantz joaten hasi da, besoak zabaldu bitartean. Bizkarraldean urrez inprimatuta duen beste hitz batek distira egin dio.

      — Ez dakigu oso ongi. Kontua da agindua hor dagoela. Komunikatu bat prestatzen ari gara, eta laster hasiko gara herrian zabaltzen. Denon laguntza behar dugu. Eta, beno, herriko gaztetxean izan zareten pertsona garran... beno, zuek bezalakoei, ba lehenagotik esan nahi genizuen.

      Saioa erdi lausengatuta, erdi lotsatuta sentitu da.

      — Eskertzen dizut kontatzea. Animo guztiarekin, beraz.

      Folioak txukuntzen gelditu da; normalean baino denbora gehiago hartu du.

      Desgraziak taldeka etortzen omen dira. Kasualitateak ere horrela nahi izan du oraingo honetan. Ezkonduta hirurogei urtez egondako bikotean bietako bat hil eta, handik hilabetera, bestea, zimelduta eta munduan jada zer egin jakin gabe, hiltzen den bezala: gaztetxea Xanti gabe ez da ezer.

      Argia itzali aurretik, mugikorra hartu eta Enekari kamisetaren bizkarraldean ikusitako izena bilatu du Googlen: apur bat asaldatu da Bad Gyal delako horren argazkiak ikusi dituenean.

6

Hitzak neurtu. Keinuak neurtu. Arnasa; hori ere, neurtu. Horrela gogoratzen ditu ikastolako azken urteak.

      Saioaren lagun egiteak salbatu zuen. Edo, hobeto esanda, Saioa bere lagun egiteak. Goizero, esnatzerakoan, bere irudia proiektatzen zuen buruan, ohetik jaikitzeko indarra ematen zion gauza bakarra baitzen. Ikasgelara heldu eta haren aurpegia bilatzen zuen ikaskideen artean, bere ikasmahaian, Maiderrenean, gelako atean. Motxila ipurdiraino jaitsita azaltzen zen beti, berandu, ilea tantaka, oinak arrastaka. Irribarre iheskor bat: horixe zen trukean jasotzen zuena euren begiradak elkartzean, ondo baitzekien ikasgela ez zela euren adiskidetasunerako leku aproposa. Abesbatza saioak iristeko irrikaz egon ohi zen, hor bai, euren harremanak bestelako trabarik izan ez zezan.

      Hartutako neurriek, ordea, muga gainditzen zuten noizbehinka. Abesbatza entsegu batetik bueltako elkarrizketarekin hasi zen guztia, hamabost urte inguru zituztela.

      — Badakizu Dragoi bola ikusten jarraitzen dudala? —aitortu zion Saioak—. Alde batetik hazi egin naizela sentitzen dut baina, bestetik, batzuetan nahiago dut ume gelditu. Gurasoak joaten direnean, hozkailutik zerbeza bat lapurtu eta sei kapitulu ikusten ditut jarraian. Gustuko duzu manga?

      — Animea, esan nahiko duzu.

      — Zein da ezberdintasuna?

      — Manga komikiak dira; animea, marrazki bizidunak.

      — Banengoen ba ni, zu ere friki bat zinela!

      Barre egin zuten. Marak, txanpa hartuta, inork ez zekien zerbait esan zion orduan.

      — Ghost in the Shellen kapitulu guztiak ditut VHSn.

      — Itxoin, itxoin... Stand Alone Complex? —Saioak begiak zabal-zabalik zituen.

      — Horixe bera. Nahi baduzu, osteguneko saioaren ondoren etor zaitezke nire etxera kapitulu batzuk ikustera. Lasai asko izan zaitezke frikia nirekin! —begia kliskatzera ausartu zen.

      Halaxe gelditu ziren. Marak gurasoei jakinarazi zien lagun bat gonbidatu zuela ostegun iluntzean, eta amak txorizoarekin egindako pizzak prestatu zituen, alabaren gustukoenak.

      Iritsi zen osteguna, igaro ziren eguneko ikasgai guztiak eta abesbatzaren entsegua. Kultur etxetik ateratzera zihoazela, asko pentsatu ostean, Marak besoa pasatu zion bizkarretik Saioari, berak egin ohi zuen bezala. Keinu hori berak egiteak, eta ez Saioak, gauza asko esan nahi zituen. Besteak besoa gerritik pasatuz erantzun zion. Mara bakean sentitu zen lehen aldiz.

      Kanpora ateratzean, kuadrillako lauzpabost zituen zain Saioak. Tartean, Maider. Saioak ziztu bizian askatu zuen Mararen besoa bizkarretik, eta berari begiradarik itzuli gabe joan zen lagunengana. Marak pare bat pauso eman zituen aurrera, bakoitza hurrena baino motelago, eurengandik metro batzuetara geratu zen arte.

      — Zer ari zarete hemen?

      Marak, zuzenean begiratzeko beldur, begi bazterretik ikusi zuen Maiderri eman zion besarkada estua.

      — Txotxola, ez al zara gogoratzen Xanti eta hauen kontzertuaz?

      — Zuk proposatu zenuen plana eta!

      — Ostras, egia.

      — Zure bila etorri gara.

      Azkar begiratu zuen atzera. Marak hor jarraitzen zuela ikustean, agurtu eta zerbait esan ordez, lagunengana zuzendu zuen berriz begirada.

      Borobila itxi zuten. Marak arnasari eutsi zion.

      — Eta gure plana, zer?

      Saioaren lagunen aurpegi guztiak beregana zuzendu zitzaizkion.

      — Ze plan zenuten, ba, zuek? —galdetu zion Maiderrek Saioari, burlaizez.

      Honek sorbaldak altxatu zituen.

      — Ba, ezer ez. Etxeko lan batzuk egin behar genituen; badakizue, Matematikako azterketaren errekuperazioari begira.

      Maider Mararengana zuzendu zen berriz ere.

      — Beste batean izan beharko du, Ipurdikopaper.

      Barreak; Ipurdikopaper goitizenaren errepikapen xuxurlariak. Saioaren begirada mortua.

      Maiderrek besotik heldu zion Saioari. Zirkulua desegin zen, hura osatzen zutenek gaztetxerako norabidea hartu zutenean. Buelta eman aurretik, azken aldiz bota zuen begirada atzera Saioak. Mortu zena berpiztua zen orain; baina ez zuen argi aldarte hura errukizkoa ala burlatia zen.

      — Beste baterako utziko dugu, bai?

      Marak baietz egin zuen buruaz. Ikasi zuen lezioa.

Gaztetxearen ingurumarietan topatutako mp3 irakurgailu bati esker ezagutu zuen Marak Sam Cooke. Eta The Platters, Luis Miguel, Etta James eta Carlos Gardel. 2000ko hamarkada bere erdian zen. Su Ta Gar, Eskorbuto eta La Polla ez zen zerbait entzuten zenuela esateak errepresaliak eragin zitzakeen. Edo hala uste zuen berak, behintzat.

      Lotsa ematen dio tramankulu hura nola aurkitu zuen esateak. Artean, batxilergoan hasi berria zen. Aitak aginduta, Donostiako jesuitetara joan zen bi urte horiek egitera. Ez zion kontra egin agindu horri, zeru zati estu hartatik ateratzeko aukera aurrean izanda. Ibonek ordurako hogeita bost urte zituen eta hiriburuan bizi zen, amonak zentroan utzi zien etxean. Kutxan zebilen lanean. Zortzi urte zaharragoa zen anaiarekin inoiz harreman onik izan ez zuen arren, harekin pisua partekatzea gurasoekin bizitzea baino esperientzia arras hobea izango zela konbentzituta joan zen hara, bi maleta eskuetan.

      Bere usteen kontra, Donostiara joateak eta jende berriarekin nahasteak ez zion bizitza gehiegi aldatu. Ikaskide berriek patroi berberaz moztutako manikiak ziruditen: neskek New Balance zapatilak eta metxa kaliforniarrak zeramatzaten; mutilek Carhartt zira beltzak eta Levi’s galtza zabalak. Euskararik ez zen apenas entzuten ikasgelan. Lagun bakan batzuk egin ahal izan zituen bertan; baina ez etorkizunean mantenduko zuen ezer.

      Batxilergoko lehen urte osoan ez zuen Saioarekin hitz egin. Bigarren hezkuntza amaitzerako lortu zuten lotura hura, aldikako aitorpen-elkarrizketa sakonetan oinarritutako adiskidetasun arraro hori, hauts bilakatu zen gauetik egunera, udara amaitu eta berehala. Inertziaz izan zen: astean zehar elkar ikusten ez zutenez, jada abesbatza saioen aitzakiarik ez zegoenez eta, batez ere, Saioa gaztetxetik irteten ez zenez, ia-ia ezinezkoa egin zitzaion Marari harekin topo egitea.

      Horregatik igaro zituen ikasturte hartako ostiral arratsalde gehienak hura zelatatzen. Asteburua pasatzeko herrira itzultzen zenean, gaztetxerantz joaten zen. Baina banku herdoildua zuen talaiara iritsi eta berehala, zerbaitek paralizatu egiten zuen: ez daki esaten lotsa zen, ala inoiz mundu horren parte izango ez zelako sentimendua. Muinoan gelditu ohi zen ezkutuan, gaztetxe kanpoko atarian gertatzen zena behatzen.

      Saioa ia beti zegoen han, baita bertako errege zirudien biseradun hori ere. Eguraldi ona egiten zuen egun bakan horietan, batzarrak gaztetxeko patioan egin ohi zituzten.

      — Gogoratu datorren larunbatean manifa dagoela Donostian, azken sarekadarengatik. Antolatuko gara zerbait egiteko?

      — Nik joan nahi nuke, baina ez dut ezer egingo.

      — Besteok, egingo dugu zeozer? Markel, erosi zenuen hori?

      — Ostia, ez, barkatu. Bihar joan naiteke.

      — Baina ez da inor etorriko nirekin manifara soilik jendartearen parte izatera, zipaioek atxilotua izateko arriskurik hartu gabe?

      Zeregin berezirik ez zuten eta, taldetxo handiagoa elkartu ohi zenetan, gaztetxeko bafleak atera eta musika jartzen zuten kanpoan.

      Azaro aldera, mutil talde berri bat agertzen hasi zen. Marari ezagunak egin zitzaizkion, ikastolakoak ziren, urtebete zaharragoak. Egun batez, horietako bat iritsi bezain laster hurbildu zen Saioarengana, harekin lau hitz egitera. Bien oinen jokoa ikusten entretenitu zen; batak oina bestearengana gerturatu, besteak atzetik gurutzatu, ostean berriz aurrera eraman, hartxintxar bati kolpe eman... Hitz egiten amaitu eta mutil kuadrilla gaztetxe barruan sartu zen.

      Hori guztia ikusten zuen, ostiralak joan, ostiralak etorri; baina ez zen inoiz behera jaistera ausartu. Errutina bilakatu zen: leku horrek, bertako jendearen portaerak eta euren elkarrizketek zer berri ekarriko. Bazuen zerbait mundu horrek erakartzen zuena; alta, beste zati handi batek uxatu egiten zuen. Banku herdoildu formako linbo horretan sentitzen zen erosoen.

      Behin bakarrik ausartu zen gaztetxera jaistera; inor ez zegoen une batean. Hezurretaraino hezea zen neguko ilunabar horietako bat zen, eta gaztetxean egon ohi zen dozena laguneko taldea Ilargira joana zen poteatzera, kuartel ohiaren lau paretek eskain zezaketena baino txoko epelago baten bila. Marak, orduan, muinotik jaitsi eta gaztetxea kanpotik behatzeko astia izan zuen. Paretetako batean mural berri bat zegoen margotuta: hartz polar bat zen, eguzki erraldoi errukigabe bati orroka, hanketako bat izotz bloke baten gainean pausatuta oreka mantentzen. Bere inguruan, izozmendiz betetako itsaso bat. Zuria, turkesa, beltza.

      Sarreraren ondoan, eguneko azken izpi nekatuek apenas argitzen zuten bazter batean, topatu zuen mp3a. Zilar kolorekoa zen, Sony markakoa.

      Etxera iritsi eta gurasoak agurtu gabe sartu zen logelan. Ez amak ez aitak ez zuten entzun alaba sartzen, oihu eta oihu artean; halaxe izan ohi zen asterokoa garai hartan.

      — Segi, ba! —zioen amak—. Baduzu ohetxo bat Carlton hoteleko suite inperialean, ezta?

      — Utz nazazu bakean behingoz horrekin, Ana!

      Hiru izan omen ziren, urte gutxiren buruan; baina Mara ez zen haien izenak inoiz ezagutzera iritsi. Berarentzat, lehena Carlton hoteleko suite inperiala zen, bigarrena Zarako loredun gona eta, hirugarrena, banilla lurrina. Lehen biak amak deskubritu zituen; hirugarrenaren berri izateko zoritxarra, ordea, berari egokitu zitzaion. Beti izan du usaimen zorrotza eta, arratsalde batez etxera behar baino lehenago iritsi zelarik, komunean sartu eta kolpean erakarri zion arreta ordura arte etxean usaindu gabeko lurrin horrek. Afalorduan, hirurak mahaiaren bueltan zeudela eta nerabezaroak emandako ausardia berri batez, amari galdetu zion ea lurrin berria erosi ote zuen. Amaren ezezkoa eta honek aitari igorritako begirada salataria bata bestearen segidako gauzak izan ziren. Eztabaida hasi aurretik, platerean erdi janda zuen sanjakoboa eskuarekin hartu eta logelara erretiratu zen.

      Mp3a aurkitu zuen hartan ere hala egin zuen. Ohean etzan, discmaneko entzungailuak deskonektatu eta aparatu berrian sartu zituen, jakinguraz. Begiak itxi zituen.

      Ordubete igaro eta azken abestiaren osteko hamar segundoko isiltasunak ezer berririk ekarriko ez zuela ohartu arte ez zituen begiak ireki. Maitasunezko abesti geldoak ziren ia denak; erdaraz kantatutakoak. Hamazazpi guztira:

            Me quedo contigo, Los Chunguitos

            Fly me to the moon, Frank Sinatra

            At last, Etta James

            Dos gardenias, Antonio Machin

            A change is gonna come, Sam Cooke

            El reloj, Lucho Gatica

            La vie en rose, Edith Piaf

            Georgia on my mind, Ray Charles

            Can’t help falling in love, Elvis Presley

            A song for you, Donny Hathaway

            La bohème, Charles Aznavour

            Non, je ne regrette rien, Edith Piaf

            How deep is your love, Bee Gees

            Volver, Carlos Gardel

            Somethin’ stupid, Frank and Nancy Sinatra

            Only you, The Platters

            Como yo te amo, Rocio Jurado

      Uhinezko minutu horiek izan ziren gurasoen banantze prozesu amaigabeak iraun bitartean izan zuen antidoto eraginkor bakarra. Oihuka hasten zirenean jartzen zuen; lo egiten saiatzeko jartzen zuen; astelehenean Donostiara bidean zihoan autobusean jartzen zuen; etxeko lanak egiteko jartzen zuen. M'enamorao, te quiero y te quiero buruan zuela garbitzen zituen hortzak, ikasgelan I found a thrill to press my cheek to hortzetan bueltaka entzuten zituen irakaslearen azalpenak, eta talaiatik Saioa eta Xanti Reloj, no marques las horas, porque voy a enloquecer aulki tolesgarrietan eguzkia hartzen ikusten zituela, edo besoa beste mutil haren sorbaldaren gainetik In other words, baby kiss me labaintzen zuela ikustean, berari antzina egiten zion erara, edo belarrira zeozer barregarria esaten ziola ikustean, Moi qui criait famine, et toi qui posais nue.

      Eta, handik aurrerako talaiako zelatatze horietan, minutu asko igaro zituen pentsatzen zein ote zen, orduko internet konexioak baimentzen zuen erritmo geldoan, hamazazpi balada horiek banan-banan hautatu, topatu, deskargatu eta aparatu horretan gordetzeko astia hartu zuen hura. Gaztetxe hartako noren ordubeteko paradisu sentsorial ezkutuan sartu zen bera, beste okupa baten antzera, eta soilik harena zen abesti erromantikoz betetako gotorleku hori gauetik egunera inbaditu.

— Halaxe da, bai; soletik aldaketa egin behar duzu do7-ra, eta tartean mi minorretik pasatu —azaldu dio Pierreri.

      Hilabete batzuk dira ez dutela kontzerturik izan, Marak iritsi zaizkien azken eskaintza guztiak atzera bota baititu, gogoa Londresen jarrita. Baina hara joan aurretik Donostiako Fnac-en egin behar duten emanaldia prestatzeko jarraitu dute elkartzen.

      Tentsioa nabari da azken entseguetan. Zenbait urtez lan finkoa izatetik, bat-batean langabezian geldituko dira bandako musikari guztiak, berak hartutako erabakiarengatik. Saiatu zen aldaketa horren berri garaiz ematen, baita hautuaren arrazoiak hitz egokiekin azaltzen ere; eta, itxuraz, ondo hartu zuten denek albistea. Baina entseguak joan, entseguak etorri, berarekiko harremana ozpintzen joan dela agerikoa da. Entsegu osteko garagardoa hartzeari ere utzi egin diote denek, Jorgek izan ezik; baina bateria-joleak alkoholarekin duen arazoa izan daiteke horretarako arrazoia.

      Azken aldiz jo dute Donostian egingo duten abesti zerrenda. Kontzertu motza izango da, sei abestiz osatua: ibilbideko kanturik ezagunenak joko dituzte eta, tartean, kantu berriaren estreinaldia ere egingo dute.

      — Oraindik ez diot izenbururik jarri. Norbaitek badu ideiarik?

      Isilunea egin da lokalean. Pierrek hitz egin du:

      — Nik esaldi hau gustuko dut: Ezin izozmendi izan portu honetan, ihes egin nahi dut urtu aurretik. Zergatik ez duzu Urtu aurretik deitzen?

      — Ona, Pierre; mila esker —telefonoan apuntatu du.

      — Nik joan egin behar dut; beste entsegu bat daukat talde berriarekin —esan du Idoiak orduan, teklatuari kablea askatu bitartean.

      Gainontzekoak ere mugitzen hasi dira. Minutu gutxiren buruan bakarrik geratu dira Jorge eta biak eta, azken honek proposatuta, ondoko tabernara joan dira garagardo bana hartzera. Terrazan eseri dira, bateria-joleak puru fin horietako bat erre dezan.

      — Apur bat errudun sentitzen naiz, ez pentsa —aitortu dio Marak bigarren tragoan.

      — Tira, Mara, horrekin bueltaka ibiltzeak ez dizu onik egingo. Proiektua norena da?

      — Nirea.

      — Mara-Mara zein da?

      — Ni. Beno, egia esan, denok egiten dugu Mara-Mara.

      — Zuk uste? Imajinatzen al duzu Neil Young hori esaten? Edo Fito? Edo C. Tangana?

      Marak barre egin du.

      — Londres izugarria da. Hiru urte egin nituen bertan, kontatu dizut inoiz hori? Zaila da hor musika ibilbidea egitea, atzerritarra izanda. Baina baduzu kemena eta determinazioa; zerotik hasteko jada apur bat zaharra zaren arren —ukalondoko bat eman dio—. Eta lortzen ez baduzu ere, zer? Itzuli, eta kito. Nori erakutsi behar diozu ezer?

      Nori erakutsi behar ote dion ezer; pentsatzen gelditu da. Kontua hain justu kontrakoa da: jada ez dakiela egiten duen guztia jendeari ez erakustea zer den.

      Azken minutuak ia mutu egin dituzte. Besarkada iheskor batekin agurtu dute elkar, eta metroaren bila joan da, eskuak jakaren poltsikoetan hondoratuta. Bizitzan egin dituen ihesaldi guztietan ez du inoiz, orain arte behintzat, itzultzeko beharrik izan. Ihesaldiek, normalean, aurrean dagoena ezagutzeko baino, atzean utzi dena ahazteko balio dute. Baina baliteke oraingo honetan ezberdina izatea: baliteke oraingo honetan Londresek atzean utzi duen hori gogoratzera behartzea. Porrot egin eta atzera itzuli behar izatea.

      Atzera, etxera. Etxea beti aurrean ikusi duen zerbait izan da berarentzat. Baina bada, apika, atzean gelditu den zerbait, edo norbait, zeinari etxe dei diezaiokeen. Zeinari bere lorpen guztiak eskaintzen dizkion, baita bere porrot guztien errua bota ere.

      Hamabost urteko Mara da hori.

      Berari erakutsi behar dio gai dela, berriro, herri honetatik atera eta bide berri bat hasteko. Erabaki bakoitzaren aurrean epaitu duen gizarte honi, kultur etxe kanpoan bera iraindu duten Maider horiei guztiei, nahi duenean, bizkarra emateko nahikoa indar duela erakutsi nahi die.

      Eta bestela, beti itzuli ahal izango du horra, hamabost urteko Marari begietara begiratu, lepoan estutua duen koadrodun bufanda laxatu, eta emeki esan: bukatu da dena. Hartu atseden.

      Metrora igo denean Mikel deika duela ohartu da, baina ez dio hartu. Hainbat egun daramatza berarekin hitz egitea saihesten. Oraindik ez daki nola azaldu Xantiri eskainitako disko horretan parte hartzea erabaki duela; baita abesti hori grabatzeak Londreserako hegazkina beranduago hartzea ekarriko duela ere.

7

Ilargi tabernara ohi bezala hamar minutu berandu iritsi zenean, bertan zuen zain. Berdin jarraitzen zuen esentzian, baina bilgarria guztiz aldatua zuen: ez gonarik, ez bailarinarik, ez eta buruan estu lotutako trentzarik ere. Ilea lepoaren garaieran moztua zuen, marra zuzen batez, eta kanpaidun galtza beltzak eta soinean gurutzatutako larruzko zorroa zeramatzan.

      Elkar besarkatu eta barrura sartu ziren.

      — Zer nahiago duzu, Coca-Cola ala mostoa?

      Marak irri egin zuen, antzinako jolasa gogoratuta.

      — Entzuna nuen hemen adingabekoei alkohola jartzen zietela.

      — Ez diot alukeria hori egingo Josefina gaixoari, hau sekretaz josia egoten da eta.

      Euren bizitzaren berri eman zioten elkarri. Saioak dibertimenduz behatu zuen laguna Coca-Cola botilaren etiketa mantso-mantso, metodikoki, kentzen saiatzen. Marak botila guztiz larrugorritu eta zartadurarik gabeko etiketa hezea mahai gainean itsastea lortu zuenean, Saioak adorea bildu zuen proposamena botatzeko.

      — Aste batzuk barru zazpi urte beteko dira gaztetxea okupatu zutenetik, eta Xantik bertako festan abesteko eskatu dit. Egia esan, ez naiz bakarrik igotzera ausartzen. Animatuko zinateke?

      Ezezkoa jasotzeko prest joan zen; oholtzara lehenbiziko aldiz bakarrik igotzeko kemena nondik atera pentsatzen ere ibilia zen ordurako.

      — Sartzen uzten badidate, ni behintzat prest.

      — Zaude isilik! Nola ez dizute, ba, sartzen utziko?

      Igorri zion begirada nahikoa izan zen Saioak uler zezan.

      — Mara, benetan diotsut, bertako jendea ez da kanpotik dirudiena. Badaude txoriburu batzuk —esan zuen behatz erakuslea goratuz, parekoa ahoa irekitzera zihoala ikustean—, baina horiek ez dute ezer egingo Xantik hala ez badio. Eta Xantik ez du ezer esango nik zu errespetatzeko eskatzen badiot.

      — Hara, gaztetxeko erregea. Nondik ateratzen du egun guztia hor pasatzeko denbora?

      — Kezkatuago egon beharko zenuke zure aitarekin erabiliko duzun aitzakia asmatzen.

      — Aita etxetik joango da berandu baino lehen —bota zuen Marak botilari azken tragoa eman bitartean—. Istorio luzea da; kontatuko dizut egun hauetakoren batean...

Gaztetxeko oholtza txikian sei bat pertsona kabitu ezinik; fokuak argi gorri keinukaria jaurtitzen; zarata ezin ozenagoa, Sin política y sin dios; hezetasun trinkoa; azpian berrogei bat beso pare airean mugitzen, Vete a mamar, no me entretengas más. Mararen aurpegi alai izerditua. Ezin du bere bizitzan lehen aldiz jendaurrean abestu zuen hartatik ezer gehiago arrantzatu.

Saioa aurrera eta atzera dabil Marak Instagramera igotako lau storyak irakurtzen, begiak pantailatik ezin kenduta. Duela bost urte musika utzi eta, ia-ia segidan, Instagram kontua ezabatu zuenetik, Ibairena erabili ohi du noizean behin, mundu birtualak beti bezain ustel jarraitzen duela egiaztatzeko.

      — Ezin dut sinetsi —dio ahapeka.

      — Zer? —Ibaik burua altxatu du burkotik.

      — Tipa hau jota dago —esan dio purrustaka, mugikorraren pantaila erakutsi bitartean.

      Lehenbizikoak Mararen argazki bat du, eta gainean honako esaldia: “Proiektu eder eta hunkigarri batean nago murgilduta, Euskal Herriko hainbat artistarekin. Nire herriko lagun batekin abestuko dut. Ea nork asmatzen duen norekin!”.

      Hurrengo argitalpena hondo beltz baten gainean dagoen galdetegi batek hartzen du, zera dioena: “Norekin abestuko dut hurrengo abestia?”. Horren azpian erantzuna idatzi ahal izateko kaxatxo bat ageri da.

      Hirugarrena Mararen bideo bat da. Sudurrean tximeleta bat duen filtroa aktibatuta du. Ez betzulo ez zimur, begietan betile ezin luzeagoak marrazten zaizkio, buruaren mugimenduari jarraika doazkionak sudurreko tximeleta nola, noizean behin artifizioa agerian utziz. Saioa are gehiago gogaitu du horrek.

      “Lagunok, beste zerbait esan behar dizuet”. Ukabila masailaren alboan astindu du pozaren pozez. “Ezin dizuet gehiegi kontatu, baina ekainaren 15ean zuzeneko berezi bat egingo dut bandarekin Donostiako Fnac-en, eta berri garrantzitsu bat partekatuko dut zuekin. Beraz, etorri! Sarrera doakoa da, baina erreserba egin behar da. Hemen beheko estekan har daitezke”.

      Laugarrena, azkenik, bigarren argitalpeneko galdetegiaren erantzunek osatzen dute. Banan-banan zenbatu ditu Saioak. Hogeita bi dira, denak estu-estu, pantailan kabitu ezinik. Oihu itoak iruditzen zaizkio.

      — Baina jendeak badaki? —bota du harrituta Ibaik.

      — Nik neuk ere ez dakit eta! Oraindik ez diot Txolori erantzunik eman!

      — Egin nahi duzu, ala ez? —Ibaik mugikorra kendu dio eskuetatik.

      Saioak mutil-lagunaren bularrean jarri du burua.

      — Ez dut horretaz kezkatu nahi momentu honetan.

      Isilik gelditu dira. Ibaik ilea ferekatu dio, beste eskuko erpurua mugikorraren pantailatik irristatu bitartean. Saioak, zurrun hasieran, ez du laztanetik aldentzeko imintziorik egin.

      — Nik uste Xanti ez zela denok ikusten genuen hori —Saioak—. Imajinatzen duzu, nik zer dakit, Galaren Freed from desire edo horrelako zerbait entzun bitartean egin zuela... —hitz egokienaren bila dabil, baina ohartu da halakorik ez dela— talka kamioi horren kontra?

      — Mundiala izango zen —onartu du Ibaik, begirada sabaira zuzenduta—. And more and moooooore, people just want more and more...

      Barre egin dute biek, isilune pisu eta deseroso batean erori aurretik. Ibaik pijamaren kamiseta altxatu dio, emeki, zilborretik gora.

      — Esaiozu baietz Txolori. Egin ezazu Xantirengatik —esan du xuxurlaka orduan.

      Saioak hasperen egin du. Titiburu bat ferekatzen utzi dio tarte batez. Mutil-lagunaren bularrean bermatua duen belarriaz, bihotzeko taupadak azkartzen sumatu dizkio.

      — Aurpegia estali gabe egingo dugu behingoagatik?

      — Tira. Baina itzali argiak.

Bere aitaren urtebetetzea zen. Amak egindako txokolatezko bizkotxoa jaten ari ziren Markelen SMSa jaso zuenean. Bazkalostean Trivialera jolastekoak ziren; baina edozein aitzakia bilatu eta, aitaren atsekabe aurpegiari jaramonik egin gabe, ordu erdiren buruan gaztetxean zegoen.

      Beste hamar lagun zeuden bertan. Maider eta Zuriñe ez agertu izana luzaroan gogoratuko zuen. Mara ere, jakina, ez zen bertaratu. Ibai, ordea, hantxe zen, eskuak patriketan eta kopetilun.

      Saioak mugikorra ateko saskian utzi behar izan zuen lehenbiziko aldia izan zen hura.

      — Atzo gauean Donostian eta Bilbon sarekadak izango zirela jakin genuen —azaldu zuen Markelek—. Xantik ihes egitea erabaki du. Ez daki inork non dagoen, ezta bere familiak ere; baina pazientzia izan behar dugu, laster jarriko baita haiekin harremanetan.

      Gaztetxeko trastelekutik hainbat esprai pote hartu eta herria mezuz josi zuten. Saioak gogoan du tanta morez zikindu zuela jertsearen mahuka, eta etxera iritsi zenean gurasoei mural bat margotzen ibili zirela esan zien arren, damuak hartu ziola, hurrengo egunean herria pintadaz josita ikusterakoan argi eta garbi jakingo baitzuten alaba zertan ibili zen.

      Xanti gauetik egunera bere bizitzatik desagertzeak espero gabeko hutsunea utzi zion; baita ordura arte sentitu gabeko amorru bat ere: lagun mintzat zuen hura pertsona guztiz ezezaguna zela jakiteak eragin ziona. Afera politiko horiek bost axola zitzaizkion; benetan arduratzen zuena, lagunak informazio hori guztia euren harremanetik at mantentzeko hartu zuen hautua izan zen.

      Bere absentzian Markelek hartu zuen gaztetxearen ardura, Patxi izeneko lagun handikote kaskamotzarekin batera. Ez zuten arratsaldea aulki marradun tolesgarrian eserita igarotzea gustuko, ezta kanutoak erretzea ere. Markelek nahiago zuen hauts zuria eta zurruta; Patxik, aldiz, diziplina militarreko bizitza abstemioa zeraman, gaztetxean hamaika brikolaje lan egiteko eta, egunero-egunero, entsegu lokalean bateria entseatzeko erabiltzen zuena.

Urteurrenaz geroztik, eta Xanti desagertu aurretik, Mara sarriagotan hasi zen gaztetxera joaten, batik bat asteburuetan. Saioaren harridurarako, nahiko ongi moldatu zen hangoekin. Hasiera batean abegi onez hartu zuen albisteak, ordea, errezeloranzko bidea egin zuen lagunaren benetako intentzioak zeintzuk ziren ikusi zuenean: bertako batzuekin, Markel tarteko, ligatzen aritzea. Xantik bazuen gaztetxera soilik giroaz gozatzeko asmoz hurbiltzen ziren horiek izendatzeko terminoa: turismo gaztetxeroa. “Hiru orduko asanbladetan ez dute parte hartuko, eta ekaitzaren ostean sortutako itoginak tapatzera ere ez dira etorriko! Hori bai, emaiezu garagardoa euro batean, eta asteburu guztia hemen pasatuko dute!”.

      — Horiek tximak! —esan zion Marari etxera tinbre joka azaldu zitzaion batean.

      Horiz tindatua zuen ilea, eta koadrodun funda batean sartutako gitarra bat zeraman sorbaldatik zintzilik.

      — Gustuko dut —esan eta hatzak pasatu zizkion adatsetatik.

      — Eskerrik asko. Gaztetxera hurbildu nahi?

      Oraindik ere kuartel zaharrean sartzeak mina eragiten zionez, banku herdoildua zuen talaian esertzea proposatu zion Saioak lagunari. Aspaldi zen ez zuela gaztetxea bertatik behatzen. Hainbat egunez ikusi gabe zuen eraikina hain hutsik kontenplatzeak tripak nahastu zizkion.

      Saioak espero bezala, lagunak ez zuen apenas Xantiren aferaren berririk izan ordura arte.

      — Joder, Mara, ezta Neptunon biziko bazina ere!

      Gainetik kontatu zion gertatutakoa. Lagunaren harridura aurpegia graduazio ezberdinetatik igaro zen azalpenak aurrera egin ahala. Hitz eta hitz artean, apika, bere ezjakintasunarekin gogorregia izaten ari zela pasatu zitzaion burutik. Etxean zuen egoera ikusita, normala beste arazo batzuen berri ez izateko hautua egin izana. Antza, Mararen aitak uko egin zion etxetik alde egiteari, gurasoen harremana aspalditik hilda egon arren.

      Xantiri gertatutakoagatik pozik imajinatu zuen Fernando Kortabarria.

      Amaitu zuen azalpena, eta isilune deserosoa egin zen. Marak hautsi zuen.

      — Tira, ba nik ere zerbait kontatu nahi dizut. Gaztetxean abestera animatu ninduzunetik, musika sortzeko gogoa piztu zait. Abesti bat konposatu dut. Entzun nahi?

      Masailak berotzen sentitu zituen Saioak, baina lagunari begira jarraitu zuen, isilik.

      — Nahi duzu jotzea, ala ez?

      — Bota.

      Koadrodun zorrotik atera zuen gitarra.

      Pare bat aldiz hasi zen soken gainean jolasean; eta behatzek leku berean estropezu egin ostean, hirugarrenean lortu zuen ondo abiatzea. Begiak kontzentrazioz itxita zituen, eta haizeak bere ile xerlo motz bat mugiarazi zuen aurpegiaren izkinatik sudurrera, masaileko oreztak banan-banan laztanduz. Sudurraren ertzean pausatu zen, ez atzera, ez aurrera. Orduantxe hasi zen abesten.

      Aski ondo ezagutzen zuen Saioak Mararen ahotsa. Egun hartan, ordea, ezberdin sumatu zuen; haizetsuago, finago. Apur bat askeago ere bai. Kontrola galdu gabe atera zitzaion, lasai, bere tresnarik fidagarriena balitz bezala. Abestiak berak ez zuen ezer berezirik: musikaz egindako kuxin bat zen. Aurretiaz iragar zitekeen melodia bat zuen, ezustekorik ematen ez zuen horietakoa. Maitasunari buruzko zerbait zioen. Baina minutu eskas horiek iraun bitartean, xaboi burbuila baten antzeko zera batek inguratu zuen laguna Saioaren begietan. Eta, azkenaldian enegarren aldiz, ikasgelan ezagutu zuen animalia beldurti hartatik ezer gutxi gelditzen zela sentitu zuen.

      Poztu beharko zukeen. Baina izuaren antzeko zeozer eragin zion.

      — Eta?

      Saioa zer esan jakin gabe gelditu zen. Horrenbesteko arretaz behatu zuen lagunaren eraldaketa, ezen ez baitzen beste ezertaz gehiegi jabetu.

      — Beno, ez da nire estilokoa —esan zuen azkenean, buruan hazka eginez—; lehen abestia izateko, ez dago gaizki.

      Marak bota zion erdizkako irribarrea deszifratzeko hiztegi bat beharko zukeen. Irribarrea zen, baina tristea; antzina zuena bezalakoa. Isilik gelditu ziren inguruko zuhaitzei eta eraikinei begira.

      — Beno, nahiz eta zure estilokoa ez izan, aprezia zenezake... —hatz baten ertzeko azala altxatu zuen.

      — Ez dut apreziatu, ala? —bien begiek talka egin zuten—. Esan dizut ez dagoela gaizki. Zer uste zenuen, sortzen zenuen lehenengo abestia egundokoa izango zela, ala?

      Marak pipa-zorroa poltsikoan gorde, gitarra bizkar gainean pausatu, lurretik jaiki eta ipurdiko hartxintxarrak garbitu zituen. Esku bat eraman zuen begietara, aurpegia ezkutatu bitartean.

      — Etxera joan behar dut.

