Hodeiak zapatetan

MIKEL ETXABURU

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2014 Mikel Etxaburu

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2014ko apirila

Edizio hau: 2014ko apirila

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Gure ametsak zirkulu txikiak dira,

haurrek egiten dituzten

xaboi puxpuluen modukoak,

hauskor eta arinak,

putz egin eta desagertzen direnak.

Hatz puntarekin ukitu orduko

mila malkotan lehertzen diren

ametsak dira gureak,

xaboi puxpuluen modukoak,

izar eta airezkoak.

OROITZAK

ORAINDIK

Amets bakoitzean itxaroten zaitut oraindik,

ezpainetan geratutako tanta bakartietan,

ahoan hondoratu zaizkidan begietan.

Konturatu zara?, marinelaren maitasuna da gurea:

musu eman eta urrun joaten dena,

azken olatuaren antzekoa,

zer harea laztanduko duen aukeratu ezin duena.

Amets bakoitzean itxaroten zaitut oraindik,

hareak olatuari tanta gazi bat ostuko dion esperantzaz.

Itxaroten zaitut oraindik gure begietako itsasoetan.

UDAZKEN BERBAK

Ia inork ez ditu irakurtzen oin-oharrak.

Udazken berbak dira gure bakardadeak.

Urrun entzuten nauzu, nire ahotsak ez zaitu ukitzen.

Gutunen letra txikira behartu gaituzte.

Badakit nahiago dituzula letra borobil handiak,

haietan arinago antzematen dira-eta sekretuak;

baina letra txikira kondenatu gaituzte, isil-gordean.

Oin-orriotako bakardadean eraiki dugu

geure errepublika, arnasa geldoan.

Armiarma hari mehe batek ozta-ozta

zintzilik eusten die nire begiei, zuganako bidean*

                  *Egon lasai, maitea.

                    Joan dira afaltzera zelatariak.

                    Ez ditu kukuak berriz deituko

                    lerro hauek zure begietan lo hartu arte.

BELDURREN ARABERA

Gure esperantzen arabera agintzen dugu

eta gure beldurren arabera bete agindutakoa.

Ausarta delako gure esperantza,

ausartagoak ordea gure beldur eta nekeak.

           ...haizea dugu amets

           eta putz egiten dugu,

           leihoak ditugu hurbil

           eta aulkiak bilatzen ditugu...

Ausartagoak direlako nekeak esperantzak baino,

gure esperantzaren arabera agintzen dugu

eta gure beldurren arabera bete agindutakoa.

BILTZEN DITUT

Galdegin zenidan

batzen gaituen haizearen koloreaz,

zure fusiletan belauniko dauden

hostoen jatorriaz,

zu eroan aurretik elkarri emandako

besarkadaren orbainaz.

Horregatik biltzen dut orbeletan

elkar ikusi ez dugun udazken bakoitza.

Eta biltzen ditut euri koloreko haizeak

elkarri emandako besarkaden usainetan.

Joandako antzaren hegoak, hosto eroriak eta aberriak

biltzen ditut fusil isiletan,

noizbait erantzunak aurkituko ditudalakoan.

HOTZEZ JANTZITA

Hotzez jantzita

nire barruko desertuetara

abiatu naiz ur bila.

Lurrera erori diren hodeiak

sartu zaizkit zapatetan.

Harkaitz-zuloa estaltzen duen hondarkia

gorde dut galtzerdietan.

Zapatak beti itzultzen dira etxeko sukaldera.

Hotzez jantzita

zure begietara

abiatu naiz arnas bila.

Narrasean igarotako muinoak

gogoratuko al ditut luzaroan?

Bidean ito ditudan ametsok

gordeko ote dituzu begietan?

Lainoek zure oskoletik edaten dute.

Hodeiak zapatetan

hondarra azalean

noizbait itzuliko naiz

zure itsasbazterrera.

JADANIK

Nire eskuak jadanik euri-langarrezkoak dira

eta goroldio zurizkoak nire kostaldeak.

Paparrean eskegi nahi nituzke

iraultzetako bandera gorriak,

baina ez dut paparrik

hainbeste odolentzat.

Begietan atseden hartzen duen

hareari putz egin nahi nioke,

baina ez dut itsasorik

hainbeste deserturentzat.

Nire ametsak jadanik burdinazkoak dira

eta harlanduzkoak nire askatasunak.

LUR BUSTIRIK EZ

Euria egin zuen atzo

baina ez zen lurra busti.

Negar egin dugu gaur

baina ez dugu barkamenik eskatu.

Malkoek ez dute

barkamenik eskatzen.

Euri guztiek ez dituzte

errekak sortzen.

Malkoek ez dute

barkamenik behar.

Euri guztiek ez dituzte

harriak leuntzen.

Malkoek ez dute

barkamenik garbitzen.

Euria egin zuen.

Negar egin dugu.

Lur bustirik ez.

SUSTRAIAK

Eta... sustraiak hazi zaizkit zainetan

harrian zelai leunak zabaltzeko.

Sustraiak sortu zaizkit eskuetan

zure enborrari sendo eusteko.

Harriak gotortu zaizkit begietan

azalari lurralde bat eskaintzeko.

Eta... sustraiak hasi zaizkit malkoetan

zu bertan gordetzeko.

ERROTARRIAN

Putzuan sikatu da

harria higatu duen ura.

Berarekin lurrundu dira

ebakiondoak eta zauriak.

Errotarrian txikitu dira

giltzak eta sarrailak.

ITOGINA

Banaka-banaka

itogina bezala

erori zitzaizkidan lurrera begiak,

batak besteari bultza egin gabe

galdu zitzaizkidan euritan muxuak,

banaka-banaka

isuri nituen malkoen bila.

Banaka-banaka

erori zitzaizkidan lurrera eskuak,

taupadak zainetan,

batak besteari bultza egin gabe

bilatu zituzten zure aintzirak,

negar egin ez diren malkoak

banaka-banaka,

ukitu nahi nuen azalaren bila.

Izotzezko desertuetara abiatu nintzen

aintzira berrien bila,

itogina bezala,

banaka-banaka

gaztainentzako malko bila.

Begiak erori zaizkit lurrera

zure bila

HANTXE

igerian baino

iritsi ezin diren irletan

lo gaudenean baino

ikusi ezin diren herrialde galduetan

bilatuko zaitut

hondartza ahaztuetan

hantxe biok elkartzeko

gure alabaren ezpainetan

EZ IRITSI BERANDU

... eta bitartean,

zure zain jarraitzen dut.

Lau haizeetara,

ez-herritik deserrira,

eurietatik oskoletara.

Lau haizeetara,

zauden lekura,

birikietatik eztarrietara.

Lau haizeetara,

zauden itsasora...

... bazkaria prest dago,

gaur tximeletak jango ditugu,

ez iritsi berandu.

OHITURA

haizea

libre dabil

eta gu

haizea

pasatzen ikusten

ohitu gara

HOBE NUKE

Idazteko adorerik ez dagoenean

oroitu egin behar dela dio Eeva Kiplik.

Baina oroitzea baldin bada

idazteko adorea kentzen dizuna,

zer egin?

Hobe nuke berehala ahantzi.

Oinez jarraitzeko indarrik ez dagoenean

hegan egin behar dela dio Eeva Kiplik.

Baina hegan egitea baldin bada

izutzen zaituena,

zer egin?

Hobe nuke berehala hegan hasi.

BADAGO

Zure begien euritean

badago nahikoa ur

arrainentzat,

kostaldea kaioentzat,

eta harria... guretzat.

Zure eurizko begietan

badago nahikoa ur

itsasoan galdutakoentzat,

belardiak haizeentzat,

eta lurra... guretzat.

Gure begietako kartzeletan

badago nahikoa ur

erreka berrientzat.

ZENBATETAN?

Gogoratzen al dituzu

batera geundeneko putzadak?,

ufada indarge baina xamur haiek?,

olatuak azalean?;

hasiera-hasierako brixak,

arinak...

Gogoratzen?

zenbatetan uste izan dugun

astunegiak direla errota-besoak

mugiarazteko.

Oroitzen?

izerdiak eta besarkadak,

hortzak eta laztanak,

agurrak eta diosalak...

Zenbatetan sinetsarazi diguten

ez dagoela haizerik

hautsa kantoitik mugiaraziko duenik.

Zenbatetan

putz egin behar izan dugun

bakardadean

haize erroten kontra...

Zenbatetan

hartu gaituen estu arnasak,

birikietara iritsi ezin eta

hasperen hari mehe bat atera digun arte...

Oroitzen zenbatetan

ez dituzun ikusi gereziondoak loratzen?

SORGIN-BELARRA

Ikasi dugu

negar malkoetan belar usainaz loak hartzen,

kresalaren zipriztinetan begien oroitzak sikatzen,

eta egur erorian hostoak margotzen

haizetik haizera, enborretik enborrera.