8

— Beti eduki dut sentsazioa gure belaunaldia familia bateko tarteko seme-alaba dela —hasi zen Mara, mp3a zorroan sartu eta kamiseta jantzi bitartean—. Gauza guztien bigarren bertsioa iristen zaigu; Game Boy Color-arekin jolastu gara Game Boy originalarekin ordez; eta walkmanetik beharrean, discmanetik entzun ditugu gure kanta gogokoenak. Guretzat garrantzitsuen izan diren gauzak aurretik originalagoa izan den zerbaiten ondorengo asmakizunak dira; eta, gainera, ez dute gure artean gehiegi iraun.

      — Joño, ze filosofia arraroa irakasten duten jesuitetan! —trufaka Markelek—. Baina musikaren kasuan ere antzerakoa gertatzen da, ezta? Nahiago dugu Muguruzaren bigarren bertsioa, Negu Gorriak, Kortatu baino. Munduko talderik onena, eta ez du hamarkada bat besterik iraun.

      Ez zen ausartu erantzutera berak ez zituela ez bata, ez bestea apenas entzun. Beste adibideren bat erabiliko luke bere teoria frogatzeko; Britney Spears Madonna baino gehiago entzun zuela, edo halako zeozer.

      Hirugarren aldia zen Markelekin larrutan egiten zuela. Hura izan zen bere lehen sexu esperientzia; baina ez zuen askoz gehiago iraungo. Markel bera izan zen Mararengana gerturatu zena. Zoriontzera joan zitzaion gaztetxearen urteurren festan, eta ezagutu aurretik juzgatu zuela onartu zion.

      Bost urte zaharragoa zen, bi uztai zituen belarri bakoitzean, ia bizkar osoa zeharkatzen zion rasta potolo bat, eta ez zituen inoiz Ternuako mendiko galtzak eranzten. Itxuraz hotza eta ideologia hertsikoa zirudien oskol horren azpian beste zerbait ezkutatzen zelako susmoa izan zuen Marak lehen elkarrizketatik. Ez zuen ondo ulertzen nondik atera zitzaion bera bezalako neska bat ezagutzeko interesa.

      Baina gaztetxearen munduaren parte sentitzeko, taxuzko jakinduria, esperientzia edota interes politiko eta sozial baten faltan, bertako jendea bestelako modu batean konkistatu behar zuela sentitzen zuen. Horregatik Markel; eta gero Jon, eta Alaitz. Horregatik, hein batean, Xanti ere; baina nahiago zuen horretan ez gehiegi pentsatu, egia esan.

      Batxilergoko lehen ikasturtetik bigarrenerako udara hartan hasi zituen harreman berri horiek sexu esplorazioaz besteko helburu bat ere bazuten: mp3a norena zen jakitea. Momentu intimo bakoitza baliatzen zuen tramankulua zorrotik ateratzeko. Zenbait hilabete igaro ostean, ordea, oraindik ez zekien zein zuen jabea.

      Maitasun abesti horiekin nekatzerako urteak igaroko ziren. Bereak ziren orain; bere hazkunde pertsonalaren parte. Musikari gisa izango zuen zigilu pertsonalean ere, abesti horien zantzuak topatu ahal izango ziren nonahi, nahiz eta ez zuen abesti zerrenda horren existentzia jendaurrean inoiz aipatuko.

      Behin mp3ak grabatzeko aukera ere bazuela ohartu zen, bere logelan zegoela. Carlos Gardelen Volver kantatu zuen, ahal zuen isilen. PLAY. Bere ahots pikortsua entzun zuen entzungailuetatik. Huraxe izan zen bere ahotsa kanpotik entzun zuen lehen aldia. Ez zitzaion gehiegi gustatu. Abestearen ekintza, ordea, bai. Mundua paralizatu egin zen; sukaldetik zetozen oihuak lausotu.

— Paseotxo bat eman dezakegu, laztana?

      Mara urduri jarri zen. Amak ez zion sekula halakorik proposatzen.

      Herri inguruko mendi-bide batetik ibili ziren.

      — Zure aita eta biok banantzeko zorian egon gara —esan zuen, ordu erdiko isilune baten ostean.

      — Ez esan? —uste baino krudelagoa gelditu zitzaion.

      — Sentitzen dut eztabaida horiek guztiak entzun izana... Ulermen amankomun batera iristeko merezi izan dute.

      — Ama, ez dakit niregatik egiten duzun... baina, hala bada, jakin ez dudala inongo gogorik aita etxean geldi dadin.

      — Ez esan halakorik!

      — Benetan ari zara?

      Ibilian jarraitu zuten minutu batzuez.

      — Barkatu azkenaldian ez badizut gehiegitan galdetu, baina... zer moduz Donostian? —benetako interesa nabari zitzaion tonuan.

      Marak sorbaldak goratu zituen. Beste erantzun garratz bat bota behar zuen, baina hobeto pentsatu zuen hitz egin aurretik.

      — Apur bat zaila egiten ari zait ikasturtea.

      — Beno, azken esfortzua soilik falta zaizu. Datorren urtean libre izango zara nahi duzuna egiteko. Pentsatu duzu zer ikasi nahiko zenukeen?

      Aukera bikaina antzeman zuen.

      — Musika.

      — Nola, musika? Hori unibertsitatean ikasten al da?

      — Bada zerbait Donostian; bestela Madrilen edo Bartzelonan...

      Tartea hartu zuen amak erantzun aurretik.

      — Ordu gehiegi igarotzen dituzu gaztetxe horretako jendearekin. Ez duzu ingeniaritzaren bat ikasi nahi? Edo Enpresa ikasketak? Zuzenbidea?

      — Ez, ama; hori berak nahi du.

      Esan zezakeen zuk, esan zezakeen zuek. Baina pentsatu zuen min handiagoa emango ziola aitaren nahia bakarrik azpimarratuz gero. Lokatzez betetako igarobide bat pasatu zuten hanka puntetan, isilean.

      Gabonetako opari gisa, bere abestiak hobeto grabatzeko tresnak eskatu zizkien gurasoei. Aitak argi utzi zion: “Erosiko dizkizut, trukean musika ez den beste zerbait ikasten baduzu”.

      Esan eta egin. Olentzerok merkatuan zen soinu txartelik berriena, xlr muturreko bi kable, mikrofono bat eta Deustuko Unibertsitateko Administrazio eta Enpresa Zuzendaritza lizentziaturaren esku-orria ekarri zizkion.

— Hor dator Steve Jobs! —Saioaren deiadarra entzun zuen urrunetik.

      Marak pausoa azkartu zuen. Negu amaierako larunbat arratsalde bat izateko, espero zuena baino jende gehiago zegoen gaztetxeko atarian, lurrean eserita; tartean, berarekin nahastuta ibilitako pare bat. Ez zuen gogo handiegirik haiekin topo egiteko.

      — Alproja hau ez da gaztetxera etorri unibertsitatean hasi zenetik —bota zien Saioak ondokoei, nahiz begirada Marari zuzendua izan.

      — Bost hilabete izan dira.

      — Eternitate bat!

      Elkar besarkatu zuten. Argalago sentitu zuen laguna beso artean, eta, aurpegira begiratzean, begi marroi handien azpian betzulo lotsati batzuk nabarmentzen hasiak zitzaizkiola sumatu zuen.

      — Topera zabiltza Myspacen, ezta? —agurtu zuen Markelek.

      — Dibertimendu bat besterik ez da.

      — Aizu, hori kontatu behar didazu —Saioak besotik heldu zion, bere ondoan esertzera eramateko—. Baina hasteko, zer moduz karreran?

      — Depresioak jota.

      — Zure aitak espero zuena lortu du, beraz!

      Marak hasperen egin zuen.

      — Lau urte eta erdi geratzen zaizkit. Agian begiak indarrez ixten baditut azkarrago pasatuko dira. Eta zu, zer moduz?

      Saioak tabako poltsatxoa atera zuen gerrian lotuta zuen larruzko zorrotik. Marari eskaini zion.

      — Ba oraindik ez dut argi zer egin; eta gurasoek esan didate ez didatela ikasketarik ordainduko zer nahi dudan jakin arte. Beraz, urte librea hartu dut. Beno, urte librea ez. Josefinak esplotatuta nauka Ilargin!

      — Isildu zaitez, ez duzu kolpe zorrik jotzen eta! —moztu zion beste puntan zegoen batek—. Diskoak jarri eta bezeroekin patxaran zurrutak hartu besterik ez du egiten.

      — Egin dezakegu osteratxo bat hemen ingurutik? —ausartu zen galdetzen Mara.

      Saioak harrituta begiratu zion. Baietz egin zuen buruaz, ordea.

      Haize fin batek laztandu zien aurpegia gaztetxeko ataria utzi eta goiko kalean barrena sartu zirenean.

      — Zer kontatu nahi zenidan?

      — A —zupada bat eman zion zigarroari. Fuerte xamarra iruditu zitzaion Saioaren tabako hura—. Ezertxo ere ez. Zurekin egon nahi nuen, besterik ez. Badakizu talde handietan ez naizela eroso sentitzen.

      — Horregatik hitz egin zenuen banan-banan Markel edota Alaitzekin, ezta? —ukabilkada bat eman zion sorbaldan—. Hau herri txikia da, badakizu.

      Marak lurrera begiratu zuen.

      — Beraz, ez duzu denbora gehiegi iraun gaztetxera itzuli gabe.

      — Xanti gabe dena pikutara joaten ari zela ikusi nuen. Badago ezer tristeagorik gaztetxe bat utzikeriaz erortzen uztea baino?

      Zigarroari azken zupada eman eta lurrera bota zuen Marak, zapore sarkor hark zorabiatuta.

      — Zu zer moduz tipo horrekin? Nola zuen izena, Ibai?

      Saioak burua albo batera eta bestera mugitu zuen.

      — Tentel hutsa da. Azkenaldian ez dabil hemendik —ke adar bat bota zuen gorantz, luze—; Bilbon dago, unibertsitatean. Beno, azal iezadazu Myspaceren kontu hori. Erakutsi zizkidan abestiak Markelek. Esan zidan milaka jarraitzaile dituzula!

      — Jendeari gustatu omen zaizkio. Batik bat gazteleraz egin dudana.

      Isiltasuna egin zen une batez. Marak eztul egin zuen, bere buruan pilatzen ari zen tentsioa moztearren.

      — Eta? Gazteleraz konposatzen jarraitzeko intentzioa duzu?

      Pauso batzuk gehiago eman zituzten, Marak buruan zuen letra-zopa ordenan jarri bitartean.

      — Ez dut gehiegi pentsatu horretan, egia esan. Gitarra hartu eta hori atera zitzaidan.

      — Zein erlazio duzu zuk euskararekin, Mara? —izena erabiltzeak beldurgarriagoa egin zuen Saioaren galdera.

      — Ez dakit. Hortxe dago, ez dakit nola esan.

      — Noski, emana izan zaizu.

      — Zer esan nahi duzu?

      Mutu igaro zuten plaza. Saioak bere zigarro mehe perfektuari azken zupadak eman zizkion, eta minutu gutxian gaztetxean ziren berriz ere.

      — Garagardorik nahi?

      Baiezkorik eman aurretik zuen botila freskoa esku artean, “gaztetxearen kontura”. Kanpoan eseri ziren berriz ere. Eguzkia emeki ezkutatzen ari zen banku herdoilduaren talaia apaintzen zuen lizarraren atzean.

      Bat-batean arraroa egin zitzaion bere burua antzina berak zelatatu ohi zituen horien lekuan ikustea.

      — Hori egiten jarraitzen duzu —atera zuen Saioak gogoetatik.

      Laguna eskuetan zuen botila seinalatzen ari zitzaion. Bertatik etiketa erauzten ari zen berriz ere.

      — Mekanikoki egiten dut.

      — Niri ez zait inoiz osorik ateratzen —berearena kentzen saiatu zen. Segituan puskatu zitzaion—. Ikusten?

      Kolpez aldatu zuen aurpegia orduan.

      — A! Ia-ia ahaztu zait; gauza bat erakutsi behar dizut.

      Paper-bola bat zirudiena atera zuen gerriko zorrotik.

      — Duela astebete iritsi zen Xantiren amaren etxera. Gaztetxeko guztiontzat da —zementuzko lurraren kontra lisatu zuen paper zimurtua. Gero airean astindu eta putz egin zion, zikinkeria kentzeko—. Italian omen dago orain, urruneko senide baten etxean. Zu ere aipatzen zaitu. Begira, hemen!

      Saioak kortxete gisa jarritako behatzen artean markatutako zatia irakurri zuen. Ez zen ausartu gehiago irakurtzera, jakin nahi ez zuen zerbaitekin topo egingo zuelakoan.

      — Nola izan du honek nire musikaren berri?

      — Internet, maitea. Ez bazenuen jendeak jakiterik nahi, hobe zenuen zure abestiak etxean gordeta eduki!

      Algara urduria atera zitzaion. Berriz ere irakurri zuen Xantik berarentzat idatzi zuen esaldia.

      — Mara-Mara? —galdetu zuen harrituta.

      — Xanti beti izan da ona izenak jartzen. Gainera, arrazoi guztia du: Mara Kortabarria izenarekin ez zara urrun iritsiko.

      — Zatarra da, gero! —Markel ondotik pasatu zitzaien, hainbat garagardo botila huts eskuetan. Marak kolpe bat jo zion, jostari—. Inork garagardorik nahi?

Gurasoen etxean afaltzekoa zen, baina, ohartu zenerako, ordua pasatu zitzaion. Gauerdian, norbaitek musika kendu eta Xantiren aurpegiaren argazki bat itsatsita zuen maniki bat altxatu zuen. “Larunbateko bijilia!” esan zuen irri artean, eta bertan zeuden guztiak, bera izan ezik, Eusko gudariak abesten hasi ziren, ozen. Mara Saioari begira gelditu zen abestiak iraun zuen tarte osoan. Ukabila jasota, kantaren hitz guztiak pasioz beteta abesten ikusi zuen. Huraxe zen, alkoholak eta drogak egunerokotasuneko gezur geruza guztiak kenduta, berak lagun dei zezakeen pertsona bakarra momentu hartan.

      — Ez duzue pentsatzen gutun hori suntsitzea? —esan zion elkarrekin komunean sartu zirenean.

      Saioak alboko bi pareten kontra bermatu zituen eskuak, balantzaka, ipurdia zipriztinez betetako tapan ez jartzearren.

      — Orain Alaitzi tokatzen zaio.

      — Zer? —Marak kisketarik gabeko atearen kontra zuen bizkarra, ireki ez zedin. Zorabioa masailetatik igotzen sentitu zuen.

      — Bakoitzak astebetez eduki dezakeela gutuna. Bihar, igandea, Alaitzi emango diot.

      — Eta ertzainak hona etortzen badira eta erregistratzen bazaituzte? Ez duzue horretan pentsatu?

      Saioak begietara begiratu zion, sare formako galtzetak izterretan gora igo bitartean. Ezpainak kalimotxoak belztuta zituen.

      — Ertzainak —bota zuen ahapeka, bere ahotsa imitatuz—. Zergatik deitzen diezu gauza guztiei euren izenaz? Ez zaitu inork zigortuko zipaio esanez gero.

      — Ez da zuhurra paper horrekin bueltaka ibiltzea.

      — Errepikatu nirekin: ZI-PA-IO.

      Marak ez zion erantzun. Saioak speed poltsatxoa atera zuen minigonaren poltsikotik. Hatz txikia bertan sartu, eta hauts zurizko mendi ñimiñoa sartu zuen sudurzulotik, ozen arnastuz. Ostean sudurra hazkatu zuen.

      — Gogoratzen Takolori Joxefe deitzen zeniola?

      — Saioa, izen guztiak daude paper horretan idatzita. Nik ez dut horren parte izan nahi.

      Isilik gelditu ziren biak. Saioak barre egiteari utzi zion. Hemendik At-en abesti baten pum-puma sartzen zen atearen zirrikituetatik.

      Mara atetik baztertu eta lagunari ateratzen utzi zion. Ilunpean urruntzen ikusi zuen, barra atzean zegoen Markelengana iritsi arte. Markelek begiak altxatu zituen, Mara zegoen lekura. Besoak jaso zituen hitz egin bitartean; haserre zirudien. Saioak beste keinu batzuekin erantzun zion; mototsean bildutako ile adats beltza astintzen ikusi zuen. Su txiki bat hazten sumatu zuen sabelean. Orduan Saioa beregana itzuli, eta eskutik heldu zion.

      — Goazen kanpora.

      Ez zuen erantzuteko ausardiarik izan. Automata batek bezala jarraitu zion lagunari. Atariko lurrean eseri eta gerriko zorrotik gutunazal zimurtua atera zuen Saioak; baita txiskero bat ere.

      — Egin zuk.

      Marak listuz busti behar izan zuen mingaina, aho lehor horretatik hitzen bat atera zedin.

      — Baina...

      — Nik ezin dut. Markelek ere hasieratik erre nahi zuen. Bera okupatuta dago orain, eta zure ideia izan da, beraz, erre zuk —bota zion arrapaladan.

      — Zergatik egiten didazu hau?

      — Lasai egon. Ez du inork jakingo. Konponduko gara Markel eta biok gainontzekoekin.

      Oraindik dudatan zela eman zion txiskeroaren gurpiltxoari. Garrek hitzak banan-banan nola jaten zituzten begira gelditu ziren biak. Suak iluntasunarekin egiten zuen kontrasteak begiak erre zizkion. Marak Saioari begiratu zion. Iluntasuna egin zenean, lepotik emeki heldu eta lagunaren burua bere sorbaldaren gainean jarri zuen.

      — Faltan botatzen dut.

      — Badakit —ilea laztandu zion.

      — Xanti ez dago; kuadrillakoak soilik urteurrenetan etortzen dira; Ibaik nitaz paso egiten du; eta zu...

      Marak mp3a atera zuen.

      — Abesti bat entzun nahi?

9

Ez zegoen berandu iritsi eta lehena izatea baino okerragorik Saioarentzat. Herriko plazan bizitzeak gehiegi ohitu zuen hitzorduetara azkena iristera; puntual izaten baino, lagunen haserre eta frustrazioa kudeatzen iaioago bihurtzeraino. Arratsalde hartan hamar minutu berandu iritsi eta, hala ere, entsegu lokala hutsik ikusteak, areagotu egin zuen bere ezinegona.

      — Barkatu, Saioa; estankoa itxita zegoen eta herriaren beste puntaraino joan behar izan dugu —desenkusatu zen Markel entsegu lokalera sartu eta berehala, erdizka bildutako zigarroa esku artean zuela.

      — Kabroiak ezin du ordubete itxaron gorputzean kaka sartu gabe —atzetik Patxik, buruaz ezetz eginez.

      Bien artetik sartu zen neska aurkeztu zion Patxik orduan.

      — Eskualdeko baxu-jolerik onena, nire lehengusina Ainara!

      Eskua eman zion Ainarak, ingelesek egiten duten eran. Hotzak zituen behatzak, urdina begirada. Eskerrak igorri zion irribarreak berotasun apur bat eskaini zion.

      — Tira, Patti Smithek bere abestiak erakutsi behar dizkigu —Markelek jada gitarra eskuetan zuen. Anplifikadorea piztu eta, klak ozen bat entzun ostean, hiruzpalau akorde jo zituen jarraian.

      Saioak, arnasa sakon hartuz, lurrean utzitako plastikozko poltsa hartu zuen.

      — Garagardo batzuk ekarri ditut, lasaiago ibiltzeko —ingurukoen artean banatu zituen.

      — Nik ez dut hartuko, mila esker —desenkusatu zen Patxi—. Hiru ordu laurden eskas ditut, amarengana joan behar dut eta. Nahikoa dituzun zazpi abesti horiek entzuteko, ezta?

      Saioari irri urduria atera zitzaion.

      — Ez duzue apur batez hitz egin nahi lehenbizi?

      — Hitz egin? Zeri buruz, baina? —Ainarak.

      — Ba... —Markeli begiratu zion konplizitate bila—. Ez dakit; gustura al zaudete taldearen osaera honekin? Ongi ikusten al duzue?

      — Taldea eratuta dago, ezta? —galdetu zuen Patxik, ingurukoei begira—. Abestiak falta.

      — Baina... ez al da hobea lehenbizi elkar hobeto ezagutzea? Trago bat hartu, taldearekin ditugun asmoen inguruan hitz egin...

      Ainarak algara egin zuen orduan.

      — Koitadua. Lehenbiziko taldea duzu hau, ezta?

      Saioak baietz egin zuen buruaz, aztoratuta.

      — Nik beste bi izan ditut honen aurretik. Denak mutilekin, noski. Ez daude ohituta abesti batzuk entzun aurretik horrenbeste itzulinguru ematera!

Abesti bakarra erakusteko adorea izan zuen egun hartan. Hurrengo entseguetan ere, bakoitzean bakar bat landu zuten. Gehiegitxo zen Saioarentzat.

      — Akorde horrek ez du ahotsaren melodiarekin bat egiten.

      — Aurreko asteko abestia askoz hobea zen. Honi ez dizkiozu buelta gehiegi eman.

      — Hara! Sol, do, mi minor eta re! La fórmula del éxito!

      Halabeharrez ohitu zen kritikak jasotzera. Normala omen zen gizonezkoen artean; edo hala iradokitzen zion gainerakoen jarrerak, behintzat. Patxik sarritan egiten zuen trufa Markelen kontura gitarra jotzeko zuen era traketsarengatik, eta ez zirudien horrek laguna mintzen zuenik. Ainarak ere guztiz normalizatuta zituen Saioa bere onetik ateratzen zuten hainbat portaera.

      Hilabete batzuk igarota grabatu zuten Bixerren lehenengo maketa, Markelen garajean. Handik gutxira jo zuten lehenbiziko kontzertua Kuartel Zaharrean.

Proba trakets batzuk egin zituen ispilu aurrean: ezpainetako gorria eta begi-itzal beltza, begi-itzal beltza eta ezpainetako morea, begi-itzal urdin elektrikoa eta ezpainetakorik ez. Zenbateraino zen beharrezkoa argazki horietan bere bertsio feminizatuago bat agertzea? Zer pentsatuko ote zuen egunerokoan makillajerik gabe ikustera ohitua zuen jendeak? Horrela izango al zen beti, hemendik aurrera? Kalera makillatuta ateratzera kondenatuko al zuen orain bere burua?

      Aurpegia garbitu eta begian betiko marra beltza jarrita atera zen azkenik, amaren ezpainetako gorria badaezpada patrikan.

      Iritsi zenean, oraingoan bai, denak zituen zain.

      — Ez al ginen beltzez joatekotan gelditu? —izan zen Markelek, betozkoa zimur, esan zion lehenengo gauza.

      Ahaztu egin zuen: horrenbeste denbora eman zuen makillajearekin bueltaka ezen, azkenean, beti bezala presaka, larruzko txupa gorri batekin atera baitzen kalera.

      — Beno, zu zara abeslaria, ezta? —esan zuen argazkilariak lotsati, egoera baretu nahian—. Ez dago gaizki beste kolore batez jantzita joatea. Bizigarria emango dio enkoadraketari.

      — Betikoarekin bueltaka berriz ere! Zergatik izan behar ote du abeslariak protagonista? —trufaka Patxik—. Jakin izan banu zuk gorriz eta Ainarak Sara Montielen gisara etortzeko intentzioa zenutela, sevillanaz jantzita etorriko nintzatekeen ni ere!

      Ainarak irribarre etsia jaurti zion, ezpain more distiratsuak tenkatu eta purpurinaz koroatutako betazalak kliskatu bitartean.

Xanti itzuli arte, gauero hitz egin zuen berarekin Saioak. Fededunak ohetik jainkoarekin hitz egiten duen bezala, ihes egindako lagunari zuzentzen zitzaion sabaiari begira, musikaren harea mugikor horietan sartu zenetik ematen ari zen pauso bakoitza onargarria ote zen jakinguraz. Ala, gainontzeko musikari guztiek bezala, kapitalismoaren zulo beltz horretan erortzen amaituko ote zuen berak ere. Izan ere, laster ohartu zen ez zela erraza atzapar horietatik askatzea. Kontzertu bakoitzaren ostean irabazitako dirua galdutakoaren erdia zela kalkulatzea nahikoa zen frustrazioaren espiralean sartzeko. Gaztetxeen zirkuituan, gainera, beti zegoen pisuzko arrazoiren bat kontzertua doan jotzeko: sarekada, epaiketa edo absoluzio berriren bat, trenaren edo erraustegiaren edo Boloniaren edo autobidearen kontrako manifestazioren bat.

      — Doala ezeren aurretik nik baxoa euskaraz egin dadin aldarrikatuko dudala bizitza osoan zehar; baina azken bi hilabeteetan doako elkartasun kontzertu bat eskaintzeko jasotzen dugun seigarren proposamena da, eta horrela jarraituz gero, ezingo dugu inoiz dirurik atera gure taldea bizirik mantentzeko.

      — Ba Azkainekoek esan zidaten aurrekoan afariaren eta bidaia gastuen truke joan zinetela...

      Denboraren joanarekin konbentzitu zen euren lanari prezio jakin bat jartzeak ez zituela gaizkile egiten. Beti antzerakoa, kontzertuetako antolatzaile ezberdinek euren artean hitz egitean mesede traturik egon zenik pentsa ez zezaten. Konturatzerako, gitarra eta anplifikadore hobeak erosteko dirua nondik lortuko zuten pentsatzen denbora gehiago pasatzen zuen abestien letrak lantzen baino; Facebooken ustezko jarraitzaile digitalak erakartzeko trikimailuak pentsatzen ordu gehiago lokalean entseatzen baino. Saioak, bitartean, gauero jarraitu zuen Xantirekin elkarrizketa imajinario horiek edukitzen, lagunari eskatzen mesedez ulertzeko, ez zuela aberasteko helburuz egiten, baina nola izan zen jakin gabe gastuen eta irabazien zurrunbilo horretan sartu zirela euren proiektua bizirik mantendu ahal izateko.

Xanti uste baino lehenago itzuli zen. Sarekada hartan bueltaka ibili ziren izenetatik batzuek azkenean ez zuten epaiketa agindurik jaso, eta ihesean atera zenetik hiru urte egitera zihoazela azaldu zen berriz ere herrian. Sekulako ongietorri festa antolatu zioten gaztetxean: txaranga, paella jana eta kontzertuak.

      Mara ere izan zen festa hartan. Bien artean euskaratutako Sam Cookeren A change is gonna come abestu zuen Saioak harekin gaztetxeko kide guztien eta, batez ere, Xantiren aurrean. Alta, arraro zegoen laguna gau hartan; edo euren harremana zen arraro zegoena. Igaro ezineko arrakala sakon bat sumatu zuen euren artean; biek gurutzatu nahi baina, nolabait, ezin zutena.

      Gau hartan erabaki zuen Marak herria uztea.

Ohikoa bihurtu zen sare sozialetan Mara-Mararekin topo egitea. Irribarre egin zuen proiektuaren izena lehenbiziko aldiz entzun zuenean.

      Saioak kuriositate puntu batez jarraitzen zituen haren pausoak: Donostian, Bilbon, Iruñean, jendez betetako aretoetako argazkiak ikusten zituen, laguna jantzi xelebre eta ausartak soinean zituela.

      — Ez esan Lorem Ipsum ikustera joan zinenik! —Ainararen ahotik entzun zuen izen hura lehenbizikoz.

      — Bai, zer ba? —Patxik kaxaren pordoia estutu zuen—. Aizu, gauzak ongi kritikatu ahal izateko ezagutu egin behar dira!

      — Eta zer moduz?

      — Zer nahi duzu esatea, ba? Itxurakeria pijo gehiegi eta musika gutxiegi!

      — Lorem zer? Talde berri bat al da? —moztu zuen Saioak.

      — Keba! Horrela deitzen diogu Mara-Marari —berezko izena tonu burlatiz ahoskatu zuen.

      — A, lehenengo albistea —bota zuen Saioak besoak gurutzatuz. Markelengana zuzendu zuen begirada.

      — Niri ez begiratu, hauek asmatu dute!

      Patxik hatz erakuslea buruaren parean biraka jarri eta begia kliskatu zion.

      — Markel ez da izen hori ahoskatzera ausartzen, oraindik tipa buruan bueltaka duelako.

      — Bai zera! Pleistozenoko kontua izan zen hori! Gainera, lehen ez zen horrelakoa.

      — Horrelakoa, nolakoa? Argituko didazue zergatik deitzen diozuen Lorem delako hori? —Saioak besoak gurutzatuta jarraitzen zuen.

      Ainarak hartu zuen aurrea.

      — Diseinu grafikoan erabiltzen den esanahirik gabeko testua da, latinetik datorrena. Kartelen diseinua egiterakoan erabili ohi da, diseinatzaileak oraindik edukia zein izango den ez dakienean, letrak nola geldituko diren jakiteko.

      — Estetika edukiari gailentzen zaiola, alegia —errematatu zuen Patxik.

— Ama, erosiko? —dio Jarek, bere burua baino metro bat gorago dagoen apaleko puzzlea hatz erakusleaz seinalatuz.

      Saioak eskuetan hartu du. Barku pirata baten irudi koloretsua du kaxaren gainaldeak; pieza handiak dituela dirudi. Kaxaren izkina batean 4-12 urte bitartekoentzat dela jartzen du.

      — Baina jolastuko zara honekin, ala beste gauza guztiak bezala utziko duzu bazter batean?

      Konbentzimendu handirik gabe sartu du puzzlea saskian. Ingurura begiratu du, Ibai nondik dabilen jakin nahian.

      Berak proposatu du plana. Mutil-laguna nekatuta atera da lanetik, baina disko-jogailuaren orratza apurtu zaiola argudiatuz konbentzitu du hirurak Donostiako Fnac-era joateko. Ederki atera zaio antzezpena, baina soberan dakite biek proposamen horren azpian beste bat ezkutatzen dela.

      Urrunetik ikusi du Ibai etortzen.

      — Topatu dut! —orratza eskuan iritsi da.

      — Ederki! —Saioak saskian gorde du. Ordua begiratu du mugikorrean; zazpiak eta laurden—. Bagoaz beherantz?

      — Segi zuek, nik komunetik pasatu behar dut.

      Orratza eta puzzlea ordaindu eta eskailera mekanikoak jaitsi ditu Saioak, alaba eskutik helduta. Musika eta zurrumurru etengabea entzuten dira beheko pisutik. Nahita doa berandu, ez baitu oso leku agerikoan egon nahi. Lasaitasun apur batez batetik, ziztada ezagun bezain ezatsegin batez bestetik, ikusi du jendetza areto kanporaino heltzen dela. Kontzertuen gunea eta denda banantzen dituen gortina beltza ireki behar izan dute antolatzaileek. Izkina batean jarri eta, Jare besoetan hartu aurretik, mezu bat bidali dio Ibairi, non dauden argitzeko.

      Kokote handi, ile kizkur eta motots altuen artetik ikusi du. Platinoz tindatutako ileak distira zilarkarak egiten ditu foku urdinen azpian. Tabernetako aulki altu horietako batean dago eserita, goitik behera zuriz jantzita. Bere betiko hiru musikariak ditu inguruan, leku txiki hartan ahal duten moduan estututa. Abesti baten erdian harrapatu ditu; baina musikariak jotzen ari diren arren, ezeren gainetik entzuten da bere ahotsa. Zenbat urte soinu hori bere belarrietatik igaro gabe. Arras ezaguna du abestia, bere ibilbideko ezagunenetarikoa da. Gazteleraz abesten ari da. Jendeak melodiari jarraitzen dio, tarteka hitzen bat nahastuz. Berak ere egin lezake; hitzak nahastu gabe, gainera. Esfortzua egin behar du ezpainak dantzan ez jartzeko.

      Marak begiak itxi ditu pasarte dramatiko bati behar den emozioarekin aurre egiteko; eta gauza bera egin du Saioak ere. Zentzumen bakarraz jaso ditu abestiari geratzen zaizkion segundoak. Jendeak txalo zaparrada bota du, txistu artean.

      — Eskerrik asko —esan du, eskua bularrean ipinita.

      Txaloak bukatu arte itxaron du berriz hitz egiteko.

      — Beno, jada amaitzen ari gara —metalezko botila bati tragoxka bat eman dio—, beraz, esan behar nizuena esateko unea iritsi da.

      Aulkitik altxatu da; bere musikariei begiratu die eta, gero, entzuleei. Barre urduri bat atera zaio.

      — Nire ibilbidea hasieratik jarraitu duzuenok jakin badakizue nire izaeraren parte handi bat aldakortasuna izan dela. Ez zait inoiz ez musika estilo bakarrean, ezta hizkuntza bakarrean ere gelditzea gustatu.

      Berriz eseri da aulkian. Eskuak begiratu ditu; urduri dagoela nabaritu du Saioak. Bere bihotza ere azkartzen hasi da, eta ez daki zergatik. Besoak nekatzen hasi zaizkio Jareren pisuaz. Konturatu da Ibaik denboratxoa daramala agertu gabe. Ez ote zuen mezua irakurriko?

      — Londresera noa disko bat grabatzera aste batzuk barru. Eta, dena ondo badoa, boladatxo batez bertan biziko naiz.

      Isiltasuna egin da lehenbizi. Saioak Jare lurrean utzi eta mugikorra hartu du. Whatsapp-eko mezuak tik urdina du; beraz, bai; Ibaik jakin beharko luke non dauden. Emakumezko baten ahotsak zera esan du:

      — Ez joan, mesedez!

      Gizonezko ahots batek:

      — Gu zurekin gaude edozein erabaki hartzen duzula ere!

      Areto osoa txaloka hasi da orduan. Marak aurpegira eraman ditu eskuak, hunkituta.

      Saioak aurrean dituen ile adatsen artean Ibairena topatu nahian harrapatu du bere burua. Ezinezkoa da, baina nolabait, gertagarria iruditu zaio bat-batean mutil-lagunak aurrera eta aurrera egin izana, Mara ahalik eta gertuen ikusi ahal izateko. Jarek galtzatik tira egin dio, berriz ere jasotzeko eskatuz. Bai; ziur aurrean dela...

      — Eta gaurkoa amaitzeko, hitz eman nizuen abesti berria aurkeztuko nizuela, eta hementxe duzue. Hau da nire “gero arte” kantua: Urtu aurretik.

      Gitarra-joleak akorde minor bat jo du; bateria-joleak soinu gorakorra atera die platerei, kotoizko punta duten mazoekin kolpe azkarrak emanez. Marak irriño lotsatia bota dio aurrean duen norbaiti. Saioak hortxe ikusi du bere gaztaina koloreko ile adats motza, justu Mararen irribarrea zuzenduta zihoan leku horretan. Lepotik masailetara igo zaio beroa. Mara tonu grabe batean abesten hasi da: Bero zena hoztu da jada...

      Bi kolpetxo eman dizkio norbaitek bizkarrean. Buelta eman du.

      — Ene, beste aldean zeundetela uste nuen!

      Ibai da. Bere gerria besarkatzea atera zaio instintiboki, horrela inora ez dela joango ziurtatzeko.

Etxera iritsi eta berehala markatu du telefono zenbakia. Ez dio hartu. Berriz saiatu da.

      — Saioa, a ze poza zure deia jasotzea! Ze berri?

      — Hementxe... aizu, jakin dut Marari esan diozuela diskoarena.

      — Bai, neska. Instagramen jarri zuelako diozu, ezta? Celebrity hauek, beti behar dena baino gehiago esaten!

      Barrea atera zaio. Arnasari eutsi dio, solaskideak oso urduri dagoela suma ez dezan.

      — Nirekin abestuko duela esan diozue?

      Txoloren hasperena entzun du hariaren bestaldetik.

      — Berez, zurekin hitz egin nahi genuen lehenbizi. Ez zaitugu behartuko nahi ez duzun ezer egitera, Saioa. Baina guregatik balitz, hau litzateke idealena: Xanti erbestetik itzuli zenean egin zenioten jaialdi hartan, Marak eta zuk abestu zenuten kantu hori berriz egitea.

      Ez du segituan erantzun. Momentu hartako izpi batek zeharkatu dio garuna. Arrakalak leuntzeko egin beharreko esfortzua ez zaio hainbestekoa iruditu bat-batean. Agian bada alde batetik bestera salto egiteko moduren bat.