Udazkeneko sorgin-belarra da gure herria,

haize ufada bakoitzak haziak deserriratu dituena.

Haiek ere badakite

sorgin-belar batek

hamaika hosto dituela,

eta bi sorgin-belarrek

hogei eta bi amets,

eta hogeita bi sorgin-belarrek

milaka aukera...

Haizeek ere badakite

milaka sorgin-belar behar direla

egur erorian hostoak margotzeko

ZER DA?

Zer da, baina,

zaurietan gordetzen duzuna?

Ez dira lurrak edo errautsak,

ez dira balak eta lubakiak.

Udaberriko lehen sagarrak dira.

Zer da, baina,

ukabiletan itotzen duzuna?

Ez dira zeruak edo beldurrak,

ez dira kala-pitxiak eta beldarrak.

Ihes egin aurreko nire azken begiak dira.

Ez zeruak ez beldarrak.

ihes egin aurreko zure azken muxuak dira.

AHAZTU EGIN DUTE

Euri kolorekoa da

gure haizea,

elkarri emandako

besarkadaren modukoa:

bustia eta zauria.

Orbelek ahaztu egin dute

zein zuhaitzetatik erori diren,

ezpainetatik irrist egin duen

aberriaren moduan:

euria eta erreka.

ZIMURRAK

Zimurrak hasi zaizkit azalean

eta errekak zimurretan.

Falta zara, gaur ere ez zara etorri.

Egurrezko aulkian eserita

jarraitzen dut, zuri begira,

eroan zintuzteneko oroitzak gorde nahirik.

Hementxe nago, zuri begira,

sukaldeko leihora okertuta,

eroan zintuzteneko azken fereka interrogatu nahirik.

Gaur ere falta zara egurrezko aulkian.

Eta niri zimurrak hasi zaizkit azalean,

errekak zimurretan.

GORDE DUT

Udazken usaina zeukan

zure ileak.

Betileetan gordetzen zenituen

hosto erorien balantzak

eta

hondartzara iritsi nahi zuten

naufragioen hondakinak.

Udazken usaina zeukan

zure ileak.

Bularretan babesten zenituen

zuhaitz biluziaren ametsak

eta

zutitu nahi zukeen

azken naufragoaren abestiak.

Udazken usaina zeukan

zure ileak.

Eta zure ordez

kristalezko ontzian

gorde dut

naufragoaren argazki bustia.

AZTARNAK

Lubaki sakonenean gordeko ditut eskuak

inoiz gehiago malkorik ez sikatzeko,

usapalak elurretan utzitako aztarna arinenak ere

orbain bihurtzeko zure ziegako hormetan.

ZIMURRAK LEUNTZEN

Ez,

ez dut gehiago zain egon nahi.

Zimurrak leuntzen saiatu naiz

azalak eztanda egin didan arte.

Azazkalak moztu ditut

haragiak odola isuri duen arte.

Ez,

ez dut gehiago harri izan nahi.

Mugarriei galdegin diet

huntz-hosto bihurtu nauten arte.

Errekak besarkatu ditut

harri-koskor egin nauten arte.

Ez,

ez naiz gehiago zain egongo;

azal

azazkal

zimur

ez naiz gehiago haitz izango,

huntz

hauts

erreka;

ur naiz.

ZUREGANA

ez dut atzean uberarik

ez aurrean artizarrik

zuregana hurbilduko nauenik

MEZU SEKRETUA

Atzapar puntarekin

mezu sekretua

idatzi dut karezko paretan,

haizeek eroan dezaten

zu zauden lekura letraz letra.

Harainoko bidean ordea

ahuldu egiten dira haizeak

eta heltzen zaizkizunerako

indarge putz egiten dute

neguko eguzki apalak bezala.

Horregatik idatziko dut mezu sekretua

irinezko letrekin, ondoren,

Gino Bartaliren bizikleta-koadroan gordetzeko

zuretzako udazkenak eta sagar eroriak.

Haizezko pedalei eraginez oharkabean

igaroko ditut Toscanako eta Umbriako

bide klandestinoak, erraz pasatuko ditut

sekretu bila dabiltzan zelatarien kontrolak.

Eta ez ahaztu sekulan

haizeak zuregana bare iritsiko diren arren

Gino Bartaliren bizikleta-koadroan doazkizula

nire muxuen ezpainak,

mezu sekretuak.

ZURE NEGUAN

Euria da nire ahotsa, zure neguan tantaka.

Ura izotz bihurtu da gure zaurietan.

Ahulegia, poetaren eguzkia bezala.