      — Kontatu nirekin.

10

Bildutako zigarroa belarrian duela gerturatu zaio eszenatokira, Mara kableak jasotzen ari den bitartean, eta sorbalda estutu dio bi aldiz.

      — Esan duzu, azkenean.

      Marak burua goratu du. Mikelek begirada kendu du orduan, eta tabakoak horitutako bibotearen muturra esku batez txirikordatzen hasi da.

      — Gertatzera doalako esan dut.

      Azken egunotan dena igaro da azkarregi: Saioarekin abestuko duela jakinarazi zuen Instagramen, sareak lehertu egin ziren, Mikelek errieta egin zion berak lotu gabeko zerbait jendaurrean aditzera emateagatik, gero Marak esan zion Xantiren omenezko diskoaren grabaketa eguna Londreserako hegaldiaren egun berean zela, Mikel are gehiago haserretu zen, Marak Txolorekin hitz egin zuen eta grabaketa egun bat aurreratzea lortu. Pozez eman zion aldaketaren berri Whatsappetik, baina erantzunak argi utzi zuen, beti bezala, bere haserreak isats luzea zuela: “Hurrengoan utzi niri gauza horiek kudeatzen. Seriotasunez egin behar dugu lan”.

      Ez daki oso ongi zer esan nahi izan zuen seriotasunaren kontu horrekin. Diru aferekin zerikusia duen ezer ez izatea espero du, argi baitu ez diela Txolori eta gainontzekoei abestia grabatzeagatik ezer kobratu nahi. Jabetza kontua ere izan daiteke, edo jeloskor egongo da, akaso. Baliteke, baita ere, arazoak estrategia urratzearekin zerikusia izatea: Marak Euskal Herritik alde egin aurretik egingo duen azken gauza ez baita Urtu aurretik kantua argitaratzea izango. Baliteke hori izatea, azken batean, Mikel amorrarazi duena: orduko berrehun kilometroko abiaduran jarriko duen auto berria erosi eta, motorra piztu aurretik, atzerako ispiluari begira gelditu zaiola beharko lukeena baino tarte luzeago batez.

      Edonola ere, ez zion momentuan mezu pasibo-agresibo horri erantzunik eman nahi izan, eta gaur ere, gerturatu zaionean, ez du gaia atera.

“Itzuli da, Mara, ITZULI DA!”, oraindik ez zuen ezabatu Saioaren aurreko asteko mezua. Amarekin asteroko telefono deia egiten ari zela jakin zuen, atzetik entzun baitzuen aita purrustaka: “Hogei minutuz eduki naute geldi semaforoan jarraitxu zikin horiek”.

      Ostiralean, herrira itzultzean, pankarta erraldoi bat ikusi zuen sarrerako babes ofizialeko etxebizitza frankistetatik zintzilik: “ONGI ETORRI, XANTI!” zioen, trakeski margotutako haren aurpegia ondoan zuela. Lipar batez Saioa imajinatu zuen pintzelarekin Xantiren begiak, ilea eta sudurra zirriborratzen. Etxera iristerakoan egin zuen lehenengo gauza berari deitzea izan zen.

      — Zer dio Steve Jobsek?

      — Horrela deituko al nauzu beti, ala soilik ikasketek iraun bitartean?

      — Zer nahiago duzu, Amancio Ortega?

      — Zuk egin iseka, baina marketin ikastaroren bat ez litzaizueke gaizki etorriko; herri kanpoan jarri duzuen iragarkiak ez dio Xanti gaixoari inongo faborerik egiten.

      — Ez da iragarki bat, Mara.

      — Guztia da publizitatea! Hori ikasten duzuenean ez etorri niregana aholku eske! —Saioak ez zekien brometan edo serio ari zen.

      Saioaren portalean elkartzekotan geratu ziren. Beti bezala, tinbrea jo eta oraindik prest ez zegoela esan zion, baina ez zuen gora igotzera gonbidatu.

      Kristalaren bestaldetik ikusi zuen eskailerak jaisten, hamar minutu beranduago. Gero eta motzagoa zuen kopeta-ilea; gero eta luzeagoa betzuloen itzala.

      — Batzuek ikasketak eta lana batera egin behar ditugu!

      — Eta bi gauza horiek gutxi balira, beste saltsatan ere bazabiltza, ezta?

      — Musikaz ari zara?

      Marak entzuna zuen azken hilabeteetan Saioa gero eta sartuagoa zebilela gazte mugimenduan; eta bazekien mugimendu horren beraren aurkako jazarpen poliziala gero eta zorrotzagoa zela.

      — Zeri buruz bestela? Zer moduz Bixerrekin? —sorbaldatik estutu zuen.

      — Ondo pasatzen dugula esango nizuke, besterik ez. Badira taldean musika nik baino seriotasun gutxiagorekin hartzen dutenak. Nik gehiago nahi dut, baina tira; motelenaren erritmora ohitu behar!

      Kultur etxe inguruko banku batean eseri ziren.

      — Xantiren omenezko festaren inguruan erantzun bat eman behar nizun —esan zion Marak. Saioak bekainak jaso zituen jakin-minez—. Parte hartzea erabaki dut.

      — Banekien! —besarkatu egin zuen—. Jada kartelak zabalduta daude, baina hobeto horrela; ustekabeko artista gonbidatua izango zara!

      — Ene, artista —lotsagorritu egin zen—. Zortzi kontzertu baino ez ditut eman.

      — Zein baino zein jendetsuagoak, entzun dudanez.

      — Beno, utziko didazu bukatzen? Esan zenidan nik hautatzeko abestu nahi nuen kanta, ezta? —Saioak baietz egin zuen buruaz—. Ba badakit zein abestu: gogoratzen gau hartan erakutsi nizun mp3an entzun genuen abestia?

      Gauerdira arte aritu ziren entseatzen, banku berean eserita. Marak joko zuen gitarra. Euren bi ahotsak ondo nahasten zirela berretsi zuten: abesbatzan zuen ahots agudoak hainbat tonu galduak zituen Saioaren eztarrian, baina orain zuen abesteko era baxu eta narrasti hori limurtzailea egin zitzaion; norbaitek bere belarrietan gurinez estalitako hatzekin masajea egingo balio legez.

— Haragiari gatza falta zaio.

      Amari masailak gorritu zitzaizkion; ahozapia ezpainetara eraman zuen.

      — Niri ez zait hala iruditu —begirada Mararengan pausatuz bilatu zuen onespena.

      — Niri ere ez, ama.

      — Beno, ba niri bai. Utziko diogu bakoitzaren balorazioa egiteari eta jarriko diogu konponbidea? —normalean baino gehiago altxatu zuen ahotsa.

      Inork ez zuen esandakoaren aurrean erreakzionatu.

      — Zuek ez egin ezer, lasai, jaikiko naiz ni gatzaren bila! —zutik jartzean aulkia bultza eta Marari hozkirria eragin zion soinua atera zuen.

      Amak saltotxo bat eman zuen aulkian, baina burua behera zuzenduta jarraitu zuen, platerari sardearekin eragin eta eragin. Marak beroa sentitu zuen lokietan. Geldo hartu zuen arnasa.

      — Hobe zenuen zuzenean gatza hartu, kalapita hau sortu gabe.

      Aitak buelta eman eta zuzenean begiratu zion.

      — Barkatu?

      Mara mahaitik altxatu zen. Amari begira zegoen; ez zuen aitaren bekoki zimurtua ikusi nahi. Amak begirada platerean jarrita jarraitzen zuen.

      — Aste guztia igarotzen dut lanean, estresak jota, familia honi behar dituen babesa eta erosotasuna eskaintzeko —hitzak banan-banan irristatzen zitzaizkion estuegia zen ezpainen arteko zirrikitutik—. Eta horrelako erantzunak jaso behar ditut!

      Marak aho ertzetan gelditutako haragi gisatuaren arrastoak garbitu zituen eskuaz, motel, giharrak kontrolpean, barneko dardara ez zedin kanpora irten.

      — Haur apetatsu eta ezjakin hutsa zara; ez dakizu bizitzak bizkar ematea zer den, ez duzu ezerekiko begirunerik —gatza bota zion bere platerari eta, potea airean mantendu ostean, baita amaren eta Mararen platerei ere—. Eseri eta jan amak prestatutako haragia.

      Distira geruza bat agertu zen amaren begietan. Marak isilean erregutu zuen negarrik egin ez zezan; ez, orain ez. Orduan kendu zuen beregandik begirada, aitarenean pausatzeko. Lehortu egin zitzaion ahoa.

      — Ez itxaron gaur afaltzeko. Gaztetxera joango naiz.

— Mara! Pozten nau zu hemen ikusteak, benetan diotsut.

      Ez zituen bere hitzak berehalakoan sinetsi, baina eskuari eutsi zion bostekoaren ondoren.

      — Ongi etorri, Xanti.

      Herrian zehar elektrotxarangarekin bueltaka ibili (Xanti airean eramateko tronu bat ere eraiki zuten) eta berrogeita hamar lagunentzat prestatutako paella afaldu ostean, Bixerrek jo zuen gaztetxean. Ozenegi ateratzen zen musika bafle zahar horietatik, eta atzerantz joan behar izan zuen erosoago entzun ahal izateko. Saioa estatiko zegoen agertokiaren erdian. Noizean behin askatu egiten zuen gorputza, ordea; zati instrumentaletan batik bat. Markel ez zebilen oso fin soketan; nabaria zen hordituta zegoela. Abestiek bazuten zera interesgarri bat; post-punka oinarri izan arren, Saioaren kantaera arrastakariak eta Patxiren bateria erritmoek ukitu pertsonalagoa ematen zioten pieza bakoitzari.

      Atzeko paretan bermatuta, ezin izan zion ikuslegoan gertatzen ari zena behatzeari eutsi. Jendea ero moduan zebilen saltoka eta dantzan. Xanti une oro zegoen jendez inguratuta, eta flashez argiztatzen zitzaion aurpegia noizbehinka. Erabili eta botatzeko kamera bat oparitu zioten festaren hasieran, bere itzulera dokumentatu asmoz, baina inguruan zituen pertsonak ari ziren erabiltzen. Iluntasuna antzeman ahal izan zion aldartean. Sorbaldak behar baino eroriago zituen; begiak, erne.

      Azken abestiaren aurretik aurkeztu zuen Saioak Mara. Txalo zaparrada batekin igo zen taula gainera. Markelek begia kliskatu zion; Ainarak eta Patxik bosteko bana eman. Saioak estu besarkatu zuen.

      Eta abestu zuten. Lau minutuz luzatu zen momentu hartaz ez du oroitzapen izpirik gordetzen; beltzez estali zen dena. Amaitu eta begiak irekitzean, ordea, aurrean zuen Xantiren begirada distiratsua ikusi ahal izan zuen, ero moduan txaloka.

      Saltotxo batez jaitsi zen Mara oholtzatik, Bixerrekoei airean musuak bidali ostean. Ikusleek berari begira jarraitzen zuten txalo eginez, baina ez zuen norengana jo. Saioak zerbait esan zuen bere atzean, eta Mara izozmendi bat bezala irristatu zen jendartetik, alderik alde irribarre behartuak jaurtiz, nora zihoan jakin gabe, barra jo arte.

      — Ron-kola bat, mesedez.

      Ezkerretik gerturatzen ari zitzaiola ikusi zuen. Bere lehenengo bulkada burua beste aldera biratu eta ezikusiarena egitea izan zen, baina besoa ukitu zionean, ihesbiderik ez zuela ohartu zen. Kuartel Zaharra bezalako zulo heze eta ilun batean ere, urre koloreko zetazko gortina bat bezala jausten zitzaion ilea, bularrak estaltzeraino.

      — Izugarria izan da, Mara. Begira, oilo-ipurdiarekin jarraitzen dut —puntutxoz betetako besoa luzatu zion Maiderrek.

      Ez zegoen bakarrik. Atzean zuen Zuriñe dorrea. Marak tragoa eman zion zerbitzatu berri zioten kubatari. Ronaz beste zaporerik antzeman ez ziola ohartuta, gau hura dibertigarria izango zela pentsatu zuen.

      — Pozten naiz —esan zion, eta nahi ez zuen irribarre batek ihes egin zion ahotik.

      Maider pentsakor sumatu zuen argi-itzal artean.

      — Egia esan —eztarria garbitu zuen, azkazalak begiratu—, Saioa nire kuadrillakoa izan arren, onartu behar dut askoz gehiago gustatzen zaidala zuk nola abesten duzun. Dohain berezia duzu, Mara. Zaindu beharreko dohaina.

      Mara isilik gelditu zen.

      — Zer?

      Algara kontrolaezin batek hartu zuen. Eskuaz ahoa estaliz geldiarazi behar izan zuen bere burua.

      — Neska, jakin izan banu horrela jarriko zinela, ez nizuke ezer esango. Ez horregatik.

      Marak beste trago bat eman zion bere kubatari.

      — Ikusi arte, Maider.

      Esan nahi zizkion gauza guztien artean ausartu zen bakarra izan zen hura.

      Kontzertua amaitutakoan, Saioak Mara besotik hartu eta itsaso bakarti hartatik erreskatatu zuen. Pozarren antzeman zuen laguna; Xanti etxera itzulita, aspaldian ikusi gabeko kuadrillakoak ere festa hartara etorrita, ikastola garaian bezain inguratuta zegoen berriz ere. Berak atera zizkion hurrengo bi kubatak.

      — Utzi ikasketak eta itzuli herrira —esan zion Saioak abesti eta abesti artean.

      — Mozkorra zaudelako diozu hori.

      — Baina gorroto duzu ikasten ari zarena, ezta?

      — Tira, urtetik urtera eramangarriagoa egiten ari zait.

      — Ohitzen ari zarelako. Bigunegia zara.

      — Agian —hurrengo abestiaren hasierak estali zuen Mararen erantzuna.

      — Zergatik ez dugu abesti bat batera sortzen? Edo talde berri bat eratzen, zuk eta biok? Mundiala litzateke!

      Marak irribarre egin, eta dantzan hasi zen Kuraiaren erritmoan.

      Seko horditutako Markel batek talka egin zuen bere aldakaren kontra. Besoarekin lepoa inguratu eta belarrira hitz egin zion.

      — Ezagutzen duzu goiko pisua? Koltxoneta batzuk daude.

      — Bai, Markel —besoa askatu zion emeki—. Bertan egon gara pare bat alditan.

      — Eta ez duzu errepikatu nahi?

      Masaila ukitu zion trakeski.

      — Denboratxoa igaro da, ezta?

      Dantzan eta edanean jarraitu zuen. Izerdia hanketatik behera irristatzen sumatu zuen. Ideia bat zebilkion bueltaka arratsalde hartan etxea utzi zuenetik.

      — Dena utziko dut. Ikasketak, herria. Zerotik hasiko naiz.

      Saioaren aurpegi hirukoiztuak serio begiratzen zion.

      — Zer diozu?

      Buelta eman eta gaztetxe kanporako norabidea hartu zuen. Atzera begiratu zuen bidean: Saioa ez zitzaion atzetik joan.

      Sarrerako atearen gainaldeko argi dardartiak metro eskaseko diametroa argiztatzen zuen. Entzumena zorroztu zuen, soinu karrakari bat identifikatu arte. Hondartzako aulki tolesgarri horietako batean eserita zegoen silueta bakartiarengana gerturatu zen. Bere porroaren punta gorria zen argiztatua zegoen gauza bakarra. Erabilpen bakarreko kameraren karretea mugitzeko gurpiltxoari eragiten ari zitzaion etengabe.

      — Har dezaket zupada bat?

      Xantik porroa eman zion. Bisera beltzaren hegaletik ke zutabe bat aireratu zen.

      Mara bere ondoan eseri zen, hormigoizko lurrean. Haize fina zebilen kalean; tantaren bat ere sentitu zuen erortzen.

      — Jendartean ibiltzeko ohitura galdu duzu, ezta?

      — Zeharo. Duela hilabete edo esan zidaten jada txakurrak jarraika ez zebilzkidala; baina, hala ere, alerta egoerak hor jarraitzen du. Sekretak ikusten ditut nonahi.

      Ke epel lodia bularretik behera jaisten sentitu zuen.

      — Zu izan zarenarekin!

      — Zer esan nahi duzu?

      — Beti jendez inguratuta egon zarela. Beldur apur bat nizun, egia aitortu behar dizut.

      — Barrualdean txokolatezko bonboi bat naiz —irribarrez begiratu zion.

      Marak porroa itzuli zion. Erakargarria egin zitzaion iluntasunean haren azalak proiektatzen zuen distira urdinkara. Pare bat eguneko bizarra zuen matrailezur sendo hartatik igaro zuen begirada.

      — Nik ere aurreiritziak nituen zurekiko.

      — Denek dituzte.

      — Ez da erraza herriko gizon gorrotatuenaren alaba izatea, ezta?

      Marak jaka estutu zuen, haize bolada batek hoztuta. Okerrena zen ohartzea, berak ere aita gorroto zuen arren, hitz horiek entzuteak min ematen ziola. Sekulakoa.

      — Abestu duzuen kantu hori... ederra, benetan. Norena da?

      — Ez duzu ezagutzen? —ausartu zen galdetzen.

      Xantik tinko eutsi zion begiradari erantzun aurretik.

      — Ez duzu pentsatuko nik musika hori entzuten dudanik —kanutoari beste zupada bat emateko askatu zuen begirada—. Baina hasteko inoiz ez da berandu, ez?

      Marak bizkarrean zeraman zorroa ireki zuen. Eskuarekin arakatu zuen barrualdean; Xantiren arnasa sarkorra entzuten zuen alboan. Ez zuen topatu bilatzen zuena. Beti gainean eramaten zuen, baina gau hartan, hain justu, etxean ahaztu behar izan zuen.

      Xantiren soa arraroa zen, burua aulkiaren bizkarraldean bermatuta eta lepoa beregana okertuta. Ez zuen zirkinik egin Mara gerturatu eta musu luze bat eman zionean. Biseraren hegal beltzaren kontra jo zuen bere kopetak. Errauts zaporea zuten haren ezpainek. Gogorrak ziren.

      Azkar kendu zuen burua gaztetxetik norbait ateratzen ikusi zuenean. Saioa eta Ibai ziren, algaraka. Ibaik gerritik heldu zion atzealdetik. Saioak burua atzeraka itzuli eta musu eman zion.

      — Hara, hor zaudete eta! —haiengana gerturatzen hasi zen—. Ez nuke inoiz esango zuek biok ongi konponduko zinetenik.

      — Haize freskoa behar nuen —Xantik azkar bota zuen erantzuna—; bera geroago etorri da.

      Saioak Mararengan pausatu zituen begiak. Hau lurretik jaiki zen, balantzaka.

      — Jakin al daiteke zer esan didazun lehen? —xuxurlatu zion Saioak.

      Marak burua hazkatu zuen.

      — Saiatu naiz hemengo giroarekin bat egiten, badakizu. Eta, zuregatik ez balitz, ez nuke lortu dudan erdia ere lortuko. Bizitza osoan egongo naiz zurekin eskertuta horregatik. Baina Trumanen saio horretan bezala ikusten dut neure burua; badakizu?

      Saioak baietz egin zuen.

      — Pareta batek inguratzen du dena, eta hogei urtez hor barruan egon naiz preso. Eta ulertzen dut zuk atera nahi ez izatea, baina nik atera behar dut. Ulertzen?

      Berriz egin zuen baiezkoa buruaz.

      — Zer diote gurasoek?

      — Nire gurasoak ez dira inoiz nitaz eta Ibonez kezkatu. Ez dut uste orain ezberdina izango denik.

      — Nebaren etxean geldituko zara?

      Besoak zabaldu zituen. Gero ezezkoa egin zuen buruaz.

      — Ibonengana itzultzea gurasoekin gelditzea bezalakoa litzateke. Beste norabait joango naiz.

      — Noiz aterako zara?

      — Ahal bezain laster —erlojua begiratu zuen.

      — Tira, orain Ibairen etxera goaz, baina... joango naiz geltokira zu agurtzera. Abisatu, bai?

      Xanti eta Ibairengana gerturatu zen Saioa.

      — Ibai, aterako diguzu argazki bat gu hiruroi?

      — Aurpegia higatuko didazue horrenbeste argazkirekin —esan zuen Xantik. Marak egun osoko aurpegirik alaiena ikusi zion momentu hartan.

Betiko tabernan elkartu diren arren, Mararen etxera igotzen amaitu dute. Luciak mahaiaren bestaldetik “ba elkar desio badugu, horrela ezin dugu utzi” esan dionetik, bi puntuak banantzen dituzten hirurehun metroak premia ukigarri batez igaro dituzte, eskuak elkar lotuz eta berriz askatuz, bi gorputzen arteko elektrizitatea bizirik mantendu nahian. Eskailerak igo ahala, ordea, husten joan da grina. Seigarrenera iritsi direnerako, elkarri estimua dioten bi adiskide besterik ez dira.

      Egin dute larrutan, hala ere. Arantza atera behar zuten. Alferkeriaz kendu dizkiote elkarri soinekoa, kamiseta eta galtzak. Sofan eseri dira bata bestearen gainean, eta metodikoki ekin diote elkar ferekatzeari. Hogei minuturen buruan, Mara oraindik orgasmora ailegatu gabe zela, eman dute saiakera amaitutzat.

      — Zu ere ohartu zara hau ez doala inora —esan dio Marak.

      Txokolate beltzez betetako krepeak prestatu dituzte.

      — Hau bai botako dudala faltan —dio Luciak, ahoa beteta—. Beno, ez dut gezurrik esango. Faltan botako zaitut, badakizu.

      Marak eskua pausatu du Luciaren matrailean.

      — Nola jasango duzu Mikelekin bizitzea?

      — Nik zer dakit! Azkenaldian kokoteraino nauka bere harrokeriak. Imajinatzen duzu berarekin larrutan egiten amaitzea?

      — Ez, mesedez —moztu dio, serio jarrita—. Oraindik ez nago hori normaltasunez hartzeko puntuan, Mara.

      — Barkatu.

      Krepeak jaten jarraitu dute. Marak hatza sartu du txokolate beltz urtua duen ontzian, azken arrastoak harrapatu asmoz.

      — Eta bezperan egingo duzun hori egiteko gogoa duzu?

      — Zer? —oharkabean harrapatu du galderak.

      — Diskoaren afera —ile adats kizkurra motots batean jaso du, pentsakor—. Urte eta erdian ez didazu zure herriko bizitzari buruz txintik ere esan. Are gehiago, ekidin nahi izan duzun gaia dela iruditzen zait. Eta, bat-batean, hau.

      Marak begirada jaitsi du instintiboki.

      — Xanti hori, zure laguna zen?

      — Halako zerbait —besoa hazkatu du indarrez.

      — Ihesean egon zela irakurri dut nonbait. Ez dator zurekin bat halako norbaiten lagun izatea.

      — Herria txikia da, badakizu. Ezer gutxi zegoen aukeran.

      — Eta zurekin abestuko duen beste hori, Saioa? Laguna ere bai?

      Nola esan.

      — Laguna baino zertxobait gehiago.

      Luciak kolpetik ireki ditu begiak.

      — Elkarrekin egon zineten?

      — Keba. Merezi zuena baino gehiago miresten nuen, besterik ez.

      Txokolatea duen ontzia jaso, eta sukaldera eraman du.

11

Bero egiten zuen; gehiegi, Alemania izateko. Saioak albo batera baztertu zuen bertakoek emandako tapaki marruskatua, eta ozen egin zuen hasperen, berunezkoak ziruditen birikak puztuz. Ondokoak zurrunga betean zeuden; ez zirudien gaueko 25 gradu horiek arazo bat zirenik.

      Udara hartan egin zuten lehen europar bira. Urte batzuk zeramatzaten Euskal Herriko plazetan kontzertuak ematen, bazuten zertxobait aurreztuta, eta ortzi-muga berriak behatzeko momentua zela pentsatu zuten. Atzerrian kontzertuak eskaintzeko leku aproposen bila hasi ziren, eta lehen erronda bateko dei eta e-mailek ez zuten apenas fruiturik eman. Etsipenez, Xantiri laguntza eskatzeko ordua zela iradoki zuen Markelek.

      Lau kontzertu lortu zizkien aste pare baten buruan: Lyonen, Parisen, Berlinen eta Friburgon. Saioak, artean Euskal Filologia amaitzeko azken ikasturtea falta zitzaionak, hamar eguneko oporrak eskatu zizkion Josefinari Ilargin, eta aitari urtetik urtera itxura okerragoa zuen Mercedes berdea.

      Xantik ere abagunea aprobetxatu zuen:

      — Gazteak, ez al didazue trukean zuekin joaten utziko?

      Friburgon azken geldialdia egin zutenerako, soilik behin ziren dutxatik pasatutakoak. Gasolindegietako sandwich aurrefabrikatuekin sabelak bete, garagardo merkearekin zintzurrak busti eta etxe okupatuetako koltxoi zikin eta meheetan bizkarrak egurtu zituzten egun haietan hainbat lezio ikasi zituzten: garrantzitsuena, indarrak ez direla lehenbiziko gauean ahitu behar. Saioa ahotsa galduz joan zen kontzertutik kontzertura, harik eta, Friburgoko KTS gune okupatura iritsi zirenerako, 38ko sukarrarekin gorputz osoa dardarak hartuta izan zuen arte.

      Luzea eta meharra zen KTSko eraikina; antzinako burdinbide enpresaren egoitza izandakoa. Moritz izenez aurkeztu zen gazte batek erakutsi zien espazioa. Zakarrontzitik hartua zirudien amerikana berde kakia zeraman jantzita, ukondoetan partxe bana zituen horietakoa; ile adats luze eta horia, bilo eskaseko bibotea. Saioak Heath Ledger aktorearen antza hartu zion hogei urte baino izango ez zituen mutiko hari. Eraikin luzangak erdian zuen sarrerako atea: ezker aldera bulegoak, liburutegia, egongela eta hitzaldi gela; eskuinera, bertakoentzako logelak, gonbidatuentzako logela eta komuna.

      — Ur beroak bi dutxatarako ematen du. Besteok, hotzarekin garbitu beharko duzue; edo bestela, ordubete inguru itxaron. Zuek ikusi! —esan zuen ingeles trakets batean.

      Gonbidatuentzako logelaren pareta oso bat alboz albo kokatutako ohatzeek hartzen zuten: sei goian, sei behean. Leihoak ez zuen pertsianarik. Gutxitan ireki ohi zutela usaindu zuen Saioak.

      — Ze guapo, ezta? —esan zuen Ainarak, ohatzeen egurrezko egitura seinalatuz—. Ez dago zentimetrorik margotu gabe!

      Ohatzeen estrukturak, paretak, baita sabaia ere: den-dena zegoen sinaduraz, grafitiz eta marrazkiz josia. Topatu zuten eremu libre bakanetako batean taldearen izena izkiriatu ostean (tarte atsegina pasatu zuten bertan egondako beste euskal taldeenak bilatzen), furgonetatik instrumentu eta anplifikadoreak deskargatzeari ekin zioten.

      — Saioa, joan zaitez ohera. Mamu bat dirudizu —esan zion ahapeka Ainarak.

Kontzertua, birako azkena, ez zen inolaz ere haien erakustaldirik onena izan; baina espazio hartara joateko ohitura zuten hogeitaka alemaniar erok alaitu zuten festa. Erritmo azkarragoa zuten abestietan pogoak egiten zituzten, Saioak mikrofonotik ezer eskatu beharrik gabe. Ez zion ihes egin, gainera, ez zirela soilik mutilak bultzaka hasten zirenak. Abesti geldoagoetan, elkarri besoa sorbaldetatik pasatu eta balantzaka hasten ziren, bortizkeriatik samurtasunera asimilatu ezineko abiadan igaroz.

      Moritz hunkituta joan zitzaion amaitutakoan.

      — Ikaragarria izan da! Ez dut tutik ere ulertu, baina oso onak zarete.

      Ez zuten ia diskorik saldu; kontzertuan dena eman bai, baina giro hartan ibiltzen ziren guztiak txiroak omen ziren. Sarreretatik ere, orotara, 225 euro besterik ez zituzten atera. Patxik eman zien bidaia hartako kalkulu ekonomikoen berri aldagelan:

      — Lau kontzertuetan irabazitakoa 804 euro izan dira guztira. Gastuak, ordea, 1.264 euro. Bira hau -460 eurotan atera zaigu!

      — Eta hori furgonetaren alokairuan eta ostaturen batean aurreztu dugula!

      — Hau miseria.

      — Beno, ba pentsa dezagun bost pertsonak hamar eguneko bidaia bat egin dugula Europan barrena 460 eurogatik —bota zuen Markelek, festa alaitu asmoz.

      Doako garagardoak eta speed marraren bat tarteko, goizeko hiruretan sartu zen ohean Saioa azkenik; atzetik joan zitzaizkion Patxi eta Xanti, baita azken honen besoetan zeharo hordituta zihoan Markel ere. Ainara Moritzekin desagertzen ikusi ahal izan zuen lotara joan aurretik.

      Pott eginda zegoen; sukarrak astronautena bezalako airerik gabeko pantaila bat eraiki zion. Ohatzetik jaitsi, zapatilak jantzi eta gerriko zorroa hartu zuen.

      Hotzikara sentitu zuen haize bolada batek izerditutako bizkarra zeharkatu zionean. Eraikinaren hesia igaro eta aurrean zuen kale desertuari begira gelditu zitzaion. Hiriaren kanpoaldea izanik, ez zegoen farolarik ere piztuta. Hiriguneko argien aureola formako kontaminazioa behatu zuen ezker aldean, trenbidearen bestaldean. Zorrotik tabakoa eta haxix harria eskuetan hartu, eta pasierari ekin zion.

      — Ei —entzun zuen handik ordu erdira, porroa amaitzear, KTSra itzultzen hasia zela.

      Hotsa etorri zen lekura begiratu zuen. Espaloian eseritako itzal bat besterik ez zuen ikusi. Aurrera jarraitu zuen. Zerbait galdetu zion alemanez.

      — Ez dut ulertzen —atera zitzaion Saioari euskaraz.

      — Tobacco? —galdetu zion orduan. Itzala handitzen joan zen, metro laurogeiak gainditzeraino.

      Saioak bere hatzetan zuen kanutoaren zuztarra behatu eta, gezurrik esan ezin zuela ohartuta, tabako poltsa atera, eta puska bat hartu zuen, parekoaren esku ahurrean uzteko. Zikinkeriak belztutako azala antzeman ahal izan zuen argi-itzalen artean. Filtro paketea hartu, ireki eta bat eman zion. Parekoa apur bat gehiago gerturatu zitzaion. Saioak pauso bat eman zuen atzera; oraindik papera falta zitzaion, eta ez zuen zorroan topatzen. Bere hatsa senti zezakeen kopetan.

      Topatu zuen paper-liburuxka, azkenean.

      — Danke. You are beautiful —hortz marroiak erakutsi zizkion, ezpain zartatuek mugatutako irribarre batean.

      Saioak “agur” iheskor bat ahoskatu eta bidean jarraitu zuen pauso arinez.

      Punpaka zuen bihotza. Oinkada gero eta luzeagoak ematen hasi zen. Karreterako ispilu ganbil horietako bat bistaratu zuen aurrean, eta ezin izan zion ekidin: begirada altxatu zuen. Beregandik metro batzuetara zihoan itzala, lasai oinez.

      Mugikorra hartu zuen zorrotik. Xantiri egin zion lehen deia; itzalita zuen. Gainontzeko taldekideei deitzera zihoan, baina, hobeto pentsatuta, ez zuen sermoirik jaso nahi sukarrarekin logelatik ateratzeagatik. Ibairi deitu zion orduan; euren arteko harremanak etengabeko joan-etorrian jarraitzen zuen, baina lasaigarria egingo zitzaion haren ahotsa entzutea. Zortzi aldiz eman zuen tonua, isildu zen arte. Aurrera jarraitu zuen; ez begiratu atzera, ez begiratu atzera. Bere pausoek ez zioten atzetik zetorrenaren pausoak entzuten uzten; baina ezin zuen gelditu.

      Mugikorraren agendari errepasoa eman zion. Izen batean gelditu zen, dudatan. Lau hizki horiek ikustean sentitu zuen lasaitasuna nahikoa seinale argitzat hartu zuen.

      Bi tonu igarota hartu zion, bere harridurarako.

      — Saioa? —garbi sumatu zuen haren ahotsa, inolaz ere lozorro batetik bortxaz aterata. Dei horren zain balego bezala.

      — Ez zintudan esna espero goizeko bostetan.

      — Gutxiago espero nuen nik zuk ordu hauetan deitzea, horrenbeste denbora pasatu ondoren. Zenbat... hiru urte?

      — Eternitate bat —mugikorrari eusten zion eskuko hatz txikia miazkatu zuen.

      — Ondo zaude?

      — Bai, beno... —karranpak sumatzen hasia zen hanketan—. Bakarrik noa oinez, eta konpainia apur bat behar nuen.

      — Hara, ni ere lo egin ezinik. Non zaude?

      — Friburgon. Zorriz betetako etxe okupatu batean, Bixerrekin. Jotzera etorri gara. Zu?

      — Madrilen. Lau izarreko hotel batean, bakar-bakarrik. Jotzera ni ere.

      — Bakarrik joko al duzu?

      — Ez, hemengo dj batekin. Bihar ezagutuko dugu elkar; entsegu bat, eta ring-era. Azoka batean egongo naiz, programatzaileen aurrean lauzpabost abesti jotzen.

      — Eta zer ari zara esna? Ahotsa galduko duzu ez baduzu lorik egiten.

      — Hara bestea; kamioilari batek irentsi zaituela ematen du!

      Barreak ihes egin zion. Ohartu zen jada ez ziola beldurrik ematen atzera begiratzeak, eta burua biratu zuen. Itzala desagertua zen dagoeneko. Pausoa moteldu zuen urrunean KTSren eraikina ikusi zuenean.

      — Beraz, bihar marrazo batzuen aurrean abestuko duzu ezagutzen ez duzun tipo batekin, feriako tximu batek bezala?

      — Primavera Sound, BBK Live edo Arenal Sound bezalako jaialdietan jotzeko sarbidea lor dezaket, dena ondo irteten bada.

      — Xantik entzungo bazintu...

      Irria ahoan sumatu zuen laguna hariaren bestaldean, nahiz ez zuen erantzun.

      — Beti izan gara oso ezberdinak, nik hori ikusi nahi izan ez dudan arren.

      — Ez —zuzendu zion Marak—; ni izan naiz betidanik zuengandik ezberdina.

      — Eta hala ere... nork esango luke biok hau egiten amaituko genuenik?

      — Zorionekoak gara.

      — Zuk uste? Nik ez dut lan eta lan besterik egiten, trukean sosik ez jasotzeko.

      Marak orduan ere ez zuen erantzun. Saioak bazekien hura ez zela bere kasua.

      — Badakizu zure bila joan nintzela geltokira? —aitortu zion.

      Buruko minak goraka egin zion; eztarria puztuta sentitzen zuen. KTSko hesia igaro eta kolpe batekin itxi zuen.

      Salbu zen.

      — Eskerrak aldatu naizen —arnasa hartzen entzun zuen—. Ez zaude nitaz harro horregatik, behintzat?

      Mara haurraren hitzak izan ziren seinaleak itzulitakoak. Begiak itxi eta masail puztuko neskato hura agertu zitzaion Saioari. Zeloz itsatsitako irribarrea zuen neskatoa, Takoloren aurrean belauniko, eskuak errezo moduan batuta sudurraren altueran. Beti onespenaren eske.

      — Bai. Harro nago.

Hondo urdin argia du, komikietako zeruaren kolorea bezalakoa. Sorbaldetatik gora ageri da enkoadraketan; biluzik dagoela dirudi. Apur bat eskuinera biratua du gorputza. Begirada ere ihespuntu hartarantz zuzendua duela imajinatzen du Saioak, baina ez daki ziur; zapi arrosa batek estaltzen baitizkio begiak. Satinezkoa dirudi distira horrek. Buruaren atzealdean lotuta egon ordez, atzeraka hegan ateratzen dira zapiaren bi muturrak, haize bolada batek hegaldatu eta ehuna bere aurpegian kakotu balitz bezala, begiak era natural bezain perfektuan estaliz. Zapiak hitzok ditu hari zuriz brodatuta: Mara-Mara. Konposizioaren behealdean, bere lepauztai irten eta biluzien artean, tatuaje baten gisan ageri da diskoaren izenburua: Chaos. Hondo urdina errotulagailu beltzez idatzitako hitz batzuek estaltzen dute: Saioarentzat, besarkada bat. Beherago, Mara Kortabarriaren sinadura.

      Kartoizko kaxan jarraitzen du binilo bikoitzak, gainontzean dagoeneko guztiz txukunduta dagoen musika gelan. Apalategiaren ondoan dago kaxa, albo batean eta erdi ezkutuan, Ibaik galdera deserosorik egin ez diezaion. Etxea garbitu duten bakoitzean kaxari begira gelditu zaio, momentu egokia ote den galdetuz bere buruari. Sinplea, zinez: biniloa eskuarekin hartu, apalategiaren ondoan dagoen egurrezko eskailera zabaldu, igo, euskal taldeen lanak dauden apalean kokatu, jaitsi, kartoizko kaxa tolestu eta kontainer urdinera eraman.

      Zerbaitek, alta, ez dio uzten hori egiten.

      Ibaik oparitu zion biniloa gabonetan, duela urte batzuk, Hernanin bizi zirela. Inuzentea zirudien opariak. Papera apurtu eta bere antzinako lagunaren aurpegia portada hartan ikustean, ordea, ez zuen mutil-lagunak espero zezakeen erreakzioa izan.

      — Mara-Mararen kontzertu batera joan zara?

Ahots mezua bidali dio, bigarren deia hartu ez dionean. Saioak hasperen batez eman dio PLAY botoiari, Jarerekin Fnac-en erositako puzzlea osatzen ari den bitartean.

      “Ea, lurra Saioari deitzen!”. Maiderren txilioak belarriko mina eman dio. Bolumena jaitsi du. “Herrira etorri naiz gurasoekin bazkaltzera. Berriz atera didate haurraren gaia, zuk uste duzu normala dela? Buruko ile guztiak errotik ateratzekotan egon naiz! Barrenak hustu behar ditut, eta badakit hemen zaudela. Bostetan plazan, txikitan bezala? Zuk eraman pipak, eta nik amaren makillajea, kar, kar. Esango didazu!”.

      Ezetz esatekotan egon da. Gauza gutxik ematen diote Maiderren gorabehera eta lezioak entzuteak baino nagikeria handiagoa, baina azken egunetan Ibai, Jare eta gurasoekin osatutako zirkulu hertsitik askatzeko ordua ere badela sentitzen du. Ezin izan du Jare inorekin utzi, ordea, eta berarekin eraman du.

      Banku batean eserita topatu du, azkenekoz ikusi zuenean baino argalago; kirola egiten hasi dela nabari zaio.

      — Jesse oso kirolaria da, eta kutsatu egin nau —Saioak ez daki Jesse nor den. Gaizki sentitu da—. Ezin berdina esan zuregatik, baina; azal kolorea ere galdu duzu!

      Parke ondoko tabernako terrazan eseri dira, Jarek jolas dezan.

      — Duela zazpi hilabete edo ezagutu nuen —Saioak suposatu du Jesse horri buruz ari dela—. Enpresak Finlandiara eraman ninduen bezero potentzial batzuekin batzartzera. Bezeroaren ordezkaria zen Jesse. Tratua itxi ostean afaltzera gonbidatu ninduen; ordutik gaur arte!

      Bi kaña eskatu dituzte.

      — Duela hilabete etorri zen hona. Elkarrekin bizitzen probatu nahi dugu, ea zer gertatzen den. Lehenbizi hemen, eta gero, nork daki non!

      Saioak konplitze hutsagatik egin du irri, eta topa egin dute.

      — Eta zu zer? Oporretan egongo zara dagoeneko, ezta?

      — Atzotik; a zer lasaitua. Aurtengoak kabroi hutsak izan dira.

      — Ez dago nerabe kabroi bat baino gauza okerragorik, e?

      — Nik oraindik ez dut topatu, behintzat —zurrut txikia hartu dio kañari—. Gu ere halakoak izango ginen, ziurrenik.

      — Apustu egingo nuke baietz.

      — Entzun duzu gaztetxea bota egin behar dutela?

      Maiderrek hontz baten pare zabaldu ditu begiak.

      — Ez esan? Lehenbizi Xanti hil, eta gero gaztetxea bota. Herria pikutara doa.

      — Zeharo.

      — Biziki hunkitu ninduen haren heriotzaren albisteak. Zu ere, imajinatzen dut. Zuen arteko harremana bereziki estua zen —eskua berearen gainean pausatu du.

      — Beno, azkenaldian ez horrenbeste —parkera zuzendu du begirada, Jare nondik dabilen jakin nahian. Hiru haurrekin berriketan topatu du dorre baten gainean—. Hernanitik itzuli ginenetik pare bat alditan besterik ez dugu topo egin.

      — Entzun dut azken urteetan ez zebilela oso fin —edatearen keinua egin du eskuarekin.

      Saioak ez du ezer gehitzeko indarrik izan. Zenbat denboraz eutsi behar zaio hitzordu bati, besteak tarte laburregia izan dela pentsa ez dezan?

      Hirugarren aldiz “eta ez duzu ezer gehiago kontatzeko?” galdetu dionean, gaia ateratzea erabaki du.

      — Xantiren taldekideek deitu zidaten, haren omenezko disko bat grabatzekotan dabiltzala eta. A change is gonna come abestuko dut Mararekin.

      — Xantiren itzuleran abestu zenuten hura?

      Baietz egin du buruaz. Maiderrek berriz jarri du harridura aurpegia.

      — Honek ez du esan nahi musikara itzuliko naizenik —argitzeko beharra sentitu du—. Abesti hau grabatuko dut, Xantirengatik, eta kito.

      — Eta Mara? Ene, hori ere urteak ez dudala ikusten! Gogoa izango duzu berarekin elkartzeko, ezta?

      Saioak ez daki zer esan. Gogoa du? Azken egunotan gehiegi egin du atzera, euren arteko harremanean heldulekurik gelditzen ote zitzaion argitu nahian. Lokatzez betetako putzu bat besterik ez du topatu.

      — Neska gaixoa, ez zuen batere ondo pasatu gure ikasgelan —jarraitu du besteak—. Hori gaur egun gertatuko balitz, bullying kasua kilometro bateko distantziatik ikusiko lukete.

      — Zure zorroztasunak liluratu egiten nau, Maider.

      — Zer?

      — Benetan ez zinen konturatzen Marari bullying-a egiten zeniotela?

      Barnean hazka egin dio bigarren pertsonaren plurala erabiltzeak. Maiderrek purrustada egin eta zaplada bat eman dio bere izterrari.

      — Edonola ere, gero aldatu egin zen. Musikak lagundu zion bereganako ziurtasuna eraikitzen, akaso.

      — Bai. Eta paradoxikoa bada ere, nahiago nuen ikastolako Mara bakartia, ostean bihurtu den beste zera hori baino.

      — Ikastolan zuk esaten zenuen guztiari men egiten ziolako, hara bestea!

      Elkarri begira gelditu dira. Saioak ez dio probokazioari erantzuteko plazera eman nahi.

      — Azkenaldian guztiek esan didate zerbait zure aldarte aldaketari buruz.

      Ez zaiola ezer gertatzen esatea izan da bere lehenengo erreakzioa. Ez zaio ezer atera, ordea.

      — Zergatik utzi zenuen musika?

      Isilik gelditu da hasieran. Maiderrek azken tragoa eman dio bere garagardoari, lasai, begi berdeak lagunari begira.

      Orduan hasi da. Loturarik gabeko gertakariak trakeski deskribatutako sentsazioekin joan dira harilkatzen, adabakiz osatutako collage-narrazio bat osatu arte. Noizean behin tartea hartu du epeltzen hasitako garagardoari trago bat emateko. Maider arduragabetasun sotil batez eduki du begira bitartean, burua ukabilean bermatuta, txintik ere esan gabe. Barreari eusten saiatu dela ere iruditu zaio tarteka.

      — Ea ondo ulertu dudan —esan du, eskuetako hatzak mahai gainean gurutzatuz—. Bizitzan gehien gustuko zenuen hori egiteari utzi zenion, duela bost urte Ibaik adarrak jarri zizkizulako Mararekin?

      — Ai ama, Maider —aulkiari ostikoa jo dio zutitzean; eskua iletik pasatu du—. Ez duzu ezertxo ere ulertu.

12

Beti harrapatzen du lanpetuta. Oraingoan ere hala izan da: Londresera joan aurretik kontuak behar bezala lotuta uzteko batzar baten erdian deitu dio. Pantailan izena ikusi eta berehala kendu dio soinua mugikorrari. Amak betikoa egin du: beste lau aldiz deitu.

      Pozik atera da bileratik. Bere musikari ohiei indemnizazioa eskaini nahi ziela jakinarazi zien gestoreei, eta kalte ekonomiko edota legalik eragingo ote dion aztertzen aritu dira. Ez da gorri geldituko, behintzat. Begiratu bat eman die sare sozialei, metroan doala: Noticias de Gipuzkoa-n kronika bat atera dute Fnac-eko kontzertuaren inguruan. “Lehen aditu-ihesa izan genuen; orain talentu-ihesa izango dugu. Gure egoskorkeriagatik, Euskadi Mara bezalako artistarik gabe geratzea lortuko dugu”, irakurri du, eta karkara ozena atera zaio.

      Etxera itzuli da, iluntzeko grabazioaren aurretik zertxobait jan ahal izateko. Berriz ahaztu zaio salako leihoak ixtea; eguerdian esekitoki eramangarrian zabaldu duen arropa gehiena haizeak bota du eta lurrean sakabanatuta dago orain. Arratsaldeko eguzkia uholdeka sartzen da hutsune laukizuzenetik. Lurreko arropa jaso eta Moriarti laztantzen aritu da entsalada bat jan bitartean. Gero logelara joan, ohe ondoan zabalik duen maleta itxi eta armairuan gorde du berriz.

      Horrela dabil azken egunotan. Maleta atera eta ireki; maleta itxi eta gorde. Normala dela dio psikologoak: ihesari beldurra omen da. Azken batean, habia egiten amaitu du Bilboko Zazpi Kaleetan. Agian ez du horrenbeste gutxietsi behar lortu duena. Agian berak uste baino jende gehiagok nahi du, benetan, bera Bilbon gelditzea. Baina zer nahi du berak? Londresera joateko plana martxan jarri zuenetik, automata batek bezala eman ditu pausoak, bere bizitza den tableroan fitxak mugituz; baina orain sustraiak lurretik aterata eta zintzilik dituen landarea bezala sentitzen da.

      Amarenaz gogoratu da bat-batean. Deia itzultzea erabaki du eta bi egun barru elkar ikustekotan gelditu dira. Ama Bilbora ekarri nahi izan du Marak, baina ez du konbentzitzea lortu: berak joan beharko du herrira.

      Metroan irakurtzeko hartu ohi duen liburua motxilatik atera eta logelara joan da. Gaur ez du irakurtzeko gogorik.

      Idazmahaiaren goiko tiraderan bilatu du, baina ez du topatu. Beste bi tiraderak arakatu ditu; behekoan aurkitu du azkenean. Zorroan gorde du Sony markako zilar koloreko mp3 zaharra, entzungailuekin batera. Herria bisitatu behar badu, hezur-haragiz bertaratu aurretik, gutxienez, maila sentsorialean ohitzen joan beharko du.

Zehaztutako ordua baino hamar minutu lehenago iritsi zen tabernara. Ordurako Bilbon bizi zen, baina tipo horrek telefonoz Akerbeltzen gelditzea proposatu zion eta berak, nahasten ez ibiltzeagatik, ez zion kontrarik egin. Urgull mendiaren magala eta Donostiako Parte Zaharra elkartzen zituen portuko talaia hartan Keler txiki bat eskatu eta kanpoan libre zegoen mahai bakarrean eseri zen.

      Margotu gabeko begiak eguzkitako betaurreko batzuen atzean ezkutatuta zeramatzan; ezpainak, gorri matez. Tirantedun kamiseta arrosak, jaka bakeroak eta galtza beltz estuek mezu egokia igortzen zuten: sofistikazioa galdu ez arren, ez zuela gehiegi pentsatu zer jantzi.

      Hogei minutu berandu iritsi zen tipoa. Marak Keler txikia ia hustua zuen dagoeneko; baita pare bat alditan handik ihes egiteko tentazioari eutsi ere. Portu kalearen kantoitik hurbiltzen ikusi zuen, oroitzen zuena bezain argal eta zurbil, mugikorrari begira, pauso geldoz. Ordurako bazekien, Saioak antzina egin ohi zuen bezala, berandu iristea botere harremana argi uzteko moduetako bat zela.

      Bi musu eman zizkion, ahora gustatuko litzaiokeena baino gehiago gerturatuz.

      — Ene, urteak jendearekin batzartzen eta oraindik ez dut ikasi garaiz iristen —esan zion, bibote hipsterraren azpiko hortz horiak erakutsiz—. Zerbait nahi?

      Errezeloak baimendutako irribarrerik zabalena eskaini zion Marak.

      — Badut nirea; eskerrik asko.

      Mahaiaren ondoko leihotik ikusi zuen taberna barruan edaria eskatzen. Lagun giroan zebilen zerbitzariarekin; lekua ondo ezagutzen zuen seinale. Bere terrenora eraman zuen, beraz. Barruan bueltaka zebilkiona egiaztatzeko aukera eman zion horrek: manager batek beti jokatzen du eskutik. Alfilak zirela otu zitzaion Marari. Beti zeharka, inork espero ez duenean jokaldia egiteko prest. Edo erreginak, agian? Erabakia hartu gabe zegoela atera zen berriz ere tabernatik. Marak, orduan, itxaron bitarteko minutuetan pentsatutako jokaldia egin zuen, eskura zuen fitxa mugituz:

      — Barkatu, Jon, ordubete eskas dut hurrengo autobusa hartu aurretik, beraz...

      Parekoak barre egin zuen. Mahaian eseri eta Coca-Colari tragoa eman zion.

      — Ez dut denbora gehiegi kentzeko intentziorik. Eta Mikel dut izena, ez Jon.

      Ez zuen hurrengo autobusa hartu. Ezta hurrengoa ere. Dozena erdi Keler txikik lagundutako hiru orduko hizketaldia izan zuten. Bazuen zerbait tipo hark, arbuio antzemanezin bat eragin arren, aulki horretan itsatsita gelditzera zeramana. Oskol harroputz horren atzean beste zerbait ba ote zen jakin nahia, akaso.

      Interrogatorio moduko bat egin zion lehenbizi.

      — Zein adin duzu?

      — Hogeita bi urte.

      — Zaharragoa dirudizu. Zenbat urte daramatzazu musikan?

      — Sortzen hasi nintzenetik, lau.

      — Non bizi zara?

      — Bilbon.

      — Hizkera horrek bilbotarra ez zarela dio. Nongoa zara?

      — Herria utzi nuenetik, bilbotarra.

      Lehenengo marra gorria zapaldu zuela ulertu zuen Mikelek. Zigarroari zupada luzea eman eta, kea bota aurretik, tragoa hartu zuen berotzen hasitako Coca-Colatik. Marak arnasari eutsi zion keak botila barruan marraztutako irudi fantasmagorikoak behatu bitartean. Zerbitzariari patata poltsa bat eskatu zion.

      — Ia urtebete pasatu da Aste Nagusian plazatxo horretan jotzen ikusi zintudanetik. Gogoan duzu zuregana joan nintzela?

      — Zeozer datorkit burura, bai —noski gogoratzen zuela. Behar zuen unean iritsi zen.

      Kelerrari etiketa kentzen hasi zitzaion.

      — Ekarri duzu maketa?

      Zorrotik CD kopia atera eta edariaren ondoan utzi zion. Mikelek arretaz aztertu zituen diskoaren azala eta atzealdea.

      — Ene, hau zuk zeuk egin duzu, ezta? —esan zion isekari, hatza azaleko diseinuan jarriz—. Nire bulegoan sartzen bazara, hau baino askoz ere diseinu hobeak izango dituzu.

      Duda egin zuen iraindua sentitu behar ote zuen.

      — Ezagutzen duzu nire bulegoa?

      Marak mahai gainean itsatsi zuen erauzitako etiketa, tentuz, tolesdurarik gabe geldi zedin. Amaitu arte ez zuen erantzun.

      — Zuekin lan egiten duten talde batzuk ezagutzen ditut.

      — Eta zer iruditzen egiten dugun lana?

      Patata baten karraskak lagundu zion hitz egokiak bilatzen.

      — Uste dut taldeek merezi duten sona lor dezaten beharrezkoak zaretela. Talde batzuen kasuan, merezi ez dutena ere bai.

      — Jende gutxi dago Euskal Herrian hogeita bi urterekin manager baten beharra horren argi ikusten duena. Ez dugu fama onik hemen.

      — Nork ez du Euskal Herrian zerbaiten famarik? Nazkatuta nago aho bikoitz horretaz. Inork ez du Adidas maite, baina denok dugu zapatila parea armairuan.

      Mikelek barre egin zuen. Beste Coca-Cola eta garagardo bana eskatu zituen.

      — Tira, ez dizut gezurrik esango —beheko ezpaina estutu zuen erpuruaz eta erakusleaz—: lanez lepo gabiltza. Momentu honetan, inoiz izandako talde kopururik handiena dugu gure zerbitzupean.

      Zertara zetorren hau, berak deitu bazion?

      — Baina freskotasuna falta dugu. Gure taldeak zaharkitzen ari dira. Euskal Herriari darion txistorra eta sardina usainari piperbeltz amiñi bat erantsi nahi diogu. Krestaren eta trikitiaren aroak behingoz gainditu.

      — Beno, orain tronpeteroekin ere nahiko lan.

      Zerbitzariak eskatutakoa ekarri zuen.

      — Ziurtasuna behar dut. Daukagun lan kargarekin, norbait hartzen badugu, benetako apustua egiteko izango da soilik. Ez erdibideko ezer; ez hilabete gutxian beldurtuko den inor. Musikaren industria oihana da, Mara, eta oihan horretan ehizatzen ikasi behar da —mahaiaren erdian zegoen Coca-Cola seinalatu zuen hatzaz—. Botila hau botoi gorri bat da. Zanpatzen duzun unetik, abiadura handiko tren honen barruan egongo zara, bere ondorio guztiekin.

      Mikelen begietako distira zaila zen interpretatzen. Ez zegoen dudarik; alfila zen. Marak Coca-Cola botila esku artean hartu, airean goratu eta trago luze bat eman zion.

      Ez zuen ezer galtzeko.

      — Baldintzak jakin beharko nituzke ezeren aurretik.

Handik bi astera sinatu zuen kontratua bulegoarekin. Lau pertsona omen ziren, baina Mikel izan zen hasieratik Mararekin soinez soin lanean aritu zena. Hastapenean serio eta misteriotsu plantak egiten zituenari, astez aste, geruza bat erauzi eta berri bat agertzen zitzaion azpian: Mikel ironikoa, Mikel txiste berde-zalea, Mikel leiala, are Mikel maitekorra. Marak ez zuen oso argi zein zen benetakoa, baina geruza horiekin guztiekin nahaspila bat egin eta berarentzako eremu segurua irudikatzen zuen interpretazio batekin gelditu zen. Biziraupen taktikak.

      Gainontzekoa era mailakatuan etorri zen: Mara-Mara kultur elkartea sortu zuen bere jarduera legeztatzeko (diru gehiago irabazten joan heinean SL bilakatu zena); ordura arte argitaratutako abestiak erregistratu zituen, inork bere egile eskubideak urra ez zitzan; Mikelek zenbait musikari aurkeztu zizkion eta haiekin abesti berriak entseatzen hasi zen; oraindik abesti pare bat baino barnebiltzen ez zuen hurrengo diskoaren argitalpenerako epea zehaztu zuten (urria, Durangoko Azokatik gertu egon zedin) eta 400 euro gastatu zituen artista gisa bereizgarri egingo zuen irudia sortzeko arropa, makillaje eta bestelako produktuak erosten.

      — Hara! Matrix? —Mikelen begi-niniak handitzen sumatu zituen haren Bilboko pisura sartu eta Mara kontzertuetarako arropa berria soinean topatu zuen egun batean.

      — Betidanik egon naiz itsututa Trinityrekin, eta omenalditxoa egin nahi izan diot. Gustatzen?

      — Ez da deserosoegia izango oholtzan saltoka aritzeko?

      Marak hainbat dantza mugimendu egin zituen, aldakak sentsualki mugituz eta burua ia lurreraino makurtuz.

      — Maitea, ez naiz ba harrizkoa! —esan zuen ozenki Mararen gorputzari begirada kendu gabe, sofan eseri bitartean.

      — Deserosoa izan ala ez, jendeari zeresana emango dio —bere ondoan eseri eta besoa sorbaldatik pasatu zion—. Hori ondo iruditzen zaizu, ezta?

      — Ni ez naiz horretan sartuko; egin nahi duzuna!

      Ez zen erratu: arrakasta izan zuen Matrixen jantziak. Hura izan zen bere diskoa aurkezteko erabili zuen estetika: txarolezko galtza beltz estuak, txarolezko top beltza eta, hotz egiten zuenetarako, txarolezko gabardina luzea. Aldizkarietako portadetan atera zuten bere irudia, eta Facebooken eta Twitterren ere bolbora bezala zabaldu zen, nerabeak inauterietan antzera jantzi eta, Matrixez mozorrotu zirela esan ordez, Mara-Maraz mozorrotu zirela esateraino.

      Hilero, 28. egunean, iturri ezezagun batetik sartzen zioten dirua kontu korrontean. 300-400 euro artean. Marak amaren telefono deiak hartu gabe jarraitzen zuen; eta hala egingo zuen Ibonek aitarengandik banandu zela kontatu arte, pare bat urte geroago. Baina ez zen ama dirua kontuan sartzen ziona. Ordurako bazekien koldar aberats batek nahiago izaten zuela, beti, barkamena erosi, irabazi baino. Lehenbiziko bi hiletan transferentzia itzultzeko agindua eman arren, diruak iristen jarraitu zuen eta, beraz, bere ibilbide musikala aurrera ateratzeko erabiltzea erabaki zuen. Ez zion inori kontatu nondik ateratzen zuen.

      Egin, egin, egin eta egin. Aurrera ematen zuen pauso bakoitzak palakada bat lur gehitzen zion iraganari, Fernando Kortabarriari, izozmendiak margotuta zituen hormigoizko paretari, komuneko paperari, Xantiri eta Markeli eta Saioari, geruzaz geruza lurpean beherago utziz, hortik zetozen oihartzunek ez zitzaten lurrazaleko hartxintxarrak dardarka jarri. Eta ongi zegoen horrela. Jendeak txarolez jantzitako musikari bezala ezagutzen zuen; ez zuen koadrodun bufandak lepoa estutzen zion gazte isil eta beldurti haren arrastorik.

      Bilbok ongi tratatu zuen iritsi zenetik. Josturak errematatu gabeko hiria iruditu zitzaion, bazter guztiak zurrunbilo batek irentsita zituena: dendak zabaldu eta itxi, etorbideak obretan, metroaren bero lurrundua, itsasadarraren ingurua azalez mutatzen suge baten eran. Harrizko, burdinazko eta titaniozko suge bihurri bat. Atzera-begirakorik gabeko ihesaldian zegoen Bilbo, bera bezala.

      Iragana estaltzeko jarritako iragazkiari, ordea, ur tanta bakanen batek irrist egiten zion tarteka; Xantiren Facebookeko mezuek, adibidez. Marak bihotzondokoa izan zuen lehenbiziko jakinarazpena jaso zuenean. Artean, ia urtebete igaroa zen herritik ihes egin eta bertakoengandik inongo berririk izan ez zuela.

      “LANGILE BAT HIL DA ULMAN. Urteko 15. hildako langilea da Euskal Herrian. Bihar, ostirala, eskualdeko kontzentra egingo dugu bertan, 10:00etan. ASKI DA!”. Lantegiaren argazki bat zuen atxikita mezuak. Gordeta zuen airea hustu zuen poliki Marak, arindu bezain desengainatuta.

      Iristen zitzaizkion guztiak irakurtzen jarraitu zuen, hitz eta hitz artean berari zuzendutako zeharkako mezuren bat, elkar komunikatzeko lengoaia berriren bat, bertan utzitako bizimoduaren zantzuren bat jasotzeko esperantzaz. Gero erantzuteko botoiari eman eta pentsakor gelditu ohi zen, halako mezu bati nola erantzun behar zitzaion galdetuz bere buruari. Behin, ezin izan zion isiltasunari eutsi:

      “<3”.

      “Mara!! Bizi al zara? Dena ondo hortik?”.

      “Ederki, Bilbon bizi naiz. Zu zer moduz?”.

      “Hementxe jarraitzen dugu, gazte. Betiko martxan. Gaztetxea zaintzen ;)”.

      “Kar kar kar”.

      “Atope zabiltzala ikusten dugu. Zorionak!”.

      “Eskerrik asko”.

      “Hau zen nahi zenuena, ezta?”.

      “Bai, bai”.

      Xanti zerbait idazten hasi eta zain gelditu zen, ukabilak estututa. Idazten, idazten, idazten, idazten. Ikonoa desagertu egin zen segundo gutxira. Hortxe amaitu zen.

      Xantik ere, Saioak bezala, ez zion inoiz iritzirik emango bere musikari buruz.

— Mara, ez zara benetan ari. Hegaldia bertan behera utzi?

      Mikelen ahotsak krisiak kudeatzeko orduan hartzen duen tonu grabea du.

      — Zure ideia izan zen dena. Londresera joatea, Kilometroak-eko abestiaren kontua, ingelesez abestearena... nik korrontea jarraitu besterik ez dut egin.

      — Baina zer diozu? Ez hasi orain historia manipulatzen —isilunea egin da hariaren bestaldean tarte batez—. Non zaude?

      Marak parean duen Bombay Sapphire botila ia hutsaren distira urdinkaran hondoratu du begirada.

      — Unamuno plazan.

      EITBko egoitzatik itzuli eta automata baten gisan egin du: supermerkatuan sartu, botila erosi eta plazako eskaileretan eseri. Zurrutada laburrez hustu du, ilunabarrak ingurua hartu bitartean.

      Zergatik egin ote duen, ez daki.

      — Ezin duzu kalean edan. Munizipalek isuna jarriko dizute.

      — Haize freskoa behar nuen —arnasa sakon eta dramatiko batekin lagundu du botatako esaldia.

      — Ez mugitu hortik. Banoa berehala.

      Ordu laurdenean iritsi da. El Diario Vasco-k duela urte batzuk oparitzen zituen Errealeko etxeko zapatilak daramatza jantzita.

      — Munizipalek zuri jarriko dizute isuna.

      — Utzi bromak alde batera —eskuak gerrian pausatu ditu—. Ez banu benetan sinetsiko zure musikarako dohainean eta biok elkarrekin Londresen lor dezakegun horretan, zirkinik egin gabe utziko zintuzket hemen bakarrik, plaza honetan usteltzen; aditzen al didazu?

      Kontrola apur bat galdua duela ohartu da Mara. Ez du ahorik ireki.

      — Ez engainatu zure burua; zuk bota zenidan Euskal Herritik ateratzeko ideia. Eta nik egin dut lan guztia ideia ero hori egia bihurtzeko. Ez zara bakarra bizitza oso bat hemen utziko duena. Tira, nola ohartuko zara? Ez duzu zure sudurraren parean dagoena ikusten eta!

      Marak lurrera zuzendu du begirada. Ez daki oso ondo zer esan. Pentsamenduak arrainak arrainontzian nola dabilzkio dantzan.

      — Ez didazu ia ezer kontatu zure iraganaz; baina zure isiluneek asko diote. Badirudi ohituta egon zarela biktima izatera. Ba ez zara halako ezer, onartu nahi ez duzun arren.

      Ginebra botila eskuetan hartu, eta ondoan duen zakarrontzira joaten hasi da Mara, balantzaka. Mikel atzetik doakio. Zakarrontzira iritsi, keinu teatral batez botila goratu eta erortzen utzi du. Buelta eman eta aurpegira begiratu dio.

      — Egia da, gauza asko zor dizkizut. Nire etxera igo gaitezke, elkarri bizitza kontatu, eta behingoagatik arantzatxoa kendu, Londresen lurreratu eta berriz musikari eta manager arteko harreman profesionalera itzuli aurretik.

      — Ze arantza?

      — Luciarekin moztu berri dut, Mikel. Jada ez dago aitzakiarik.

      Begirada alde batera eta bestera mugitu du Mikelek, burua hazkatu. Hain agerikoa da bere deserosotasuna, ezen Mara bera ere, oreka galtzeko zorian, deseroso sentitu baita. Mikelek hiru aldiz egin du esaldi bat osatzeko saiakera, laugarrenean lortu duen arte.

      — Asko sentitzen dut seinale ezegokiak igorri badizkizut. Ene —irri egin du—, ez nuke sekula pentsatuko hau esango nizukeenik. Ez dago beste sentimendurik nire partetik, zureganako miresmen artistiko sakon batetik at.

      Mara ondoezik sentitzen hasi da. Uholde garratz bat igotzen hasi zaio faringetik gora, baina eutsi egin dio.

      — Uste dut badela garaia etxera igotzeko —besotik heldu dio—. Goazen; lagunduko zaitut.

      Ibiltzen hasi dira. Marak ahora eraman du eskua, beste okada bat gelditzeko ahaleginetan.

      — A ze lotsa —atera zaio.

      — Joder, munduak jakingo balu Mara Kortabarriari kalabazak eman dizkiodala...

      — Ez jarraitu hortik.

      — Utz iezadazu mendeku apur bat hartzen —Marak estropezu egin eta Mikelek azkar altxatu du.

13

Mendira joan da, bakarrik. Ibai lanean dago, eta Jare gurasoekin. Goibel da zerua, heze eta beroa giroa, baina hankak azkenaldiko joan-etorri mekanikoetan baino gehiago mugitzeko gogoa sentitu du aspaldiko partez, eta inguruko basoetan pare bat orduko itzulia egitea erabaki du. Hautatu duen ibilbidea gaztetxearen eremutik igaroz sartzen da herrian, plazan amaituz. Bankuaren talaiara iritsi denean, zerbaitek geldiarazi du.

      Banku herdoildua jada ez dago herdoilduta. Izatez, beste banku bat da: berria jarri dute. Auskalo noiz. Antzinakoak burdinazko hanka kiribilduak zituen, barroko samarrak, eta goroldioak estalitako egur iluna. Oraingoa, aldiz, plazan jarri dituzten horien tankerakoa da: altzairuzko hanka zuzen eta zorrotzak ditu, eta egurra argiagoa da. Ordura arte bere jabetzakoa zela uste zuen txoko hartan langile batzuk banku bat iltzatzen imajinatzeak ernegatu egin du ustekabean.

      Hotsak entzun ditu behean, eta talaiaren bazterrera gerturatu da. Lau gazte zenbatu ditu gaztetxe atarian, mahai tolesgarri baten inguruan eserita, tartean bere ikasle izandako bi; bat, Eneka. Kartetan ari dira. Eraikinaren barrutik trap musika ateratzen da lotsati; charlestonaren hots erritmiko agudoak naturaren doinu kaotikoagoekin nahasten dira.

      — Ea zipaioek jaiak lasai pasatzen uzten diguten, behintzat.

      — Aukera badute, kabroi horiek jaien erdian hustuko dute hau.

      — A ze nazka, joder. Bihartik aurrera lo-zakua hartu eta hemen gelditu beharko dugu gau eta egun, badaezpada.

      Orduan jaso du batek begirada Saioa zelatan dagoen lekura. Ez du ezer esan, ordea, eta jokoan jarraitu dute; eskerrak ez duen ezagutzen. Saioak, hala ere, jaistea erabaki du. Enekak sorpresaz agurtu du irakaslea.

      — Kasualitatez pasatu naiz. Denbora gehiegi neraman hemendik agertu gabe.

      Gaztetxea barrutik erakutsi dio. Emanaldietarako espazioa aldatu egin da: agertoki altuagoa du orain, eta barra, ezkerraldean beharrean, eskuinaldean dago. Goiko pisuan, antzina lurrean botata zeuden lastairen ordez, lau ohatze jarri dituzte, eta tapaki eta burukoek itxura eroso eta garbia dute.

      — Zegoena hobetu duzue, gero!

      — Kide zaharragoen lana izan da, ni orain dela gutxi sartu naiz saltsa honetan —Enekak pozik.

      Kanpotik, eraikina ez da ia aldatu. Hartz polarrak orekari lanetan jarraitzen du izotz blokearen gainean, sarreraren ezkerraldeko horman. Pintada solte batzuek zikintzen dute irudia, ordea; herriko hormetan ugaritzen ari diren eta Saioak oraindik identifikatu ez dituen logo berriak dira.

      — Xantik izan zuen hau margotzeko ideia. Ez du kolorerik galdu.

      — Berarekin errepasatu genuen duela pare bat hilabete —Enekak—; gero betikoak etorri dira gainetik zikintzera.

      Saioak ez daki zeintzuk diren betiko horiek, eta jakiteak ere sekulako nagia eman dio; ez dio galdetu.

      — Bihotzekoa izan omen zen arrazoia.

      Saioa hitz egokiak bilatzen ahalegindu da.

      — Auto-istripu gehienak bihotzekoengatik direla esaten da. Horrek ez du esan nahi beti hala denik. Gauza asko ezkutatzen dira bihotzeko soil baten atzean.

      — Ez dakit nolakoa zen lehen; baina ni gaztetxean ibiltzen hasi naizenetik, behintzat, tipoa arraro xamarra zen.

      — Lehen bere lekua zuen. Suposatzen dut, bere belaunaldikoek bizitzan aurrera egin duten bitartean, berak ez duela lortu hemendik irtetea.

      — Hala izango da, bai —parez pare jarri zaio—. Bide batez, gauza bat eskatu nahiko nizuke. Jaietan, kuadrillen egunean, Xantiren omenezko gaua antolatuko dugu. Azkena izan daiteke, eraisketaren aurretik. Zu animatuko zinateke gaztetxearen eta Xantiren inguruan hitz egitera?

      Saioak betozkoa zimurtu du.

      — Ez dut uste pertsona egokiena naizenik.

      Enekaren aurpegiak desengainuranzko bidea egin du.

      — Nik borrokatu nuen bere garaian honengatik. Orain zuei dagokizue hori egitea, ezta?

      — Baina hemengo inork ez zuen Xanti zuk bezain ondo ezagutzen. Eta ez dugu gaztetxean hasieratik egon den beste inoren kontakturik —erantzun du ahots-hari batean.

      Saioa pentsakor gelditu da. Ez dio ikasleari minik eman nahi. Eta nolabaiteko erantzukizuna sentitu du hildako lagunarekiko. Baina ez du indarrik.

      — Utz iezadazu buelta pare bat ematen.

      Gainerakoak agurtu ditu ateratzean. Eneka mahaian eseri da, eta utzitako lekutik heldu diote partidari.

— Bixer —esan zuen emakumeak, ixa behar baino gehiago arrastatuz, begirada aurrean zituen paperetan iltzatuta. Saioak ezin izan zion eutsi emakume horrek taldearen izena lehenbiziko aldiz momentu hartan entzun zuela pentsatzeari—. Ikastolak pasatu digu zuen kanta —esku bietako hatzak elkarrekin gurutzatu eta burua altxatu zuen—. Ondo, ezta?

      — Gu behintzat pozik gaude —Patxi izan zen isilunea apurtzen lehena.

      Mahai arrauzkara erraldoi batek kentzen zion protagonismoa gela hartan zegoen gainontzeko guztiari. Bixerreko laurak, ekoizle bezala aurkeztu zen tatuajez jositako mutil gaztea, irrati kateko zuzendari gisa aurkeztu zen trajedun emakumea eta musika kazetari gisa aurkeztu zen gizon betaurrekoduna zeuden bertan eserita.