ATEARI BEGIRA

Göstan Agrenek bazekien

ihes egiteko aukera dela

inork galdu nahi ez duen askatasuna.

Zabalik dauden ateei begira geratu,

itxi arte aukerak

eta galdu arte bideak.

Zuk badakizu

ate batzuk ez direla irekita egoteko asmatu,

haietan ez dagoela giltzentzako sarrailarik,

maratilarik atea zarratu edo zabaltzeko.

Göstan Agrenek ez zekien

leiho guztiek ez dutela hotzetik babesten.

Zuk badakizu

ate denek ez dutela kalera ematen...

GALDU EZ DUGUNA

Zaila da keak daroana ikustea,

amestutako aberriaren azken hasperenaren moduan,

lurruna bezain hilkorra,

zaila delako haizearen sekretuak

kezko zapata kutxetan gordetzea.

Non ikasten da agurrak jakako patriketan babesten?

Zergatik ez ote digute erakutsi

zein diren antzaren beldurrak

eta non dagoen esperantzaren aberria?

Zer?

Ze ilargi gorde dugu izarapean...

Ze itsaso arrain-ontzian...

Zer da irabazi duguna...

Harria eta hazia,

galdu ez duguna.

HAINBESTETAN?

Zein ez da hil,

pixka bat bada ere, bestearen begietan.

Zein ez da ito,

pixka bat bada ere, norberaren arantzetan.

Badakit negar egin duzula gaur ere;

busti dira kamisetak,

hondoratu dira begiak

gure askatasunetan.

Hainbestetan hil al ditugu?

Hainbestetan hil al gaituzte?

Begiak eta askatasunak aurkitzen ditudanean

intxaur-azal txiki baten barruan

itzuliko dizkizut hildakoen kamiseta bustiak,

nire itsasoaren berri izan dezaten zure harkaitzek.

Ez baitakit zein den libreagoa,

malkoa ala begia;

ez baitakit zein den malkoagoa,

libre nahi lukeenaren euria ala

hildakoen kamiseta bustiak.

Hainbestetan hil al ditugu?

Hainbestetan hil al gaituzte?

Zein ez da ito,

pixka bat bada ere, norberaren arantzetan?

ESAN

Aditu dut

kezko ilargian bizi zarela

eta gurmazko iraultzen errautsak

gordetzen dituzula beso artean.

Berdin dit

zer hormak isolatzen zaituen

eta zer ilargitan itoko zaren

marea igotzen denean.

Ez dit axola

zer ziegatan egiten duzun amets.

Nik entzun egin nahi zaitut,

hori besterik ez.

Esan,

esan behin eta berriz,

gorren belarriek eztanda egin arte,

bihar etorriko zarela.

Esan,

esan berriro,

bihar itzuliko zarela

sagarrondora joateko.

Esan,

Bihar batuko garela

giltzez itxiko ez den etxean.

EZ ZAUDE

Erori dira

sagarrak.

Usteldu dira

lorategian.

Eta zu

ez zaude.

Loratu dira

gereziondoak.

Haizeak gorde ditu

kutxetan.

Eta zu

ez zaude.

Ihartu dira

hostoak.

Irentsi gaitu

lurrak.

Eta zu

ez zaude.

… eta nik ze zuhaitzetatik

zintzilikatuko ditut malkoak?

KRISTAL BLINDATUA

Neguko iluntzean

gaztaina azal erreak

pilatu ditut periodiko zaharrean,

eskuak berotzeko edo

goiz epelagoak oroitzeko.

Lore guztiek gordetzen dute

sekretu bitxiren bat,

eta berdin neguko iluntzeek

gaztaina azal erre bat...

hantxe biok elkartzeko.

Begiak kendu eta

gaztaina azal beroetan bilduko ditut

loak hartu aurretik.

Bihar goizaldean

ezpainak pausatuko ditut

zure begien kristal blindatuetan.

OSKOLA

LETRAK

Badiostazu

nahiago ditudala

letra borobil eta

tamaina handikoak.

Ez ordea

haietan sekretuak

arinago antzematen direlako,

jadanik sekretuak ere

ebatsi dizkigutelako baizik.

Badiostazu

letra txikian sentitzera

behartu gaituztela,

baina hemen dena egiten da

handi eta borobil,

astun eta sendo.

Sekretuak zelatatzen dizkigute

ondoren kortxozko panelean

zintzilikatzeko.

Aspaldi ahaztua dut

nola sentitzen den letra txikian,

hemen dena sentitzen baita

handi eta borobil,

astun eta sendo.