      — Irratiak apustu egin nahi du abesti honen alde, eta horrek publizitatea emango dio taldeari —esan zuen kazetari betaurrekodunak.

      — Baina kantaren luzerari buruz hitz egin beharko genuke. Lau minutu eta erdi ditu. Hiru minutura laburtzea gomendatuko nizueke. Adibidez, hasierako estrofa sartu aurretik dagoen zati instrumentala kenduz —ekoizleak hatzekin jo zuen eskuan zuen papera.

      — Baina hor dago abestiaren leitmotiv-a —bota zuen Markelek, harrituta—. Gitarraren riff-a abestiaren amaieran errepikatu egiten da; melodia hori amaieran bakarrik uzten badugu, jendeak ez dio garrantzirik emango.

      Trajedun emakumeari barrea atera zitzaion, azala baino arras ilunagoa zuen makillajea zartatuz.

      — Uste nuen abesti baten leitmotiv-a errepikan zegoela —esan zuen inozentzia antzeztu batez—; ez al da horregatik errepikatzen?

      — Ahaztu gabe —sartu zen kazetari betaurrekoduna—, lagunok, jada 2013. urtean gaudela eta, tamalez, gitarrak gero eta presentzia txikiagoa duela nazioarteko musika sailkapenetan.

      Ainarak ahoa ireki zuen; ez zuen ezer esan, ordea. Errezelo begirada bat partekatu zuen Saioarekin.

      — Bestetik... —trajedun emakumeak hatz erakuslea pasatu zuen bere oharretatik— bada estrofan esaldi bat apur bat ezegokia iruditu zaiguna. Ea topatzen dudan... a, bai: “Ustel daitezela hitza usteltzen digutenak”.

      — Bortitzegia, ezta? —betaurrekodunak tenkatu zuen orduan irribarrea.

      Antzeztua zirudien guztiak. Saioari atera zitzaion hasperena ozenegia izan zen.

      — Imajinatzen dut zu zarela letragilea —esan zuen orduan ekoizleak.

      — Neu naiz, bai —erantzun zuen, erdeinua kontrolatu ezinik, bere eskuetara begira.

      — Tira! Zuek aztertu gauza hauek lasai. Beti duzue gure iradokizunei kasurik ez egiteko aukera; azken batean, iradokizunak besterik ez dira. Gero, noski, guk aztertu beharko genuke ea zuen abestiak bat egiten duen gure irratiaren lerroarekin.

      Hortz zuriegiak zituzten denek.

      Ilaran atera ziren lau taldekideak. Isilean zeharkatu zuten igogailura zeraman moketadun korridorea. Eraikinean sartu zirenean baino luzeagoa zen orain.

      — Beno, joango al gara hondartzara, behintzat honaino etorri izanak zerbaiterako balio izan duela sentitzeko? —Saioak, behin kanpoan zeudela.

      — Ez al dugu abestiari buruz hitz egin behar?

      — Zer dago hitz egiteko, Patxi?

      — Euskal Herriko irratirik entzunena da.

      Kotxean sartu ziren.

      — Ni bat nator Patxirekin —esan zuen Ainarak atzeko eserlekutik—. Ez badiegu kasurik egiten, Kilometroak-eko abestia egingo dugu, bai, baina historiako abestirik ahaztuena izango da.

      — Facebooken kontua zabaltzea geure burua marrazoetara botatzea zela uste zuen horri normala iruditzen zaio orain irrati batek gure sormena baldintzatzea? —Saioari masailak gorritzen joan zitzaizkion galdera egin ahala—. Zer pentsatzen duzu zuk, Markel?

      — Niri bost, egia esan.

      — Bai, aspaldi da zuri dena bost axola zaizula —leihatila jaitsi zuen, Patxik autoa abiaraztearekin batera—. Hauen eskakizunei men egin nahi badiezue, ahaztu abeslariarekin.

      Bilera hartan iradokitako aldaketetatik, abestia laburtzeari zegokiona izan zen Bixerrekoek onartu zuten bakarra, hainbat eztabaida tarteko. Trajedun emakumeak iradokizun gisa aurkeztu zituen horiek, ordea, ez ziren iradokizun hutsak: Kilometroak-erako bi hilabete falta zirenean, herriko ikastolak atzera bota zuen euren abestia.

      — Kabroiak! —Ainara bere onetik aterata zegoen.

      — Esan nizuen. Aukera handia genuen, eta ihes egiten utzi diogu.

      Patxiren tonu paternalistak baretasuna transmititu nahi zuen, baina kontrakoa lortu zuen.

      — Ba zer nahi duzue esatea —Saioak—; erdibideko zerbait egin dugu, hein batean eurei kasu eginez, eta beste batean gure printzipioei eutsiz; eta eurek ez dute hitza bete. Ni ez naiz gaizki sentitzen.

      — Eta orain, zer? —galdetu zuen Markelek—. Nork egingo du abestia?

      Ez zuen inork erantzun. Zurrumurru gehienen harrapari izan ohi zen Patxirengan iltzatu zuten denek begirada. Bateria-joleak bekainak altxatu eta hasperen egin zuen, lokaleko atean bermatuta.

      — Ez esan —Saioak aldartea ilundu eta ahotsa jaitsi zuen, esatera zihoanaren kontra balego bezala—. Lorem Ipsum-ek?

      Patxik baietz. Ainarak purrustada egin zuen.

      — Euskara batere axola ez zaion horrek? Kilometroak-eko abestia? Benetan?

      — Horrek, famarengatik, edozer.

      Arraroa izan zen hitz horiek Markelen ahotan entzutea. Saioak aurpegira begiratu zionean, ordea, konbentzimenduz esan zituela ohartu zen. Eta ados zegoela harekin.

      Zer gehitu jakin gabe gelditu zen. Erraiak estutzen zizkion zerbait sentitu zuen barruan, eta galdera gehiegi.

      — Beno —esan zuen azkenean—, datorren larunbatean Gernikan dugun kontzertua da momentu honetan axola duena. Entseatuko dugu ala ez?

Baziren emozio nobleak eta ez nobleak, Saioaren ustetan. Maitasuna edota tristura lehenengoetarikoak ziren, dudarik gabe: misterioa gehitzen zioten hala sentitzen zen edonori. Gorrotoak ere, giza-klasifikazioan normalean behe-behean egonagatik, izaera noblea zuen Saioarentzat: gertatutakoak oso bortitz eta garrantzitsua behar zuen horren sentimendu kutsatu eta iluna garatzera iristeko.

      Baina bazeuden izena aipatzea ere merezi ez zuten beste emozio batzuk. Edonor lotsagorritzeko modukoak. Berak ez zion bere buruari sekula sentimendu horien putzuan erortzen utziko. Horregatik ez zion axola behar ea Marak ba ote zekien Bixerrek egin zuela Ikastolen Elkarteak baztertutako abestia. Ez zion axola behar partekatutako denboran elkarrekiko begirune-paktu isil bat sinatu ote zuten ala ez. Ez zion axola behar Mara orain zertan zebilen ere.

      Haren oroitzapena itxuraldatu zitzaiola ohartu zen goiz batez. Sare sozialetan partekatzen zituen argazkietakoa bezalakoa irudikatzen zuen orain: boteretsu bezain inpertsonal, irribarretsu bezain bihozgabe. Jada ez zitzaion ernegatzen zenean masailetan agertzen zitzaizkion orban gorri neurrigabe horiekin azaltzen pentsamenduetan; portzelanazkoak ziruditen orain, kolorete geruza distiratsu eta uniforme batek estaliak, marmolean zizelkatutako irribarre izoztu batek puztuta. Jada ez zuen mugimenduan gogoratzen; ile adatsa belarri atzean kakotzen, edo sudurrari zintz egiten, edo Coca-Cola botilari etiketa mantso kentzen. Postura desafiatzaile eta sentsualetan agertzen zitzaion gogamenean, estatiko, bera zen horretatik guztiz urrun.

      Patxik albiste hura eman zion unetik, apurka-apurka Mararen berri izaten hasi zen ia egunero. Zela argitaratzear zuen hirugarren diskoaren aurrerapen abestia irratietan bueltaka zebilela; zela arropa marka baten bilduma berrian kolaboratu zuela; zela Donostiako kontzertuaren bigarren data bat ezarri behar izan zuela; zela Instagrameko bere azken argitalpenak, kulero hutsetan agertzen zen horrek, hiru mila “atsegin dut” zituela.

— Jada kaleratu dute Kilometroak-eko abestia —jakinarazi zuen Patxik furgonetan, kontzertu batera bidean—; entzun duzue?

      — Uste dut gaur irratia entzun bitartean jarri dutela —esan zuen axolagabe Saioak, leihoa igo eta jaisteko botoiarekin jolastu bitartean.

      — Auzo-lotsa apur bat sentitu dut —barre egin zuen Patxik.

      — Hitzek ere ez dute zerikusirik Kilometroak-ekin eta! —Ainarak—. Mr. Wonderful gisako kaka auto-motibatzailea, besterik ez.

      — Eduki duen denbora gutxian, aurretik sortuta zuen abestiren bat salduko zion Ikastolen Elkarteari ziurrenik —saiatu zen Markel ulerkorra izaten.

      — Ze amorru ematen didan errazkeriak, benetan —Patxik—; batzuk hemen gaude, jo eta su, abesti bakoitzari ahalik eta zuku gehien atera nahian, eginez, deseginez eta berreginez, eta ia sosik ikusi gabe. Beste batzuk, aldiz, puzker bat bota, izenburua jarri eta horrekin urrezko egiten dira.

      — Lorem Ipsum, Looooorem Ipsum, Lorem-Lorem, Ipsum-Ipsum —Saioak Mara-Mararen abestiaren melodian kokatu zituen hitzak.

      Algara betean hasi ziren denak.

      — Behin bakarrik entzuna izateko, ederki ikasi duzu melodia, e! —Ainarak.

      — Suposatzen dut egunean bertan kontzertua joko duela, ezta? —ez entzunarena egin zuen Saioak.

      — Ez dakit. Egindakoaren ondoren ez dut ikustera joateko asmorik —erantzun zuen Markelek.

      — Bai zera! Lehen lerroan egon beharko genuke, ikus dezan zer egin digun. Eta abesti bakoitzaren ostean besoak gurutzatuta egon, txalorik egin gabe. Edo Lorem Ipsum dioten kartel batzuekin. Nik zer dakit. Mundiala litzateke.

      Saioarengana itzuli zuten burua denek.

      — Ez dakit esaten ea burutik jota zauden edo ideia bikaina izan duzun —esan zuen Patxik.

Kilometroak-en egunean Saioa ez zen gaztetxetik atera. Xantirekin gelditu zen. Honek ere, bere hitzetan, ez zuen “ikuskizun lotsagarri horren parte izateko inongo intentziorik”. Ez zuen argitu kontzertuaz ari zen, ala oholtzaren azpian gertatuko zenaz.

      Saioak munstro txiki baten erditzaile sentitzen zuen bere burua. Bixerrekoekin eta gaztetxekoekin kartel koloretsuak egiten ibili zen goizean zehar, Lorem Ipsum esaera bueltaka zerabilten isekak idatziz; baina esnatu zenetik ahula zen konbentzimendu hori txikitzen eta txikitzen joan zen, harik eta ezer gehiago egiteko guztiz ezgai sentitu zen arte.

      — Zuk lehergailua bota eta gero eskua ezkutatu! —esan zion Markelek.

      Taldekoak tematu egin ziren, baina ez zuten lortu Saioa bertatik ateratzea. Dozena bat lagun joan zen azkenean Mara-Mararen kontzertura.

      — Ahalegin bera egingo bazenute, sikiera, benetan merezi duten kausen alde borrokatzen! —Xantik esaldi bakarrean irudikatu zuen bere doktrina morala.

      Arraro zegoen laguna. Ez zuen gaia atera nahi izan arratsalde guztian zehar. Saioak, ordea, gero eta gehiago edan, mingaina gero eta askeago sentitu zuen: traizioa batetik, lagun ohia bestetik, errazkeria tartean. Xantik moztea erabaki zuen arte:

      — Ez dakit zertaz harritzen zaren, Saioa. Gaztetxera lehenbiziko aldiz ekarri zenuenean argi eta garbi ikusi nuen. Jatorra da, baina etxean ikasi du boterea lortzeko buruak zapaltzea albo-kalte bat besterik ez dela. Nolako zura, halako ezpala —trago bat eman zion bere patxaranari, “Kuartel Zahar, beti gazte!” zioen plastikozko edalontzi berrerabilgarrian—. Baina, noski... zuk, beti bezala, uste zenuen sortzez duzun xarma horrekin bera errotik aldatzea lortuko zenuela; eta ezerk baino gehiago amorratzen zaitu hori ez gertatu izanak. Ez al da hala?

      Kontzertura joan zirenetatik bospasei itzuli ziren ordu gutxira, kartel erdi apurtuak eskuetan.

      Saioak ez zuen gertatu zena jakin nahi izan.

Bixer ez zen negu hartatik bizirik irten. Markel gero eta sarriago agertu ohi zen gaupasaz kontzertuetara; Patxik proiektua eramateko zuen era hertsi eta diziplinatuak gainontzekoak erre zituen; eta Ainara, Bixerrek inoiz dirurik emango ez ziola ohartuta, motibazioa galtzen joan zen apurka-apurka.

      Patxik lokalean gaia atera zuenerako, denak zeuden ados. Eztabaida sutsu bat izatetik oso urrun egon zen euren banaketa: afari bat egin zuten Ainararen etxeko lorategian ibilbideari amaiera duina emateko. Bizitakoaz mintzatu, algara egin, bapo jan eta edan.

      Saioak, ordea, ezin zuen burutik kendu taldea berak dinamitatu zuelako ideia. Hondorik gabeko edalontzi batetik etengabe edaten ariko balitz bezala sentitzen zen, inoiz ez ase, beti zerbaiten egarri.

      Afari hartatik etxera iritsi zenean, aspaldiko partez, ordubetez egin zuen negar, isilean.

14

Inor ez da ohitzen kritikak jasotzera. Blokeatu, ahaztu, ez entzunarena egin: horixe da egiten ikasten dena, ez besterik. Identitatea kentzen zaie kritika igortzen duten horiei, pozoiz betetako haragizko zaku ibiltarietara mugatu, edota, hedabide eta sare sozialen kasuan, izen hutsetara. Azken hauek dira gehiengoa: aurpegia jartzera ausartzen ez diren izen faltsu hutsak.

      Mikelek helarazi zion lehen kritika, Donostian egin zuten kontzertu baten ostean.

      — Jada artista handia zarela esan dezakezu —esan zion mugikorra erakutsi bitartean.

      Artikulu bat zen. Kazetariaren izena ezaguna zitzaion. “Marak bere proposamenaren inguruan eraiki dituen su artifizialek ez dute uzten benetan inporta duena, hots, musika, nabarmentzen. Baina bere musika arretaz entzuten duzunean ohartzen zara zergatik: ez du interesgarria suerta daitekeen ezer proposatzen”; “Euskal kulturak arazo larri bat du: kontrol sozial ezak, inertziaz, nazio zapaltzaileen esklabotzara garamatza”; “Besarka nazazue abestietan hizkuntza hegemonikoak euskararekin nahasteko ohitura ergel ultra-kapitalista hau amaitu arte”.

      Mugikorra itzuli zion, burua alde batera eta bestera mugituz.

      — Apustu egingo nuke diskoa entzun gabe idatzi duela hau.

      Etxera iritsi arte iraun zion sabeleko korapiloak. Behin sofan eserita zegoela, ardo botila bat ireki eta berriz irakurri zuen artikulua.

      Amaitu zuenerako argi zuen: ez zuen bere inguruko kritikarik berriz irakurriko.

Xakea matematika hutsa da. Mugimendu bakoitzak erreakzio logiko mugatu bat eragin dezake. Marak azkar ikasi zuen xakean jokatzea eta musikaren munduan bidea egitea oso gauza ezberdinak zirela. Ezin zuela ekintza baten aurrean gizarteak izango zuen erantzuna aurreikusi. Aitarekin Londres hotelean ikasitakoak ezer gutxirako balio zion gudu-zelai berri horretan. Egoera politikoa, modak, artalde efektua... faktore gehiegi sartzen ziren jokoan. Bere hirugarren diskoak aurrekoek jasotako kritika txarren kopurua bikoiztu zuen, baina baita entzule kopurua hirukoiztu ere. Gaztelerazko abestiek jarraitzaile berriak ekarri zituzten Madrildik, Kataluniatik, Errioxatik. Euskal Herrian ere, sektore berri batek jarri zuen arreta beregan; eta ordura arteko jarraitzaile fidelen multzo horretatik batzuk askatu egin ziren arren, gehiengoak baikor onartu zuen bere proposamen berria. Gizartea aldatzen ariko ote zen?

      2013ko azaroan atera zuen Chaos, Durangoko Azokaren ateetan. Esango luke momentu hartan ohartu zela Euskal Herriko artista nagusienetako bat bilakatua zela. Hedabideak elkarri joka hasi ziren bere elkarrizketa bat lortzeagatik, diskoko gaztelerazko abesti bat telesail espainiar baterako hautatu zuten, kontzertu gehienetan “Sarrerak agortuta” zioen oharra zintzilikatu behar izan zuten eta, batik bat, orduan hasi zen hilean mila eurotik gora irabazten. Jendeak deskapotablearekin irudikatzen zuen bitartean, Mara pozez lehertzen zegoen bere alokairuko etxean zegoen ehun urteko sofa gogor hura, azkenik, zaborretara bota eta berria erosteko adina aurrezki izango zuelako.

      Disko horretan argitaratu zen Kilometroak jaialdiko abestia.

Ohean etzanda zegoen, buruko minez. Egun batzuk zuela animaliak babesteko elkartetik hartutako katakumea sabelera igo zitzaion salto batez. Oraindik ez zuen erabaki zein izen jarriko zion, nahiz elkartean eman zizkioten paperek Mixi izena zuela zioten.

      Izen aspergarriagorik.

      — Zerotik sortu beharko dut abestiren bat, ala diskorako sortuta dagoen batek balio lezake? —katakumearen bizkar marraduna laztanduz.

      — Nik esan diet, izatekotan, jada sortuta duzun abestietako batek izan beharko lukeela. Bi hilabete falta dira Kilometroak-erako, Mara. Badakizu horrelako saltsak ez zaizkidala gustatzen; faboreak eskatzen ibiltzen dira azken unean, ez dago inoiz nahikoa dirurik... —esan zion Mikelek.

      — Bidal iezaiezu Blaitu, agian horrek balio die —azkazal bat hozkatu zuen.

      — Ziur zaude? Hori ez al zen askatasun sexualari buruzkoa?

      — Blaitu gaitezen denok egun berriko euriaz. Non ikusten duzu zuk hor askatasun sexuala?

      — Esadazu zuk! —bota zuen barre artean.

      — Ba izan daiteke sexuala, izan daiteke erlijioari buruzkoa, eta izan daiteke Euskal Herriko Ikastolen Elkartearen aldekoa ere, nahi izanez gero —kopeta zanpatu zuen behatzez, buruko mina apaldu nahian.

      — Zuk diozuna! Ea zer ateratzen dugun hemendik!

      Deia moztu eta pentsakor gelditu zen, katuaren atzapar ñimiñoekin jolasean. Moriarti deituko ziola erabaki zuen.

      Minutu pare baten ostean kolpez jaiki zen ohetik. Eskuak lokietara eraman zituen berriz, marmarka; “sargori zikin hau!”. Mugikorra hartu, deitzeko botoiari eman eta bueltaka hasi zen korridorean barrena.

      — Maite nauzula aipatzea ahaztu zaizu?

      Marak hasperen egin zuen.

      — Gauza bat bururatu zait. Ez dakit ezagutzen duzun Bixer taldea. Abeslaria, Saioa, nire laguna da. Beno, zen, edo. Kontua da herrikoa dela, eta uste dut ideia polita litzatekeela berarekin elkarlanean Blaitu berriro grabatzea. Zer iruditzen?

      — Ez dakit ideia onena den —moztu zion Mikelek.

      — Zergatik?

      Isilunea bestaldean.

      — Mara, zergatik uste duzu deitu duela Ikastolen Elkarteak, bi hilabeteren faltan, zuri abesti bat eskatzeko? Zure herriko talde gehiago ezagutzen al dituzu?

      Katua korrika atera zen ihesi eta atzetik joan zitzaion.

Abestiak ezin hobeto funtzionatu zuen; inor ez zen ohartu lehenagotik sortua zegoenik. Ikastolen Elkarteak 2.500 euro ordaindu zizkion, eta mila aldiz eskertu zioten azken momentuan atakatik ateratzera etorri izana.

      Kontzertua, ordea, ibilbideko esperientziarik arraroena izan zen. Gogoan du herriko futbol zelaia musikaz gozatzeko gune bilakatuta ikusteak eragin zion poza. Gogoan du zelaia jendez beteta, bere abestien erritmoan dantzan, hotsen polifonia inguruko mendiekin talkan. Gogoan du hain zuela atzean utzia herria, ezen aurpegi gehienak orain arrotzak baitzitzaizkion, film bateko estrak bailiran. Baina gogoan ditu bertan agertutako zenbait aurpegi ezagun ere. Eta gogoan ditu kartelak.

      Blaitu abestu zuenean antzeman zituen gehienak. Kontzertuko azkenaurreko abestia izan zen hura, garaian arrakastatsua zen beste batekin amaitu aurretik. Abestia hasi orduko publikoan aurrera egiten ikusi zituen kartelak. Zortzi inguru izango ziren. Nahikoa entzuleen masa homogeneoa moztu eta ikusmena aztoratzeko.

      Horietako baten ondoan Markelen aurpegia ikusi zuen. Atzean geldituak ziren sexu hastapenetan izan ohi diren sentsazio erromantikoak; baina Marak txoko berezi batean gordetzen zuen elkarrekin, tarteka bazen ere, ibilitako bolada hura. Euren begiradek ez zuten momentu bakar batean topo egin. Markel ingurukoekin olgetan ikusi zuen denbora guztian, eskuekin eusten zuen kartelaren atzean ezkutatzen ez zenetan. Damu izpi bat duenak begirada saihesten duenean bezala. Bixerreko bateria-jolea ere ezagutu zuen, baita gaztetxean ibili ohi ziren beste batzuk ere. Aurpegien itsaso hartan Saioarena bilatzen topatu zuen bere burua.

      Abestia amaitutakoan, jendearen txilioen artean oihukatu zutena ere ez zuen ulertu, eta gainetik hasi zen hizketan, irribarrez, kontzertuari amaiera emateko agur hitz batzuk eskaini nahian. Segituan isildu ziren; kartelak, desagertu.

      Kontzertuaren ostean ez zen kamerino plantak egiten zituen barrakoi hartatik irten. Saioari mezuak idatzi eta ezabatzen aritu zen, estualdia biriketan.

Kroketa usaina eta Jose Alfredo Jimenezen ahots gartsua zirimolaka datoz sukaldetik. Amak, ororen gainetik, bi gauza berreskuratu ditu aitaren itzaletik atera denetik: sukalderako dohaina eta rantxerekiko zaletasuna.

      Herrira itzuli behar izan du Marak, baina ez behintzat bere txikitako etxera. Hura saldu egin zuten gurasoek, aitak azkenik ama banilla usaineko lurrinarengatik utzi zuenean. Amak urte batzuk egin ditu hara eta hona (bolada batez Bilbon bizi izan zen, beregandik gertu), duela pare bat urte herriaren periferian eraikitako bloke berri batean pisua erosi duen arte. 65 metro karratu, gehiago ez duela behar, dio. Salako leihotik ikusten duen zeru zatia lehengoa baino are txikiagoa da. Ez dio ezer leporatzen; bailararen bazter hartan pilatu duten oroitzapen mingarrien bilduma handia izan arren, uler dezake amak bertara itzuli nahi izatea. Tómate esta botella conmigo... entzun du, Jimenezen ahotsarekin harmonia egin nahian. Lasaitu du ama zoriontasunetik hurbilago sentitzeak. Joan aurretik ondo lotuta utzi nahi zuen gauzetako bat zen hori.

      Sukaldetik datorren musikaz gain, taupada antzeko beste zerbait ere sumatu ahal izan du urrunetik. Aurpegia aldatu zaio.

      — Jaien erdian ekarri nauzu herrira, ama?

      — Ahaztu egin zaizu noiz diren, ala? Atzo hasi ziren. Herrian gertatzen denetik guztiz isolatuta egon gaitezke hemen, ordea. Lasai egon —mahai gainean utzi du erretilua—. Probatu hauek lehenbizi —esan dio, izkinan dauden bola formako kroketa batzuk seinalatuz.

      — Ez duzu usteko guztiak bion artean jango ditugunik, ezta?

      — Soberan daudenak tuper batean eraman. Probestu azken egun hauek, han ez duzu fish and chips besterik izango eta!

      Bat hartu eta osorik sartu du ahoan. Bueltaka ibili du irentsi aurretik, zaporea identifikatu nahian.

      — Berenjena?

      — Mozzarellarekin.

      Bost jan ditu, denak ezberdinak. Gero ardo zuri botila bat ireki dute.

      — Aitak erretiroa hartu du —kontatu dio, hatzekin hortzetan gelditutako janari zati bat erreskatatu nahian.

      — Imajinatzen nuen. Duela hiru bat hilabete ez dudala bere dirurik jasotzen.

      — Dirua ematen al zizun?

      Baietz egin du buruaz.

      — Hilero-hilero, hamabi urtez. Ez zizun ezer esan?

      Atzerantz eraman du kopeta-ilea amak. Lepoa egingo luke ile-apaindegira joan dela gaur.

      — Koitaduak ez du inoiz ikasi afektua beste era batera erakusten. Badakizu etxea oparitu nahi izan zidala?

      — Lehengo etxea?

      — Bai, neska! —trago luzea eman dio ardoari—. Ez nion onartu.

      — Tira, zu hor finago ibili zinen ni baino. Niri ederki etorri zait bere dirua —isilik gelditu da, deseroso—. Ez dut aitari buruz hitz egin nahi, ama.

      — Hitz egin dezagun, ba, antzeko zerbaiti buruz: zu zeu —bota dio tupustean.

      Begiradaz neurtu dute elkar. Zintzotasun hori ezohikoa da amarengan.

      — Kolpe baxua izan da —esan dio, begirada kendu gabe.

      — Noiz arte egongo zara horrela?

      — Horrela, nola?

      — Gora eta gora igotzen. Gehiago nahi izaten. Daukazunarekin zoriontsu ez izaten.

      — Ez duzu industria hau ezagutzen —bere kopa bete du; keinua egin eta, baiezkoaren aurrean, amari ere bete egin dio—. Ez dago gora egin edo erori beste aukerarik.

      — Aspaldi da honetaz bizi zarela, baita ondo bizi ere. Maitatua zara hemen. Gogoan duzu duela bi urte emakume musikari berrien olatuarekin egin nahi izan zuten dokumental hura?

      — Ama, ez hasi horrekin berriro.

      — Uko egin zenion, zure ibilbidea oraindik hastapenetan zegoela argudiatuz! Besteek baino denbora gehiago zeneraman musikan, baina ez; zu ez zinen hasi besterik egin —burlaizez—. Ibilbide profesionalak ez du zertan xake partida bat izan. Edo goranzko eskailera bat. Norabide askotako bide laua ere izan daiteke.

      — Zer diozu zuk? Ez duzu sekula lanik egin eta.

      Isiltasuna egin da berriro.

      — Hori ere kolpe baxua izan da.

      — Aitaren gaia atera duzulako berriz.

      — Nik ez dut aitaren gaia atera.

      — Xakea aita da niretzat.

      Ardo zuriaren eta hitzen garratza dastatzen gelditu dira.

      — Zure ongizateaz kezkatzen naiz. Mailak igo eta igo ari zaren bitartean, beharrezkoak diren gauza batzuk ari zara uzten atzean. Baduzu lagunik? Eta ez esan zure manager hori laguna denik.

      Oraingoan Marari atera zaio barrea. Erantzunik ez duenaren barrea da, ordea. Kopari begira gelditu zaio, ardoa borobilean mugituz.

      — Askotan pentsatu dut zuri barkamena eskatzea etxetik alde egin eta aitarekin bakarrik uzteagatik —esan du, kopatik begirada kendu gabe.

      — Baina damutzen al zara?

      Ezetz egin du buruaz, ziurtasunez.

      — Ba orduan ez dago barkamena eskatzeko motiborik —sofatik altxatu da eta “Se me acabó la fuerza de mi mano izquierda...” abestu du sukaldetik datorren melodiaren erritmoan, begiak itxiz.

Tartea hartu zuen ingurura begiratzeko. Ilara luzea zen oraindik. Berriz jaitsi zuen burua erakusmahaira. Makina bat aldiz errepikatutako kate-lana: Pierrek CDa kaxatik atera; Idoiak plastikoa kendu eta mahai gainean jarri, berak errotulagailuaz sinatu eta pareko erosleari eman.

      — Eskerrik asko —hortz okerreko neskato ilehoriari dardara sumatu zion ahotsean.

      — Mila esker zuri.

      Landakoko bozgorailuetatik Blaitu hasi zen berriro.

      — Ez al dago beste abestirik? —esan zuen erdi barrez, erdi etsipenez Idoiak.

      — Bost abesti darabiltzate bueltaka egun osoan —Marak.

      — Pabiloi honetan gauden musikari guztion artean bost abesti baino gehiago egingo genituen aurten, ba!

      Ez zen bere lehenengo aldia Azokan. Egin beharreko gauzen artean zegoen, hiru hilero BEZaren aitorpena egin behar den bezala; baina, egia esateko, urteroko zitak ez zion antsietatea besterik eragiten. Gainontzeko hilabeteetan bakardade hautatu batean murgilduta egon ondoren, gizarteratze basati baten pantomima iruditzen zitzaion hura. Musikari bati entzun zion behin euren egitekoa, azken finean, halako zerbait zela: erabateko bakardadearen eta jendez inguratuta egotearen arteko orekari izan eta, bidean, amildegira ez erortzea.

      Abendu hartan, ordea, marka guztiak gainditu zituen Azokan. Egunero egin zen ilara bere postuan, lehen egunean saldutakoarekin aurreratu beharreko gastuen bikoitza irabazi zuten, eta Plateruenan ostiral gauean eskainitako kontzertuan aretoa bete zuen. Hainbat musikari ezagunen zorion mezuak ere jaso zituen.

      Hantxe zegoen momentu hartan, bere bandako kideekin, azoka ixteko bi ordu falta zirela, ikusi zuenean.

      Bufanda laranja batek ahoa ezkutatzen zion. Ile beltza txikitan egin ohi zuen motots altu narras horretan bilduta, urteek aurrera egin ez balute bezala. Jada ez zuen kopeta-ilerik, ordea. Luzatzen utzia zuen; belarrien atzean kakotuta zeramatzan bi adatsen forma zuen orain. Besoa bere betiko lagunarenarekin korapilatua zuen; bikote ederra egiten jarraitzen zuten. Alde batera eta bestera mugitzen zuen begirada, antzinako kuriositate berberaz. Aurrera egin ahala, bere postua zegoen lekura gerturatzen joan ziren. Begi marroiak Mararen erakusmahaiaren goialdeko errotuluan pausatu zirela ikusi zuen eta, elkar begiratu zutenean, atximurkada sentitu zuen sabelean.

      — Ideiarik gabe, ala? —entzun zuen bere ondoan.

      — Barkatu? —ia salto egin zuen lurrera itzultzean.

      — Azken eguna izanda, normala jada zer idatzi ez jakitea! —esan zion bere diskoa erosi zain zegoen emakume betaurrekodunak.

      — Sekretu bat kontatuko dizut; egun eta erdi daramat den-denei gauza bera idazten.

      — Berdin dio! Sekulako ilusioa egingo dio nire bilobari; txoratuta dago zurekin —bota zuen, CDa telazko zorro batean gorde bitartean.

      Begirada altxatu zuenerako postua pasatuta zuen Saioak. Bizkarra soilik ikusten zion orain, bufanda laranjaren isatsa dilindan. Jendartean desagertu ziren Ibai eta bera.

      Sinatzen amaitutakoan, Jorgeri zigarro bat eskatu eta kanpora atera zen, haize freskoaren xerka. Jende andana ari zen Landakoko atetik ateratzen, telazko zorroak eta nylonezko motxilak urtean zehar apaletan hautsa hartzen geldituko ziren artefaktuz beteta. Patroiren bat jarraitzen ote zuten aztertzen aritu zen: hauek binaka, hauek hirunaka, hauek bosnaka, hau bakarrik, hurrengoak berriz binaka... Zigarroen kea aho beroetatik ateratako hatsarekin nahasten ikusi zuen farolen azpian.

      Zigarrokina lur bustian zanpatu eta begirada goratu zuenean, azkenean, ateratzen ikusi zituen. Ez zihoazen helduta oraingoan. Bakoitzak telazko zorro bana zeraman, ez sobera beteak; Saioak sorbaldatik zintzilik, Ibaik eskuarekin eutsita. Bietako inor ohartzerako, Mara euren parean zen.

      — Lehen ikusi zaituztet —esan zien.

      Saioak ez zirudien topo egiteaz harrituta. Ez zuen irribarrerik egin; Ibaik bai.

      — Aurten ez duzue posturik jarri zuek? —bururatu zitzaion.

      — Bixer amaitu da —esan eta begietara zuzendu zitzaion.

      Marak kolpetik ireki zituen bereak. Ibaik momentua baliatu zuen bi neskak bakarrik uzteko.

      — Asko sentitzen dut. Jakin al daiteke zergatik izan den? —galdera formulatu ahala ohartu zen ez zuela jakin nahi. Distantzia txikitu, hori zen nahi zuen bakarra.

      Saioak sorbaldak altxatu eta hasperen egin zuen, nondik hasi jakingo ez balu bezala.

      — Zaila da hondoratzen ari den barku bat ur gainean mantentzea, eskifaiako bakoitzak helburu ezberdinak dituenean —azaldu zuen— . Kanpoan ekaitza besterik ez denean, gainera.

      Marak eskua luzatu zuen, pauso bat aurrera eman. Erdibidean damutu eta bere beste eskuko behatzekin kateatu zuen.

      — Zu ez zara geldi egotekoa. Etorriko dira proiektu berriak.

      Besarkada bat nahi zuen.

      Berriz goratu zituen sorbaldak Saioak. Berak eman zuen pausoa aurrera orduan. Mararengana iritsi aurretik, ordea, albo batera egin zuen, bera saihestuz aurrera jarraitzeko.

      Biek biratu zuten burua elkarrengana.

      — Hau itxi aurretik atera nahiko genuke —esan zion, pabiloiari keinu eginez. Eskua luzatu zuen Mararen sorbaldan pausatzeko—. Ikusiko gara. Zorte on Mara-Mararekin.

      Berriz jaso zuen eskua Marak, baina airean izoztuta gelditu zitzaion. Aurrerago zegoen Ibaik buruaz agurtu zuen. Beso sendo batekin Saioaren gerria inguratu eta urrundu egin ziren biak.

15

— Nola esan duzu deitzen dela? —txiskeroarekin jolasean ari zen Xanti, aulki tolesgarriarekin balantza eginez.

      — Oraingoz, Armiarma Zuriak. Baina zure iritzia jakin nahi nuen.

      — Zergatik Armiarma Zuriak?

      — Ez dakit, egia esan. Egiten dugun horretatik aldentzen den zerbait iradokitzen duelako, agian. Nahasmen joko hori gustuko dut.

      — Zer egiten duzue, ba?

      — Rocka jazzarekin uztartu. Rock psikodelikotik ere badu.

      — Moderneoak jo zaitu zu ere, ala?

      Saioak ez entzunarena egin zuen.

      — Gitarra-jolea aurkeztu behar dizut; Joanes du izena. Ez dakizu zein ona den; Musikenen ikasten ari da.

      Xantik bekainak zimurtuta begiratu zion, aulkiarekin aurrera eta atzera, aurrera eta atzera.

      — Izenak ez nau gehiegi konbentzitzen —esan zuen orduan, balantza geldituz—. Baina ez zait besterik bururatzen.

      — Joder, gaitasuna galtzen ari zara, gero!

      — Eta ez horretan bakarrik! —aulkitik altxatu eta garagardo botila hutsa eskuetatik kendu zion Saioari—. Tira, goazen barrura, ez garela berriketan aritzera etorri.

      Pankarta zuriak lurraren zabalera ia osoa hartzen zuen. Margo beltzez eta gorriz betetako balde bana zeuden plastikoaren ertzetako batean. Xantik zerbait hartu zuen barratik, eta Saioarengana hurbildu zen. Karratu formako kartoizko zorro bat zen.

      — Aurreko ekitaldiaren antolatzaile izan zen Txolo gogoratzen? Berarekin eta Bilboko beste lagun batzuekin sortu dudan talde berriaren maketa da hau. Ea gustuko duzun.

      — Mr. Popper?

      Xantik baietz egin zuen buruaz.

      — Eskerrik asko! —Saioak maketa motxilan gorde, eta margo-baldeetara zuzendu zuen hatz erakuslea—. Nahasketa egina dago?

      — Bai. Gero eta okerrago ateratzen zait, egia esan. Hemendik aurrera Hendaian eskatuko dut plastikoa. Denek bertako tipo bati eskatzen omen diote.

      Xantik sabaian zegoen proiektorea piztu eta irudia plastiko zuriaren gainean jarri zuen.

      — Hara, teknologia berriak! —esan zuen Saioak.

      — Denbora da ez zarela hemendik pasatu.

      — Eta besteak?

      Lagunaren ziriari sorgor, zeloarekin inguratutako kotoi zati bat hartu eta, margo beltzarekin, proiektoreak islatutako hitzen ingerada errepasatzen hasi zen.

      — Zein beste? —esan zuen Xantik marmarka—. Markel Iruñean, Patxi Mexikon; Ainara, Alaitz eta hauek Gasteizen... hemen ez da inor gelditzen. Denek egin dute alde zulo honetatik.

      — Belaunaldi berri bat etorri da, ezta?

      — Bai, baina norbaitek pasatu beharko die lekukoa eta gauzak nola egiten diren irakatsi. Ba hortxe dago Xanti inozoa, bestela inork egingo ez lukeena egiten.

      Saioak letrak margotzen jarraitu zuen isilean. Laguna etsikor jartzen zenean, ez zegoen zer egiterik.

      — Zu zer moduz Hernanin? —galdetu zion Xantik orduan.

      — Ohitzen. Nerabeak zalapartariagoak dira, kosta egiten da saioak ongi ematea. Baina Ibai oso gustura dago.

      — Mugimendua indartsu dago, gainera.

      Saioak sakon hartu zuen arnasa.

      — Uztea erabaki dut. Institutuarekin eta musikarekin, ez dut tarterik ezer gehiago egiteko. Ibairekin egoteko apenas dudan denborarik.

      Uste baino hobea izan zen Xantiren erreakzioa, albiste hori espero balu bezala.

      — Uste dut badaudela gure herria eta bertako gazteak defendatzeko beste modu batzuk, militantziatik kanpo —aurreratu zen Saioa—. Jaietan kontzertu eta jokoak antolatu eta txosnak kudeatu, eta urtean zehar manifak babestu eta ekintza zuzenak egitea ongi dago, baina ahaztu egiten da hortik at egiten den guztia. Adibidez, Euskal Herrian gaur egun dagoen giroarekin, musika euskara hutsean egiten jarraitzea, jada, bada ekintza politikoa.

      Xantiri barrea atera zitzaion.

      — Jakina, bai —eskua pasatu zuen masailetik; orban gorria utzi zion horrek—. Presoak Euskal Herrira ekartzeko dirua biltzeko ekitaldirik handienean talde batek bi mila euro kobratu nahi izatea ekintza politikoa ere bada, ezta? Euskara hutsean egiten den bitartean...

      — Zertaz ari zara?

      — Begira, egia esango dizut —lurrera bota zuen kotoia—. Asko poztu nintzen Bixer desegingo zela jakitean. Hasieran gauzak ganoraz egiten zenituzten. Baina urteek aurrera egin ahala, marrazo haragijale bat gehiago bihurtu zineten. Bai, zuek kritikatzen zenituzten horiek bezala. Mararekin gora eta behera... gutxienez berak argi utzi zuen printzipio falta hasieratik!

      — Ados. Ba goazen denok Marak bezala egitera. Utz ditzagun hasieratik printzipioak alde batera, eta egin dezagun negozio hutsa musikarekin. Garrantzitsuena zure ideiekin koherentzia mantentzea da, ideia horiek edozein direlarik ere, ezta?

      — Ez hasi orain moralkeriekin, Saioa —aurpegia apur bat baretu zitzaion—. Ez zenuten herririk salbatuko zuen proiektu horrekin. Egiten zenuten guztia zuentzat zen, eta kito.

      — Nor, eta zeu moralkeriaz hizketan?

      Berak ere kotoia lurrera erortzen utzi eta biderik mingarriena hautatu zuen.

      — Zuk herriarengatik egiten duzun guztia ez al duzu berez zuregatik egiten? Ez duzu ikasketarik ez duzulako nahi izan, eta jardunaldi erdian zabiltza zure aitarena izandako enpresan entxufatuta. Bide batez, zure aita hil zenean bere hiru pisu jaso zenituzten oinordetzan amak eta zuk, alokairuan dituzuenak. Badaezpada ez duzu hori inoiz kontatu, baina denok dakigun zerbait da. Eta gainera zure amak ez zaitu jasaten, marroi politikoetan sartuta ibili zaren urte guztietan zuregatik ordaindu behar izan duen dirutzagatik. Egoera horretan, nik ere bilatuko nuke barkamena lau pareta ustel hauetan, eta hona datozen guztiei pankartak nola margotu behar diren irakatsi. Horrela baliotsu sentitzen zara, ezta?

      Zerbait borborka sentitu zuen barrenean. Ez zekien boterea zen, edo beldurra.

      Ohartu zen, harrituta, biek zapore berdina zutela.

      — Joan zaitez. Amaituko dut nik —esan zuen Xantik, makurtu eta botatako kotoi zatia hartu bitartean.

      Saioak geldi jarraitu zuen hari begira. “EPAIKETA POLITIKORIK” hitzen ondoan falta zen “EZ” margotzen ikusi zuen, buelta eman aurretik.

      — Zorte on talde berri moderno horrekin —entzun zion atzetik esaten.

Armiarma Zuriak-en lehen diskoaren sorkuntza prozesua ez zen batere erraza izan. Joanesek alor artistikoaz zituen ideiek sarritan talka egiten zuten Saioarenekin. Beratarraren izaerak ere ez zuen laguntzen: goi-mailako musika ikasketak egiten ari den eta inoiz proiekturik aurrera atera ez duenaren ego puztua zuen, egingo zuten horrek euskal eszena erabat eraldatuko zuela uste zuenarena.

      Ibaik aurkeztu zion Joanes. Lankide baten anaia txikia zen, eta egun batez bulegoan Saioari eta bere musika ibilbideari buruz hizketan ari zirela atera omen zen gaia. Bixer desegin eta, Ibairen lanarengatik, Hernanira lekualdatu behar izan zutenetik umore ilun batean murgilduta zegoen neska-lagunari faborea itzuli nahian, afari bat antolatu zuen Ibaik euren etxe berrian, eta lankidea eta Joanes gonbidatu.

      — Zer iruditu? —galdetu zion Ibaik bi anaiek etxea utzi zutenean.

      — Beno —indarrez igurtzi zuen espartzua labeko erretiluaren kontra—. Nik musika egin nahi dut, ez inori pixoihala aldatzen ibili.

      — Tipo hau friki hutsa da. Hemeretzi urte ditu, bai. Baina badakizu zenbat ikasiko duzuen elkarrengandik? —gerturatu eta musu eman zion masailean—. Ikusi besterik ez zegoen nola begiratzen zenion harmoniei eta zeuon gauza arraro horiei buruz hitz egiten zuenean.

      Handik pare bat egunera deitu zion Joanesek. Arratsalde batekin nahikoa izan zuten proiektua martxan jartzeko.

      Eztabaida eta entsegu amaigabeen ostean, lortu zuten batasun eta identitate bat zuten zortzi abestiz osatutako lana konposatzea. Joanesen inguruko hainbat lagunekin banda osatu, eta Madrilgo estudio batean grabatu zituzten abestiak. 2016. urte hasieran atera zuten Agur, Atlantida.

      — Banekien! —esan zuen Joanesek, paparra puztuta, Zarata aldizkariko kritika irakurri zuenean—. Zerbait berezia egin dugu, Saioa.

Gutxitan galtzen zuen pazientzia Ibaik. Euren arteko harreman eternalaren hastapenetan izan zuten gorabeherarik, hasiberria eta gaztea den bikote batek izan ditzakeen eran: gauzak hitz egin behar direnean hitz egin ez, batak besteak baino serioago hartu harremana, ostean egoera irauli... Lehenengo bi urteetan Saioak pare bat abentura izan zituen, Maiderrek ez beste inork ezagutu ez zituenak; eta, inoiz hitz egin ez zuten arren, bazekien Ibaik beste hainbeste egin zuela. Baina euren artekoa formaltzat hartu zutenetik, ez zuten krisialdi dei zitekeen ezer pairatu; nahiz Saioa kontziente izan egoera zailen aurrean bere onetik atera ohi zena bera zela.

      Horregatik harritu zuen horrenbeste arratsalde hartakoak.

      Ibai berandu iritsi zen lanetik. Etxean sartu zenerako, Saioak denbora zeraman sofan ezer egin gabe.

      — Zer berri, maitea?

      Hernanira mugitu zirenetik zuzentzen zitzaion horrela, Saioari asko gustatu ez arren.

      — Hementxe. Zein ergela naizen hausnartzen.

      Ondoan eseri zitzaion, ordenagailu eramangarriaren zorroa alboan utzita.

      — Irratitik deitu didate. Goizetako kultur saioan bigarren aurkezle izateko —esan zuen mekanikoki, begirada pareko hormatik askatu gabe.

      — Hara, zorionak! —sorbaldatik pasatu zion besoa—. Ez da lanaldi osoa izango, baina horrekin eta musikarekin institutua utz zenezake eta beti amestu duzuna egin, ezta?

      — Ezetz esan dut.

      Burua Ibairengana biratu zuen. Honek harriduraz begiratzen zion.

      — Ez diozu sikiera buelta bat emango?

      — Hasieran hori pentsatu dut —sofatik jaiki zen—. Baina gero gogoratu naiz huraxe izan zela gure Kilometroak-eko abestiaren kontuarekin nahastuta egon zen irratia, eta pentsatu dut: joko horretan sartuko naiz ni ere?

      — Urteak dira hori gertatu zela, ahaztua zenuela uste nuen.

      — Ahaztua nuen, gaur deitu didaten arte. Zer gertatzen da nire printzipioekin, nire koherentziarekin?

      — Printzipioak? Zuk uste duzu igogailuak egitea nire printzipioekin bat datorrela? Uste duzu sedentarismoa sustatzea zela nire helburua, hemen hartu nindutenean? Eta zure kasuan, berdin: kultura sustatuko zenuke, eta zure musikaz bizi, betidanik nahi izan duzun bezala.

      — Zuk ez duzu ulertzen. Ni ezaguna naiz. Egiten dudan edozein gauza gaitzetsiko du jendeak; are gehiago, behin bizkarra eman zidan horren eskuari musu emango diodanean.

      — Ez diozu bere eskuari musu emango; harentzat egingo duzu lan.

      — Zein ezberdintasun dago?

      Uste baino ozenago esan zuen. Mugikorra hartu eta artikulu bat zabaldu zuen, Ibairi erakusteko.

      — Horrelako pertsonekin egingo dut topo —esan zion.

      Berria-koa zen testua. Elkarrizketa bat. Argazki batek koroatzen zuen orrialdea; kamerari so zegoen, hortzak agerian uzten zituen irribarre batez, ile motza arrosaz tindatua. Kale-argi baten zutoinera bermatua zuen beso bateko ukondoa, eskua ilean pausatuta. Argazkiaren barrenean zetorren izenburua: “Herria bullyingarengatik utzi behar izan nuen”.

      Ibai mutu gelditu zen pantailari begira.

      — Nik nola egingo nioke elkarrizketa bat neska honi, eskatuko balidate? —ahotsak dardara egin zion.

      — Neska honi? —begirada jaso zuen pantailatik, ahotsa bare—. Orain ez du izenik ere? Bestalde: ez al da egia izenburuak dioena?

      Mugikorra itzuli zion. Eskuekin heldu zion aurpegia.

      — Inoiz Marari elkarrizketa bat egiteko aukera izango duzulako egin diozu uko lanpostu bati? —galdetu zion, hitz bakoitza neurtuz, esaten ari zena sinetsi ezingo balu bezala.

      Saioak ez zuen erantzuteko indarrik izan. Lurrera erortzen utzi zituen begiak.

      — Aski da —Ibaik eskuak askatu eta zaplada bat eman zuen bere izterren kontra—. Hau ez da osasuntsua. Lehen ez zinen horrelakoa, badakizu?

      Ilea igurtzi zuen, sudurra hazkatu.

      — Lehen segurtasuna transmititzen zenuen. Emandako pauso bakoitzaz harro zeunden. Ez dakit ohartzen zinen, baina jende askok miresten zintuen. Orain, ordea... badakizu obsesionatuta zaudela, ezta?

      — Zerekin obsesionatuta?

      — Zerekin izango da? —egin zuen oihu—. Hasieran ez nuen serioegi hartu. Banekien lagunak izandakoak zinetela, eta azken boladan harremana galdua zenutela. Banekien Bixerrekoen artean ez zenutela bere ibilbide musikala begi onez ikusten. Ditxosozko binilo hori oparitu nizunean zerbait pentsatu nuen, baina tira.

      Saioak ezetz egin zuen buruaz, gartsu.

      — Psikologoarenera joan beharko zenuke. Ez naiz brometan ari.

      Saioa alfonbrari begira zegoen, sorgor.

      — Haize pixka bat behar dut —esan zuen orduan Ibaik—, uste dut kalean afalduko dudala gaur.

      Iritsi bezala atera zen etxetik; jaka ere ez zuen erantzi. Saioak segundo batzuk gehiago iraun zuen alfonbraren ertzari begira, matraileko giharrak gogortuta. Ondoren, Ibaik sofan utzitako ordenagailu eramangarria eskuen artean emeki hartu, eta salako mahaiaren gainean utzi zuen. Sofan etzan eta mantarekin estali zen.

— Prest? —esan dio Ibaik, komunetik atera denean.

      Bolada batez kontzientziaz egin ez duen zerbait egin du: komuneko ispiluan tartetxo batez aritu da bere isla aztertzen. Zimur berriak topatu ditu, lehertzen saiatu den puntutxo beltzen bat.

      Ibaik eskutik helduta du Jare. Aske duen hatzaz, sudurretik zintzilik dituen mukiak harrapatzen ari da alaba. Kasketa izan berri du aitarekin, duela hilabete batzuk albo batera utzitako paseorako aulkitxoan atera nahi izan duelako berriz, oinez beharrean.

      Mukizapiaz haren muturra garbitu, eta buruarekin keinu eginez adierazi dio Ibairi prest dagoela. Elkarrekin atera dira hirurak etxetik.

      — Ez zaude oso hiztun —esan dio Ibaik.

      — Urduri nago.

      Egia esan, apur bat haserre dago, baina ez dio aitortu nahi; zertarako. Bezperan, etxera igotzerakoan, musika gelan sartu zen bere entzungailuak gordetzera, eta ezberdin sumatu zuen zerbait. Segundo batzuk igaro arte ez zen ohartu zer zen: kartoizko kaxa desagertua zen apalategiaren ondotik. Egurrezko eskailera hartu, azken apalera igo, eta hortxe topatu zuen Mara-Mararen biniloa. Etxea garbitu zuen batean egingo zuen ziurrenik. Horixe da Ibairentzat: egon behar ez zuen lekuan zegoen kartoizko kaxa bat, besterik ez.

      Baina ordutik ezin du mutil-laguna besaulkian eserita eta disko hori begi itxiekin entzuten imajinatzeari utzi.

      Ia-ia txarangarekin batera iritsi dira, azkenean. Lurra itsaskor dago, asfaltoa konfetiz eta plastikozko edalontziz estalita. Gaztetxeko patioa jendez lepo dauden hiru mahai luzangek hartzen dute. Termo handiek adierazi diote jada bazkalosteko kafearekin daudela. Bertan izan zen azkeneko aldian baino pankarta gehiago ikusi ditu inguruetako pareta, farola eta zuhaitzetatik zintzilik: “KUARTEL ZAHAR ARRISKUAN”, “HERRI BAT, GAZTETXE BAT”, “HERRIAREN KUARTELA DEFENDATU”.

      Mahaiaren inguruan dauden buruetatik bat apur bat altxatzen ikusi du. Aurpegia argitu zaio.

      — Azkenean! —Ainara besarkatzea antzina habitatutako etxe batean sartzea bezalakoa izan da.

      — Ze poza zu ikustea. Gustua hartu diezu gure herriko jaiei azkenean, e!

      — Kuadrilla erdia hemengoa dudalako, ez pentsa!

      — Jare ezagutzen al zenuen?

      Eurengandik gertuen dagoen mahaira eraman ditu Ainarak. Garai batean gaztetxean ibilitakoak dira bertan dauden gehienak; gaztetxo kuadrilla bat salbu. Bakoitza banan-banan besarkatzeko sobera gogorik ez, eta denak agurtu ditu buru-keinu batez.

      — Ez al duzu ikusi nor dagoen? —galdetu dio Ainarak, mahaiaren hondora seinalatuz.

      Saioak barre egin du han dagoenarekin begiradak gurutzatzean.

      — Txo, Markel jan al duzu?

      Beregana joan dira Saioa eta Ainara, eta antzinako laguna besarkatu du Saioak.

      — Autobus gidaria naiz orain! Egun guztia kieto parau!

      — Ez da, ba, izango erretzeari utzi diozula? Txoritxo batek esan dit...

      — Hori ere bai —ozen egin du algara.

      — Patxi bakarrik falta dugu!

      — Huevón hori ez da Queretarotik itzuliko hegaldia oparituta ere —esan du Ainarak hortz artean—. Baina harekin hitz egin nuen Xantirena jakin nuenean. Besarkada bana bidaltzen dizue.

      Egurrezko aulki batzuk gerturatu dituzte mahaira, Ibai eta bera eser daitezen. Jare Ibairen altzoan jarri da. Berriketan eta zurrutean jardun dute ia ordu erdiz, bozgorailuek handitutako ahots bat entzun duten arte. Eneka da.

      Saioari korapiloa egin zaio tripan.

      — Entzun denek, mesedez. Aurtengo kuadrillen eguna berezia da, eta ez arrazoi politengatik. Gaztetxea eraisteko aginduaren itzala gainean dugu, eta gure lagun onenetariko bat joan egin zaigu. Horregatik, niretzako pertsona berezia den bati hitz batzuk eskatu nizkion. Hemen gauden batzuon musika irakaslea izan da. Saioa, nahi duzunean.

      Txalo zaparrada batek jarraitu ditu ikaslearen hitzak. Saioa apurka-apurka txikitzen joan da zutitu bitartean, eta lehen pausoa eman arte ez da ohartu Ibairen eskua irmoki estututa duela. Askatu eta begirada izua jaurti dio. Honek buru-keinu batekin baretu nahi izan du.

      Iritsi eta papera atera du poltsikotik. Parean dituen aurpegi guztietatik igaro du begirada. Nerabez inguratutako ikasgela batean dagoela imajinatu behar izan du lasaitzeko.

      — Aurrekoan hona etorri nintzen, hainbat urteren ostean. Enekak erakutsi zidan gaztetxea nola dagoen. Egia esan, nik ezagutu nuenean baino dezente txukunago dago —barre batzuk entzun ditu. Ez du begirada paperetik kendu, ordea—. Baina sofa gorria falta du. Ziurrenik jada txikituta zegoelako botako zenuten; ez dizuet ezer leporatzen. Baina sofa hori beste hainbaten artean eskuetan zeramala ezagutu nuen Xanti, gaztetxea okupatu berri zutenean. Sofa gorria izan zen, beraz, Kuartel Zaharra apaindu zuen lehenengoetariko altzaria.

      Arnasa hartu du berriz; arin sartu zaio airea biriketan. Papera poltsikoan gorde du, hitz egiten jarraitu aurretik.

16

Farola bat. Beste bat. Beste bat. Kadentzia erregularrarekin argiztatzen zuten auto barnea, segidan iluntasunik trinkoenera itzultzeko. Errepikapen horiek gainontzeko ibilgailuetan baino azkarrago gertatzen ziren Jorgeren autoan, bidaia osoa ezkerreko erreitik egiteko ezin zuzenduzko apeta baitzuen.

      Marak argi-ilun horietan jarri zuen gogo guztia, beste ezertan pentsatu beharrik ez izateko. Jorgek, auto barruko itxi usaina askatu asmoz, leihatilak jaitsi, eta haize bolada izoztu batek aurpegian eman zion arte ez zen bere baitatik atera.

      — Ez didazu kontatuko zer gertatu zaizun?

      Begirada luzatu zion bateria-joleari.

      — Apustu egin dugu hiruron artean —jarraitu zuen—: Idoiak zioen zure antzinako maitale batekin egin duzula topo. Pierrek, familiako norbaitekin. Nik ia-ia arrazoi eman diot Pierreri, ez baitiguzu inoiz ezer kontatu zure familiari buruz. Baina, azkenean, esan dut musikariren batekin izan duzula enkontrua. Azoka honetan zeinekin, bestela? Probabilitate kontua.

      Marak aurrera begiratu zuen orduan, mutu.

      — Barkatu. Giroa alaitu nahi nuen, besterik ez. Baina ez baduzu hitz egin nahi, lasai egon. Irratia jar dezaket...

      — Zergatik ez dugu Blaitu-ren bideoklipa egin? —moztu zion.

      — Ez dakit. Hemen zuk eta Mikelek agintzen duzue; gu mertzenario batzuk besterik ez gara.

      Isilunea.

      — Ba bideoklipa egin beharko genuke. Garestia, gainera.

      — Nahi duzun moduan; zuk jarriko duzu dirua.

      Gasolina botatzera gelditu ziren. Marak atzerako ispilutik behatu zuen kidearen profila kontraargian, elkarrizketa behar bezala bideratzeko zituen aukerak aztertu bitartean.

      — Kontatu dizuet abesti horren istorioa, ezta? —martxan jarri ziren berriz.

      — Zer, Kilometroak-ek azken momentuan eskatu zuela?

      — Ez dizuet dena kontatu, ordea —jarraitu zuen itsuan—. Kontua da horren aurretik beste talde batek egin behar zuela abestia. Bixer ezagutzen?

      — Ez.

      — Nire herrikoa zen talde hori ere, noski. Egia esateko, ni ez nintzen oso fama onekoa han bizi nintzenean —isildu egin zen, esandakoa hausnartzeko—. Nolabait esatearren. Baina garai batean izan nuen lagunik. Bixerreko abeslaria zen horietako bat. Berarekin egin dut topo, Jorge.

      Irribarrea jaurti zion bateria-joleari, apustua berak irabazi zuela esan nahiez bezala. Honek beste irribarre batekin erantzun zion, begirada errepidetik kendu gabe.

      — Eta hainbat gauzaz ohartu naiz harekin trukatu ditudan lau hitzetan. Bata, aspaldi dela lagunak ez garela. Bestea, ez didala barkatu abestiaren enkargua neuk hartu izana.

      Botatako hitzek airean zein forma hartzen zuten pentsatzen gelditu zen beste lipar batez.

      — Eta horrek nolako pertsona den erakutsi dit, bat-batean. Orain arte ez nion orbanik ikusten. Baina ez badu ulertzen nik zergatik eskaini diodan abestia Ikastolen Elkarteari, jaialdirako bi hilabeteren faltan...

      Jorgek isilik entzun zuen guztia, esku bakarra bolantean. Arnasa hartu zuenean sudurzuloek soinu ozena atera zuten.

      — Begira, nik neska hori ez dut ezagutzen —bekainak altxatu zituen—. Baina zer nahi duzu esatea; horrela azalduta, uler dezaket berak amorrua sentitzea. Talde txiki-ertain batentzat garrantzitsua izan daiteke horrelako jaialdi baterako abestia sortzea.

      Marak harrituta begiratu zion.

      — Deitu al zenion abestia eskatu zizutenean?

      — Aspaldi zen ez genuela kontakturik, Jorge.

      — Beno, baina laguntzat zenuela esan duzu, ezta?

      “Bai” bat agertu zitzaion pentsamenduan. Ez zuen erantzun.

      — Tira, ezta abestia lapurtu diodanik ere! Zuri zure herrian egingo den jaialdi baterako abesti bat eskatuko balizute, horren denbora gutxiren faltan, ez zenieke emango baten bat? Ez nuen beste aukerarik izan!

      Jorgek sotilki egin zuen irri. Hatzak pasatu zituen ezpainetatik.

      — Ez zenuen beste aukerarik izan?

Chaos diskoaren bira bi urtez luzatu zen. Ia ehun kontzertuz osatutako zirkuitu horretatik, bat gordea du golkoan bereziki: zenbait hilabetez Euskal Herritik kanpo ibili ostean, Bilbora itzuli eta Arriaga bete zutenekoa.

      Koristak. Dantzariak. Idoiarentzako isats-pianoa. Ekitaldirako preseski egindako arropak. Argiteria. Den-dena jokatu zuen Marak partida bakarrean. Eta irabazi. Mila pertsonatik gora altxatu ziren aulkietatik txaloka, emanaldia amaitu zenean. Barrenak hutsik sentitzearen bertigoa apaldu zezakeen ezer ezagutu bazuen inoiz, argiak itzali aurreko momentu hori zen, derrigor.

      Diskoak sinatzen ibili zen kontzertuaren ostean ia ordubetez, eskuak min emateraino. Besaulki-patioaren ateetan barrena galtzen zen jende-sugea. Pertsona gutxi falta ziren unean iritsi zen, lagunek inguratuta.

      — Zorionak, artista.

      Burua jaso eta, nor zen ikustean, aldartea alaitu zitzaion.

      — Beti egin dugu topo horrela, ezta?

      — Bai. Beti egon da murru bat gure artean —barre egin zuen Ibaik—; esango nuke ez dugula ia inoiz hitz egin.

      Begirada atzerago bota zuen, berarekin etorritako horiengan arreta jartzeko.

      — Lagunekin?

      — Bai. Horko hori —beso bat luzatu zuen, betaurrekodun mutil bat seinalatzeko— zure fanik sutsuena da, eta bere urtebetetzeko opari gisa etorri gara denok. Ez da zuregana etortzera ausartzen; baina total, zure diskografia osoa du... Aizu, benetan diotsut, izugarria izan da kontzertua.

      — Eskerrik asko.

      — Gaztetxean ikusi zintudan azkeneko aldiz, pentsa! Pila bat aldatu zara.

      Kaxen artean begiratzen hasi zen, tentsioa askatzeko.

      — Disko bat nahi duzu?

      — Binilo bat hobe. Badakizu, Saioa azkenaldian mokofin dabil musika kontuekin eta...

      — A. Saioarentzat, orduan?

      — Bai! Hauxe —esan zuen kemenez, Chaos seinalatu bitartean.

      — Ez duzu nahiago aurreko lanetako bat? Biniloan ditut baita ere...

      Ez zion lan hura saldu nahi. Bertan zegoen Blaitu. Saioari aurpegira burla egitea bezalakoa izango litzateke.

      — Gaur jo dituzuen gehienak disko honetakoak dira, ezta? Gainera, gustuko dut Kilometroak-eko abestia.

      Irribarre egin zion, berriz ere. Etsita jaitsi zuen begirada binilora.

      — Saioarentzat sinatzen badidazu, mutil-lagunik onena bihurtuko nauzu.

      Errotulagailuaren punta kamutsak biniloaren azala ukitu zuen.

      Saioarentzat, besarkada bat.

      Ba al zegoen besterik esateko, azken finean?

      — Eskerrik asko, Mara —eskuetara eman zion billetea. Beroa zuen eskua, izerdituta—. Ea laster elkar ikusten dugun, bai?

      — Ea.

Amaren etxetik atera denean euria ari duela ohartu da. Orban borobil ilunez josia dago lurra; gehitzen doaz, orbanak orbanekin elkartu eta borobilak handitzen. Kalean zehar egin ditu hainbat metro, baina ilea bustitzen hasi zaionean, deseroso, balkoi baten azpian gotortzea erabaki du. Musika antzemanezin bat aditzen da urrunean; euriak ez du inoiz herri honetan ospakizunik geldiarazi, pentsatu du. Egongo al da Saioa bertan? Egia esan, ez daki aspaldion non bizi den ere.

      Euripean dabiltzan ausart bakan horiei begira egin ditu minutuak, noiz atertuko zain. Putzuz putzu saltoka ari den zira horidun neskatoa, eta atzetik kopetilun eta burua mugituz jarraika duen emakumea. Aterkipean, egunkari erdi blaitua eskuan daraman agure izutua, pauso txiki azkarrez mugitzen; ziurrenik parkean patxada ederrean irakurtzen harrapatuko zuen euriak. Azkena erosketarako orgatxoa goraino betea duen emakume heldua izan da; ez darama aterkirik, eta mototsetik ihes egitea mehatxatzen duen ile zuriak arrasto borobil bat egin dio kirol-jertsearen bizkarraldean. Astore markakoa du bi piezatako txandala, arrosa, grisa eta berdea: 30 urte ditu gutxienez. Burumakur doa, ezin argi esan tanten edo bizitzaren pisuarengatik den.

      Duda egin du hasieran, baina hamar metrora duela jarraika hasi zaio Mara.

      — Laguntzarik behar? —galdetu dio, emakumea bizkarrez duela.

      Buelta eman eta goitik behera begiratu du, serio.

      — Ez, ez dut behar; eskerrik asko.

      Ez zuen espero. Alta, emakumeak ere ez du aurrera jarraitu, begira gelditu zaio. Une hori probestu du.

      — Zure semearen laguna nintzen. Ziurrenik ez dizu inoiz niri buruz hitz egin —eztarria garbitu behar izan du—. Barkatu atrebentzia, baina... etxera al zoaz? Utziko al zenidake igotzen?

      Emakumeak erdizka itxi ditu begiak.

      — Arraroa dirudi honek, kontziente naiz; baina gauza bat dut berarentzat, eta bertan utzi nahiko nuke.

      Betozkoa zimurtu du orduan andreak, eta ibiltzeari ekin dio. Atea ireki duenean, atzera begiratu du berriz, eta ez du harridura keinurik egin Mara ikustean. Horrek lasaitu egin du.

      — Zein pisu da? Utzi laguntzen —esan dio, orgatxoaren azpiko metalezko barrari helduz, sotoak igogailurik ez duela ikusi duenean.

      Ez erantzunik, ez eskerrik. Isilik mantendu da, nahiz, behintzat, laguntzen utzi den. Behin barruan, kolorea galtzen hasitako sofa gorri bat seinalatu du esku hezurtsu batez. Mara hor eseri da, bi eskuak izterren azpian jarrita.

      — Erositakoa jaso behar dut —esan eta sukaldea dirudien ate batetik sartu da, orgatxoa arrastaka.

      Blaitutako ilea hatzez orraztu bitartean, ingurua behatu du Marak. Paretetan orban ilunen bat edo beste ageri da. Bata bestearen estiloarekin ez doazen altzari andana dago salan; gehiegi, metro eskaserako. Lurra ere alfonbraz josia dago.

      Hamar bat minutuko kinki-kankaren ostean agertu da berriz emakumea, oraingoan ilea mototsetik aske. Zirudiena baino luzeagoa du. Sofa pareko egurrezko aulkian eseri da.

      — Zer zara, lanekoa ala gaztetxekoa?

      — Ez bat, ez beste.

      — Ez zegoen besterik Xantiren bizitzan. Erakundea aspaldi utzi zuen, eta ziur naiz ez zuela bertatik lagunik mantentzen.

      Marak arnasaldi batez akuilatu ditu pentsamenduak.

      — Herrikoa naiz, gaztetan harekin eta gaztetxeko batzuekin ibilitakoa. Baina ez naiz inoiz gaztetxekoa sentitu, ez dakit ulertzen didazun.

      Azalpen horrekin nahikoa ez balitz bezala begiratu dio.

      — Fernando Kortabarriaren alaba naiz. Mara.

      Izen-abizenak ahoskatu bitartean begiak amiñi bat ireki zaizkio. Aho-ertza zimurtu du irribarre arraro batean, eta “A” esan du. Orduan gorputza makurtu eta bien artean dagoen salako mahai txikitik zerbait atera du. Zapata kaxa bat. Zabaltzearekin batera hedatu da gelan usaina.

      — Nahi?

      — Ez, mila esker. Ez dut hori erretzen.

      — Nik ere ez, orain arte —esan du, ahoa okertuz—. Xantiren ohe azpian topatu nuen, bera hil ostean logela txukuntzen ari nintzaiola. Bere oroitzapena apurka-apurka erretzen ari naiz orain, egunero, bazkalostean.

      Kaxa beretik zigarro pakete bat atera eta baten eduki guztia hustu du esku ahurrean. Ostean, tabakoaren hiru laurdenak mahai gainera bota eta marihuana kukulu lehor bat desegiten hasi da beste eskuaz.

      — Ez dut kaferik prest. Ura nahi baduzu... —sukaldea dagoen lekura zuzendu du besoa.

      — Ez, lasai.

      Trakeski bildu du filtrorik gabeko porroa. Marak inoiz ikusitako zupadarik luzeena eman dio, mantso, batek daki Xantiren zein oroitzapen biriketaraino xurgatuz.

      — Urteak dira Xanti ez zela hemen bizi, ba al zenekien? Kukulu hauek zaharrak dira, auskalo noiztik dagoen kaxa hau ohe azpian. Nazkatu egin ginen bata besteaz, eta alde egin zuen. Pisu batzuk genituen alokairuan, baina ez zuen diru-iturri horietako bakar bat ere galdu nahi, eta azken egunetan gaztetxean bizi izan zela esango nuke. Begira zertarako balio izan zion aurrezteak —berriz marraztu du irribarre arraro hori.

      — Xanti ez da inoiz izan zirudiena, ezta?

      Beste zupada bukaezin bat eman dio porroari, patxadaz. Usain atsegin batek hartu du ingurua.

      — Begira —ondoan duen ornamentuz jositako armairua zabaldu du. Album bat hartu eta beregana hurbildu da—. Hamahiru urte zituen hemen.

      Ke artetik agertzen ikusi du Marak azken urteetako kiloen erdia eta urteen herena dituen Xanti hura. Pandero bati eusten dio esku batez. Bestearekin ondoan duen emakumearen gerria inguratzen du, eta musu ematen ari zaio masailean. Ama da, hainbat urte gazteago. Ile beltz eta motza du argazkian, eta aho-keinu arraro batez begiratzen du kamerara, argazkiak zerbait esaten harrapatu izan balu bezala.

      — Etxean bakarrik zen halakoa. Kalean, eskolan, lagun artean, inoiz ez. Handik gutxira utzi zion etxean ere halakoa izateari.

      — Halakoa, nolakoa?

      — Benetakoa —erantzun dio, azkarregi.

      Betazaletan pisua sentitu du Marak. Emakumeak begiak itxi ditu beste zupada batekin.

      — Zerbait utzi nahi zenion, ezta? —oroitu da orduan. Buruarekin keinua egin du korridorera—. Bigarren atea.

      Itxi-usain batek egin dio ongietorria. Goteledun pareta laztanduz bilatu du etengailua; kostata topatu du. Heldu batena da logela, baina gaztetasunaren zantzu batzuk gordetzen ditu: hautsez estalitako CD irakurgailu bat, komikiz jositako apal bat, komikiei eusten dien egurrezko amnistiaren ikur bat. Geldi geratu da logelaren sarreran, zer egin ez dakiela. Tenplu bat profanatzen ariko balitz bezala sentitzen da. Ohera gerturatu eta estalki urdin ilunaren gainetik pasatu du eskua; hor eseri da gero. Bere parean gelditzen den idazmahaira zuzendu du begirada. Lau tiradera dituen dorre bat du albo batean.