Halaxe idatziko dizut nik ere,

dakidan era bakarrean,

sekretuak ostu dizkioten

magoaren moduan,

agerian, baldar, babesik gabe.

HARAINDI

Hemen basazkoa da denbora,

barakuiluen ibiliaren modukoa.

Hemen miopeak gara denok,

errepublika berririk

eraikitzeko asmorik gabe nabil,

ni ez naiz Robinson Crusoe

eta burusoilegia naiz Ostiral izateko.

Hemen ez naiz erreboltaz oldartzen

gauero atea ixten didaten polizien kontra,

nahiago dut koldar jokatzen jarraitu,

nahiago dut begi bustiak eskuetan bildu eta

poltsan sartu didazun trikotarekin itsasoa sikatu,

barakuiluek paretak laztantzen dituzten bezala.

Hemen gatibatuta gauzkaten paretez haraindi

jaurtitzen ditugu paperezko hegazkin zuriak,

mailuak dunbaka, betazal hertsietan lur-hartzeko.

Hemen gatibu gauzkaten sarrailen zuloetatik

arnas hartzen jarraitzeko.

ZU BERRIRO

Gauak dena berdintzen duenean

askeago sentitzen naiz.

Horregatik nahi nuke

ilberriko gauetan bizi,

ikusteko itsuek ikusten duten moduan,

atseden hartzeko gure haurra lo dagoen ohe berean,

elkar maite dutenek egiten duten eran

nire beso artean

zu berriro biltzeko

gauaren babesean.

Gauak dena berdintzen duenean

askeago sentitzen naiz.

Horregatik maite ditut

kandelen su dardartiak,

jakin dezazun hortxe nagoela

zure begien aurrean,

harresiaren alderen batean,

zementuz egindako oskolaren zainetan,

zure altzoan,

gauaren ebakiondoan.

Gauak dena berdintzen duenean

askeago sentitzen naiz.

Horregatik astinduko ditut

armiarma-sarean itsatsi zaizkidan oroitza meheak,

elkar maite dutenek egiten duten moduan

nire besoen artean

zu berriro biltzeko

harresirik gabeko ilargitan,

herri askearen izarretan.

IRRATIAN

Irratia piztu dut

gauero bezala.

Brasilgo agintariak

Antonio de Carli apaizaren

bila dabiltzala entzun dut.

Elkarrizketak egin dizkiete

hura ezagutzen zutenei.

Marinelaren maitasunaren

modukoa zen

esan du batek,

musu eman eta

joan egiten den horietakoa.

Gure arteko

maitasunaren antzekoa.

Gogoratzen?

Azken olatua:

orkatilak laztandu eta berriro

itsasora bueltatzen dena.

Orain beste ahots batek

xuxurla egin du irratian:

Maitemindu egin zen

koruko neska

kantuan entzun zuenean.

Gaitz txar batek

koruko neska eroan zuenetik

de Carli apaizak

gauza arraroak egiten zituela

kontatu dute eliztarrek:

Herriko gozoki dendan

puxika mordoa erosi zuen,

batez ere handiak zirenak

eta kolore biziak zituztenak...

“Eta mila puxika puztutakoan”

esaten omen zuen de Carli apaizak,

“otzara handi bati lotu,

hantxe barruan sartu eta

koruko neskaren bila

joango naiz ilargira;

lurrean hildakoak

hantxe egoten direlako, ilargian,

zeruko atea noiz zabalduko zain”...

Irratia itzali eta

gora begiratu dut.

Ilargira.

Baina ziegetan

ez dago ilargirik,

puxikak koloretakoak bilatu ditut,

baina ziegetan

ez dago puxikentzako kolorerik.

Eta zeruko atea zabaldu ordez

zelatariaren ahotsa entzun dut

Recuento! dei egiten.

ZEIN EDER

Agian edozerk balio du

harri kozkor batek baino gehiago.

Baina zein eder diren harri kozkorrak

hondar ale bihurturik noizbait hareatza izateko.

ITZALETAN

Eguzkiak beste lurralde batzuk berotzen ditu.

Ilargiak nahiago du itzaletan gordeta bizi.

Kantoietan ez dago denontzako lekurik.

Hemen linternek baino ez dute argi egiten.

Zer egin ote dugu txarto...

Deserrietan sinetsi dugulako

al gaude gure herritik hain urrun.

Hain itsu, edozein argiren gerizpetik hain hurbil.

Haizeek ekarritako doinuei kasu egin diegulako

al gaude gure enbatetatik hain hurbil.