      Lehena zabaldu du: fakturak eta izaera legaleko paper batzuk diruditenak topatu ditu, erloju bat, ordenagailurako disko gogor bat, pila solte batzuk. Bigarrena gutunazal betez josita dago, bakoitzak data ezberdin bat izkiriatuta. Hirugarrenean disko andana topatu du, originalak kaxetan, pirateatuak zorroetan. Discman bat ere bai. Azkena kolore ezberdinetako jaietako zapiz eta edalontzi berrerabilgarriz betea dago.

      Bigarrenera itzuli da, bihozkada batek eramanda. 2009/10 dioen gutunazala zabaldu du: argazkiak dira. Xanti sasian ibiltzetik itzulitako jai hartakoak. Ia denetan agertzen da: gaztetxe kanpoan, garagardo botila eta kanutoa esku bakarrean, desenfokatuta; gaztetxe barruan, hamar bat pertsonako talde batek tronu batean airera altxatua, tribu horretako errege balitz bezala; komunean Markelekin inozoarena egiten; bera eta beste bi pertsona ilunpetan, atzean Bixer jotzen ari dela. Pertsonarik gabeko argazkiak ere bai; talaiatik ateratako hura bezalakoa, non eraikin osoa ikusten den; edota hartzaren muralarena. Badira ere Saioaren hainbat argazki agertokian; normala litzatekeena baino gehiago. Eta horien artean topatu du, baita ere, Saioak, Xantik era Marak gaztetxe kanpoan ateratako hura.

      Marak herria utzi aurretik ateratakoa. Bere sasia, Xantirenaren guztiz bestelakoa, hasi aurretik izoztutako momentua.

      Begiak hezetu zaizkio, eta sentitu du ezin duela etxera hori gabe itzuli. Sorbaldatik zintzilik duen zorroa ireki eta argazkia gorde du. Beste argazki guztiak gutunazalera itzuli eta txukun utzi ditu tiraderan.

      Hirugarrena zabaldu du orduan, diskoak eta discmana dituen hori. Irekita duen zorroan eskua sartu eta segituan topatu du zilar koloreko Sony markako mp3a. Hamasei urte zituela aurkitu zuen; orain hogeita hamahiru ditu. Denborak aurreko jabearena baino bereagoa egin du tramankulua. Alta, bere jabetzan egon den urte guztietan ez du abesti zerrenda eraldatzeko ausardiarik izan.

      Bi disko-zorroren artean utzi du, ondo ahokatuta. Erori zaizkion malko parea xukatu, zintz egin, eta logelatik atera da.

      — Listo, amaitu dut... —hasi da esaten, baina eten egin du jarioa salara iritsi denean.

      Emakumea buruz gora etzanda dago sofan, zurrunga betean; ile zuria kuxinaren gainean zabalduta duen masa gris, berde eta arrosa. Eskuen artean du albuma, lehen erakutsi dion argazkia duen orrialdean irekita. Hautsontzian utzi duen porroari kea dario oraindik. Hara pauso geldoz gerturatu, kanutoa hartu eta itzaltzera joan da. Horren aurretik, ordea, zupada txiki bat eman dio.

      Ke beroak biriketarako bidea egin bitartean arreta Xantiren oroitzapenen batean jartzen saiatu da, baina ez zaio zorroan gordeta duen argazkiko aurpegia besterik agertzen. Berari begira duen aurpegia.

17

Buruan milaka orratz iltzatu balizkiote bezala atera du lozorrotik mugikorraren soinuak. Txolo dela ohartzean, botoi gorriari eman dio. Eguerdiko ordu bata duela zazpi minutu pasatu dela dio mugikorreko ordulariak. Besoa atzeraka luze bota eta hutsarekin topo egin duenean sentitu du eguneko bigarren ziztada: Ibai ez dago ohean.

      Poliki jaiki da, buruaren pisuari eutsi nahian, eta sukaldera joan da ur bila. Ainarak eta Markelek gaztetxean gelditzera behartu zutela oroitzen du, behin eurak herrira etorrita, abagunea aprobetxatu behar zela argudiatuz; baita Ibai afalorduan Jarerekin etxera erretiratu zela ere.

      Bata bestearen atzetik etorri ziren garagardoek lausotu diote gainerakoa. Herriko tabernetara joan eta hainbat ikasle inguratu zitzaizkiola gogoratu du. Elkarrizketa arrasto batzuk erreskatatzea lortu du; politikari buruz hitz egiten hasi eta Enekarekin millennialen eta zeta belaunaldikoen arteko ezberdintasunei buruz hizketan amaitu zuela. Espero du tontakeriarik egin edota esan ez izana.

      Ez du oroitzen noiz izan zen halako parranda bat egin zuen azkenengo aldia. Onartu behar du kontzientzia galtzeraino edateak baduela askatzailetik zerbait.

      Edalontzia eskuan duela itzuli da logelara, eta burukoaren azpian topatu du artilezko buru-berokia. Urduri jarri da. Etxera iritsitakoan larrutan egin nahi izan al zuen Ibairekin? Egin al zuten ezer? Ilea igurtzi du. Ezer ez, ez datorkio oroitzapen bakar bat ere. Ura amaitu eta ohea egin du, sabela uzkur.

      Mugikorra oihuka berriz. Pantailari kasik begiratu gabe hartu du oraingoan.

      — Aupa, Txolo —ahots-kordetatik ez zaio haizea besterik atera.

      — Hara! Nor zara, Saioa ala Matusalen?

      — Atzoko aitzurraren ondorioa.

      — Festak, ezta? Ene, ez dauzkagu hogei urte! Tira, ez dizut denbora gehiegi kenduko orduan —esan dio, beregan ohikoa den hitz-jario azkarraz—. Mara eta zure abestia: oroitzen duzu, Marak Londreserako hegazkina hartu behar zuenez, egun bat lehenago egingo genuela grabaketa, ezta?

      — Bai.

      — Ostegun honetan litzateke.

      Ostegun honetan. Egiaztapenak apur bat gehiago esnarazi du.

      — Oraintxe bidaliko dizut estudioaren helbidea —jarraitu du Txolok hariaren bestaldetik—. Goizeko hamaikak aldera iristen bazarete, ederto. Jarri al zarete kontaktuan entseatzeko?

      Galderak ezustean harrapatu du.

      — Ez, egia esan, ez.

      — Eta nola banatuko dituzue bakoitzaren zatiak?

      — Ba... —eskua kopetara eraman du, hasperen eginez—. Ez dakit, Txolo, ez dakit. Momentuan egingo dugu, nik uste gogoan dudala bere garaian nola egin genuen.

      — Beno... ez naiz sartuko axola ez zaizkidan gauzetan —barrea atera zaio—. Ostegun honetan, hamaiketan, Bilboko gure estudioan. Hobe duzu ordura arte ahotsa zaindu!

      Agurtu gabe moztu du. Segundo gutxira iritsi zaio estudioaren kokalekua adierazten dion Google Maps-eko esteka.

Armiarma Zuriak euskal musikaren historiak gogoratuko zuen zerbait izatera irits zitekeen. Atera zituzten bi lan luzeak musika kazetari gehienek egindako disko gogokoenen zerrendetan sartu ziren, bakoitzaren argitalpen urtearen hondarretan. Kazetarien iritziek ez zuten entzuleenekin bat egiten, ordea.

      — Nola etorriko da jendea, irratian ez bagaituzte jartzen? —kexatu zen Joanes Bonberenean hogeita hamar pertsonaren aurrean jo zuten batean.

      Saioari ezagunegia zitzaion erretolika hura.

      — Ez nekien irratia entzuten zenuenik.

      — Ez dut entzuten.

      — Orduan zergatik ematen diozu garrantzia?

      — Uste dudalako jendeak irratiaren bitartez entzuten dituela talde berriak, eta horrexegatik gustatzen zaizkiola.

      — Ba nik uste nuen jendeari gustatzen zitzaizkion taldeak jartzen zituztela irratian.

      Xaxatzeagatik egiten zuen, besterik ez. Barren-barrenean, ezin zuen berarekin konformeago egon.

      Joanes zen elkarrizketa guztietara joaten zena. Saioak ez zuen inoiz gogorik izaten kazetari zorritsu berri baten ahotik betiko galderak entzuteko. Hala, gitarra-jolea bihurtu zen taldearen ikur publiko. Saioari, egia esan, ez zitzaion gehiegi axola. Beratarrak motibazio handiz hartzen zituen elkarrizketa eskaintzak, telebista-agerpen proposamenak, mahai-inguru gonbitak, eta hara joan ohi zen, bere presentziaz taldearen existentzia jende berriaren buruetan txertatuko zuenaren konbikzioz.

      Elkarrizketa bakarra egin zuen Saioak Armiarma Zuriak-en bizitza laburrean, Joanesek aldi hartan sukarra harrapatu eta joan ezin izan zuelako. Ez zen oso ongi atera.

      EITBren egoitzatik etxera itzuli zenean, ordura arte horren argi izan gabeko intuizio batek gogor jo zuen: jada arrotz zitzaion egiten zuten guztia.

      Arrotzak abesten zituen abestietako letrak, arrotzak gero eta jende urriagoa erakartzen zuten kontzertuen osteko sentsazioak, arrotzak entsegu lokalean inoiz konfiantzazko giro bat osatzea lortu ez zuen musikari horiekin egiten zituen barre gero eta bakanagoak. Behinola musika egitera eraman zuen zirrara arrotz zitzaion orain; bidaia sentsorial deskribaezin bat eragitetik, ukigarri eta deskribagarriak ziren akzio mekanikoak erreplikatzera eraman zutelako: ahoa irekitzen da, haizeak ahots kordak dardararazten ditu, nota hau sol da, apur bat igotzen badut, sol sostenitua. Eztarria gogor jarri eta triparekin bulkada bat eragiten badut, ahotsa urratuta aterako zait; eztarria apur bat gehiago ireki eta ahotsa haizearekin nahastuta botatzen badut, soinu apal eta eztiagoa.

      Mekanika hutsa, besterik ez.

Pesto saltsan itotako espageti batzuk jan ostean osatuago sentitu da. Telebista piztu eta kanalen artean ibili da igerian, saio zein baino zein hutsalagoetan gogoa jarri nahian.

      Laurak aldera itzuli dira Ibai eta Jare.

      — Nire gurasoenean bazkaltzekotan gelditu ginen —esan dio lehenak agur gisa, giltzak salako komodan dagoen ontzian utzi bitartean.

      — Zergatik ez nauzu esnatu? —esan dio larritu antzean, sofatik mugitu gabe.

      — Ba aspaldiko partez bakean ikusi zaitudalako, hortxe lo. Pena eman dit zu esnatzeak.

      — Barkatu.

      Sofara gerturatzen hasi da baina, erdibidean, bazkari handietarako erabili ohi duten mahaitik aulki bat atera eta eseri egin da, berari begira, metro batzuk tarteko.

      Jare, aldiz, salto batez bota da amaren gainera.

      — Zer? —galdetu dio Saioak, Ibairen begirada tinkoari erantzunez.

      Honek sorbaldak jaso eta irribarre ironikoa egin du.

      — Gustura atzo, ezta?

      Saioa probokazioari erantzutera zihoan, Jarek aurreko astean erosi zioten patinetea estreinatu nahi duela esan duenean. Ideia bikaina iruditu zaio elkarrizketa hartatik askatuko duen edozer egitea.

      — Jaietako azken eguna izanda, gainera, giroa egongo da —esan dio Ibairi, oniritzi eske.

      — Ez al zenuen nahikoa giro izan atzo?

      Jarek lurrera bota duen jaka berriz jarri dio maitekiro soinean, eta patinetearen bila joan da. Hirurak batera atera dira kalera.

      Bide berritik iritsi dira oinez herrigunera, zeharkatu dute tabernak oraindik itxita dituen Goiko kale, eta normalean baino hutsago topatu dute plaza, tabernaren bateko terrazetan eserita dauden agure batzuez salbu. Alderik alde zeharkatzen duten soketatik zintzilik dauden ikurrinez josia dago, parrandazaleak bere magalean harrapatzeko gose den armiarma sare gorri, berde eta zuria bailitzan. Gaur ez da musikarik entzuten urrunean. Goizegi izango da oraindik. Edo, apika, jaietako azken egunetan ohikoa izango da herria malenkonia arraro horretan jaustea.

      Bere burua hormigoi-makina bat da.

      Jarek, belaunetako moreekin babestuta, zirkuluak marraztu ditu plazan patinetearen gainean. Erdi altxatua dagoen estolda zahar batekin estropezu eginda, lurrera erori, eta negar batean hasi da. Ibai joan zaio kontsolatzera.

      Mugikorrak dar-dar egin dio poltsikoan. Txoloren beste oharren bat izango delakoan, ez dio kasurik egin. Arreta urrunean dauden Jare eta Ibairengan jarri du, haurraren mina zenbaterainokoa den asmatu nahian. Alabaren aurpegi gorri eta bustia irribarre batera antzaldatu denean lasaitu da.

      Mugikorrak bigarren aldiz egin du dar-dar. Ainararenak dira bi mezuak:

      “Saioa! Ondo zaudete denok?”. “Kaka, Gasteizera iritsi berri nintzen mezua bidali didatenean. Kabroiak!”

      Hatz traketsez idatzi dio:

      “Zer gertatu da, ba?”.

      Ainara segituan hasi zaio idazten.

      “Gaztetxea botatzera joan dira txakurrak duela ordu erdi. Herri guztia dago han”.

Taldekideei musika uztea pentsatzen ari zela esan zienetik bi aste zeramatzan ohetik lanera joateko jaiki eta, lanetik bueltan, berriz ohean sartzen. Oraindik presente zituen Joanesen erregu eta mehatxuak. “Momenturik onenean salto egin nahi duzu barkutik?”, “talde honengatik egin dudan guztiaren ondoren, horrela ordainduko didazu?”.

      Gauzak ongi pentsatzeko tartea behar zuela esan zion arren, Saioak bazekien ez zegoela atzera bueltarik. Armiarma Zuriak jada metastasian zuen gaixotasuna sendatzeko ahalegin desesperatua izan zela konturatu zenerako, beranduegi zen. Kontzertuak kimioterapia saioak ziren, mina arintzeko ariketa emozionalak baino ez. Alta, MDMA hartzera ohituegia dagoen bati pilula batek egiten dion efektu berbera egiten zioten azkenaldian: azalean azkura atsegin bat sentitzetik at, ezer gutxi. Kontzertutik kontzerturako tarteak, ordea, ajea nagusi zuten bailara izoztuak besterik ez ziren.

      Ibairen hitzek ere ez zuten kontsolatzen. Laster mutil-laguna ere aldarte goibel batean murgildu zen. Egun batzuk iraun zizkion tristura hark, harik eta, gosaltzen ari ziren batean, Mararekin gertatutakoa kontatu zion arte.

      Arratsalde hartan Hernani utzi eta gurasoen etxera joan zen Saioa. Ibairi, bera kanpoan egon bitartean sentitzen zuena eta egindakoa argitzeko eskatu zion tonu hotzez.

      Bera zen, ordea, gauza batzuk argitu beharra zuena. Egin zuen lehen gauza, duela pare bat urte bortizki etendako adiskidetasun harreman hura utzi zuen lekutik berrartzea izan zen.

      — Elkartu al gaitezke eraikin ustel hori ez den lekuren batean?

      Tabernako azkeneko mahaian eserita topatu zuen. Bisera beltzaren ertzetatik erortzen zitzaizkion ile xerloak gero eta grisagoak, nabaria zen sorbalden gainean zeraman bizitzaren nekea.

      — Ongi etorri etxera —esan zion, bostekoa eman aurretik.

      Saioak kafesne bat edan zuen; Xantik, bi whiski kopa.

      — Porroak uzten saiatzen ari naiz.

      Luze hitz egin zuten, Saioaren eta Ibairen arteko harremanaz, Xantiren eta bere amaren artekoaz, musikaz, itxaropen zapuztuez eta norabide erratuez.

      — Zer espero duzu bizitzaz? —galdetu zion Saioak ustekabean—. Eta ez etorri maitasuna, osasuna eta purtzileria horiekin. Zer espero duzu benetan?

      Xantik ez zuen gehiegi pentsatu beharrik izan.

      — Herri santu honetan lasai bizi. Horixe nahi dut. Hiru urtez egon nintzen lur hau zapaldu ezinik, eta argi ikusi nuen: hemen baino hobeto, inon ez —zurrupada bat eman zion kopari—. Denok hara eta hona zabiltzatela ikusten dut eta, inbidia sentitu beharrean, atsekabetu egiten naiz ez duzuelako nik leku honekiko dudan maitasuna sentitzen.

      — Alkate izango zara egunen batean —esan zuen barre artean.

      — Utikan! Badakizu ez didatela utziko. Eta zuk? Zer espero duzu bizitzaz?

      — Ba hori da arazoa: ez dudala batere argi. Ez dakit Ibairekin jarraitu edo ez. Musika uztekotan nabil, baina ez nago ziur erabaki egokia izango ote den. Hernanin bizi naiz, baina ez naiz etxean sentitzen.

      Xanti uzkurtzen ikusi zuen bere parean; ez zen inoiz Ibai bezain abila izan enpatia kontuetan.

      — Batzuetan hemen jaio izanaren pisua bikoitza iruditzen zait —aitortu zuen bere mututasunaren aurrean—. Ezer esan aurretik, badakit hemen jaio izanak pribilegiatu egiten nauela. Ez zaidala ezer falta. Esan nahi dudana da herri bat defendatzeko beharra sentitze honek bizitzan eman ditudan pauso guztiak baldintzatu dituela eta, orain, bat-batean, gauza guztien aurrean hausnartu behar izatea traba bat besterik ez zaidala iruditzen.

      Xantik mantso dastatu zuen whiskia.

      — Ezer argi ez duzula diozu. Baina zure herria defendatzeko egin beharrekoa traba bezala sentitzen duzula jakiteak nahiko informazio zehatza ematen dit niri.

      Saioak hasperen egin zuen.

      — Ez zaitut epaituko horregatik, Saioa. Zergatik uste duzu alde egin zuela Patxik Mexikora, taldea utzi zenutenean? Bera ere borrokatzeaz nazkatu zelako. Zuek biok, behintzat, gizartea eraldatzeko bitarteko gisa ulertu zenuten musika hasieratik, ez soilik zeuen buruarentzat egiten zenuten zerbait bezala. Bai, badakit kontrakoa leporatu nizula egon ginen azkeneko aldian —desenkusatu zen—. Badakizu zuen egiteko moduari dagokionez hainbat gauzarekin ez nengoela ados, baina ezin zitzaizuen intentzioa ukatu. Patxi nazkatu egin zen, eta orain zu. Normala da. Urteak dira hemen ez zaiola mekanikari bati, ile-apaintzaile bati edota bulegari bati leporatzen bere ogibidearen bitartez gizartearen alde ez dela borrokatzen; baina musikari gehienoi, ezer ez kobratzearekin batera, hori eskatzen zaigu oraindik ere.

      Saioak kafe kikararen azkeneko hurrupa mikatzarekin irentsi zituen lagunaren hitzak.

      — Badakizu duela urte batzuk, oraintxe esan didazun honen aurrean, beldurrak akabatuta egongo nintzatekeela?

      — Zergatik?

      — Ezin nuelako jasan zu nik hartutako erabaki baten kontra egotea.

      — Ez dizut esan kontra nagoenik.

      — Baina ez zaude nirekin ados. Nik ere ez zaitut epaituko, Xanti. Baina gehiegi ezagutzen dugu elkar, ez duzu uste?

      Ez zuen ezer gehitu. Ezer esan gabe jaiki zen mahaitik eta, Xantiren harridurarako, estu besarkatu zuen atzetik. Lagunak, aulkitik altxatu gabe, bular gainean pausatutako bere besoa ferekatu zuen.

      Aste horretan jakinarazi zion Joanesi musika utziko zuela. Ez zuen lehen bezain gaizki hartu. Taldearen amaiera heldu zela iragarri zutenean atera ziren ilunpetik euren musika ohoratzen zuten jarraitzailerik sutsuenak. Saioari barrea eragiten zioten halako lausenguek. Gogoan zituen behin, nola ez, gauza gehienetan arrazoia zuen Xantik botatako hitzak: “Kurt Cobain jonki bat zen; Janis Joplin mozkorti bat, Amy Winehouse... nork ezagutzen zuen hil aurretik? Hirurak ziplatu, eta kultuzko irudi bilakatu dira”.

      Hartutako azken erabakia aurreko guztiaren ondorio izan zela sentitzen du Saioak, garai zurrunbilotsu horri buruz pentsatzen duen bakoitzean. Gurasoen etxera mugitu zenetik bi aste betetzera zihoazenean, Ibairi deitu zion, egindakoa barkatzen ziola esanez.

      Etxera joan eta, pare bat ardo kopa tarteko izan zuten elkarrizketa arantzatsu baten amaieran, zera esan zion mutil-lagunari brastakoan:

      — Herrira itzuli nahi nuke. Eta haur bat izan.

Idiak bezala doa oinez, aurrean duena ikusteak baino ez dio axola. Haiengana iritsi denean ahots mekanikoz atera zaio dena.

      — Gaztetxea botatzen hasi dira. Nahi baduzu geldi zaitez Jarerekin, ni hara noa.

      Ibairi zeharo aldatu zaio aldartea bat-batean.

      — Zer diozu? Putaku... —mingaina hitzaren erdibidean gelditu du, alaba metro batera duela ohartuta—. Eta nik ere joan nahi badut, zer?

      — Ba goazen hirurok. Ez dago denborarik.

      — Ez da arriskutsua izango...?

      Ordurako hankek baimentzen dioten abiadan egin du aurrera Saioak. Sutan ditu lokiak. Haizearen talkak azkura eragin dio begietan. Aurrera jarraitu du, sorgor, eliza, ikastola, kultur etxea pasatu eta gaztetxearen ingurumarietara iritsi arte.

      Orduan begiratu du atzera. Ibai arnasestuka dator, beso batean Jare hartuta eta bestean patinetea. Haurrak izututa begiratzen du ingurura, ezer ulertzen ez duela.

      Lau furgoneta daude kanpoaldean aparkatuta. Beltzez jantzitako hogeita hamar ertzainek dute inguratuta gaztetxea. Polizia-lerroaren alde batean, herritarrak eserita protestan. Lerroaren beste aldean, herritar begiluzeak, gertatzen ari den horri so. Ibaik aurrea hartu dio orduan, ertzainak dauden lekura gerturatuz.

      Sekulako buila ateratzen dute gaztetxearen sarreran eserita eta elkarri besoetatik helduta dauden ehun herritar inguruk.

      — Euskal gazteria, aurrera! Ez gaituzue geldituko! Zuek, faxistak, zarete terroristak!

      Kanpotik behatu ditu Saioak. Gaur egun gaztetxean ibiltzen diren gazteak dira gehienak; baina identifikatu ditu herriko pertsona helduago batzuk tartean, baita inguruko herrietatik etorritakoak ere. Markel ikusi du; oraindik Iruñera itzuli gabe harrapatuko zuen albisteak. Lorik egin gabe ere, ziurrenik. Eneka eta ikaskide batzuk ere bertan dira, oihuka eta txistuka.

      Saioa izoztuta gelditu da.

      Eta ohartu da beti izan dela oinetatik lurrera sustraiak botata eduki dituen zuhaitz mehe eta izu hori. Marari ikasgelan komuneko paperarekin mahaia inguratu zioten hartan gertatu bezala. Irakaslea etorri gabea zen oraindik; Joxe beti etortzen zen berandu. Marak gelako atea gurutzatu zuenean egin ziren ozenagoak barreak. Bere begirada mortua mahaia ikusi zuenean. Saioak lagunari eskutik heldu eta ikasgelatik korrika alde egiteko gogoa sentitu zuen lipar batez, baina sustraiek, betiko sustraiek, oinak lurrera lotu zizkioten. Eta ikusi zuen nola Mara bere mahaira iritsi eta, burua makur eta begiak herrari, komuneko paperaren muturra non zegoen bilatzen hasi zen. Zertarako nahi ote zuen muturra topatu? Zergatik ez paper guztia bola batean amorruz bildu eta Maiderri edo Oierri indarrez aurpegira jaurti? Zergatik ez, besterik gabe, buelta erdia eman eta irakasleren batengana joan, laguntza eske? Zergatik ez Saioari begiratu, sikiera segundo batez, konplizitate bila?

      Ertzain batek euskara traketsean megafonotik gaztetxea eraistera eraman dituen lege-aginduaren inguruko zertzeladak bota bitartean oroitu du dena, momentuko giharretako uzkurtasuna barne. Nola Marak azkenean topatu zuen komuneko paperaren muturra, eta hura tolesten hasi zen karratutxoz karratutxo, ikaskide guztien begirada harrituaren pean, eta nola baten batek esan zuen “horretarako ere frikia zara, gero!”, eta nola ia denek barre egin zuten, eta nola Saioak pentsatu zuen “frikia ez, gela honetan dagoen pertsonarik ausartena da”, baina nola ez zuen ahorik ireki. Eta nola jarraitu zuen Marak, irain horiei guztiei entzungor, komuneko paper kilometriko hura, munduko paperik luzeena, karratutxoz karratutxo biltzen, mantso, bata bestearen gainean, esku artean zuen pila gero eta potoloagoa egiten zihoan heinean, burua eta begirada pila horretatik askatu gabe, automata baten antzera. Saioak oroitu du ez zuela ia arnasarik hartu tarte horretan guztian, prozesua amaitutakoan hartu zuen ahokadarekin birikek min egin baitzioten. Atzo bailitzan oroitu du gutxira iritsi zela Joxe, eta galdetu zuela “zer gertatu da denok horren isilik egoteko?”, eta Marak paper pila eraman ziola, eta esan: “Hau komunera itzuli behar da”. Eta nola Joxek erantzun zion, “zer, Kortabarria? Aulkian kaka egitera zindoazen eta bat-batean ez zaizu ideia ona iruditu?”. Eta nola denak algara betean hasi ziren beste behin, eta nola sentitu zuen mina biriketan berriz, eta Joxerekiko gorroto geldiezin bat, eta nola burua makurtu eta azkazal batzuk jan zituen, isilean.

      Bozeramailearen hitzen aurrean zirkinik egin ez dutela ikusita, hiru ertzain lerrotik askatu eta banan-banan altxarazten hasi dira eserita daudenak. Erraz altxatu dituzte lehenengo lau pertsonak, hiru gizon heldu eta neska gazte bat, besotik edota lepotik eutsita. Bosgarrena askatzeko ahaleginetan atera du ertzainetako batek lehen borra. Hiru kolpe eman dizkiotenean gorputza astindu du mutil gazteak, intzirika. Bere ingurukoen orroak areagotu egin dira, eta polizia-lerroaren bestaldean dauden herritarretako batzuek ere txistu egin dute.

      Jendetzaren artetik bistaratu du horma-irudiko hartz polarra, eguzkiari so. Bere orroak ez du bertan entzuten diren beste horiekin zerikusirik; beste dimentsio batean dago, gertatzen ari denari entzungor. Izozmendi horiek urtu aurretik bat harrapatu eta bizitzaren korronteak nora eramango duen jakin nahiko luke. Azalera hotzean etzan, begiak itxi eta, erredurez ahaztuta, soilik eramaten utzi.

      Eta hasi da mugitzen, disimuluan. Polizia-lerroa jarraitu du, eta atzetik entzun du Ibairen ahotsa, baina ez daki zer esan duen. Ertzainetako batek sudurretik tira egin dio eserita dagoen gazte ilegorri bati. Odol arrasto bat ikusi du beltzez estalitako gorputz-adarren artetik. Besoa atzerantz tolestuta atera du jendetzatik.

      Ajeak baimendu dion abileziarekin sartu da lerroaren amaierako zirrikitutik korrika.

      Aldarri-oihuak txaloekin nahastu dira, Saioak eseritako herritarren artean bere lekua egin bitartean. Metro batzuetara dagoen Markelek irribarre zabala eskaini dio, eta oihuka hasi da:

      — Xanti Arrese, hau zuregatik! Xanti Arrese, hau zuregatik!

      Inguruko denek errepikatu dute kontsigna.

      Hortik aurrera, dena bihurtu da azal, gihar eta eztarri. Izua indarrarekin nahastu da ertzainek eserialdiko pertsona bakoitza banan-banan altxarazi, eta multzotik ateratzen jarraitu duten bitartean, ordena mekaniko batean, sagar bati azala kentzen ariko balira bezala. Beso eta izterrak baino ez ditu ikusten bere inguruan, eta izerdi usaina gailendu da. Ez daki tiraldien eraginez jaka apurtzen ari zaion ala ez, ez daki ipurdiak lurraren kontra sentitzen duen hotz heze horrek gainean pixa egin duela esan nahi duen ala ez. Beregana iritsi dira ertzainak, eta ondoko emakumearen besoari eutsi dio gogor. Ez du inoiz hitzik gurutzatu berarekin, baina betiko laguna balitz bezala begiratzen dio orain, “ez nazazu askatu, ez nazazu askatu”. Iletik heldu diote; mina buru-azaletik barreneraino sartu, eta emakumearen besoa irristatzen hasi zaio. Apur bat gehiago estutu da haren kontra, baina ertzainek ahulgune hori aprobetxatu dute azken tirakada egin eta harengandik askatzeko. Mortu utzi du gorputza orduan. “Urdanga halakoa”, esan du gazteleraz arrastaka daraman ertzainak.

      Inguruko herritar batzuek lagundu diote jaikitzen.

      — Animo, Saioa. Odola duzu hemen —esan dio etxe pareko okindegiaren jabeak. Paper-zapi bat eman dio sudurzuloa tapatzeko.

      Ingurura begiratu du, zorabiatu antzean: ez ditu Ibai eta Jare inondik ikusten. Ez daki zenbat denbora igaro den ere; izan zitezkeen hamar minutu, edo ordubete. Oihuak lausotuta entzuten ditu. Hainbat pertsona daude oraindik gaztetxeko atearen ondoan eserita; tartean Markel.

      Inori agur esan gabe joan da.

Giltza etxeko sarrailan sartu duenerako badaki zer gertatuko den. Ibai sofan eserita eta besoak gurutzatuta ikusi eta Jareren inongo arrastorik ez topatzea, ordea, espero ez zuen albo-kaltea izan da.

      — Gurasoengana eraman dut berriz.

      Ulertu du. Eta okerrenerako prestatu da. Oraingoan bera izan da mahai handitik aulkia hartu eta Ibairengandik metro batzuetara eseri dena.

      Elkarri begira gelditu dira, isilean. Saioak sudurzuloan sartuta duen paper-zapia kendu eta mahai gainean utzi du.

      — Ezin dut gehiago —hasi da Ibai.

      Saioak ez du ezer esan.

      — Uste dut nire partetik ahalegin guztiak egin ditudala egoera hobetzearren. Baina ez dut ahalegin bera ikusten zuregandik.

      — Saiatzen naiz —erantzun du ahots ahulez.

      — Nola? Horrela? —burukoaren azpian azaldu den buru-berokia astindu du airean—. Hau ez da saiatzea. Hau ez da batere normala. Ez dakit ezta zer den ere.

      Lurrera bota du. Saioak zintz egin du. Odol zaporea iritsi zaio ahora.

      — Argi gelditu da urte hauetan guztietan musika uzteak zein kalte eragin dizun. Baina badakizu nola egon naizen ni denbora honetan? —tartetxo bat egin du Saioaren erantzunaren zain. Honek bere eskuei begira jarraitu du, zer esan ez dakiela—. Ez dakizu, noski, ez duzulako inoiz suposatu ni ere gaizki egon nintekeenik. Zure tristezia zulo beltz bat da. Inguruko guztia usteltzen du.

      Berriz isildu da.

      — Nahi baduzu, joan egingo naiz.

      Ibaik eskua pasatu du aurpegitik eta korridorean desagertu da. Segundo gutxira azaldu da, Mararen biniloa eskuan.

      — Ez ote da izango hau arazoa, hasieratik?

      Saioak begiak itxi ditu.

      — Ez iezadazu gogorarazi, mesedez.

      — Arazoa hau bada, begira zer egiten dudan honekin —kartoizko zorrotik atera ditu bi biniloak. Eskuekin eutsiz, bata bestearen atzetik erdibitu ditu belaunaren kontra.

      — Horrela hobeto?

      Saioak intziri egin du.

      — Ez dakit.

      Beregana gerturatu eta besoetatik heldu dio, gogor.

      — Egun batzuk barru egongo zarete elkarrekin, ezta? Agian behingoagatik berarekin hitz egiteak on egingo dio gure harremanari ere.

      Saioak sorbaldak altxatu ditu.

      — Ez dut nahi Mara nire bizitzan horren garrantzitsua izaterik.

      Ibaik irribarre sotila marraztu du ahoan.

      — Badakit, Saioa. Tamalez, bada —haren eskuak bereen artean estutu ditu—. Uste dut denboratxo bat behar dudala. Zuk egin abesti hori Mararekin, eta hitz egingo dugu aurrerago... Nahi badugu.

      Ibairen begiak dizdizka daudela ohartu da. Akordio justua iruditu zaio, baina ez dio ezer esan. Berriz zintz egin eta eskuak leunki askatu dizkio.

      — Ni joango naiz —aurreratu da—. Geldi zaitez zu hemen Jarerekin, eta azal iezaiozu gertatzen dena. Zin dagizut saiatuko naizela sendatzen.

      Zorroa hartu eta logelara joaten hasi da, apurtuta duen arropa aldatu eta pijama eta beste hainbat janzki hartzeko asmoz. Erdibidean gelditu eta buelta eman du.

      — Maite zaitut —esan dio, zotinka.

18

Gertatu izan zaizkio gauza bitxiak. Behin, ez daki oso ongi zergatik, Iruñean egindako kontzertu batetik bero-bero iritsi zen etxera, eta erabiltzaile batekin mezu lizunak trukatu zituen orgasmora iritsi arte. Aurretik hiruzpalau alditan idatzi zion neska gazte hura ez zuen Instagrameko argazkietatik at ezagutzen. Sexya begitandu zitzaion gau hartan. Hurrengo egunetan izuak jota ibili zen bere mezuak argitara aterako ote zituen. Ez zuten berriro hitz egin, eta neska ez zitzaion inoiz kontzertu baten ostean bere burua aurkeztera gerturatu.

      Gogoan ditu baita ere Twitterreko erabiltzaile batekin izan zituen iritzi-trukaketa filosofikoak. @young.socrates zuen izena kabroiak, gainera. Bere profilean argazkirik ez egoteak mesfidantza eragin zion hasieran; baina 2016ko apirilean Parisen eman zuen kontzertuan ezagutu zuela esan zion, bertan bizi den Baionako euskalduna zela.

      Bolada batez, egunero gaua noiz iritsiko zain ibili zen, ohean sartu, mugikorra hartu eta harekin hitz egin ahal izateko. Kuriosoa: azkenaldian, halako momentuetan soilik lortzen zuen inongo mozorrorik gabe aritzea. Oholtzara igotzen zen superheroi haren plantarik egin gabe, sare sozialetan ospe ona irabazteko egin behar zuen gizaki maitekorraren plantarik egin gabe. Mezu pribatu horietan, hitzez behintzat, behatz potolotik buruko ilearen puntaraino zen bera.

      Egun batean, ohiko solasaldia amaitzera zihoanean, esteka bat bidali zion. “Ezin izan diot jakin-minari eutsi: zerbait gertatu al zen zuen artean?”.

      Hamar minutuko bideo bat zen, bere garaian Euskal Telebistan ezaguna zen kultur saio batekoa. Mara ere bertan izana zen hilabete batzuk lehenago, abesti berri bat aurkezten. Bideoaren izenburua irakurtze hutsarekin pilota gogor bat eratu zitzaion sabelean. Martxan jarri zuen.

      Pauso geldoz atera zen Saioa platoko ate faltsutik, izua nola ezkutatu jakingo ez balu bezala, lanazko jertse gorria eta galtza beltz soil batzuk soinean. Inguruan txaloka zituen ikusleak agurtu eta robot baten antzera gerturatu zen aurkezleak eskuaz seinalatu zion besaulki urdinera.