Hain nekatuta, adiskideen babesetik hain urrun.

Haizea hodei astunak garraiatzen ari da.

Ilargiak nahiago du itzaletan gordeta bizi.

Eguzkiak beste lurralde batzuk berotzen ditu.

Olatuek bueltako bidea irentsi dute,

hain gaude urrun, hain itsu...

Kantoietan ez dago denontzako lekurik.

LASTER

Bide bazterrik ez duen zelaian ibili.

Ur ertzik ez duen errekan murgildu.

Kostalderik ez duen itsasoan nabigatu.

Urrun honetatik zure hurbilera igaro.

HOSTOAK

Udazkeneko hosto gara hemen gaudenok.

Enborrera lotzen gaituzten besoak

askatzen ari zaizkigu labainkor.

Lurrak deitzen digu haizearen doinuz,

hortxe daude gure iragana eta etorkizuna.

Eskuak zabaltzen ditugu

begirada bat harrapatzeko,

maitasun keinu bati esker irri egiteko,

besarkatu nahi nukeen

alabaren betazalak hatz puntekin zabaltzeko.

URETAN

Harri bat ezarri uretan.

Eta beste harri bat gero.

Eta bizitza bat, eta bi,

eta hogei amets gehiago...

Ezarri bat bestearen ondoren

uretan, erreka zeharkatzeko.

Etxerako bidean, ez dadin beste inor ito.

BILUZIK

Biluzik sartuko naiz itsasoan

nire zaurietan kresala gordetzeko,

maite ditudanak

olatu harroen agurretan oroitzeko,

maite ez ditudanak

apar zaporeko adiotan ahazteko.

Biluzik sartuko naiz itsasoan

nire zaurietan zu maitatzeko.

BELDUR

Itsasoa bare dagoenean

edonork izan nahi du kapitain,

baina behin naufragatuz gero

beti izango da itsasoaren beldur.

Horregatik ez naiz kapitain,

bi bider naufragatu ez dezadan.

Horregatik ez daukat ontzirik,

bi bider ito ez nadin.

Horregatik ikaratzen naiz

ukabilak harrotzen dituen enbatarekin.

ENTZUTEN DITUT HARRIAK

Bota ditugun harriak

erortzen entzun ditut.

Gor geratu naizen arte

zenbatu ditut zeruak eta zauriak.

Ezagutu naiz zure gabean;

pixka bat gehiago itzali naiz

flexo gorriaren goiz-albetan,

leihoa zeharkatu ezin duen ilunsentietan

erortzen entzuten ditut

bota ditugun harriak

AZALA ZABALIK

Errekak daroan harria naiz euri egunetan.

Azala zabalik,

bideak eragindako orbanetan ezagutuko nauzu.

Berunezko izara naiz haize egunetan.

Azala zabalik,

bidean isuritako malkoetan aurkituko nauzu.

Argira doan zomorroa naiz egun hotzetan.

Azala zabalik,

bide bihurtu diren haragi kiskalietan oroituko nauzu,

azal-bizian.

ETA ORAIN ZER?

Igelei hankak kendu dizkiegu

ez dezaten ilargira jauzi egin.

Zuhaitzei besoak inausi dizkiegu

ez daitezen sustraietatik aldendu.

Eta orain zer?

Orain harrietara lotuko ditugu

kendutako hankak eta inausitako besoak,

amestutako argiak eta ehortzitako sustraiak,

zuhaitzetan ilbete berriak loratu arte,

igelak erreketan berriz kantuan hasi arte.

UDAZKENEKO EURIAK

Zein leiho aukeratu duzu negar egiteko

eta azken maite zaitut hura oroitzeko?

Edo egurrezko aulki txikian

eserita zaude balkoian

apirilean sagarrak bezala

zein maiatzetan bueltatuko ote naizen

zeure buruari galdetzen?

Udazkeneko euriak

nire esku-ahurretako aintziretan batzen ari naiz

udaberriz udaberri,

etxek aurreko gereziondoa,

noizbait, ureztatzeko.

ARRAIN GORRIZKO HODEIAK

Arrain gorriz betetako hodeiak ikusi ditugu.

Gizendu ahala, euriarekin batera

erreketara eroriko dira arrainetako batzuk.

Besteek ez dute pentsamendu batek adina pisu

eta hodeietan geratuko dira betiko:

badelako euri tanta bat baino gutxiago

pisatzen duen arrain gorririk.

Arrain gorriz betetako hodeiak ikusi orduko

teilatuetan biltzeko ohitura daukagu,

erreketara erori ez diren arrain gorriak

salbu gorde ditzagun kristalezko ontzietan.

Eta noizean behin hodeietara ere igotzen gara

pentsamendu batek adina pisu ez duten

arrain gorrien ondora, hemendik ihesean.

Gutako batzuk, hodei gurietan gizendu ahala,

euriarekin batera eroriko gara erreketara.

Eta beste batzuk hodeietan geratuko dira betiko:

badelako euri tanta bat baino gehiago

pisatzen ez duen aberririk.

EZPAINETAN LO

Amaren isiltasunak

ur-azala urratzen duenean bezala,

olatuak erauzi nahi nituzke ahotik

harkaitzen kontra botatzeko.

Ezpainetan lo dagoen ur malkoari

haginka kenduko dizkiot begiak,

kaioek karranka egin eta

amaren arnasak

haizearekin bat egin arte.

Badakizu gaur ere

ez dudala etxean lo egingo

eta hala eta guztiz ere

manta elektrikoa topera ipini didazu.

KLARABOIA

Atea jotzen dutenean

klaraboia bilatzen dut.

Aterik jotzen ez dutenean

klaraboiak amesten ditut.

Ahantzi ditzadan deserriak

behingoagatik

ateak zabaldu eta

klaraboietan kantuak idazteko.

EGUNERO DEITU

Ezin badizuet hots egin,

egon lasai;

nire irlatxoan geratuko naiz

geldi-geldirik,

harik eta funtzionarioak

pareta ondora

arrastaka aterako nauen arte.

Ezin badizuet hots egin,

egon lasai;

intziri egingo dizuet

nire irlatxoaren burdinazko bihotzetik.

Egunero deitu ez arren

badakizue-eta

egunero besarkatu nahi izango zaituztedala.

ZAPATUA DA GAUR

                        larregizko pisua dute ziegetako ateek,

                        horregatik zarratzen dira

                        hain astiro eta hain baldar

Bisita eguna da gaur.

Eta horrelakoetan

inoiz baino burdinago

izaten dira ateak,

beti sekulako zarratuta egoteko

hautua egina balute bezala.

Ziegako litera gainean agonduta,

hona ekarriko zaituen

furgonetan imajinatu zaitut.

                        eta leihoetako ganduan

                        zure begiak bilatu ditudanean

                        hantxe aurkitu ditut

                        nire beldurrak eta ametsak,

                        hantxe aurkitu zaitut

                        zeu ere, honanzko bidean,

                        irribarre behartua

                        maitasun keinu bihurtzeko

                        gai izango ote zaren

                        zeure buruari galdez

Erabakita zatoz

furgonetako kristaletan

lozorroan geratu diren

euri tantak biltzea dela hoberena,

zure begietatik barruragoko

bihotzaren putzuan gorderik

igeri egin dezagun luzaroan.

                        eta hitzen ordez

                        bidaian bildutako

                        tanta horiek

                        egingo digute kantu

Bisita eguna da gaur.

Eta horrelakoetan

inoiz baino biziago

egoten naiz, urduriago.

Hoztuta neguan,

udagoieneko

orbelarekin ametsetan;

egosita udan,

udaleheneko

euri tantak zenbatzen.

Ziegako litera gainean agonduta,

errepidean imajinatu zaitut,

txingor-euritan, haize erauntsietan,

ametsen gerizpean elkar topan:

zu nire bila eta ni zure zain.

Eskutik helduta akaso gaur

itsasoa ikustera eroango nauzulakoan.

                        eta biluzik sartuko gara uretan

                        elkarren zauriak osatzera

Bisita eguna da gaur.

Eta horrelakoetan

inoiz baino burdinago

izango dira agurrak ere,

larregizko pisua dutelako

ziegetako ateek bezainbat.

Itxi ditzadan begiak, hortaz,

zuk honanzko bidean

bilduko duzun euripera

murgil egingo dugun esperoan.

Zelatariak ateak

zabaldu ditu eta

banoa zure bila,

hain urduri eta hain bizi

izurde gazte bat bezala.

                        eta biluzik igeri egingo dugulakoan

                        lepotik zintzilik daroat toalla

Bisita eguna da gaur.

Hortxe zaude zu, zutik,

telefonoa eskuan eta

udagoiena soinean.

Hementxe nago ni, isilik,

udaleheneko zure begien

zazpi itsasoetatik edan guran.

Kristal blindatuaren kontra

elkartu dira gu bion eskuak

eta olatu zipriztinek laztandu dituzte

gure irribarreak eta lotsak.