      Eseri arte ez zion aurkezleari begietara begiratu. Orduan, parekoaren irribarre zabalak kutsatuta akaso, lehenbiziko irribarrea marraztu zuen, eta Marari ideia txarra iruditzen hasi zitzaion bideo hura ikustea.

      Kazetariak iruzkin bat egin zuen Saioaren urduritasunaren inguruan. Honek, dardarizo fina zuen ahots batez, argudiatu zuen berez taldeko gitarra-jolea zela bertaratzekoa, baina sukarrak jota gelditu zela ohean, eta horrexegatik joan zela bera. Jakingo bazenute lan berriari buruz galdetu zion aurkezleak:

      “Lan honek musikariok egunerokoan bizi ditugun hainbat aspektu ditu hizketagai. Nola lan egiten dugun lokalean edota estudioan, jendeak ikusten ez gaituenean, zenbat kostatzen den abesti bilduma bat sortu eta ateratzea, zein gutxi baloratzen duen gizarteak...”.

      “Gutxi baloratzen dela uste duzue, beraz?”.

      “Egia esan, badugu sentsazio hori batzuetan. Lehengo urtean, adibidez, hainbat iskanbila izan ziren musikariek kontzertu bakoitzean kobratu ohi dutenaren harira. Guri buruz ere aritu ziren, eta ez gara gehien kobratzen duten horietakoak”. Barre urduria atera zitzaion. “Hainbat pertsona kexatu egin ziren herri bateko jaietan kobratuko genuena publiko egin eta gehiegi iruditu zitzaielako. Kritika horiek ezjakintasunetik etorritakoak dira, erabat. Musikarion, antzerkigileon, zinegileon, tira, kulturgileon egunerokotasunaren atzean zenbat lan dagoen jakingo bagenu, kritika horiek ez lirateke existituko”.

      Planotik kanpoko txaloak entzun ziren amaitutakoan. Aurkezleak eskua eraman zuen kokotsera.

      “Beraz, jendeari errieta egiteko disko bat atera duzue?”.

      Saioaren harridura aurpegia enfokatu zuen kamerak orduan. Behatua sentitu zenean, irribarre egin zuen berriz.

      “Errealitate bat azaltzen saiatu gara, besterik ez. Badago gauza horiek ikasteko eta gizartea eraldatzeko interesa duen jendea”.

      “Musikari dagokionez, behintzat, herri emankorra da zuena, ezta? Hemen asko estimatzen dugun Mara-Mara ere bertakoa da”.

      Saioak bere eskuetara begiratu zuen. Ezer esango ez zuela zirudienean, hitz egitea erabaki zuen.

      “Tira, esango nuke kasualitatez izan dela. Gure herriak ez du kultura bultzatzeko grina berezirik izan inoiz; leku guztietan dauden euskarri berberak izan ditugu: kultur etxea, gaztetxea…”.

      “Zu gaztetxeko uztatik zatozela esango nuke; oker al nabil?”, iseka eginez moztu zion kazetariak.

      “Hala da, bai”, duintasunez Saioak.

      “Ibiltzen al zen gaztetxean Mara ere?”.

      “Gutxixeago”.

      “Lagunak al zarete?”.

      Marak ezin izan zuen jarraitu. STOP sakatu eta ohetik jaiki zen, aztoratuta. Korridorean barrena ibili zen atzera-aurrera. Balkoiko atea ireki eta Zazpi Kaleetako argi-itzalak behatu zituen tarte batez.

      Komunera joan eta ohean sartu zen berriz, mugikorra eskuan. Saioak aldarte ezaxolaz jarraitzen zuen pantailan izoztuta. PLAY eman zuen.

      “Elkar ezagutzen dugu. Gaztetan kointziditu izan dugu gaztetxean inoiz, kontzerturen batean edo; ez dut oso ongi gogoratzen...”.

      Berriz ere STOP, eta oraingoan behin betiko. Ez zion ezer erantzun Sokrates gazteari; ez orduan, ez aurrerantzean ere. Mugikorra blokeatu, mesanotxean utzi, eta gora begira gelditu zen etzanda, begiak hontzen pareko.

      Gau luzea zuen aurretik.

— Eta?

      Mikelek mahaiaren bestaldetik begiratzen dio, beheko ezpainarekin bibotean gelditu zaion aparra xurgatu bitartean. Alde Zaharreko betiko kafetegian gelditu dira gaur ere, hegaldia hartu aurreko azken bilera izango delako esperantzaz.

      — Zer?

      — Uste nuen gaur ere arantzatxoren bat kentzeko gogoz etorriko zinela —esan dio, begi kliska batez lagunduta. Era lizunean atera dio mingaina.

      Mara mahaitik altxatzen hasi da, marmarrean. Mikelek eskumuturretik oratu dio orduan.

      — Tira, barkatu, ez nuen zu haserretzerik nahi —irriari ezin eutsita dago—. Amarekin zer moduz egon zaren jakin nahi dut, besterik ez.

      — Zer zara orain, nire psikologoa?

      — Baten bat beharko duzu Londresen, ezta? Barkatu, barkatu —hasi da berriz ere, besoak airean, parekoaren aurpegia ilundu ahala.

      — Zuk enpresako gainontzeko kideekin zer moduz zauden esan arte, nik ez dizut ezer kontatuko —esan dio, kikaratik trago bat hartu aurretik.

      Ordenagailuari begira jarri eta zerbaitekin lanpetuta balego bezala egin du Mikelek.

      — Aurrekoan nire bizitzari buruz ezer ez zenekiela leporatu zenidan. Ba nik kontrakoa sentitzen dut, egia esan. Zuk, behintzat, nire bizitzaren alderdi asko ezagutu dituzu nire abestien bitartez. Nik ez ditut zure izena eta adina besterik ezagutzen.

      — Imajinatzen duzu psikopata bat naizela eta zu engainatzen ibili naizela urte hauetan guztietan? —begirada pantailatik kendu gabe esan du.

      — Mikel, benetan ari naiz —ordenagailuaren tapa jaitsi dio.

      — Ba begira —burua hazkatu du—, aurrekoan elkartu ginen denok, eta zurekin Londresera nindoala kontatu nien. Zerotik hasiko ginela, beste zigilu bat sortuz. Enpresa nik eta Jonek eratu genuenez, horregatik eta urte hauetan egindako ekarpen guztiarengatik kapitalaren zati bat eskatu nien —geldialdi dramatikoa egin du jarraitu aurretik—. Horren zakar erantzun zidaten, egia ez diren hainbat gauza leporatuz, epailearengana eramango ditudala esan niela.

      Mara mutu gelditu da, begiak zabal-zabalik.

      — Horrelaxe nago, beraz, nire bizitzaren zatirik handiena eskaini diodan enpresako kideekin. Nire lagun minak izandakoekin —eskuak gurutzatu ditu mahai gainean.

      — Berdinketa egitearren, nik beste gauza deseroso bat kontatuko dizut —kaferik ia gelditzen ez zaion kikara hartu du Marak—. Aurreko egunean zurekin gertatu zitzaidana ez da nire bizitzako lehena izan. Eta ez naiz alkoholaz ari —argitzeko beharra sentitu du—. Psikologoek behin eta berriro esan didate, akaso gaztetako traumengatik, ez dudala ondo ikasi jendearekin harreman afektiboak izaten. Gertutasun keinu oro hartzen dudala intsinuazio sexual gisa. Sexuaren bitartez soilik ikasi dudala zenbait eremutan integratzen.

      Pausa egin du, Mikelen irribarrea ezabatzen ari dela ziurtatzeko.

      — Oraindik garunean iltzatua dut lehenengo psikologoak bota zidan esaldia: “Gainontzeko pertsonek ez bezala, zure kasuan subjektu sozial bilakatzeko prozesua ernaltze sexualaren garai berean gertatu izanak zerikusia izan dezake joera horrekin”. Alegia, lagunak egiten hasi nintzen momentu berean hasi nintzela txortan egiten. Eta ez nuela lagun berriak egiteko beste modurik ezagutzen.

      Kafe kikara goratuta esan du guztia, Mikelen bisaia izoztuaren aurrean. Irri murritza marraztu du, esandakoari pisua kentzearren. Topa egin dute isilean.

      Ordu erdi geroago irten dira kafetegitik. Mikel agurtu eta, Zazpi Kaleak atzean utziz, Areatzako pasealekura atera da Mara, etxera joan aurretik hiriaren bazter horri agur esateko. Alboan du pare bat alditan bete duen Arriaga antzokia; parean, Abando auzoa; tartean, itsasadarra. Harrizko, burdinazko eta titaniozko suge bihurria. Distira dute Bilboko kaleek; eguzki izpiek min egin diote begietan bustitako zoruaren kontra jotzean. Areatzak piszina bat dirudi, eta bertan mugitzen ari diren pertsona guztiek, uretan flotatzen ari diren bizitza arrastoak. Hara eta hona dabil jendea, bakoitza bere aingurak eta hegoak garraiatzen. Batzuk poliki mugitzen dira, helmuga jakinik ez balute bezala. Gehienak ziztu bizian doaz. Ondoegi dakite nora doazen.

      Marak ere ondoegi jakin izan du nora joan: aurrera, beti aurrera. Taularen lauki zuri-beltzak banan-banan zapaldu ditu, bata bestearen atzetik, puntara iritsi eta, piszina bateko igerilariak nola, horma ukitu, buelta eman eta, oinaz bultza eginez, bere kalean aurrera jarraitzeko. Eta pentsatu du xake taula horrenbeste alditan gurutzatu duela, peoi izatetik erregina izatera igaroz, hurrengo itzulian berriz peoi itxurarekin itzultzeko, ezen jada ez baitaki zenbatgarren itzulian dagoen eta, beraz, ezta erregina ala peoi ote den ere.

House musika pertsonen solasa ez oztopatzeko bolumenean zegoen jarrita iritsi zirenean. Horrek jairako gogoa zapuztu zien, baina ez zuten horren erraz etsi. Bazuten zer ospatua gau hartan.

      Eusko Jaurlaritzak urtero egiten zuen Euskal Musikagintzaren Sari Banaketan disko onenaren eta diseinurik onenaren saria jaso zituen Mara-Marak. Miramar jauregiko aretotik atera aurretik, cateringeko hiru pintxo ahoratu zituen Mikelek, bata bestearen atzetik.

      — Donostiako kutixiak berriro dastatzeagatik soilik merezi du hona itzultzea! —Marak besapean zeramatzan bi garaikurrak hartu zizkion orduan—. Gordeko dizkizut hauek. Zuk segi festara, ni Bilbora erretiratuko naiz.

      — Nola, baina? Ez nauzu, ba, bakarrik utziko!

      — Egin ezazu musika giroko lagunen bat, behingoagatik! Horko neska horrek, bideoklip onenaren saria jaso duenak, jator itxura du. Zure anaiaren etxea duzu lo egiteko, ezta?

      Bakarrik gelditu zenean, soineko urdin elektrikoz jantzitako ilehoriarengana gerturatu zen. Ana zuen izena, eta bertakoa zen; ezagutzen zuen urtebete soilik zuen haren musika proiektua. Segituan gonbidatu zuen giroko beste zenbait musikari, ekoizle eta diskoetxeetako langilerekin Bataplan diskotekara.

      Handik ordu erdira, takoizko zapata gorriak kenduta ortozik ari zen dantzan Anarekin eta beste hainbatekin batera, eta sare sozialetarako bideoak grabatzen, diskotekaren izkina batean. Hiruzpalau pertsonak ezagutu eta argazki bana eskatu zioten. Pozik onartu zituen eskaerak, euforiak jota.

      Mikelek arrazoi zuen. Lanak hain zuen irentsita, ezen ez baitzuen denborarik hartu nahi izaten lagun berriak egiteko. Taldekideekin ere ez zen inoiz adiskidetasun harreman sakon bat izatera iritsi. Oso testuinguru ezberdinetatik zetozen: Pierrek hamar urte zeramatzan Bilbon eta haurra izan berri zuen; Jorge hamabost urte zaharragoa zen, eta Idoia, besterik gabe, teklatu-jole bikaina izatetik haratago, ez zitzaion lagun izateko pertsonarik egokiena iruditu inoiz. Gau hartan bertan, ostirala izanda ere, bandako inork ez zuen Donostiara bidaiatzeko modurik, edo gogorik, topatu.

      Barren-barrenean, dena den, lagun berriak egitearen kontu hori denbora-galtze hutsa iruditzen zitzaion; azken finean, bolada batez alboan egon ostean, lagun horrek edo Marak berak ihes egiten amaituko baitzuten, bizitza zen lasterketa harekin jarraitzeko. Ongi zegoen horrela; bakardade hautatu hartan, bihotza stand-by, anestesia tanta batekin.

      Anarekin dantza tribal baten erdian bere emoziorik primitiboenekin konektatu nahian zebilela sentitu zuen eskua sorbaldan. Buelta eman eta karkara atera zitzaion nor zen ikusi zuenean.

      — Tartean murrurik gabe egin dugu topo, azkenean —esan zion Ibaik.

      Gorputzaren balantza kontrolatzen saiatzen ari zela ohartu zen Mara. Buruan zeraman txapel erridikuluari begiratu zion.

      — Ez esan ezkonduko zarenik.

      — Bai, zera! Nire laneko bat ezkonduko da bihar. Agur afaria izan dugu gaur —azaldu zion—. Eta zu, nolatan hemen?

      Marak besoak zabaldu zituen, soinean zeraman tirantedun soineko beltz luzea ondo ikus zedin.

      — Sari banaketa izan dugu gaur Miramar jauregian.

      Ibairen begirada sumatu zuen bere gorputz ataletan gora.

      — Utzi asmatzen zenbat sari eraman dituzun... zortzi?

      — Bi.

      Tristura aurpegia antzeztu zuen.

      — Gutxiegi Mara-Mararentzat —ingurura begiratu zuen, une batez non zegoen ahaztu izan balu bezala—. Aizu, pote bat nahi?

      — Komeni zaizu?

      Ron-kola eta gin-tonic bana hartu eta jendartera sartu ziren. Musika elektronikoaren bonbo hotsak punpaka sentitzen zituen bularrean, bihotz taupadekin lerratuta. Ibaik besoak airera altxatu zituen, begiak itxita, eta kantuaren errepika abestu zuen oihuka.

      — Eskerrak zuen etxean badagoen ondo abesten duenik! —bota zion Marak, abestiaren erritmoan dantzan.

      Ibai bere belarrira gerturatu zen.

      — Saioak musika utzi nahi du —hitzok ozenegi sartu ziren Mararen belarrian.

      — Nola? Disko berria atera dute eta!

      Ibaik besoak zabaldu eta dantzan jarraitu zuen, ezaxola.

      — Nik zer dakit! Urteak daramatza marmarrean zuregatik. Egia esaten badizut, jasanezin dago.

      — Niregatik? —burura igotako guztia joaten sentitu zuen bat-batean, hustubide batek xurgatuta bezala.

      — Tira... ahaztu. Ez dizut ezer esan, ados? —eskua pasatu zuen muturretik, sudur azpian pilatutako izerdia garbitzeko.

      Marak trago luze batez lagundu zuen entzundakoa. Minutu gutxira, uholdeka igotzen ari zitzaion amorrua ezin kontrolatuta, buelta erdia eman eta jendartean galdu zen, komunera bidean.

      — Zuk uste duzuna baino eragin handiagoa izan duzu beregan —atzetik entzun zuen haren ahotsa, eskailerak erdizka jaitsita zituela.

      Buelta erdia eman zuen, eta begirada gorago zegoen Ibairengana zuzendu.

      — Badakit betidanik pentsatu duzula faborea egitearren ibiltzen zela zurekin. Pena ematen zeniolako egiten zuela. Baina ez. Benetako estimua zizun. Are gehiago: miretsi egiten zintuen.

      Soinekoa apur bat altxatu eta ezkerreko behatz txikia odoleztatuta ikusteak ohartarazi zion Marari zeraman aitzurraz; ez baitzuen min izpirik sentitzen. Egarri zen, hori bai.

      Ibaik besoa beregana luzatua zuela ikusi zuen. Eta, bat-batean, horren gardenki eder eta zintzoa zen zerbait perbertitzeko gogo geldiezina sentitu zuen. Berarengandik espero zenaren aurka egin, soineko hura apurtu, maite zituen horiek atsekabetu, aurpegi ezezagunen bat jipoitu. Zapatak jada ahaztua zuen bazter horretan utzi eta ortozik itzuli anaiaren etxera.

      Egarri ikaragarria zuen.

      — Ez. Jaitsi zu —esan zion Ibairi.

      Honek eskua erortzen utzi zuen, etsita, eta galtzetako patrikan sartu. Begira gelditu zitzaion, ezpainean hozka eginez, horditasunak hitz horien esanahia barneratzen utziko ez balio bezala. Azkenean, eskailerak jaisten hasi zen.

      Mararen mailara iritsi zenean berriz gelditu zen, beregandik metro batera, gertatzera zihoana ulertzeko bigarren saiakera batean. Orduan Mara gerturatu zitzaion. Besteak ez zuen giharrik mugitu. Alkandoraren kolkotik heldu eta, mantso, komunetaraino garraiatzen utzi zen, peoi baten gisan, laukiz lauki. Burua paretaren kontra jarri, eta mutilak lehen bere buruari hozkatutako ezpain hura hozkatzera joan zen lehenbizi Mara. Ez zuen beste aukerarik kontenplatzen; min egin nahi zion.

      Baina Ibai ez zen kexatu. Are gehiago, intziri egin eta berdin erantzun zion, bere gerrialdean besoak gurutzatu bitartean.

      Hortik aurrerakoa, zulo beltz erraldoi batek irentsitako espiral batean behera eta behera egiten ariko balira bezala gogoratzen du. Haragiak azala leherraraziko ziola sentitzen zuen, poroak golf pilotak bailiran irekiak zituela, ezin tenkatuago, izerdia jariatzen. Ibairen mingaina trapu latz bat zen, bere eztarriaren kontra hazka egiten zuen animalia lakarra, baina ahotik atera eta beste eremu batzuk miatzera irteten zen bakoitzean sentitzen zuen abandonua hain zen handia, ezen bi eskuez bere matrailari helduz erakartzen baitzuen berriz ere, ezpain horiekin beste behin talka egiteko.

      Ibai izan zen denboraren elastikotasuna goma baten eran moztu zuena. Ordurako komun-ontzian eserita zeuden, Mara haren gainean, esku bat haren zirritutik sartuta, soinekoa gerriraino labaindu zitzaiola. Airezko murrua sortu zuen Ibaik, tupustean, besoak Mararen sorbaldetan luze pausatuta.

      — Ezin dugu hau egin —lortu zuen ahoskatzea.

      — Zergatik? —esan zion Marak, irekita zuen alkandoratik tira eginez.

      — Mara. Mesedez.

      Elkarri begira gelditu ziren. Ibai arnasestuka sumatu zuen, bihotz taupadak jaisteko ahaleginetan.

      — Ba joan zaitez zu —bota zion orduan, zorrotz.

      Bere gainetik altxatu eta ilea buruaren kontra zanpatu zuen, albo batera eta bestera begira, ezaxola izan nahi zuen keinu batez. Soinekoa igo zuen. Gero Ibairi begiratu eta eserita jarraitzen zuela ikusi zuen, alkandora irekita, arnasa baretzen.

      — Kontatu beharko diot.

      Mara barrez hasi zen, eskuarekin zerbait uxatuz. Ibaik alkandoraren botoiak lotzeari ekin zion orduan. Ez zion begiradarik kendu komunetik atera bitartean. Atzera begira joan zen eskaileretaraino, joateko beldurrez bezala, baina determinazioa hartuta.

      — Goraintziak Saioari —esan zion Marak, igotzen hasi zenean.

19

Txolo eta ingeniaria bakarrik daude estudioko kontrol-gelan. Lehena zutik, eskuak gerrian; bigarrena, larruzko aulki beltz birakari batean eserita, besoak soinu-mahaian zabal pausatuta. Txikia da espazioa; ilunak eta bigungarriz josiak paretak. Aurre-anplifikadorez, konpresorez eta soinu-txartelez osatutako dorreak, lauzpabost bozgorailu, gitarra elektriko eta baxuak euren euskarrietan, pare bat teklatu. Soinu-mahaiaren atzeko pareta beirazko laukizuzen handi batek hartzen du. Huraxe bezalako gela bat ikus daiteke bestaldean, baina bigarren honetan, mikrofono handi bati eusten dion oinaz gain, ez dago deus.

      Abesti baten pasarte instrumentalaren inguruan ari dira eztabaidatzen. Ingeniaria behin eta berriz ari da hiruzpalau segundoko zati hori erreproduzitu eta gelditzen.

      — Ez al duzu entzuten hor bonboa eta baxua ez doazela bat? —esan dio Txolori, harrituta, aipatu duen “hor” hori iritsi den unean ezkerreko hatza indarrez astinduz.

      Arretaz entzun dute pasartea berriz.

      — Zin dagizut ez dudala ezer arrarorik sumatzen.

      — Zer duzu, zapata bat belarrian ala? Punki hauek...

      — Hori botoi bati klik eginda konpontzen duzu eta!

      — Punkiak soula egiten saiatzen, gainera...

      — Zappak bezala!

      Ingeniaria barrez lehertzen hasi da.

      — Frank Zappak burua altxatuko balu ez zinateke bizirik aterako hemendik!

      Kolpe batzuk entzun dira orduan.

      Atea zabaldu eta Mara sartu da. Masailak gorrituta ditu, ile platinoa atzeraka orraztuta; arnasestuka dator.

      — Barkatu, berandutu egin zait —desenkusatu da, larruzko jaka kendu bitartean.

      — Lasai, lehena zara —kolpez jaiki da aulkitik ingeniaria—. Plazera zu azkenik ezagutzea, Mara.

      Txolok izkinan dagoen egurrezko aulki batean esertzera gonbidatu du.

      — Saioa berandutzen ari da, ezta? —galdetu du ingeniariak.

      — Hala dirudi... hara, mezua bidali dit duela gutxi —ezustean Txolok—. Aparkatzen ari dela. Oraintxe dator.

      Marak gurutzatuta zituen hankak zabaldu eta beste aldera gurutzatu ditu. Hutsalkeriez hitz egiten jarraitu dute, atean berriz kolpeak entzun diren arte. Sartzeko gonbidapenari itxaron gabe ireki du atea. Txirikorda batean bilduta du ile beltza, ezpainak gorriz margotuta. Ubeldura bat du masailean.

      — Zorionekoa neu! —besarkatu egin du Txolok—. Hezurretan zaude, Saioa.

      — Haurrak energia zurrupatzen dit —esan du, alai antzean. Ingeniariarengana joan da zuzenean.

      Aulkian eserita dagoen Mararengan pausatu du begirada azkenik. Gerturatu eta besarkada azkarra eman dio. Marak masailean musu iheskor bat emanez erantzun dio.

      Inork ez dio ubelduraren inguruan ezer esan.

      — Denok gaude, beraz! —aurrea hartu du Txolok—. Lanean hasi aurretik, bioi eskerrak eman nahi nizkizueke hau egitera animatzeagatik. Ez zait omenaldi hoberik bururatzen Xantirentzat.

      Diskoari buruz hitz egin dute; nortzuk izango diren beste kolaboratzaileak, zenbat abesti izango dituen, zenbat gelditzen diren grabatzeko, noiz argitaratuko den... Euren kanta jarri dute orduan, eta minutu batzuez isilik egon dira abesti mutua entzuten.

      — Beno, nor hasiko da? —galdetu du Txolok.

      Saioak begirada izutua jaurti dio Marari.

      — Egia esan... —hasi da— kotxean nentorrela entzun dut, baina etxean ez dut abestia prestatzeko asti handirik izan.

      — Neu hasiko naiz —Mara zutitu egin da—. Entseatuta dakarkit.

      — Hara, biharamunean Londresera joango denak zuk baino denbora gehiago izan du hau prestatzeko! —egin dio Txolok errieta, jostari antzean, Saioari—. Hori da pagotxa duzuna!

      — Utzi bakean, Txolo, nahikoa berriz ere abestera behartu nauzula!

      Mara kristalaz bestalde ikusten den areto hutsean sartu da. Ingeniariak grabaketa programara konektatu du gela hartako mikrofonoa; Mararen ahotsa euren areto berean balego bezala entzuten dute orain.

      — Nahi duzunean —esan dio ingeniariari.

      Abestia jarri eta REC teklari eman dio. Mara ahotsik gabe gelditu da lehenengo estrofako nota agudoan. Eztarria garbitu eta berriz jartzeko eskatu dio. Serio dago, aurrean duen puntu ikusezin bati begira, kontzentratuta. Erraz gainditu du oraingoan estrofako nota agudoaren gailurra. Segidan datorren pasartea Saioari utziko diola esan du, bere garaian egin zuten bezala. Hirugarren estrofa heldu denean, nota agudoa jotzen saiatzerakoan kioa atera zaio. Barrez hasi da, Txolori ere irriño instintibo batek ihes egin dio; ingeniariak eta Saioak hobeto eutsi diote.

      — Urduri nago, barkatu.

      — Nahiago duzu gu hemendik ateratzea? —galdetu du Saioak.

      Marak denbora hartu du erantzuteko.

      — Ez, lasai. Jarri berriz, mesedez.

      Bigarren aldiz saiatu da eta, nahiz aurrekoa baino ohartezinagoa izan, kioa atera zaio berriz ere.

      — Ene, a zer desastrea! —bota du, eskuak aurpegira eramanez—. Aizu, gero Melodynearekin zuzenduko duzu tonua, ezta?

      — Bai, neska!

      Azken zatia abesten ari den bitartean esan du Saioak, bestearen entzumenetik salbu:

      — Niri ez pasatu efekturik ahotsean e, faborez. Nire ahotsa, natural. Berdin zait perfektua ez bada.

      Txolok irri egin du, baina ez du ezer esan. Mara arindu aurpegiarekin sartu da kontrol-gelara amaitutakoan, eta Saioa sartu da kabinan. Papera darama eskuan; bestela hitzak gogoratuko ez dituela dio.

      — Ba berak euskaratu zuen —esan du Marak.

      Txolok ingeniariaren mikrofonoaren botoia zanpatu du Saioarekin hitz egiteko.

      — Honek dio letra zeuk idatzi zenuela eta ea nola ausartzen zaren ahaztera!

      Mara lotsagorritu egin da.

      Ingeniariak hasieratik jarri du abestia berriz. Mararen pasartea entzun dute. Bigarrena iristean, Saioa hasi da. Tonu aldetik ongi abestu du, baina kantua geldiarazi eta intentzio gehiagorekin kantatu nahi duela dio. Beste bost aldiz errepikatu du zati hori.

      Hurrengo pasartean Marari beheko harmonia egin nahi izan dio, baina desafinatu egin du. Ingeniariak abestia gelditu du.

      — Saiatu berriro —esan dio.

      Berriro desafinatu du.

      — Ez al da Mararen ahotsa berez desafinatuta dagoena? —galdetu du Saioak, aurpegia uzkurtuz.

      Ingeniariak Saioaren ahotsik gabe jarri du Marak grabatutako pasartea. Denek, Saioak kenduta, egin dute ezetz buruarekin.

      Berriro hasi da, eta desafinatzen jarraitu du. Ingeniaria abestia gelditzekotan egon da berriz, baina Txolok, eskua bere besoan pausatuz, eragotzi egin dio.

      — Utziozu, lasai —disimuluz; Saioak kantatzen jarraitu du—. Zuzendu ezazu gero Melodynearekin eta kito, ez da ohartu ere egingo.     

Eguna goibel dago. Hodei puztu eta ilunek euriaren mehatxu isila dakarte. Bero dago giroa, hala ere. Denda eta tabernaz jositako Bilboko kale jendetsu batean daude. Biek, estudiotik ateratzerakoan, norabide berbera hartu dute, soinez soin.

      — Kotxez etorri zara?

      — Bai —Saioak bere txirikorda laztandu du.

      Pauso batzuk aurrera egin eta gelditu egin da Mara. Gauza bera egin du besteak. Lehenak bere pisua hankaz aldatu du pare bat alditan.

      — Nire etxea hemendik hamar minutura dago oinez. Nahiko zenuke igo eta, nik zer dakit... tartetxo batez egon?

      Saioa pentsakor gelditu da. Albo batera begiratu du; gero bere eskuetara.

      — Jare gurasoekin utzi dut eta...

      — Ulertzen dut. Lasai.

      — Bazkalordurako han egongo nintzela esan nien.

      — Arazorik ez —irribarre zabala marraztu du Marak aurpegian.

      Orduan begiratu diote elkarri.

      — Poztu nau zu ikusteak —esan dio Saioak.

      — Ni ere bai.

      Zarata handia atera duen hiriko autobus bat igaro da ondoko errepidetik.

      — A zer omenaldi kaxkarra egin diogun Xantiri.

      — Sekulako desastrea izan da. Ez al dago beste modurik bera omentzeko? Ez naiz batere gustura gelditu.

      Barre egin dute.

      — Etorri herrira nirekin —esan du Saioak segidan—. Gaztetxea bota dute.

      Marak kolpez ireki ditu begiak.

      — Benetan?

      Masaileko ubeldura seinalatu du.

      — Bertan egon nintzen eta, duela lau egun!

      — Ba justu biharamunean bota zuten —azaldu dio Saioak—. Etorri —tematu da.

      Marak mugikorra atera du poltsikotik, hasperen egin bitartean.

      — Gauza asko ditut egiteko joan aurretik —berriro gorde du—. Bukatzean saiatuko naiz.

      — Seguru?

      Besteak sorbaldak eta bekainak goratu ditu. Gero besoak zabaldu ditu, eta pauso bat eman du Saioarengana. Elkar besarkatu dute. Saioak Mararen larruzko jakan hondoratu ditu behatzak, eta begiak itxi ditu. Marak eskua pasatu du lagunaren txirikordatik, poliki, muturreko ileak ferekatuz.

      — Azkenean beti konbentzitzen nauzu, ezta?

Saioak ziztu bizian gidatu du bueltan, AP8-ko trafikoa sigi-saga etengabean saihestuz. Gurasoen etxetik metro eskasera aparkatu du. Kanela usainak bete-betean eman dio atea ireki duenean: sukaldera iritsi eta arroz-esnea prestatu dutela ikusi du. Gurasoekin eta Jarerekin bazkaldu du.

      — Gauean hona etorriko zarete lotara, beraz? —galdetu dio aitak, eskua berearen gainean jarrita.

      — Ni bai. Jare Ibairekin geldituko da —azkar esan du, ia-ia xuxurlaka.

      Alabari begiratu dio. Honek, muturra saltsa zuriz zikinduta, ez du arreta katilutik haratago jarri. Ile beltza laztandu dio amonak.

      — Konponduko da —esan du hark, bere baitarako.

      Bazkaltzen bukatu eta, siesta labur baten ostean, gurasoak oraindik lozorroan direla, Jare esnatu du:

      — Laztana, herriko txoko ezkutu bat erakutsi nahi dizut. Etorriko nirekin?

      Honek txintik esan gabe eman dio eskua, aurpegi gorrituarekin baietz eginez.

      Sukaldera joan da. Hozkailua ireki eta garagardo botila bat hartu du. Hozkailua ixtera doala, berriro ireki eta beste bat hartu du.

      Biak bere zorroan gordetzera doala, ate izkinatik agertu da aita.

      — Bestea ez da Jarerentzat izango, ezta?

      Etxeko sarrerara lagundu eta musu bana eman die kopetan.

Hamar minututan dira bertan. Hortxe dute lizarra, hortxe dute egurrezko banku berria.

      — Begira, txoko sekretu bat da. Gogoko duzu?

      — Ez asko —esan du, dezepzio keinua ezin ezkutatuta—. Igo naiteke zuhaitzera?

      Saioak irribarre egin dio.

      — Bai. Baina kontuz ibili.

      Bankuan eseri da. Behean hara eta hona dabiltza hainbat langile, kaskoa eta buzoa jantzita, ezertan ariko ez balira bezala. Beste bi hondeamakina banatan daude sartuta: batak harriak jasotzeko pala du; besteak, zulagailua. Eraikinaren erdia eraitsita dago: porlanezko hondamendia besterik ez da. Saioak lepoa luzatu du, arretaz begira. Zutik jarraitzen duen zatiaren barrualdea ikusten da apur bat; agertokia zenaren zantzuak antzeman daitezke itzalen artetik. Agertokiaren atzean egon ohi zen pankarta errauts beltzez zikinduta dago; “Kuartel Zahar, be... zte” irakurtzen da soilik.

      Saioak zorrotik atera ditu bi botilak. Batari, giltzatakoan duen irekigailuarekin kendu dio txapa. Trago bat eman dio. Bestea bankuan utzi du, bere ondoan. Atzera biratu du burua: Jareren hanka bat ikusten da lizarraren adar baxuenetik dilindan.

      Garagardoari beste trago bat emanez itzuli du arreta obretara.

      Kanpoko murruaren zatirik handiena falta da. Metro bateko garaiera baino ez du orain. Margotutako animalia-hanka zuri bat ikusten da, izotz bloke batean pausatuta. Hondeamakinetako bat, zulagailu-puntaduna, gerturatu da murru horretara.

      Hiru gizon pasatu dira gaztetxearen eremu hesituaren kanpotik. Batek, egunkaria besapean duen bizardunak, urrunetik entzuteko moduan esan die besteei: “Ez dago eskubiderik, mertzenario zikinak!”.

      Langileek ez entzunarena egin dute. Makina zulagailuaren besoa luzatu du barruko langileak; burrunba errepikakorraren hotsa zabaldu da inguruan. Saioak beste trago bat hartu du botilatik, luze, murru guztia, animalia-hanka zuria barne, errauts bihurtzen ikusi bitartean.

      Zerua iluntzen ari da, poliki-poliki. Jare aspertu da zuhaitzean gora eskalatzeaz, eta amaren altzoan eseri da. Kexu da parkera joan nahi duelako. Langileei gutxi gelditzen zaie eraikin osoa suntsitzeko, eta laster joango direla esan dio alabari.

      Azkenean, beste garagardo botila hartu du. Zorroan gordetzera joan da baina, lehenbizi, etiketa erauzten saiatu da. Poliki hasi da, paperari tirakada motzak emanez, botilaren hezetasuna baliatuz kolari indarra kentzeko.

      Erdia kenduta duela, tirakada batean huts egin eta apurtu egin du.

      Irri lotsatia atera zaio.

ESKERRAK

      Suposatzen dut lehen liburu bat idaztean eskatzen den laguntza sentitzen den ziurgabetasunaren araberakoa dela.

      Hasteko, mila esker gertuen ditudan horiei, gurasoak eta Iñi, nire burutazio guztiak entzun eta paranoia ezkor guztiak jasateagatik. Kuadrillakoei ere eskerrak, tarteka bada ere, nire txapak entzun behar izan dituzuelako.

      Eskerrik asko Alaine Agirre, behin Instagrametik idaztearen esperientziari buruzko duda batzuk transmititu nahi izan nizkizulako, eta zure erantzunak ezin izan zuelako eskuzabalagoa izan.

      Eskerrik asko Barri, oraindik ia ezer idatzi gabe neukala, lehen kapituluaren gaineko iritzi eta aholkuak eman zenizkidalako. Mila esker baita ere horren literatur gomendio onak egiteagatik.

      Eskerrik asko Onintza eta Jokin, behin idazten amaituta, nire 0. irakurleak izan zaretelako eta liburuaren orokortasunaren inguruko ezinbesteko iritzi eta balorazioak eman zenizkidatelako, bakoitzak zuen prismatik.

      Liburu honen proiektuak Eusko Jaurlaritzak ematen dituen sorkuntzarako dirulaguntza jaso zuen 2022an, beraz, horri eskerrak ere bada emaitza hau. Sormen lanak ekonomikoki duina izan behar du.

      Eskerrak musikari, nire bizitzaren gasolinarik potenteena delako. Mila esker euskal emakume musikari guzti-guztiei: oraingoak, lehengoak eta etortzeko daudenak, salbuespenik gabe. Zuek zaretelako naiz ni naizena. Liburu hau zuentzat da; elkarrekiko begirune eta aintzatespena izango da industria honen pozoitik salbatuko gaituen antidotoa.