                        ilargiaren alde ezkutuan

                        beti sekulako gordeko ditut

                        zure euriak eta laztanak

ZURE TOLESTUREN USAINAK

Pozarren esnatzen naiz larunbat goizetan,

badakidalako eguerdiko poltsan

ziega estua irla epel bihurtzeko moduko

oihal koloretsuak topatuko ditudala

zure tolesturen usainez josiak.

Gure etxea eta zu oihaletan:

ihes egiteko aukera txiki bat da

inork galdu nahi ez duen askatasuna.

Eta zure tolesturen usainak dira

nire naufragioaren hondartzak.

Pozaren lurrinaz honatago, ordea,

neurri zorrotzak dauzkat patioan:

hogeita bederatzi pauso zabal,

hogeita hamaika pauso luze.

Berba naroetatik honatago

bakardadearen itzala dabilkit

berrehun buelta eman bitartean:

ehun alde batera, ehun bestera

Pozarren esnatzen naiz larunbat goizetan

badakidalako eguerdiko poltsa dela

hamabostero eskaintzen didazun

Ihes egiteko aukera txikia.

Arotzek erabaki dute

aterik sekula gehiago

ez dutela egingo.

GEREZI GORRIAK

GEREZI GORRIAK

Oskolean kiribildu naiz.

Askatasunetik babesteko premia nuen.

Elkarri esandako berbekin batera

gorde naiz neu ere

gutunazalen barruan,

kodifikatutako mezuetan,

presoaren gogoa bezala

isil gordean.

Oskolean kiribildu naiz.

Eta elkarri esandako berbak

gutunen hormetan geratu dira preso,

zaurien kanpalekuan.

Badiotsut

zirkuluetan ibili naizela oinez,

geroz eta zirkulu itxiagoetan

neure buruaren kontra egin eta

lurrera erori naizen arte.

Badiotsut

urratu ditudan pausoek ez daukatela

kartzelako patioaren neurritik

harago urruntzeko adorerik.

Badiotsut

kartzelara itzuli nahi izan dudala

behin baino gehiagotan,

hango ziegaren txikitasunera,

harresien gerizpera,

zementuan margotutako

arrakaletan ezkutatzera.

Oroiminetik babestu naiz

behar baino gehiagotan,

eta badiotsut

maiteago izan dudala

ziegako pareten artean

amestu nuen herria.

Zuk ikusi nauzu erortzen eta makurtzen,

behin eta berriz zirkuluaren puntu berean.

Zuk ikusi nauzu, narras,

barakuiluen labirintoetan barrena

etxera bueltatuko nauen maratilaren bila.

Zuk ikusi nauzu hormaren kontra,

txoriari kaiola zabaldu diotenean bezala.

Baina ez dago

labirintoan barrena gidatuko nauen

ez seinalerik ez itsu-makilarik.

Ez dago

labirintoan atseden hartzeko

ez kostalderik ez tabernarik.

Doi-doi dago

hari batentzako lain leku,

indarge nagoenetan

hortzekin eusteko itzulerako bideari,

zalantzarik gabe oratzeko zure eskuari.

Aitortu behar dizut

gaur goizera arte ez ditudala

kartzelara bidali zenizkidan

gutunak berriz irakurri.

Karpeta urdinean giltzapetu nituen,

hautsa biltzeko apropos atondutako apalean.

Eta gaur goizean gure oroitzak

eskuetan hartu ditudanean, ikaraz,

oskoletik oraindik, atzamar puntekin

arropa zintzilikatzen dugunean bezala,

ohartu naiz bustita jarraitzen zutela

funtzionarioak eman zizkidanean bezala.

Orriz orri denak destolestu eta

etxe aurreko gereziondoan zintzilikatu ditut

eguzkiaren epeletan sikatu daitezen.

Ailegatu naiz kostaldera. Bazen garaia!

Agian laguntza apur bat beharko dut

itsasoari zelan begiratzen zaion ikasteko,

hain da zabala eta mugarik gabea...

Laguntza apur bat beharko dut

ikas dezadan ateei bultza egiten

inork zabaltzeko zain egon gabe.

Orain badakizu

leiho-ohola goizetan bezala

zabaldu dizkiedala azalak zure gutunei,

kresal giroan arnas har dezaten

bertan atxilo egon izan diren eleek.

Orain badakizu itzuli naizela.

Hementxe nago,

gure etxe aurrean,

arbolaren gerizpean,

sorterriaren magalean.

Gaurtik aurrera

gerezi gorriak

jango ditugu elkarrekin.